Skip to main content

Full text of "Novum Testamentum graece: ad antiquissimos testes denuo recensuit, apparatum ..."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



».- ^ 



>\i^' 




'.—-M 



.:^ 



vr 



•.t 



m^'^:'i'::^^ 



V 






•O. 




ftatbarti <ffollfgt tibrarg, 

JAMES WALKER, D,D., LL.D,, 

*♦ Pi-efereno? b«ing given to workfr m the 
tntellectual and Mora.1 ScienceH." 



f 



j<^p '^Vt 



»• 

^ .■ * 





rr: • 






\ (■ /^ ' 









■. • ^. •. < 



c ^-'. 



f h' c 



..^ 









/1. f- ^ 



r: 







l^arbarlr College libraro. 

JAMES WALKER, D,D,, LL.D,, 

iCUu* of 19I4), 

mK^EK rHK!ltPfl.NT OF HAKVABrD ^LLEQE ; 

*' Preferenoe betng jafivtrn to worlcs \n the 
Intellectual nnd Morat SdenccK/' 

1 iuL,, nfii-. 



::1 l^%. 









c . 






r: • > 



,.* p^« ■■ .■^'* 






4 • .Zi.^-V^ ^. 



■ „• (■. ■'•■ •<:....*■. -'J. . 






-r^ 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



NOYUM TESTAMENTUM 

GRAECE 



PROLEGOMENA 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 






NOVUM TESTAMENTUM 
GRAECE 

AD ANTiaUISSIMOS TESTES DENUO RECENSUIT 

APPARATUM CRIIIGUM APPOSUIT 

CONSTANTINUS TISCHENDORF 

BDITIO OCTAVA CRITICA MAIOE 
VOLUMEN III 

PROLEGOMENA 

8CBIPSIT 

CASPAR RENATUS GREGORY 

ADDITI8 CIIRI8 t BZRAE ABBOT . 




^ LIPSIAE 
J. C. HINRICHS 

1894 



Digitized by 



Google 






^ 







Digitized by 



Google 



ORDINI THEOLOGORUM LIPSIENSI 

PRO 8UMMIS IN THEOLOGIA HONORIBUS 

HODIE ANTE ANNUM IN ME 

CONLATIS 

GRATI ANIMI TE8TIM0NIUM 

HUNC LIBRUM 
D D D 



Peregtinas eram atqae oonlefUttf me 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



tH 



PRAEFATIO. 



Impletis paene trigiDta annis ab eo die quo fasciculus 
huius editionis primus prodiit^ paene duodeviginti annis 
ex quo ipse operam prol^omenorum scribendorum 
suscepi^ post partem primam anno 1884^ alteram anno 
1890 editam lectori benevolenti finem operis offero. 

Habebam equidem multa quae vel ut operae eius 
modum explicarem vel ut veniam mihi peterem^ huic 
praefationi reservaveram. Nunc vero^ lapsis tot annis, 
tanta operis parte vel decennium vel quadriennium 
iudicibus subiecta^ nihil refert ut illa omnia repetam. 

Paginae 33 — 68 ipsa Tischendorfii verba praebent^ 
nemo enim leges novas in hanc editionem scribere potest; 
aliis locis in initio libri occurrunt pauca Tischendorfiana 
signis „" notata^ quae signa ex errore pp. 113 — 127 
partim absunt. 

Catalogi codicum versionum Novi Testamenti quos 
in hoc libro invenies^ nihil sunt nisi adnotationes ut ita 
dicam generales in usum eorum qui meliora ad manum 
non habeant. Virorum clarorum versionis uniuscuius- 
que peritorum est catalogos facere. 

Quae fusius de scriptoribus ecclesiasticis disserere^ 
quae copiosiora ubique addere supplementa volebam^ 



Digitized by 



Google 



viii 

omisi denique ne finis prolegomenorum ad Graecas Kr- 
lendas differretur. 

Pauca de scriptoribus profanis vetustis aeque ac 
de viris doctis vel de libris huius saeculi, quorum in 
apparatu critico Tischendorfii mentio fit, in indice altero 
de rebus personis libris invenienda sunt. 



Vir mihi amicissimus Ezra Abbot, olim professor 
universitatis Harvard^ Cantabrigiae in Americana pro- 
vincia Massachusetts^ qui indefessus labore consilio 
correctione substantia mihi subvenit^ caelestibus ad- 
iunctus animis laude mea non eget. Bene sic est. 
Alioquin me oporteret ei ingenium benevolentiam mode- 
stiam caelestem tribuere. 

Vir mihi amicissimus Fenton Johannes Antonius 
Hort, professor Cantabrigiae in Anglia, vel morbo affectus 
noluit me deserere, quin omni modo^ nunc monendo 
nunc corrigendo semper adhortando, corpoi^e absens mente 
adfuit. Eheu^ is quoque morte nobis ereptus est. Gratiam 
quam maximam ei debeo memoriaeque eius semper 
habebo. 

Gratiam etiam habeo maximam viris illis clarissi* 
mis qui duce f Theodoro Dwight Woolsey in America 
et in Anglia impensa itineris in Angliam Galliam Italiam, 
Graeciam Turciam faciendi in se susceperunt, similemque 
gratiam debeo manibus Albrechti nostri^ olim professoris 
iuris Lipsiensis^ ex cuius legato stipendia multa in 
eundem finem accepi^ novissime anno 1891 ad ex- 
plorandos codices in Grermania Belgio Batavia Dania 
Suecia servatos. 

Non est quod dicam permultos viros doctissimos 
me vario modo adiuvisse^ praesertim bibliothecarios 



Digitized by 



Google 



inde a Chicago usque ad Constantinopolim inde ab 
Upsalia usque ad Panormum. Meum non puto hanc 
paginam nominibus inlustribus exornare. Unicuique ex 
intimo animo gratias ago. 

Neque a me impetrare possum quin gratias agam 
maximas bibliopolis clarissimis patri Hermanno Rost 
filio Adolfo, viris mihi amicissimis^ qui nullo tempore 
scriptori cessanti patientiam non indulserunt humanis- 
sime. 

Lectores benevolentissimos precor ut errata omissa 
addenda notent atque ad me mittant. 



LIPSIAE scribebam secundis Paschalibus 
die 26 Martii anni 1894. 



CA8PAR REN^ GREGORY. 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



PROLEGOMENA. 



paginaa 

I. De Tisohendorfio 1—22 

II. De apparatu oriUoo 23 — 44 

m. De legibus in textu oonBtituendo . . . 45 — 68 

lY. De grammatioiB 69 — 128 

1. Orthographica 71—116. 9. Nominuiu fonufttio 116 
—180. 8. Yerborum formatio ISO— 1S4. 4. Syntftx 
124—196. 6. Verba compp 196.187. 6. Singulorom 
Bcriptorum propria 197.198. 

y. De textus forma 129 — 182 

1. Librorum ordo 181—140. 9. Capita 140—166. 
8. VersuB 167—189. 

YI. De textus historia 183—334 

1. Becensiones antiqq 186—909. 9. Editiones 909—884. 

VII. De oodioibuB unoialibus 335—460 

Praemonenda 887-844. 1. Ett 845-^A09. 9. Act- 
Cath 409—417. 8. Paul 418-435. 4. Apoc 485-487. 
Suppl 488—450. 

YIII. De oodioibus minusouliB 451—800 

Praemoncnda 458—456. 1. Evr 457—616. 9. Act- 
Cath 617—659. 8. Paul 658—675. 4. Apoc 676—686. 
5. Lectionaria. Praemonenda 687—694. (1.) Erl 695 
—777. (9.) Apl 778—791. Sigla mutata 799-800. 

IX. De TersionibuB 801—1128 

Praemon 808—806. 1. Orientt (1.) Syrr 807—859. 
(9.) Aegjrptt 859— 898. (8.) Aeth 894—919. (4.)Arm 
919—999. (5.) Geoig 989.998. (6.) Persica 998—998. 
(7.) Arabb 988—947. 9. Occidd (1.) Latt a. Vet Lat 
949—971. b. Vulg 971— 1108. (9.) Goth 1108— 1119. 
(8.) Slav 1119—1194. (4.) Sax 1185. (5.) Franc 1196. 
(6.) Theot 1196. (7.) Bohem 1187—1198. 

X. De soriptoribus eoolesiaBtioiB .... 1129 — 1230 
1. Dissertatio 1131—1159. 8. Catalogus Bcriptorum 
1158—1930. 

XI. Tabula toBtium 1231—1246 

XII. Addenda et emendanda 1247—1314 

1. Ew 1951—1879. 8. Act-Cath 1880—1985. 8. Paul 
1986-1997. 4. Apoc 1998-1309. 5. Proleg 1808-1314. 

Xin. IndioeB 1315—1426 

1. Compendia ct sigla 1317-1398. 9. Res pcrsonae 
libri 1894— 1857. 8.Loci8cripturae 1858— 1878. 4.Voca- 
bula Gracca 1374—1881 . 5. Codices Graeci 1889—1496. 



Digitized by 



Google 



xH 



Digitized by 



Google 



m 



IX. 



DE VERSIONIBUS. 



TiscHBVDORF, N. T. ed. 8. 6SC 



Digitized by 



Google 



8t2 



paglnae 

Praemonenda 803—806 

1. Versiones orientales 806 — 947 

(1.) Syriacae 807—859 

(2.) Aegyptiacae 859—893 

(3.) Aethiopica 894—912 

(4.) Armeniaca 912—922 

(5.) Georgiana 922—923 

(6.) Persica 923—928 

(7.) Arabicae 928—947 

2. Versiones occidentales 948 — 1128 

(1.) Latinae 948—1108 

a, Vetus Latina sive quam 

dicunt Itala 949—971 

5. Vulgata 971—1108 

(2.) Gothica 1108—1112 

(3.) Slavonica 1112—1124 

Versiones Europaeae iuniores, e Latina Vulgata progenitae. 

(4.) Saxonica 1125 

(5.) Francica 1126 

(6.) Theotisca 1126 

(7.) Bohemica * 1127—1128 



Digitized by 



Google 



8tS 



IX. 
DE VERSIONIBUS.^ 

Saeculis iam primis post Christum natum necessariae 
erant eccleeiis per yarias terrajs dispersis versiones Novi 
Testamenti vemaculae ut &cilius et domi et in ecclesia 

* Hich. Simon, HisUnre critique dea verauma du N, T,, Eotero- 
dami a. 1690; — lac. Le Long, Biblioth, aacra, ed. Masch. Halae 
a. 1781—1785, pan2, voll. 1.2.8; — £. F. K. BosenmiiUer, Hand- 
bueh fur die lAUnUiM' dtr biblitchen Kritik wnd Ezegeae, Gottiingae 
a. 1799, vol. 3, p. 89—276; — I. D. Michaelis, EifnleHnjmg, ed. 4, 
Oottingae a. 1788, parsl, §§52—89, p.359 — 520, et yersio Herherti 
Marsh Anglica ciim supplementia minime neglegendis, ed. 8, Londinii 
a. 1819, vol. 2, cap. 7, §§ 1—159, p. 533—638; — H. C. A. Haenlein, 
Eiia, Erlangae a. 1794, pars 2, 1, p. 117—206 ; — L. Bertholdt» Evnl, 
Erlangae a. 1813, pars 2, §§ 191—216, p. 682—730; — LL.Hiig, 
EifU, ed. 3, Stntgardiae et Tabingae a. 1826, pars 1, § 61—145, p. 846 
— 524; (versio Anglicana cum adnotationibas Mosis Stuartii, Andoverae 
in Massachusetts, a. 1836, p. 199— 301) ed.4, 1847, §§61— 146, p.298 
—464; — L G. Eichhom, EirU, Lipsiae a. 1827, §§ 46—82, vol. 4, 
p. 383 — vol. 5, p. 1 18 ; — S. P. Tregellee, HorM^e iTUroducHony ed. 11 , 
Londinii a. 1863, vol. 4, p. 225—829, et Smith'9 Dictionary of thc 
Bible, ed. Amer. Novi Eboraci a. 1870, vol.4, p. 3370^—3395^ sub voce 
„Version8" ; — E. Reuss, Geeeh, d. heil. Sehr, N, T. cd. 5, Brunsvigae 
a. 1874, §§ 421—456, pars 2, p. 166—195; — F. H. A. Scrivener, 
Piain introd. ed. 8, Cantabr. et Lond. a. 1883, p. 308— 415; — 
F. Bleek, Einl, ed. 4, cur. W. Mangold, Berolini a. 1886, § 274— 
290, p. 927 — 969; — O. F. Fritzsche, „Ueber8etzungen der Bibel", 
Sekeniea^tBibel-Lexikon, LijmiBey voL 5 (a. 1875), p. 565 — 574, et 
„Bibeluber8etcangen", Hertof» Eeal-Encykl, ed. 2, Lipsiae, vol. 2 
(a. 1878), p. (487)447—450; — Westcott. et Hort. N, T, vol. 2, Introd, 
p. 78— 86. 155—159. 197—201. 205.206, ei Append, p.3— 6; — 

68» 



Digitized by 



Google 



804 IX. DE VERSIONIBUS. 

verba evangeliBtarum et apostolorum intellegerentur. Pri- 
mae inter versiones SjTiaca et Latina exstitisse videntur 
idque ut videtur saeculo secundo, quas secutae sunt item 
saeculo secundo vel tertio Aegyptiacae, saeculo quarto 
Gothica, saeculo quarto vel quinto Aetbiopica, saeculo 
quinto ineunte Armeniaca. Fieri non potest quin bae testes 
multum valeant ad textum pristinum restituendum , quia 
plerisque locis utrum baec an illa lectio Graeca vertenti 
ante oculos Aierit satis liquet; id vero in primis ubi 
de verbifi male omissis quaeritur vel male additis. Ver- 
siones quae non recta e Graeco fluxerunt testes textus 
Oraeci adbiberi possunt modo sane secundario quippe 
quae lectiones versionis alius praebeant. 

Quaerendum est, cum versione qualibet uti volumus, 
de aetate qua facta sit, de linguae ingenio, de interpretis 
methodo, de versionis recensionibus, de codicibus quos 
adhibere possumus, de editionibus si forte exstant. 

Non enim est quod dicam versiones eas solas quae 
primis saeculis exortae sunt de textu iis saeculis late 
difiuso testari posse. 

Multum etiam interest utrum lingua versionis talis 
sit ut Oraeca accurate reddere possit idque eadem fere 
forma, neque erit qui neget eas linguas quae pronominum 
usum vel amant vel respuunt» quae temporum vel modo- 
rum rationem a Graeca diversam sequuntur, haudquaquam 
testes certas esse ubi de talibus rebus disputatur. 

Quod ad interpretem attinet inquirendum est utrum 
diligenter normam Oraecam sequatur, ut verba quoad fieri 
potest verborum Graecorum ordinem repraesentent, an 
talia neglegat; utrum formam cum sensu reddere velit, an 
sensum solum. 

Wetzer (Streber), ^Bibelubersetzungen", WeUter und WelU^s Kirehen- 
lestikon, ed. 2, Friburgi in Briflgovia, vol. 2 (a. 1888), eol. 720 — 728 
(ad voeem „Feschittho" nondum prooessit editio secunda) ; — Llewelyn 
I. M. Bebb, Stiudia hibUca, Oxonii a. 1885, vol. 2, p. 195—240. 



Digitized by 



Google 



PKAEMONENDA. 805 

Si versio recensionem passa efit, tum curiosius ex- 
quirere debebimus de recensionis ratione, utrum codices 
Graeci iique superioris inferiorisne aetatis in consilium 
Yocati sint, an fortasse versio ad merum editoris arbi* 
trium expolita sit. 

Minime satis esse potest viro rei criticae studioso, 
cui deest linguae eius . peritia qua versio scripta est, trans- 
lationibus Latinis non in usum criticum factis fidenter 
uti. Nisi quod ad omissiones vel interpolationes 
longiores attinet, certissime versiones nisi ab eis qui lin- 
guarum versionum periti sunt excutiendae non sunt Saepe 
testimonia ex translationibus istis arrepta vana sunt, ne- 
que desunt talia in hac ipsa editione octava; ne tamen 
oblitus sis Tischendorfium multis locis usum esse vel libris 
vel consiliis virorum harum linguarum peritorum. 

Cum Novum Testamentum primum Graece edebatur, 
scilicet in editionibus Complutensi et Erasmiana, inter 
testes audita est versio Latina Vulgata, quae sola edi- 
toribus ad manus erat, et inde hauserunt Complutensis 
verba illa lloh 5,7.8, Erasmus^ nonnulla in apocalypsi 
et alibi. Beza in editione Graeca altera anni 1582 STTum 
interpretem duce Tremellio laudat.^ Waltonus^ in poly- 
glottis suis versiones Sjriacam, Aeihiopicam, Arabicam, 
in evangeliis etiam Persicam, edidit Fellius^ sed in 
primis Millius^ testimonium versionum adhibuit Bent- 
leius^ versionis Latinae praestantiam primus sdenter 
exposuit Tremellius, Ludovicus de Dieu,^ Wetstenius, 

* Cf rapra, p. 209. * Cf snpra, p. 222.223. 

« Cf e. g. Mt6,23. * Cf supra, p. 224.225. 

■ Cf supra, p. 220.221. • Cf supra, p. 229— 240. 

"* LudoyicuB de Dieu, AmmadvernoTies sive eommentaritts in 
qwUuor evtmgelia, in quo eoUatie, Syri inpriwUf Arabiij Evangelii 
Hebraeiy VulgaH, Eraemi A Betae versionibue, diifficUiora quaeque 
loea iUuetranturf A variae leetianee conferuntwr, AcceaaU appendix 



Digitized by 



Google 



SM IX. D£ VERSIONIBUS. 

C. A. Bodius,^ C. B. Michaelis, I. D. Michaelis, L G. C. Adlerus, 
G. C. Storrius, Tregellesius, I. B. Lightfootus, Lagardius, 
V. d. Westcottus his studiis operam navarunt multam. 
Haec de versiombus generatim et summatim. Singillatim 
disserendum est breviter cum de versionibus orientalibus 
tum de occidentalibus. 

1. 
ORIENTALES.» 

Cum rebus orientalibus iure adnumerentur facta atque 
verba Domini et apostolorum eius, versiones orientales 
ecclesiae Christianae primordiis quodammodo affioiores esse 
videri possent quam occidentales.^ Nihilominus difficiliores 
Bunt usu occidentalibus propter colorem et Novo Testa- 
mento Graece scripto et nobis alienum. 

in MaitKaeumy in quo cum pmeUrmissa quaedam tum Aethiopicae 
versioma nonnulla addwUur dt expenduntuTj Lugduni Batavoraxn 
a. 1681 ; — In Actaj a. 1634 ; In epittolam ad Bomanos . . . Aeeeseit 
apioHegium in reliquas eiuedenh apoetoUj ut et cathoUeae epietolas [et 
Apoc], a.l646. Etiam Lud. de Dieu, Cfritiea sacraf a Oerardo Borstio 
editay Amstelaedami a. 1698, p. 311 — 762, et cum apocalypsi — 861. 
^ Bode, Christoph. Aug., Pseudocritica Millio-Bengelicma sive 
traetatus eriticus quo versionum saerarum orientaHum [Syr Arr Pers 
Aeth Arm] . . . aUegaiiones pro variis N, T. Cfraeei leetionibus a loh, 
MiUio et lo. Alb. BengeUo frustra fcietae plene recensentur refutarUur 
et eUminantur insertis earundem versionum veris allegationilmSj yoll. 2, 
Halae a. 1767.1769 (ffl [S], pp. 420, ff. [8], pp. 652). 

* Paulus Antonius de Lagarde, De Novo Testamento ad versionum 
orientalium fidem edendo, Berolini a. 1857, iterum publioi iuris facta 
est haec dissertatio in libro „6esammelte Abhandlungen" Lipsiae 
a.1866, p. 86— 119. 

* Qnam laeto animo aodperemus verBi<mem illam Hebraicam 
evangelii lohannis et aotaum apostolorum de qua haec Epiphanius 
£ftbulatu0 est, ITaer. 30, cap. 8, p. 127: *'^<fi} di nov xai rivftr ndktv 
Mfpaaav TteX itno r^a ^EXXrivtxrja SiaXixrov xal ro xata ^lsadyvtiv 
fjUtaXfi(p&kv (ic 'EpQatda ifKpiQea&ai iv roia tmv %v6a£mv yaCo- 



Digitized by 



Google 



1. 0BIE19TALES. (1.) SYBIACAE. 807 

(1.) SYEIACAE.1 
Si verba Euaebii^ de Hegedppo inoerta negle- 
gimuBy primum refertur de yendone Novi Testamenti 
ByriaGa apud Ephraemum Edessenum (mort a. 373 
vel 378), qui teetis est versionem illam iam dudum ex- 
Btitisse. Hoc testimonium saecali quarti medii versionis 
ongiDem ad saeculum saltem tertium revocare videtur. 

fpvXMxioia, (frjfil ^k ToTa iv TificQut^^, xal ivanoxsTo&at iv ano- 
xQvffouf, (Sa xivia TtSv ano *lovda(tov nenunevxoTmv vif-riyriaavTo 
flfitv xara UnTOTt^Ta. Ov firjv alia xal rcJv Jl^a^tav t6Sv 
^AnoCTolmv Tr^v fi(ftlov (aaavroic ano *ElXddoa yXoiaatja eia 
'EfiQatSa finafilr\d^Haav loyoa Hx^i, xal ixeias xeta&ai iv ToTa 
yccCotpvXccxioia f toa xal ano tovtov Tova avayvovtaa *Iov6a(ova 
Tova r\filv vtpriyriaafiivova ela Xqiotov neniaTtvxivat, 

^ Cf Gottlob Christianiu Storr, OhservaHones auper Novi Tetta" 
metUi venianibua Syriaeie, Statgardiae a. 1772 ; — lao. Geor. Christia- 
noB Adler, Xwrte UebeniclU seiner biblieek-kriHecKen Beiee naeh Bomj 
Altonae a. 1783, p. 89 — 127; et iV. T, vereumee Syriacae Simplex, 
PhUox, et Hieroe, Hafniae a.l789; — G. B. Winer, De vereionis Novi 
TeetamerUi Syriaeae ueu critieo cawte inetiVuendo, Erlangae a. 1823 ; — 
FridericnB Uhlemann, De vertionum N, T, Syriacarum critico ueu 
[,,PTOgnunm des Friedrioh-Wilhelms-Gymnasinnu" in diem 26. Sept.], 
Berolini a. 1850, p. 86 ; — I. P. N. Land, OUa Syriaca, Lugdoni Bata- 
Yoram a. 1875, p. 177 — 233; — I. P. P. Martin, IrUroduction d la criti- 
fue textuelle du Nouvea/u TeetamerU, partie thiorique, Parisiis 
[a. 1883], p. 97 — 309; — Fridericns Baethgen, EvangeHe^fragmente, 
Der grieehiaehe TeaU dee Oureton^ichen Syrer» ioiederhergeetellt, Lipaiae 
a.1885 ; — Theodorua Zahn, Cfeechdehte dea theuteetamentHchen Kaaume, 
▼ol. 1, pars 1, LipBiae a. 1888, p. 369— 429 et yol. 2, pars 2, sectio 1 
(a.1891), p. 556—- 564; — Eberhardus Nestle, ^Syrische Bibeluber- 
setcungen", Henog^e Heal-Eneyklopadie fur proteetantiache Theologie, 
cd.2, Upsiae, voL 16, a. 1885, p. 192— 200; — GuUelmns Wright, 
,,S7riac Literature", Eneyelopaedia Briiammea, Edinbuigi, voL22 
(a.1887), p. 824— 866; — G.H.Gwilliam, „The materials for the 
eritioism of ihe Peshitto New Testament, with specimens of the Syriao 
JAamax9h'',8iudiabihHeay Oxonii a. 1891, voL3, p. 47— 104. 

■ Euseb. Hiet, eeel, lib.iv, cap. 22,8: ix rf tov xa^ *EfiQa(ova 
evayyiXiov xeU tov £vQutxov xai id(na ix Trja^EfiQiddoa dutXixTov 
r»vff Ti^atVf ifupeUvwv i^ ^EfiQaifv iavrov ntnusTivxivai^ xa\ aXXa 
dh maav ii ^Jovdaixiia ayQttfpov noQaSoaeoia fivrifiovevei. 



Digitized by 



Google 



808 IX. DE VERSIONIBU8. 

Attamen plerique arbitrantur versionem iam saeculo se- 
cundo exstitisse, atque Edessae factam esse cuiuB regionis 
ecclesia ea supersedere non posset, quae opinio oertis 
rationibus refutari non potest Tregellesius arbitratus est 
alios interpretes alios N. T. libros yerdsse. Huic versioni 
antiquitus prorsus deerant quinque illi libri 2 Petri 2 et 
3 lohannis ludae epistulae, apocalypsis, quos Graece scriptos 
Syros in canonem non recepisse notum est, neque Syriace 
versi esse videntur ante saeculum fortasse sextum;^ Cosmas 
Indicopleustes' ante saeculum sextum medium hoc diserte 
adseverat et codices silentio rem firmant Versionis igitur 
antiquitas ex hac omissione vix demonstratur. 

Exstant versiones Syriacae, quod sciamus, fere quat- 
tuor,^ vel potius exstat versio una quae post originem 
plus semel recensita est; forma vero quarta omnino a 
prioribus difiert Quattuor sunt: a. versio quae textum 
prorsus veterem exhibet, quae latere videtur in fragmentis 
Curetonianis ; — b. versio quam exhibent lectionarium 
Hierosolymitanum quod dicunt et codex Petropolitanus 
palimpsestus; — c. versio quae Peshitta dicitur; — d, versio 
posterior Philoxeniana Heracleensis. 



^ Hugius (ut supra p. 808) ed. 4, pan 1, p. 302 — 809, §§ 64. 
65, sane vult hos quoque libroB ab initio in yersione Syriaca exstitiBfle, 
paulatim ezcidisse, neque hodie desEunt qui ei adstipulentur. 

■ Coemas, Tapogr, Chr.y lib. 7; Migne, Patrol. Or. vol. 88, 
p. 373 B [2 9 2]: m^ot dk xal Trjv ^ltcxwfiov Cvv raia dval tavTaia 
[1 Fe et 1 lo] d^xovjat ' ttkqoi dk ndaaa «f^ovrat * naga 2vqouf Sk, 
ti fiTj al tQ€ia fiovat, al nqoytyqafAfi^vai ovx ^vQtaxovtat * i^/ai 
J^, *Iax<ofiov xal IlitQov xal ^lwdwov * al alXai yoQ ovti xiTvta^ 
naQ avtola. — Cf praeterea praeaertim de apocalTpsi diasertatio yiri 
cl. Isaaci H. Hall, ,,The Syriao apocalypse'', in actis Joumal of tiie 
Boeiely of biblical UUratMre and exegesia . . , for June and December 
188£, Middletoniae in proyincia Connecticut a. 1888, p. 134 — 151. 

^ De versione sive potiuB recensione inennte saeculo quinto 
a Babbula, episcopo Edesseno Cyrilli Alexandrini amico, faota non 
licet certius dicere. Cf Wright (ut supra, p. 807, adn. 1), p. 82 5a. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (1.) 8YRIACAE. 8W 

o. Versio primitiva detecta est primum in frag- 
mentis evaDgeliorum (de codioe novo yide inira, p. 826 
num. 2). Praestantissima fragmenta (Mus. Brit Add. 
14,451 folia 88; sed foll. 12— 15 et 88 saec. XII et 
XIII addita sunt) invenit Guilelmus Curetonus^ inter 
codioes Musei Britannici qui anno 1842 ex mona- 
^ sterio S. Mariae Deiparae in deserto Nitriensi in 
Angliam rdati sunt, et his adnumeranda sunt folia tria 
Berolinensia (Orient Quart. 528) quae v. cl. Henricus 
Brugsch' ex Oriente Berolinum adtulit Codex ex quo firag- 
menta sunt videtur saeculi quinti (a. circiter 450 — 470) 

^ Careton, Remains ofavery antient recennon o/thefaur gotpeU 
in SyriaCf hitherto unknovm in Europe, Londinii a. 1848; — Henr. 
Ewald, Ootiingieche gelehrte Ameigen, Gottingae a. 1858, yol. 3, 
p. 1712—1716, et JahrhHeher der Biblisehen WiMenschaJt , IX. 1857 
—1869, Gottingae 1868, p. 69—87; — [I.P.N. Land,] „Dr. Cureton'8 
Syriac goepels", Joumal of eaered literature and biblical reeord, Lon- 
dinii yol. 8, a. 1868, nnm. 15, Oct., p. 140—160 (cf etiam 216—222) ; 

— 8. P.Tregelles, „Dr. Cnreton'8 Syriac Gospels", ibid. a. 1869, lan, 
nnm. 16, p. 407— 412; cf etiam p. 461— 467, et W. W. [Guilelmiw 
Wright?], vol. 10, a. 1869, num. 19, Oct., p. 154.165, et B. H. C. 
[Cowperus?], a. 1860, num. 20, p. 377.878, et Lagardius, OeeammeUe 
Abhandlungeny Lipsiae 1866, pag. 91, adn. — Christianus Hermansen, 
DUputatio de codice evangeliorum SyriacOf a Ouretono typie de- 
ecripto, Hanniae a.l859 (pp.8— 81 in libello academico diei 5.Dec.); 

— Le Hir, J&vde sur une aneienne vertion eyriaque des hxin- 
gile$, Paris. a. 1869; — loaephvLBTerleB, Meletemata Peechitihoniana, 
Diseertatio inattguralia, Vratislayiae a. 1859 (pp. 56); — lohannes 
(ez errore illic H.) Gildemeister, „Ueber den Titel des Matthaeus 
in Curetons syrischen Eyangelien", ZeUeehrift der Deutechen morgen- 
l&ndieehen Oeseilschaft , vol. 13 (Lipsiae a. 1869), p. 472— 475; — 
Gerritus Wildeboer, De waarde der syrische evangelien door Oureton 
ontdekt en uitgegeven. Aeademiseh proefsehrift. (Eene bijdrage tot de 
geschiedenis van het ontstaan der syrische BiJbelvertalingenJ , Lugd. 
Bat a. 1880; — Baethgen, cf supra, p. 807, adn. 1 ; — Guil. Wright, 
Oaialogu^ of Syriac M8S. in the British Museum, pars 1, Londinii 
a. 1870, num.cxix, p. 73, et pars 3, a.l872, prae&t. p.xvi, adn.*. 

* FragmentaBerolinensiaIo7,d7— 8,19 Lol5,22— 16,12 17,1— 
23 edidit Aemilius Koediger, Monatsbericht der Konigl, Preussischen 



Digitized by 



Google 



818 IX. DE VER8IONIBUS. 

fuisse. Foliis universis haec insunt: ifil,l — 8,22 10,32 
-23,25 ife 16,17— 20 /oA 1,1— 42(43) 3,5—8,19 (non 
exstat pericopa 7,53—8,11) 14,10-12 14,15—19 14,21 
—23 (excidit verbum unum) 14,26—29 ic 2,48— 3,16 
7,33—16,12 17,1—24,44. Vereio indolem habet anti- 
quam, quasi tempore £Etcta in quo textum nemo oculis 
criticis spectaverit, nonnuUiB nunc omissis, nunc additis, 
nunc alio modo dictis.^ 

Textus consensio cum codidbus primariis Graeds et 
Latinis praeeertim vero cum textus occidentalis testibus, 
ab omnibus concessa est^ Tischendorfii^ sententia ortus est 
textuB horum fragmentorum medio saeculo secundo. Afra- 
atem (a. 336 — 345) ipso textu Curetoniano usum esse 
censebat Crowfootius.^ V. cl. Zahnius negat Afraati quat- 
tuor evangeliorum Syriacam versionem nota fuisse praeter 

Akademie d, WiaseMch, tu Berlinf a. 1872, p. 567— 569 et 1 — 6; 
et quasi privatim QmlelmuB Wright, Fragments of the Oure- 
tonian goepele. Only one hundred eopiee printed for private eirct^ 
laUonj Londinii [a.1872]. Eoedigenu arbitratar versionem hanc 
apad SjToe orientales ortam, poetea versione Syrorum ooddentalinm 
extrusam esee, id quod ab eorum opinione prope abeet qui putant 
versionem Syriaoam Edessae ezaratam, Antioohiae retractatam eaee. 

^ ProrsuB aliter se haberet res, si Hartini (ut supra, p. 807, 
adn. 1), p. 163 — 168, fiibula iata sive hallucinatio de laoobo Edeaaeno 
(t 709) vel rerum vel anctorum testimonio niteretur. 

> Tiflohendorf, DeuUehe ZeOechrtft fwr chrietHehe WieuMehefft, 
Berolini a. 1856, num. 2.3, p. 14 et 17; — Tregelles, apud Smithiam 
(ut p.803), p.3392. 

* Cum Tiflchendorfio ooneentit v. cl. Isaacus H.Hall, Schaff- 
Herzog, A religioue encpelopaediay Novi Eboraci, vol. 8 (a. 1884), 
„Syriac literature", p. 2286a. 

* lohannes B. Crowfoot fragmenta haeo omnia Graece reddidit ut 
faciliuB appareret quem textum Graecum Syrus interpres adhibuisBet: 
Fragmenta evangelica, pars 1, [Cantabrigiae], a.l870, pan 2, a.1872; 
minime vero videtur CrowfootiuB id quod volebat adflecutas ewe; 
cf V. cl. B. Payne Smithius, The Academy, Londinii a. 1870, d. 15 
mensis decembri, a. 1872, eiufldem diei, sive vol. 2, p. 63fleq. vol. 3, 
p. 470. De Aphraatis citationibus loquitur CrowfootiuB, pars 1, p.6, 



Digitized by 



Google 



1. ORI£MTALE8. (1.) SYBIACAE. 811 

haimoniam illam Tatiani.^ Baethgezuus consanguiiiitatem 
quandam textus AfraatLs cum textu Curetoniano agnoscit, 
adseverat vero Tatianuni primo harmoniam evangelicam 
eamque Sjriace fecisse,^ evangelia ipsa non ante annum 
cireiter 250 Syriaoe versa esse, in quo secum conaentientem 
Zahnium habet. Vim quandam inesse eis quae de hac re 
Baethgenius profert nullo modo n^ari potest Sed cum 
iudicium de lectionibus in commentariis nunc iterum versis 
nunc in compendium redactis tam incertum sit, mens inclinat 
hodie etiam in ea sententia haerere quae ex rationibus cum 
criticis tum historicis quas dicunt probabilior eese videatur.^ 
6. Secundo loco constituit Tischendorfius versionem 
teztui illi veteri Curetoniano non prorsus alienam, quae 
praecipue ex lectionario evangeliorum Vaticano, Sjr. XIX 
~hr vei hier ^^ ^» saeculi uudecimi nota est* Stepha- 
^ nus Evodius Assemanus codicem descripsit 

et laadat Mt6,19 7,16 16,8 21,44 28,25 Iolil,14 Lc8,6 12,11 
19,44 28,43. — Denuo Graeoe vertit y. cl. Fridericus Baethgen, 
Bnafngelienfragmente. Dtr griechxBcKt Text des Oureton^eehen Syrers 
wiederhergeetelit, Lipaiae a. 1 885. Yiz prodest rei oriticae verBio talis 
nisi caatissime adhibeatiir. Desideratar potias dissertatio critica de 
lods singolis. Cf etiam Henricos M. Harman, „Cureton's fragments 
of Syiiao gospels" Jaumal of the Society of Biblieal Literattire and 
Exegeeie, Bostoniae a. 1885, lun.— Dec., p. 38—48. 

* Zahn, ef supra, p. 807, adn. 1. 

^ Antiquiorem esse harmoniam Tatiani teztu Curetoniano hinc 
conoludit Baethgenius: ez lectionibus harmonistiois, ez locis com- 
pendiose contractis, ez lectionibus quas dicunt Alezandrinis, ez 
ingenio minus aocurato magis paraphrastico, ez ingenio dogmatico 
teztas Curetoniani. 

* Cf Gui]. Wright (ut supra, p. 807, adn. 1), p. 825a. 

* Cf Westcottus et Hortdus, N, T. yol. 2, Introd, § 216, p. 157. 
De his fragmentis et de ceteris Syro-Palaestinensibus oonferendus 
ett in primis liber Wri d. L P. K. Land, Anecdota Syriaea, yol.4, 
cui titalus alter Otia Syriaca, Lugduni Batayorum a. 1875, p. 177 — 
388 in Latinis, p. (108)114—164.168 in Syriacis, item in Supple- 
mentis p. 218—222(224) ubi inyenies fragmenta Londinensia et Petro- 
politana; tabula II scripturam ezhibet codicis Petropolitani recentioris 



Digitized by 



Google 



812 rx. DE VER8IONIBU8. 

in catalogo buo bibliothecae Vaticanae^ anno 1758; 
exemplaribus vero catalogi huius paene omnibus igni cor- 
reptis, notitiam codicis plerique ex libris lacobi Georgii 
Christiani Adleri hauserunt^ Codex hic in monasterio 
in vico Abad prope Hierosol^rmam anno 1030 exaratus 
continet evangelium litteris Syriacis minus usitatis scriptum. 
Propter diaJectum barbaram linguae Chaldaicae non 
alienam^ et dialecto quae in libris talmudicis Hierosolymi- 
tanis invenitur similem vocatur haec versio Hierosol^rmitana; 
passim adsumuntur verba et Graeca et Latina. Textus qui 
Tischendorfio saeculi quinti, Noeldekio quarti vel quinti 
esse videbatur, saepe testimonium haud contemnendum 
praebet Codicem Vaticanum Franciscus Miniscalchi-Erizzo^ 
edidit Veronae annis 1861 — 1864. Anno 1853 apportavit 
Tischendorfius^ ex oriente codicem palimpsestum quinti fere 

saeo. fere VIII — IX, tabula IV codicis Petrop. antiquioris saectili VII 
— VIII, tabula V codicis Romani a. 1080, tabula VI folii Londiuensis 
saec. fere IX, tabula VII codicis Londinensis saec. X; — praeterea cf 
Landii dissertatio „De zoogenoemde hierosolymitaansche of christelijk- 
palaestiijnsche Bijbelyertaling'' in actis Verslagen en mededeelingen 
der k, Acad, d. Wetenaeh, Afd, Letterk. series secnnda, Amstelaedami 
a.l876, parsS, p. 196 — 208; — y. cl. Theodori Noeldeke, „Ueber 
den christlich-palftstinensischen Dialect", Zeitschrift der Deutaehen 
morgenldndischen Qeeellschaftj vol. 22 (Lips. 1868), p. 448—527. 

^ Steph. Eyod. Assemani et losephus Simon Assemani, Bihl, apost. 
Vat, codd. mss. catal. Bomae, pars 1, to1.2 (a. 1758), p.70 — 108. 

* Adler, Kurze Uebersicht seiner biblisch-kritisehen Reise nach 
Rom^ Altonae a.1783, p. 118 — 127; — Novi TestamenH versiones 
Syriacae, Hauniae a. 1789, p. 187— 202. 

^ Terminatio pronominum tertiae personae pluralis numeri plerum- 
que Chaldaice scribitur Wi*o - pro woio-; status emphaticus nomi- 
num in plurali numero terminat \^ — pro } — ; tertia persona singu- 
laris numeri in futuro habet lud praeformativam pro Nun; cf 
Tregellesium, apud Hominm, (nt supra, p. 270, adn. 1), p. 285.286. 

^ Miniscalchi-Erizzo, Evangeliarium HierosolymiUVMim excodiee 
VaHcano JPalaestino deprompsit edidit Latine vertit prolegomenis ae 
glossario <idomavit M.-E. 2 voll. Veronae a. 1861 — 1864. 

^ Tischendorf, An. sac. etpr. Lips. a. 1855 (eta. 1861), p. 18, fitcs. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (1.) SYRIACAE. 813 

saeculi quem bibliothecae Petropolitanae posthac cessit. 
Haec omnia excusserunt viri cU. Landius et Noeldekius 
(supra p. 811, adn. 2 laudati) iis additis quae ipse Landius 
Londinii detexit. Pauca ex Act Paul demonstrant versionem 
non solum evangeliorum Aiisse.^ Videtur haec versio saeculo 
fortasse quarto, certe ante annum 600, facta esse in usum 
ecclesiae Malchiticae (sive Gonstantinopolitanae) in Pa- 
laestina. Dialectus Aramaica in his lectionariis propiuB abest 
a lingua in libris Targum ludaeorum quam a lingua in 
versione Peshitta adhibita. 

Sententia virorum cll. Westcotti Hortiique^ suberat 
versioni Syriacae ab origine textus maxima ex parte occi- 
dentalis (cf supra, p. 200» |S)» postea vero cum saepe transcri- 
beretur lectiones nonnullas Alexandrinas (cf supra, p.201, y) 
et alias in se recepit; unde, ut apud Latinos, fluxisse in 
codicibus textus minus integros credibile est, e quibus unum 
in codice Guretoniano tractamus. Evangelium autem Hiero- 
solymitanum a textu illo antiquo propius abest quam a 
Syriaca vulgata (vide infra), ex qua tamen nonnihil fortasse 
corruptionis passum est, neque vero unius tantum veteris 
familiae lectiones exhibet 

c. Versio quae Peshitta* dicitur. Nomen Peshitta sive 
Simplex, de cuius significatione saepe inter viros doctos 

tab. i, 15 (iacsimile reveraam est). Y. cl. I. P. N. Land (cf sapra, 
p. 807, adn. 1), p. 233, putat Tischendorfium haec folia e monasterio 
monachomm Iberorum (siye Georgianorum e Caucaso) ad occidentem 
urbis Hiero«ol7morum condito attuliese, laudatque Tischendorfii libros 
Reite in den Orient a. 1846, yoI. 8, p.69 et Notitia a. 1861, p.49 adnot. 
^ De fragmentiB Paulinis cf infra, p. 827.828, num. 5 et 8. 

* Westoott-Hort, N, T, [yol.2] Inl^, § 214; cf § 118. 

• loh. Guil. Reusch, 8yru» interpres cum fonte N. T. Graeeo 
eoUaibiAiy Lipsiae a. 1741 (pp.384); — Glocestrius Eidley, 2>e /^ria- 
carum Novi Foederie versionum indole atque ueu diMertatio Philoxenia- 
nam eum Simpliei e duobue pervetustia codd. mss. ab Amida transmissie 
conferenteG. R. Londinii a. 1761, recusa, e bibliotheca et cum quibus- 
dam notis I. D. Michaelis, apud loh. lac. Wetstenium, Libelli ad crisin 
etc. ed. loh. Sal. Semier, Halae a.l766, p. 247-— 339; — NicWiseman, 



Digitized by 



Google 



814 IX- DE VERSIONIBUS. 

disputatom est,^ invenitur in codicibuB saeculi noni et 
dedmi.^ Quae ratio yersioni huic cum textu Cure- 
toniano sit accurate fortasse non prius statui poterit quam co- 
dices Syriaci accuratius indagati erunt; videtur autem versio 
Peshitta iam saeculo secundo exeunte exstitisse Aiisseque 
mater illius versionis formae quam Curetonianam dicimus, 
neque dubitari potest quin postea expolita sit versio, 
unde fit ut saepe cum codicibus Oraecis vetustissimis, sae- 
pissime cum iunioribus consentiat.^ Indole est ergo versio 
in codicibus quos habemus miuus rustica, magis critica. 
Westcottus Hortiusque^ (cum quibus mens inclinat 
ut consentiam) putant textum Syriacum vulgatum textus 
veteris recensioni deberi impulsu vel saltem consensu eorum 
factae qui in ecclesia Syriaca sive auctoritatiB sive doctrinae 
nomine principatum tenebant; inde factum esse ut codices 

Hortie Syriacae, Bomae a. 1S88 ; — loh. Wichelliaas, De Novi Teeta- 
menti vereione Syriaca anUqiia qtLam Peschitho vocant libri qttattuorf 
Halis a. 1850; — item Ricardus lones, Textut evangeliorum versionit 
Hmplicis Syriacae colUUue cum duobue codicibue manvMriptis biblio- 
ikecae Bodleiana^, Oxonii a. 1805; — loh. Day. Michaelis, Ourae in 
versionem Syriacam actuum apostolicorum, Oum eonaeetariie eritiei» 
de indoUf eognationibus et usu versionis Syriacae tabularum Novi 
FoederiSj Gottiiigae a. 1756; — Conr. Ludov. Em. Loehlein, Syrus 
epistolas ad Ephesios interpres, in causa critica denuo examinatus, 
Erlangae a. 1835. 

^ Be vera videtur Peshitta Bignificare in summa ^vendo usitata 
sive vulgata". Cf Nestle, Hertog^s Eeal-Encykl. ed. 2, vol. 16, p. 192. 
Videtur nomen Peshitta primum versioni Yeteris Testamenti vetustiori 
proprium Aiiwe, quo distingueretur a vermone posteriore e Lxx hausta. 
Seiius translatum est nomen, ut videtur, ad versionem Novi Testa- 
menti quae illi Yeteris Testamenti adsociabatur; cf Tregellesius apud 
Homium (ut supra, p.SOd, adn. 1), p. 258.259. 

* Noeldeke, Zeitschrift der Deutschen morgefUandischen OeseU» 
sehaft, a.1878, p.589; — Nestle, LiteraHsehes OentraiblaU, a. 1879, 
nnm.36, ool. 1148. 

* Cf Tregellesius apnd Smithium (ut p. 803), p. 3889.8390. 
Cf etiam Baethgenius (ut supra, p. 807, adn. 1). 

* Westcott-Hort, N. T. [voL2], Introd, § 118.188-190. 



Digitized by 



Google 



1. OKIENTAIiES. (1.) 8YRIACAE. 8U 

plerique vetustiores statim destnierentiir, ita ut vix 
unus alterve casu mirabili hodie supersit Nempe viri 
clarissimi suspieantur textui Graeco post medium saeculum 
tertium vel ineunte quarto fortasse cura Luciani (t 312) 
Antiochiae recensito versionem Syriacam Edessae vel 
Nisibi vel etiam Antiochiae pari recensione adsimulatam 
esse, nihil vero eiusmodi saeculo quarto medio ad normam 
recensionis illius quam agnoscunt alterius Graecae pas- 
sam esse. 

Versio nomine „Karkaphensis'' Assemani et Wisemani 
somnium est. Codices vero qui nomen ^Earkaphenses^' prae 
se ferunt apparatu critico instructi sunt qualis apud ludaeos 
Massora dicitur, in quo exhibentur quae ad granmiaticam 
et ad orthographiam et ad punctationem et ad inter- 
punctionem et ad lectiones varias spectant^ 

Edita est versio Peshitta primum Vindobonae saeculo 
decimo sexto medio. Moses Meredinaeus [Mardenus]*, 

^ Komen Earkfiphaye indicat monachi monasterii Earkaphdth& 
siYe Galvariae in yioo Haghdal aiye Mydal prope Reah-ldnS siye BSB-&in. 
Fortaase ftdt lacobua Edeflsenofl (f anno 57 S) institutor operis. Lectionea 
variae exhibentar e codidbus Syriacis, in vetere testamento e teztu 
Graeco LXX, e yersione Heradeensi, e scriptoribus eocledasticis. 
Cf 1. 1. P. Hartin, ,,Tradition Karkaphienne ou la Massore chez les 
Syriens'S Joumal osiaHquej Parisiis a. 1869, Oct.-Koy., p. 845 — 879, 
et ,,note8 marginales" p. 19, &c8imilia4, tabulaed. Ezstat ,,Ma88ora 
Karkaphensis" in codicibus sez: Romae Vat. Syr. 152 anui 980; 
Barber.Yli, 62 ; — PariHU bibl. nat. Syr. 142 ; — Londmii mus. Brit. 
Bich. 7183, Add. 12178 (N.T. 17168). Lond.mus.Brit.Add.12188 

anni 899 eiusdem generis est, originis yero Chaldaeo-Kesiorianae non 
Karkaphensis. Conferendus est praeterea liber yiri ol. Georgii Hoff- 
mann, Oputcula Nettorianay IQliaelSSO; ibi praeter alia quae ad 
orthographiam et punctationem Syriacam spectant, inyeniuntnr 
p. 85 — 122 „anonymi interpretatio yooum dif&cilium biblicarum'', 
p. 11^2—163 „anonymi scholia biblica''. Cf etiam y. d. GwiUiam (ut 
supra, p. 807, adn. 1); — Wrigfat (ut supra p. 807, adn. 1) p. 826 ab. 

* De Mose Mardeno pariter atque de editione Vindobonend 
cf Andreas Miiller, DistertoHon^ duae, de Ma$e Jfardeno , una; de 
Syriaeie librorvm Baerorwn verHonibue deque Viennenei Antiocheni 



Digitized by 



Google 



81« IX. DE VERSIONIBUS. 

sacerdos in Mesopotamia, ab Ignatio patriarcha Antiocheuo 
lacobita in occidentem missus, Maecenatem qui sumptus 
faceret Novi Testamenti Syriace typis exprimendi, postquam 
Romae et Venetiis frustra quaesivit, Vindobonae tandem 
invenit, cancellarium imperatoris liberalissimum et littera- 
rum Sjriacarum peritum, lohannem Albertum Widman- 
stadium, qui ipse cum Mose (vix cum Guilelmo PostelloO 
textum ad codices^ qui ad maniun erant impensis regiis 
edendum curavit Exiit tomus e prelo anno 1555,^ quattuor 

teaaiis Novi Testamenti- edUianey aiiera, Coloniae Brandenburgioae, 
a. 1673, etiam in libro Symbolae Syriacae, Berolini [a. 1678], et in 
libro Oputcula nonnvMa orientalia^ Fronoofiirti ad Oderam, a. 1695, 
ubi invenies praeterea litteras Mosis anno 1553 datas. 

^ PosteUus iam mensi Maio anni 1554 ab inimicis perterritus 
Vindobona fugit, in finibus Yenetorum ut videtur trucidatUB est, ut 
Widmanstadius in operis dedicatione narrat. Fortasse nominari 

debet lobannes Lucretius, cf Mullerus, p. 30.33b et versus duo finales 
carminis Philippi Gundelii in extremo libro. 

* Codicem unum Novi Testamenti in urbe Mozal ad flnmen 
Tigrim scriptum Moses in Occidentem detulerat; cf Andreas Masius, 
Grammatica linguae Syriaccte , Antverpiae a. 1573 {Biblia Polyglotta 
Antverpienna, yol.7, paginarum series a libri finequarta), p.4. Habebat 
praeterea Widmanstadius apographa duorum oodicum quorum alter 
Thesei Ambrosii erat (monachi Augustini quo duce Widmanstadius 
antea ad studium litterarum Syriaoarum acoesserat), alter Lactantii 
Ptolemaei. An forte haec unius exemplaris apographa erant? 

» LiBBB Sacbosancti Eyai^oblii De Iesu Chbisto Do- 
mino & Deo nostro. Reliqua hoc Codioe comprehensa pagina prozima 
indicabit. DIV, FERDINANDI MOM, IMPERAT0RI8 dengnati 
iuMu et liberalitaUy eharactenbue et lingua Syra, IE8U CHRI8T0 
vemaeula, Divino ipaius ore conaecrcUa, et d loh, Evangelieta HebrwUa 
dicta, Scriptorio Prelo diligenter Expreua, — Ita titulus. Sequitur 
folium quod in fronte privilegium de characteribus et codice fert, in tergo 
catalogum eorum quae codici insunt. Deinde in foliis viginti tribus non 
numeratis dedicatio Widmanstadii ad Ferdinandum imperatorem. 
Deinde in paginis tribus notitia de editione et „de erratis typographiciB 
in quatuor evangelistis emendandis'^, quattuor locis stellula signatiB, 
quibus discrepat textus Syrus a Graeoo usitato, Tidelicet Mtl0,8 
nxQova iyifQere, 27,35 om tya nXrfQ . . . xkriQOVt Lo22 om yerstts 17 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) SYRIACAE. 817 



partibus Ew Paul Act Cath (lac 1 Pet lloh). Textus videtur 
accurateexcodicibus(cf mfra,p.837,num.63a) typis exscriptus 
esse; ad finem additum est sTnaxarium; de&erunt sane, ut 
in codicibus, non solum 2Pet 2.3 loh lud Apoc sed etiam 
(MtlO,8 27,35) Lc 22,17.18 Ioh8,l— 11 et lIoh5,7.i 

et 1 8, loh om pericopam de a4ultera. Deinde in folio singulo argumen- 
tum de evangelio Matthaei „ad duo vetustiseima ezemplaria'' fyp^s ex- 
primendo. Sequuntur foliis 129 numeratis quattuor evangelia. Deinde 
in folils undecim non numeratis subscriptio evangeliorum , dedicatio 
ad Maximilianum II epistularum Pauli, errata, catalogus epistularum. 
Folia LXXX continent Pauli epistulas (Phm Hebr), additis duobus 
foliis non numeratis quae subscriptionem habent. Exemplaribus Lip- 
siensi (Lipsiensibus) Halensi desunt hoc loco folia quae dedicationem 
actuum ad Ferdinandum II continebant. Folia 38 oontinent actus 
apostolorum. Post folium singulum non numeratum desunt exempla- 
ribus Lipsiensi (Lipsiensibus) Halensi folia quae dedicationem epistu- 
lamm catholicarum ad Carolum II exhibebant; desuntne hae dedica- 
tiones in omnibus exeroplaribus (cf v. cl. Eberhardus Nestle, Syriache 
Grammatikj ed. 2, Berolini a. 1888, p. 21)? Deinde post folium cui 
epistulamm titulus inscriptus est („Reliquae sss. Petri, lohannis, et 
ludae epistolae un& cum Apocalypsi, et si ext«nt apud Syros, tamen in 
exemplarib. quae sequuti sumus, defuemnf) sequuntur in foliis 11 
lac 1 loh 1 Pet. Folia viginti octo non numerata exhibent tabulam 
lectionum ecclesiasticarum ex Novo Testamento , epistnlam Widman- 
stadii ad Georgium Giengemm et lacobum lonam , carmen ad Philip- 
pum Gundelium, carmen quo huic respondetur. 

Typis exscripta sunt huius editionis miile exemplaria, ex quibus 
Ferdinandus sibi quingenta, duobus patriarchis Antiochensi Maroni- 
taeque trecenta, Mosae Meredinaeo ducenta destinavit. Exemplaria 
imperialia non videntur venumdata esse ante annum 1562, quem annum 
titulo verso clipeumque suum insigne addidit tjpographus Zimmermann, 
unde error de editione tamquam illo anno impressa ortus est. — 
Exemplar altemm Lipsiense emit ut videtur Zacharias Schoultes Grorli- 
laios anno 1557 (stetit „3 ff 67s pf'0 ^^ &• 1558 compingendum curavit, 
alteram prorsua mutilum comparavit sibi Martinus Trost Yitemberg- 
ensis (qui K. T. Syr. anno 1621 edidit) anno 1611. 

^ De edifeionis mendis cf Andreas Mnller (ut supra, p. 815, 

adn. 1), p. 31.32. Lectorem non latebit Millleram non recte de versibus 

omissis iudicare. Vide etiam P. I. Bmns, „Bemerkungen uber einige 

der voraehmsten Ansgaben der alten Syrischen Uebersetzung des N.T. 

TxscHRNnoBF, N. T. ed. 8. 5SG 



Digitized by 



Google 



818 IX. DE VER8IONIBU8. 

Immanuel Tremellius, qui etiam codice HeidelbergeDsi 
usus est, N. T. Syriacum ex editione Vindobonensi Lugduni 
a. 1569 Hebraicis tjpis exscripsit, additis versione Latina 
et textu Graeco cum Bezae versione Latina; anno 1571 re- 
petita est haec editio.^ Textus Syriacus quem Guido Fevre 
de la Boderie edendum curavit in Bibliis polyglottis Ant- 
verpiensibus anni 1571 (cf supra, p. 215), bis repetitus est 
Antverpiae annis 1573. 1575, additis saltem a. 1575 variis 
lectionibus e codice manuscripto Coloniensi a Francisco 
Raphelengio conlectis, bis (nisi forte utrique anno titulus 
accommodatus est) Parisiis annis 1584. 1586. Hugio teste 
textus Syriacus ab Elia Huttero* anno 1599 editus nihil 
valet in criticos usus. Anno 1621 (in aliis exemplaribus 
1622 cfNestle) edidit Martinus Trostius Cothenis An- 
haltinorum editionem cum versione Latina quae varias 
lectiones ex quinque impressis editionibus exhibet. 

Anno 1627 Lugduni Batavorum apocalypsim Syriace 
edidit Ludovicus de Dieu e codice Lugdunensi quem 
Caspar quidam Lidus saeculo sexto decimo scripserat,^ et 

und Varianten zu den Evangelien dieser Uebersetzung aus einem 
Wolfenbuttler Codex", in actis^ichhornii Repertorium fiir biblisehe 
und margenldndische Litteraiur, pars 15, Lipsiae a. 1784, p. 153 — 168, 
pars 16, a. 1785, p. 107—117. 

^ De hls editionibus aliisque conferendi sunt Hugius (ut supra, 
p. 803), Tregellesius apnd Homium (cf supra, p. 803), in primis 
y. cl. Eberhardus Nestle, Syrische Chrammatiky ed. 2, Berolini a. 1888, 
p.20— 27. 

* Hutter, Novum Testamentum .... Syriace Ebraice Oraeee 
Laline Germanice Bohemice Italice Hitpanice Qattice An-glice Danice 
Poloniee^ Norimbergae a. 1599. 

' De Dieu, Apocaiypfis aancti lohanniSf ex m^nuscripto 
exemplari e bibliotheca cl. t\ losephi Scaligeri deprompto^ chara^itere 
SyrOy et Ebreteo, cum versione Laiina, et Tiotis . . . Lugd. Bat. a. 1627 ; 
etiam apud Lud. de Dieu, Oritica sacra, Amstelaedami a. 1693, 
p. 763 — 861. — De apocalypsi cf v.cl. Isaacus H.Hall (ut supra, p. 808, 
adn. 2), et v. d. lohannes Gwynn, The Academy, Londinii die 18 lunii 
a. 1892, vol.41, p. 592bc 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) 8YRIACAE. 81« 

anno 1630 in eadem urbe 2Pet 2.3 loh lud Edwardus Po- 
Gockius, Anglus, e codice Oxoniensi,^ qui quinque libri, 
etsi in versione Peshitta dicta non insunt^ additi sunt textui 
huius yersionis in bibliis polyglottis Parisiensibus^ annis 
1630. 1633 et Londiniensibus» anno 1657 edito (anno 1698 
repetito), et in aliis quoque editionibus exstant^ 

Capitulum de adultera loh 7,53— 8,11 sive 8,1—11 
eodem anno 1627 e codice Usseriano (cf inira, adn. 3) 
edidit Ludovicus de Dieu, e cuius libro receperunt peri- 
copam biblia polyglotta Londiniensia et edidones posteriores 
Sjriacae. Exstat hoc capitulum etiam in codiee Barsalibaei 
(cf infra, p.824).5 

Anno 1664^ Hamburgi edidit Aegidius Gutbirius 
N. T. Syriacum formae minoris, cui postea (a. 1667) 
adsociata sunt lexicon Syriacum et notae criticae in N. T. 

^ Pooocke, EpUiolae qucUuor . . . ez celeberr, hibliothecae Bod- 
Itianfu Ozon, MS. exemplari [Orient. 119] nunc primum depromptae^ 
et eharaclere Hehraeo, versione Latinay notieque quibusdam insignitaef 
Logd. Bat. a. 1630 (foll. [4], pp. 66) ; fallitur qui credit textum litteris 
Syriacis ezaratum in hoc libro non inesse. Cf etiam Henricns Roloff, 
(Disputationes duae quibus) Versionem Syriacam II epietolae lohanme 
cum textu Graeco . . . confert, timulque Latine transfert ... H. R. Witte- 
beigae a. 1735 (pp. 32). 

* Cf Bupra, p. 220. ' Cf supra, p. 220. 

^ De his quinque libris cf v. cl. lohannes Gwynn, ,,The older 
Syriac yersion of the four minor catholic epistles", Hermathena, Du- 
blinii a. 1890, num. 16, (vol. 7), p. 281 — 314, et O» a Syriac MS. 
belonging to the collection of archbithop Useherf Dublinii a. 1886, 
pp. 46, ex aotis „Tran8actions of the Boral Irish Academy'' toI. 27, 
VIII ; in dissertatione priore disserit Qwynnius accurate de Tischen- 
dorfii apparatn critico corrigendo, quod ad has epistulas et ad yersionem 
Syriacam spectat. 

* Cf Tregelles apud Smith (ut supra, p. 803, adn 1) et Assemani, 
BibHoth. Orient. vol. 2, p. 53.170. 

* Titulus prior picturis omatus annum 1663 prae se fert. De 
aliis editionibus (Hamburgi 1706, Francofurti 1731, Hamburgi 1749) 
et de variationibus in huius libri exemplaribus cf Nestle (ut supra, 
p. 817, adn. 2), p. 21— 23. 

53 • 



Digitized by 



Google 



820 IX. DE VER8IONIBU8. 

Syriacum; lexicon cum spicilegio atque appendice et notis 
illis criticis iterum publici iuris fecit anno 1706, Num- 
burgi, lohannes Michael Gutbirius. Anno 1684 (cum novo 
titulo a. 1715) prodiit editio Sulzbachi typis impressa 
Norimbergae venum data, fortasse ex editione Antverpiensi 
anni 1575 repetita. Anno 1703 Romae iussu congregationis 
de propaganda fide Novum Testamentum S^niace et Car- 
shunice editum est ad usum ecclesiae Maronitarum. 

Anno 1708 (etiam 1709 in plerisque exemplaribus) 
Lugduni Batavorum ediderunt lohannes Leusdenius et 
Carolus Schaafius, N. T..Syriacum,i quod Michaelis „edi- 
ij tionem optimam" praedicavit. Tischendorfius hac 
•^ editione (syr**'*^) ubique usus est Punctatio 
inde ab initio usque ad Lc 18,27 magis ad normam 
Chaldaicam exarata, inde, mortuo Leusdenio, ad normam 
Syriacam revocata est a Schaafio. Minime sufficit edido 
haec in N. T. textu ex Syriaca versione emendando. 

Anno 1813 edidit Christianus Reineccius textum 
Syriacum Novi Testamenti.' Anno 1815, cuius anni mense 
Februario mortuus est, curavit Qaudius Buchanan evangelia 
et actus Syriace;^ cur dicatur editio „8uppressa"* nescio. 

* Leusden et Schaaf, Novum . . . Teat, Syriaeum cum venione 
Latina , , ,ad omne8 editiones diligenier recenaitum; & variis leeiioni- 
bus, magno labore collectis, adomatum, Lugd. Bat. a. 1708, 4®; 
additum est Sehaafii Lexieon Syriacum concordantiale. Anno 1717 
repetita est editio cnm noYO titulo ^secunda editio a mendis pnrgata", 
sed eadem est typorum impressio. 

' Keineccius, Biblia sacra quadrUinguia Jfovi Testamenti . . . 
Syriads ex polyglottis Anglicanis et ed. Sehaafii petitiSj Lipsiae a. 17 13 
(anno 1747 cum novo titulo, a. 1750 et 1751 addito Yetere Testamento). 

• Evangelia sancta necnon acta apostolorum Syriace, cum inter- 
pretatione Latina, Broxboumiae, a. 1815. De Buchanano cf Hugiua 
Pearaon, Memoir of life and writings of Claud, Buehananj ed. 2, 
Oxonii a. 1817 (ed. 3. Londinii a. 1819). 

^ Cf Tregelles (ut supra, p. 803, adn.l) p. 262 : „it was thought 
advisable (on amply sufficient grounds) to cancel wholly what had 
been done". Ubique invenitur editio. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) SYBIACAE. 821 

Anno 1816, impensis societatb ^Bntish and Foreign 
Bible Society" dictae, curavit Samuel Lee^ editionem 
N. T. Syriacam, quae Schaafii editione nititur, sed ita ut 
punctatio vocalium correcta sit priore iii parte, et textus 
nonnullis locis emendatus sit ex codicibus duobus nunc 
Cantabrigiensibus, duobus Oxoniensibus (a lonesio^ con- 
latis), e citationibus Ephraemi Syri, ex lectionario Adami 
Clarkii.8 Silvester de Sacy edidit Parisiis anno 1824 
Novum Testamentum Sjrriace et Carshunice.* 

Anno 1841 in urbe Persica Urmi, impensis societatis 
„American Bible Society" dictae, edidit lustinus Perkins 
Novum Testamentum Syriace [Nestlius citat editionem Sy- 
riacam et Neo-Syriacam Urmi a. 1846], quae editio 
repetita est Novi Eboraci annis 1874.1878.1886.^ 

Ann6 1886 Baltimoriae in provincia Maryland, im- 
pensis universitatis lohns Hopkins, edidit v. cl. Isaacus 



* Lec, JV. T. Syriace denuo recognUum atque adfidem. codieum 
mantucriptonim emendatumj Londinii a. 1816 (de hac editione citat 
Nestlius „The Syriac New Testaments of the British and Foreign 
Bible . Society" ex actis Quarterly Record of the Trinitarian Bihle 
Soeiety, num. 55, mense lanuario a. 1874). 

* B.icarda8 lones, Textus sacrorum evangeliorum versionis 
simplicis Syriaeae^ iuxta edUionem Schaafianam collcUus cum duohus 
eiusdem vetustis codd. MSS. in bibliotheca Bodleiana repositis, nee 
non eum cod. MS. commentarii Gregorii Bar Hebraei ibidem ad- 
servato, Oxonii a. 1805. 

' De Guilelmi Greenfieldii (eTangeliomm) editione Bagsteriana 
anno 1828 ad fidem editionis Widmanstadii oonformata, cum Bupple- 
meniiB post editoris mortem indiligenter insertis cf Tregellesius apud 
Hornium, p. 263. 

^ Nestlius citat editiones societatiB biblicae („British aud 
Foreign^' utyidetur) Londinii a.l826, — librarii Macintoshii a. 1836, 
— librarii Bagsteri (Nestlius incertus est de anno 1840; fortasse editio 
eadem atque illa anni 1828 quam bibliotheca Lipsiensis possidet), — 
Bagsteri a. 1876. 

* Cf V. d. Isaacus H. Hall, Joumal ofthe society of biblical litera- 
ture and exegesis, lun. et Dec. a. 1883, p. 150. 



Digitized by 



Google 



822 IX. DE VERSIONIBUS. 



H. Hall epistulas quattuor 2 Pet 2.3 loh lud e codice 
anno 1471 scripto.^ 

Annis 1887.1888 prodiit duobus tomis V. T., a. 1891 
uno tomo Novum Testamentum ex Peshitta versione Mausili 
typis missionis quam dicunt fratrum praedicatorum curis Cle- 
mentis losephi David, archiepiscopi Damasceni, et Q^rgii 
Ebed-Iesu Elhayyath, archiepiscopi Amidensis. Vituperat 
E^hayyath „editionum varietatem, erroribus ac mala fide 
passim scatentium, quae", ait, „a Protestantium sectarum ac 
societatum typis prodeunt et tanta cum animarum pemicie 
per omnium manus circumferuntur". 

Tregellesius contulit codicem Richii, Musei Britannici 
7157. V. cl. Isaacus H. Hall, qui nunc Novi Eboraci in 
America domicilium habet, contulit codicem Berytensem^ 
coUegii Americani. Hic vero codex in evangeliis recen- 
sionem quam Philoxenianam sive Ante-Heracleensem vir 
summus esse credit, in ceteris libris Peshitta praebet. 
Videtur codex saeculi noni esse; foliis 203 continentur 
Mt 1 2,20— Tit 1,9. 

d. Versio posterior (unde syrP), Philoxeniana vel 
rectius quod ad formam hodie cognitam attinet Heracleensis 
dicta, ex versione auspiciis Philoxeni* (aliter Xenaiae), 

* Hall, Williaim manuscript, The Syrian antUegomena epistles 
. . . wriUen A, D, 1471 hy Suleimdn of Hum Keifa, Baltimoriae a. 1886 
foliis formae maximae 8 et tabulis photographicis 17. 

* Hall, The Academy, Londinii a. 1877, die 18 mensis Augusti, 
p.l70, Thelndependenl, Novi Eborad a. 1877, die 23 Aug., Proceedinga 
of the American Oriental Society^ Novi Portus (New Haven), mense 
Oct. a. 1877, p.xviseqq., mense Maio a. 1882, p.iii.iv, Joumal of 
the society of biblical liierature and exegesis^ Middletoniae in provincia 
Massachusetts, a. 1882, p. 1—26, et notitia Syriac Manuscript, Gospeh 
of a Pre-Harklerman vergion, Acts and Epistles of the Peshitto versionf 
written (probablyj between 700 and 900 AD, By the monk John, Pre- 
sented to the Syrian Protestant College by ^Abd ul-Messiah of Mardin, 
Philadelphiae (a. 1884), foliisi, tabulis 3 photographicis. 

' De Philoxeno, viro tum fervido ingenio tum litterarum peritia 
iusigni, cf Wright (ut supra, p. 807, adn. 1), p. 83 Ib. 83 2a. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) SYRIACAE. 823 

p Monophysitae , episcopi Hierapolitani (Mabbogh 
^' sive Manbij) a Polycarpo chorepiscopo anno 508 
confecta ortum habuit De hac autem priore versione Poly- 
carpi nihil fere compertum habemi^s; sed fortasse non multa 
immutavit recensio ea quam Thomas Heracleensis (Hera- 
cleae in Syria natus), episcopus Hierapolitanus, proAigus, 
in monasterio sancti Antonii in vico Enaton (,,noyem'' millia 
passuum) prope Alexandriam anno 616 fecit. In textu 
recensendo usus est Thomas duobus vel tribus^ codicibus 
Graecis evangeliorum, uno actuum et epistularum catho- 
licarum (habet haec versio epistulas septem catholicas) 
duobus epistularum Paulinarum. Verborum et ordine et 
constructione quoad fieri potest Oraeca diligentissime 
sequitur, Syriacae linguae ingenio prorsus neglecto. In codici- 
bus integrioribus in textu sigla adiecta sunt qualibus 
utuntur Hexapla Origeniana: asterisci ubi aliquid deerat, 
obeli ubi aliquid omittendum erat; in margine additae sunt 
adnotationes in quibus citantur variae lectiones quae 
fontem bonae plerumque notae et saepius Occidentalem 
sapiimt; exemplo sint quae in actibus cum codice d com- 
munia habent Neque desunt huiusmodi lectiones in ipso 
textu, qui plerumque textum Graecum Antiochenum se- 
quitur, nisiquodin epistulis catholicis cumtestibus melioribus 
consentit Quid autem Polycarpo quid Thomae tribuendum 
sit ambigitur. Huius esse sigla et adnotationes veri simile 
est; num ipsum textum retractaverit minus liquet 
Suspicantur Westcottus et Hortius Polycarpo deberi textum 
ubique Antiochenum cui alias lectiones e codicibus suis 
fortasse inseruerit Thomas, alias in margine ut quodam 
modo notabiles reposuerit De his vero melius constabit 
si quando codex vere Polycarpianus sive Philoxenianus 
emerserit; vix enim hoc nomen sibi vindicabunt ii codices 

' Codices Ozonienses, Parisienses, Assemani 1 (Assem. 1 in 
margine ,,tre8") legnnt »duo", codices Angelicus, Assemani 2, Assem.3, 
uterqne Cantabrigiensis legunt „tres". 



Digitized by 



Google 



824 IX. DE VERSIONIBUS. 

evangeliorum, unus et alter, quibus a viris doctis huc 
usque impositum est^ 

Samuel Palmerus anno 1730 Amida ex urbe in 
Mesopotamia sita in Angliam ad Glocestrium Ridleium 
codices duos misit versionem Heracleensem exhibentes; 
alterum quo libri omnes continentur Apocaljpsi excepta 
pariter atque fine epistulae ad Hebraeos Heracleensem 
appellavit, alterum Barsalibaei nomine inscripsit quia 
notas marginales exhibebat manu Dionysii Barsalibaei 
exaratas qui saeculo duodecimo episcopus Amidensis 
fuerat £x his codicibus edidit Oxonii losephus White, 
^j^i^ additis versione Latina adnotationibus lectionibus 
^ yariis, evangelia duobus tomis anno 1778, actus 

et epistulas catholicas anno 1799, epistulas Paulinas anno 
1803, quam editionem Tischendorfius syr^**** item cod^^»* 
defidgnavit* Quae codici et editioni Oxoniensibus deerant 
nuper tandem suppleverunt codex Mohlianus, nunc 
Cantabrigiensis, et Boberti L. Bensleii editio.^ Adlerus 
in libro supra laudato lectiones varias ex aliis codicibus 

^ Qeorgius Henrious Bernstem, qui librum: De Charklenai 
y. T, translatione 8yriaea commenta^iOy Vratislayiae a. 1837 (ed. 2, 
auctior et emend. 1854) scripsit, ex errore putayit yersionem Polycarpi 
puram in oodice Angelico Romano (saeculi quarti decimi) ezstare ez 
quo codice edidit evangelium lohannis : Das heilige JEvangelium des 
lohanneSf Syrisch in Hdrkleneischer UeberseUtung . . . nebst krUisehen 
Anmerkungen, Lipsiae a. 1853. — Ck>nfer de yersione Heracleensi 
libroB Adleri (ut supra, p. 807, adn. 1), Ridleii (supra, p. 813, 
adn. 1). 

^ Num recte textus Apocalypsis Syriacus a Schaafio editus 
versioni Heracleensi tribuatur disseruit Tregellesius (ut supra, p. 803, 
adn. 1); cf etiam Gwynn, (ut infra, p. 885, adn. 3). 

' Benslj, The Harklean version of the epistle to the Hebrews xiy28 
— xiiiyBSy Cantabrigiae a. 1889. De hoc oodice, quem actuum et 
epistularum huius versionis nunc alterum testem habemus, id prae- 
terea notabile est quod epistulas duas quae feruntur Clementis Bomani 
post epistulas catholicas habet; fusius de eo disserit losephus B. Light- 
foot, 8, Clement of Romey Londinii, ed. 2, 1890, yol. 1, p. 129 — 186. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8* (1.) SYRIACAE. 825 

praebuit Bernsteiniufl (cf supra, p. 824, adn. 1) edidit 
evangelium lohannis e codice Vaticano. 

Sententia w. cll. Isaaci H. Hall et lohannis Gwjnn 
exhibet codex ille Bodleianus, e quo Pocockius (ut supra, 
p.819, adn.l) 2Pet 2.3 loh lud edidit, textum harum 
epistularum Philoxenianum. Hallius ipse edidit has epistu- 
las phototypice e codice Americano a. 1471 scripto,^ 
Gwynnius (ut supra, p.819, adn.4) lectiones varias e 
codicibus sedecim cunctis huius versionis oerte antiquissimae 
quam habemus. Cosmam Indicopleusten facile latuisse 
versionem ipsius tempore confectam prorsus credibile est 
Ex hac igitur yersione fluxisse non sine iure oensetur 
versio Heradeensis quae in editione Whitii publici iuris 
&cta est^ Anno 1892 detexit v. cl. lohannes Gwynn 
textum integrum Apocalypsis in codice Crawfordiano.^ 



CODICES SYRIACL 

a. Versiones Ouretonianae. 

Lond. mus. Brit Add. 14,451 (Wright 119). 

Berolini bibl. regiae Orient Quart. 528. 

saec. V, 30 X 24, membr, foU. 91, coU. 2, 11. 22—26; 

litterae vocales desunt; puncti diacritici, ribui exceptis, raro 

adhibentux; interpunctio simplicissima est; hic illic lect 

mann serr; foll. 12 — 15 et 88 sunt man saec XIII, fol. 88 

rescripto: Ml,!— 8,22 (?) [8,23—10,31 man ser Peshitta] 

^ Hall, I. H., WUliams Manuscript. The Syrian antilegomena 
epiitUs . . ., Baltimoriae a. 1886. ff. 8 et tabolae 17. 

* Qnod ad sermonis indolem attinet haec yersio aeque atque 
Heracleensis plurima habet cum litteris SyriaciBquae dicuntur profanis, 
et vetustioribuB et iunioribus, communia, cum textibus biblicii 
pauciora; id quod neglexerunt qui has epistulas nonnisi cum versione 
Peshitta comparaTerunt. 

• Gwynn,, ,A new Syriac version of the Apocalypse", in actis, 
The Aeademy, Londinii, die 18 lunii anni 1892, toI. 41, p. 592bc; 
textnm mox publici iuris faciet v. cl. Gwjnn. 



Digitized by 



Google 



82* IX. DE VEBSIONIBUS. 



10,31 (?)— 23,25 Me 16,17—20 loh 1,1—42? 3,5—7,37 
7,37—8,19 (Berol.) 14,10—12 15—19 21—23 26-29 
Lc 2,48—3,16 7,33—15,22 16^2—16,12 17,1-23 
(Berol.) 17,23 — 24,44 [24,41— fin raan ser Peshitta]; 
foll. 6v — 8r correxit quispiam ad normam textus usitati. De 
textu cf supra, p. 810; fol. 88 praebet scriptura vetustior, 
saec. X, Lc 1,65 — 80 ex lectionario. Noli oblivisci eadem 
pagina Mc desinere loh incipere. Codex fuit saeculo for- 
tasse decimo monachi Habibai sive Hablb, qui librum 
monasterio Mariae Deiparae dono dedit. Anno 1222 re- 
parati sunt aliquo modo codices in monasterio illo, quo 
tempore sine dubio addita sunt folia illa seriora. Cf Wright, 
Caixdogue of Syriac Msg in the BriHsh Mmemi, pars 1, 
Londinii a. 1870, num. cxix, p. 73, et de codice Bero- 
linensi vol. 3, a. 1872, praefat. p. xvi. 
^ Sinaiticus, monasterii s. Catharinae. 

Anno 1892 mense Februario detexit photographice- 
que exscripsit, socia sorore domina cl. Gibson, domina 
clarissima doctissima Agnes Smith Lewis in monasterio 
s. Catharinae codicem evangeliorum Syriacorum rescriptum. 
Foliis 178 recognovit femina clarissima evangelia, viri 
cU. F. C. Burkitt et Eobertus L. Bensly (eheu, morte 
ereptus est Bensleius vix e monte Sinai anno 1893 redux) 
textum Curetoniano similem esse perceperunt Anno 1893 
iterum cum amicis Sinai montem visit f cl. Lewis et co- 
dicem accurate per quadraginta dies calamo exscripsit 
Evangeliorum non desunt nisi octo circiter paginae. F. cl. 
Gibson catalogum codicum in monasterio Arabicorum in- 
struxit, f cl, Lewis, socio v. cl. I, Rendel Harris, catalogum 
codicum Syriacorum. Cf epistola f cl. Lewis in actis, The 
Acadetny, Londinii, a. 1893, 15 Aprilis, num. 1093, p.326b. 
Feminis clarissimis linguarum orientalium palaeographiae- 
que ut ita dicam practicae peritissimis semper gratias 
quam maximas habebunt scientia theologia res critica. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (1.) SYRIACAE. 827 



b. Versionia JSierosolymitanae, 

- Romae bibl. Vat. Syr. 19 olim 11. 

a. 1030, 19X15, membr, foll. 196, coll. 2: EvL 
Cf S. E. et I. S. Assemanus, Bibliothecae apost, Vaticanae 
eodicum mss cataloffus, Romae a. 1758, pars 1, tom. 2, 
p. 70—103. Vide supra, p. 811—813. Cf v.cl.LP.N. 
Laiid, Anecdota Syriaca, vol. 4, Lugduni Batavorum a. 1875, 
p. 177 — 181 etc.; Paulus de Lagarde, „Das aramaische 
Evangeliar des Vatican", in actis, Na/cihricMm wn der 
kmigL QeseUsehafl der Wissenschaften und der Oeorg-Augusts- 
Vniversitdt zu OoUingen. Aus dem Jahre 1891, Gottingae 
a. 1891, p. 140 — 153. Editio Lagardii postuma invenitur 
in libro, Bihliothecae Syriacae a Faulo de Lagarde collectae 
quae ad phUologiam sacram pertinent, Gottingae a. 1892, 
p. 257 — 402; Lagardius ordinem evangeliorum sequitur. 

^ liondinii mus. Brit Add. 14664. 

• saec. X, 26 X 24(?), membr, rescr (?), foll. 34 (ex 
evv 18): EvL Cf v. cl. Landius (ut supra, p. 811, adn. 2). 

„ Londinii mus. Brit. Add. 14450, fol. 14. 

* saec. rX, 24 X 18, membr: 3/iJ26,48— 64. De hoc 
codice aeque ac de codice Add. 14714, fol. 140 (hodie 
legi non potest) cf v. cl. Landius (ut supra, p. 811, adn. 2). 

- Petropoli bibl. caes. 

saec. VII et VIII, in 4, membr, rescr, foll. 129 (ex 
N. T. 26): fragm ex Ew Act. Cf Tischendorfius, Anecdota, 
a. 1855 (1861), p. 13, Notitia, a. 1860, p. 49, et v. cl. 
Landius (ut supra, p. 811, adn. 2). 

. Sinaiticus, monasterii s. Catharinae. 

saecVIII, 22.8 X 15.2, membr, foll. 2, coU. 2, II. 16, 
mut: GaZ 2,3— 5.(7 f.) 12—14.17.18.24—28; ex his de- 
sunt nonnulla; supersunt litterae paucae e locis vicinis. 
Detexit et edidit v. cl. I. Eendel Harrisius, Biblical fragmmts 
Jrom mount Sinai, Londinii a. 1890, p. xiv.xv. 65 — 68, 
num. 16. 



Digitized byCjOOQlC 



828 IX. DE VERSIONIBUS. 

6 et 7. Femma clarissima Lewis (ut supra, p. 826, 
cod. 2) narrat se in monte Sinai codicem huius versionis 
Hierosolymiticae detexisse, detectumque cum editione co- 
dicis Vaticani Lagardiana et cum — 7 — codice a v. cl. 
Harrisio anno 1892 detecto contulisse. 
^ Oxon. Bodl. Syr. c. 4. 

saecVIII, 30X21.2, membr, Hebraice rescr, foll.4 
(5 cum folio exV.T.), coli.2, 11.22: Cb/ 4,12— 18 ITh^sss 
1,1-3 4,3-15 ^!nml,10-2,7 2%l,ll-2,8. Ex Aegypto 
Oxoniam missa sunt haec folia anno 1891. Rarius factum 
est ut Misbnae partes in foliis olim a Christianis usurpatis 
scriberentur. V. cl. G. H. Gwilliam textum edidit, Aneedoia 
Ox^mienda, Semitic aeriea, vol. 1, pars 5, Oxonii a. 1893, 
additis introductione et adnotationibus et tabulis 2(3) photo- 
typicis. Cf V. cl. E. N. Bennett, The Academyj Londinii 
a. 1893, 3 lunii, p.481c— 482a. 



c. Versionis Peshitta, 

Lectorem non fugit, codices nonnullos Syriacos 
nondum a viris rei Novi Testamenti criticae peritis exa- 
minatos facile in bibliothecarum catalogis nomen Peshitta 
prae se sine iure ferre, unde veri simile est hac tertia 
serie codices non solum versionis Peshitta sed etiam aliarum 
versionum contineri. 

(a.) Quattuor evangelia. 
Aaerica. 
- (Ac 1 P 1) Novi Eboraci, in bibliotheca Seminarii 
' theologici „Union" dicti. „Trustees of Syrian Prote- 
stant College, Beirut". 

saec. IX, 27.5 X 18.7, membr, foll. 203, coU. 2, capp 
(numerationes duae), sect, (can ?), lect, subscr (capp, can, 
miracula, parabolae, testimonia, lectt, sectt [?]): Ew philox 
vel harcl Aet lae IPet lloh Paul pesh; desunt Mtl,l — 
12,20 13,28—57 17,20—19,12 25,11-26,31 Mc4,2-35 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (1.) 8YRIACAE. 829 

Lc 19,38— 20,21 loh 8,31 (Syriace 20)— 9,31 aliquid ex 
ITim et ex 2Tiin Tit 1,10— 3,15 Phm; non est quod 
dicam 2 Pet 2.3 loh lud loh 7,53— 8,1 1 1 loh 5,7.8 abesse. 
Textus videtur Philoxenianus esse. Olim monasterii ali- 
cuius in T^ 'Abdin. 'Abd-ul-Messiah tulit ex urbe Mardin 
et collegio Americano Berytensi dono dedit Hodie Novi 
Eboraci repositus est. V. cl. I. H. Hall multa contulit, Jbtirna^ 
o/ tke Ameriean Oriental Society, Novo Portu, a. 1877, 
mense Oct, p. xvi — xix. 
I item olim v. cl. A. L. Longi (hodie in America?). 

*' saec. X, 36.8 X 25, membr, fol. 1, coll. 2, II. 26, sect, 
can, lect: ic 2 1,30—22, 17. Cf v. cl. L H. HaU, The Inde- 
pendent, Novi Eboraci a. 1885, 20 Aug., p. 1068 d. 1069 a. 
Aagiia. 

^ Comitis de Crawford MS. 1. 

saec. VI: Ew. Cf v. cl. G. H. Gwilliam (ut supra, 
p. 807, adn. 1), p. 54.55. 

o (Ac 2 P 2 AcP^J* 7 Ap 2) Comitis de Crawford MS. 2. 
saec. ?: JV; T. versionis Peshitta, additis 2Pet 2,3 loh 
Ivd et Apoe. Cf v. cl. lohannes Gwynn, „A new Syriac 
version of the Apocalypse", in actis, The Academy, Lon- 
dinii die 18 lunii anni 1892 (num. 1050), voI.41, p.592bc, 
qui Apoc publici iuris faciet; 2Pet 2.3 loh lud sunt ver- 
sionis quam Pocockianam dicunt, suspicatur etiam v. cl. 
Gwynn Apoc eadem manu atque has epistulas versam esse. 

. (Ac3 P3) Cantabrigiae bibl. univ. Oo. L 1.2 (1.2 
sine I?). 

saec.?: N. T. excepta Apocalypsi. Cf v. cl. Gwynn, 
On a Syriac MS. (ut supra, p. 818» adn. 2), p. 6, adn. 

4a. [Londinii collegii Gresham MS. Norfolcianus 493 
(exstatne hodie?). N. T et P« Syriace. Cf Oatalogus librorum 
mss Angliae et Hibemiae, Oxonii a. 1697, vol. 2, p. 83.] 

. (Ac4 P4) Lond. mus. Br. Rich. 7157 (Forshall. 13.). 

' a. 768, in quarto, membr, foIL 197, coll. 2; Euth 

sub fin mut, capp, sect, can, harm in ima pagina, subscr 



Digitized by 



Google 



830 IX. DE VERSIONIBUS. 

(capp, fia^tt atix in Paul): Ew Aet lac IPet lloh Pavl 
(Phm Hebr); nonnuUa suppl m ser. Scriptus, in usum 
firatris lesuzacha, manu Sabar [lesu?] in monasterio Babar 
lesu „quod est coenobium Beth Kuko, situm ad Zabum 
maiorem (sive Lycum, fluvium) in regione Adiabene''. 
Olim Claudii lacobi Rich per decem annos Bagdadi publica 
legatione fiincti, post eius mortem emptus et anno 1825 
in Museo Britannico depositus. Forshallius facsimilia duo 
in catalogo dat. 
^ (Ac 5 P 5) Lond. mus. Brit. Rich. 7 158 (Forshall. 14). 

saec. XI, in quarto, membr, foU. 230; subscr: Evv 
Act lac IPet lloh Pavl (Phm Hebr); hic illic mut; sub 
fin tractatus de 72 ab Eusebio (?) scriptus. 
- (Ac6 P6) Lond. mus. Brit. Rich. 7159 (Forsh. 15). 

saec. Xn, in quarto, chart, foll. 276; subscr: Ew 
Aet lac iPet lloh Paul (Phm Hebr); hic illic mut. 
g (Ac7 P7) Lond. mus. Brit. Rich. 7160 (Forsh. 16.) 

a. 1203, in quarto, membr, foU. 258, coll. 2, subscr, 
syn (Evl et Apl): JS?rw Ad lac IPet lloh Paul (Phm 
Hebr). Manu Abulpharagii monachi et presbyteri, filii 
Abrahami, ex Amida in Mesopotamia e tribu Abusiadi, 
scriptus in coenobio Mar lacobi Napheshatensi (sive „ani- 
marum'0 in monte sacro Edessae. 
^ Lond. mus. Brit Richianus 7161 (Forshall. 17). 

saec. X: Ew; passim mut. 
-^ Lond. mus. Brit. Rich. 7184 (Forshall. 43). 

a. 1205: Ew cum comm Dionysii sive lacobi Bar 
Salibi episcopi Amidensis; mut. De commentario Dionysii 
cf Aflsemanus, BibL Orient, Cl^menUno-Vaiic, Romae, vol.2, 
a. 1721, p. 156a — 21 Ib. Dudleius Loftus multa ex comm 
in Mt, comm in Mc integrum Anglice versum Dublinii 
annis 1672.1695 edidit 
- j Lond. mus. Brit Rich. 7186 (Forshall. 45). 

saec. XIV: comm Gregorii Barhebraei in V. T. et 
N. T. (Evv Act lac IPet lloh Rom — Eph); inestne textus 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) 8YRIACAE. 831 

biblicus? AdhibuitnehunccodicemRicardusIones, Texttisew, 
vers. mnpl. Syr. (ut supra, p. 821, adn. 2), praef. p. 10 — 17 ? 
(Ac8 [Evl Philox]) Lond. mus. Brit Add, 10,967 
(Forshall. 66). 

saec. ? : fol. 1: J> 24,39— fin et tit loh. 
saec. ? ; fol. 1: -4ci 25,23— 26,22. 
saec. ? : fol. 1 ex lect Philoxeniano: Actl0,3b — 43 
Col2fi—16 M10,16— 19. 

(Ac 9 P 8) Lond. mus. Brit Add. 14,470 (Wright. 63). 

saec. V vel VI, 23 X 14, membr, foll. 176, coll. 2, 

U. 40—48; capp, lect: Ew Faul (Phm Hebr) Act lac 

IPet lloh; nonnulla supplevit manus saec. IX; Ioh7,50 

— 8,12 ex versione Heracleensi addidit manus ut videtur 

alia saec. IX in folio primo. Dono datus est monasterio 

Syrorum in deserto Abbatis Makarii. Saeculo decimo fiiit 

in monasterio Mariae Deiparae. CfWright(utsupra, p.826). 

j . (Ac 10 P9) Lond. mus. Brit Add. 14,448 (Wright 64). 

a. 699(700), 23X14, membr, foll. 209, coll. 1, 

11.26—32; capp: Ew) Ad lac IPet lloh Paul (Phm 

Hebr); desunt Mt 1,1— 2,13 3,14—5,24 8,26—9,19 Phil 

Col 1 2The8s ITim; fol. 64 supplevit m saec. XIII; ca- 

pita habet Mt22, Mcl3, Lc23, Ioh20, Act— Cath32, 

Paul55, summa 165. 

- Lond. mus. Brit Add. 14,453 (Wright 66). 

^' saec. V vel VI, 25 X 20, membr, foU. 182, coll. 2, 

11.22 — 27; capp (manibus duabus), lect m ser: Em; desinit 

loh 20,25. 

-^ Lond. mus. Brit Add. 14,455 (Wright 67). 

• saec. VI, 37 X29, membr, foll. 135, coU. 2, II. 15 
— 21; sect, can, harm in ima pagina, lect nonnuU: Evv; 
desunt multa (cf Wright). 
j- Lond. mus. Brit Add. 17,114 (Wright 68). 

saecVI vel Vn, 26X17, membr, foll. 61, coll.2, 
U. 30 — 40; capp m ser, sect et can in Mt, lect: Ew; 
multa desunt (cf Wright); fol. 33v inest nomen Copticum. 



Digitized by 



Google 



832 IX. DE VERSI0NIBU8. 

- j. Lond. mus. Brit. Add. 14,549 (Wright. 69). 

saec. VI vel VII, 32X23, membr, foll. 197, coll. 2, 
11. 22 — 26; capp m ser, sect, can, harm in ima pagina, 
lect, subscr: Ew, 
-^ Lond. mus. Brit Add. 14,457 (Wright 70). 

saec. VI vel VII, 24 X 15, membr, foU. 200, coll. 2, 
11.25 — 31; sect, can, harm in ima pagina, lect, subscr: 
Ew. Fuit olim Gabrielis presbyteri e regione Mosul cui 
dono datus est a Lazaro (?) e provincia Tur-'Abdin. 
g^ Lond. mus. Brit. Add. 14,458 (Wright 71). 

saec. VI vel VII, 23X15, membr, foll.157, coll.2, 
11. 25 — 33; sect, can, harm in ima pagina, lect: Ew; 
desunt Mtl,l— 17 loh 16,31— 17,21. Manu ut videtur 
David librarii scriptus conlatus est a Kashish, Arabo. 
g- Lond. mus. Brit Add. 17,113 (Wright 72). 

saec. VI vel VII, 32X24, membr, foll.211, coll. 2, 

11. 19 — 24; capp, sect, can, harm in ima pagina, lect: 

Eiw; desunt Mt 1,1 — 5,16 10,16—12,11 12,44—14,3. 

Olim in monasterio Mariae Deiparae in deserto Scetensi. 

22 Lond. mus. Brit Add. 12,140 (Wright 73). 

saec. VI, 27 X22, membr, foll. 196, coU. 2, 11. 23— 
26, lect (capp m ser Mt84 Mc49 Lc88 Ioh45): Ew; 
deest Mt 26,7 —28. 
2^ Lond. mus. Brit Add. 14,452 (Wright 74). 

* saec. VI vel Vn, 31X25, membr, foll.152, coll.2, 
11.28 — 32; capp m rec, sect, can, harm in ima pagina, 
lect: Ew; nonnulla desunt; fol. 58 rescr ex lectionario. 
2 , Lond. mus. Brit Add. 12,137 (Wright 75). 

saec. VI vel VII: Eiw. 
2^. Lond. mus. Brit Add. 14,460 (Wright 76). 

a.600, 18X12, membr, fol: 104, col. 1, 11.30-37; 
capp, lect m ser: Ew; deest Mt7,18 — 8,26. 
2« Lond. mus. Brit Add. 14,471 (Wright 77). 

a. 615, 21 X 14, membr, foU. 108, coll. 1, 11. 30— 
38; capp: Ew. 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (1.) 8YRIACAE. 



g- Lond. mu8. Brit. Add. 14,463 (Wright 78). 

8aec.Vn: Ew; nonnulla desunt 
gj. Lond. mus. Brit Add. 14,450 (Wright 79). 

8aec. Vn. 31X24, membr, foU. 195, coll. 2, 11.21— 
24; Eu8-tab, 8ect, can, harm in ima pag: JBw; Mt mut 
g^ Lond. mus. Brit Add. 14,456 (Wright 80). 

saecVni: Ew; deest Mt8,lO — 9,2; margini in- 
sunt lectiones multae variae ex versione Heracleensi pa- 
riter atque ez traditione posteriore. 
^^ Lond. mus. Brit Add. 17,118 (Wright 81). 

saec. VIII vel IX: Ew; mut; loh paene deest. 
„- Lond. mus. Brit Add. 14,669 (Wright 82), foll. 38 
^^' -56. 

saec. IX: firagmenta ex quattuor evangeliis. 
«a I^nd. mu8. Brit Add. 12,177 (Wright 83). 

a. 1189: Ew. Insunt nonnulla de codicis historia. 
Lond. mus. Brit Add. 17,922 (Wright 84). 
a. 1222 vel 1223: Ew. 
. Lond. mus. Brit Add. 14,465 (Wright 85). 

saec. XII: Ew; mut Manu ut videtur Samuelis bar 
Cyriaci. 
gg Lond. mus. Brit Add. 17,983 (Wright 86). 

a. 1438: Ew addita versione Arabica characteribus 
Syriacis scripta; mut 
^g Lond. mus. Brit Add. 14,454 (Wright 87). 

• saec. VI vel VII: Mt Mc Ld; mut 
^- Lond. mus. Brit Add. 14,451 (Wright 88). 

saec. VIIl: Mt Mc Lc; mut 
gg Lond. mus. Brit Add. 12,141 (Wright 89). 

saec. VI vel VII: Mt loh; saec. VI et Vm et XI: Lc. 

„ Lond. mus. Brit Add. 14,459 (Wright 90), fol. 1—66. 

saecV: Mt Mc. Contulit v. cl. G. H. Gwilliam, Studia 

biblica [et eccles.] [vol. 1], Oxonii a. 1885, p. 151—171. 

.^ Lond. mus. Brit Add. 17,117 (Wright 91). 

"• saecV velVI: Mt ifc 1,1— 9,10. 

TiscHBVDORF, N. T. ed. 8. 540 



Digitized by 



Google 



834 IX. DE VERSIONIBUS. 

. - Lond. mus. Brit. Add. 14,462 (Wright. 92). 

saec. VI: Mi Mc. 
-g Lond. mus. Brit Add. 17,116 (Wright. 93). 

saec. VI: Mt Mc; mut 

- „ Lond.mu8.Brit Add. 14,461 (Wright 94), fol. 1—107. 

saec. VI: Mt Mc. 
-. Lond. mu8. Brit Add. 17,224 (Wright 95), fol. 58 
^' -65. 

saec. Xin, chart : pauca ex Mt Mc cum versione Arabica. 
-. (Acll P10)Lond.mu8.Brit Add.l7,115(Wright96). 
sa^.yi:MtIohHebrhl3-2,l3Iudl-^lSAen,30-39. 
. Lond. mus. Brit Add. 14,467 (Wright 97). 

saecX, 25.4 X 17, membr, foll.l5, coll.2 (Syr-Arab), 
11.26 — 37; capp: fragmenta Syr-Arab ex Mt et loh ex 
codice, olim in monasterio Mariae Deiparae, quem Tischen- 
dorfiusLipsiam tulit bibliothecaeque universitatis (vide infit^ 
p. 841, cod. 102) inseruit; cf eius Anecd. sacr. et prof. Lipsiae 
1861, p. 65, et Gildemeisteri commentatio De evangeliis in 
Arabicum e Simpliei Syriaea translatis, Bonnae a. 1865. 
.- Lond. mus. Brit Add. 17,224 (Wright 98), foll. 43 
^^- -57. 

a. 1173, chart: pauca ex Mt loh. 
.^ Lond. mus. Brit Add. 14,669 (Wright 99), foU. 34 
^^- -36. 

saec. VI: pauca ex Me Le. 

- Lond. mus. Brit Add. 14,466 (Wright 100), foll. 11 
^^' -17. 

saec. X vel XI: pauca ex Me Lc. 
. Lond. mus. Brit Add. 14,459 (Wright 101), foll.67 
^"' -169. 

a. 530— 540, 20.3X12.7, membr, foU. 103, col. 1, 
11.25—27: Lc loh. 
. - Lond. mus. Brit Add. 14,46 1 (Wright 102), foll. 108 
—212. 
saec. IX vel X: ic loh; mut 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (1.) SYRIACAE. 839 

-^ Lond. mu8. Brit, Add. 14,669 (Wright 103), foll. 29 
^^- -33. 



aaec. VI vel VII: pauca ex M. 



saec.Vn^ 
„ X 

„ xn 
„ xn 
„ xn 



:exje 



item AdA 1 4,669 (Wright 104), foll.27.28: 
„ „ 14,666 ( „ 105),fol.48 
„ „ 14,466 ( „ 106), foll. 1-10: 
„ „ 14,666 ( „ 107),fol.47 
„ „ 14,669 ( „ 108), „ 26 
„ „ 17,224( „ 109),foll.37-42: saec. Xm, 
chart: ex Mt 
^„ Lond. mu8. Brit Add. 14,464 (Wright 110). 

ante annum 583: Mc, 
- - Lond. mu8. Brit Add. 17,224 (Wright 111), fol. 66. 
eaec. XIII, chart: Z«9,12— 17. 
Lond. mu8. Brit Add. 17,119 (Wright 112). 
saec. VI vel VII: loh. Olim in monasterio Silvani 
prope Damascum. 

Lond. mu8. Brit Add. 14,669 (Wright 113), fol. 37. 
^ saecVI: 7oA9,2— 21. 

. „ Lond. mu8.Brit Add. 14,668 (Wright 1 14), foU. 30.31. 
• saecIX: JoA8,34— 9,14 11,16—12,3. 
item Lond. mus. Brit Add. 14,666 (Wright 116), 
folL 49.50. 

Baec. X vel XI: M 18,6— 19,5. 
item Lond.mu8.Brit Add.14,524 (Wrightl 16),foll.3-6. 
saec. XI vel XII: JoA3,2— 28 4,50—52 5,1—3. 
gg (Pll) Lond. mu8. Brit Add. 17,225 (Wright 117). 

eaec. XTTI: loh Eom; mut 
.^ (P 12) Lond. mus. Brit Add. 14,466 (Wright 118), 
®^- foll. 18-42. 

saec. XI vel XII : fragmenta ex loL Sequuntur mandata 
Domini ex 4 Evv numero 99, et nonnuUa ex Paul quaesita. 
^^ Oxonii Bodl. Dawk. 27. 

saec.?, in 4, membr, foU. 131: Ew; dee8tMtl,l — 
8,16. Cf Iohanne8 Uri, Bibliothecae Bodleianae codieum 



Digitized by 



Google 



SM IX. D£ VERSIONIBUS. 

m88, (nierUalium , . . catcUoguSy pars 1, Oxonii a. 1787, ood. 8yr. 
num. 18. 
^ Oxon. Bodl. Hunt 587. 

saec.?, in 8, membr, foU. 224; capp-tab, lect, subscr, 
^6^.: Ew; foU. 1 — 12 et folia duo postrema supplevit 
m rec. Cf Urius, cod. Syr. niun. 21. 
^a Oxon. Bodl. Marsh. 699. 

saec.?, in 8, membr, foU. 108; lect, 8yn(?): loh, 
Yidetur codex maior esse quam qui solum loh contineat. 
Cf Urius, cod. Syr. num. 23. 
^Q Oxon. Bodl. Pocock. 1. 

saec.?, 7.6X5, chart, foU. 150, characteribus minu- 
tissimis; capp-tab, lect: Ew. Cf Urius, cod. Syr. num. 24. 

Autria. 
^„ [Vindobonae bibl. caes. Orient 258 (259?). 

* a. 1554, in?, membr: Evv. Manu Mosis Meredinensis 
scriptus; videtur esse exemplar in editionem principem in- 
staurandam; cf supra, p. 815 — 817, cf etiam Daniel de 
Nessel, CoUahgua . . . Vindobonae et Norimbergae a. 1690, 
pars 6, p. 160.161.] 
BaUTia. 
^. (Ac31 P38) Amstelodami gymnasii. 

■ a. 1700, in 4, chart(?): Ew Act lac lloh IPet 

Paui, In Inclia scriptus. Oiim Caroli Schaafii. Cf Ad- 

lerus, K T, vem. Syr. p. 31.32. 

gg (Ac32 [antUegg. Philox Ac8] P39) Amstelodami 

societatis Remonstrantium MS. 184 (Ooeje 2791). 

saec.?: Act Ckjik (tres) PauL Cath (ceterae) IJdOem. 

Cf V. cl. Goeje (ut cod. 67), et v. cl. Gwynn, On a Syriac M8 

(ut supra, p. 818, adn. 4), p. 45.46. i(Goeje 2792). 

66. Amstelodami societatis Remonstrantium MS. 185 

a. 1596: Evv Syriace et Arabice, utraque versio litt 

Syriacis. Versio Arabica similis illi in cod [Leid 223]. 

g- (Ac33 P41) Lugd. Bat bibl. acad. MS. Orient 1198 

(Goeje2344). 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTAUE8. (1.) SYRIACAE. 837 

Yol. 1 : saec. XTTvel XIII, chart: Ew. Ad iSnem addita 
8imt nonnulla liturgica. 

vol. 2: a. 1188, chart: Act lae Pet loh Pavl. Hos 

duo6 tomos detulit Postellus Constantinopoli Yenetias anno 

1550, impensis Danielis Bombergi. Bombergus „procura- 

tione Plantini Colonia Antwerpiam" detulit in biblia poly- 

glotta regia adomanda. £x hoc codice conlegit Raphe- 

lengius lectiones varias (vide supra, p. 817). Cf v. cl. M. I. 

de Goeje, Caialogua codicum orientalimn bibliothecae aoade- 

mioae Lugd.-Bat. vol. 5, Lugd.-Bat a. 1873. 

gj. Lugd. Bat bibl. acad. MS. Orient. 1204 (Goeje 2349). 

saec. ?: JBw. „Manu Nestoriana in ripa Malabarica 

descripta et ante annum 1724 ex insula Taprobane in 

Hollandiam advecta". Ex dono Wolpherdi Senguerdii. 

Cf H. E. Weijers in libro Orientalia^ Lugduni Batavorum, 

voL 1 (a. 1840), p. 314. 

^^ (Ac34 P42) Lugd. Bat. bibl. acad. MS. Orient 1212 

(Goeje2350). 

saec. XV 111 ineuntis, chart, voll. 2: Ew Act Cath 
(tres) Paul (Phm Heb). Cf Weijers (ut cod. 68), p. 322.323. 
aallia. 
-^ (Ac 35 P43) Paris. bibl. nat Syr. 18 (Zotenberg. 28). 
saec. X vel XI, in 8, membr, fol. 222 : Ew Act lac 
IPet lloh Pavl. Cf V. cl. Hermannus Zotenberg, Gaior 
loguea dea msa «yriaques et aabSens (mandattes) de la bibluh 
ihtque naiionale, Parisiis [a. 1874]. 
- (Ac36 P44) Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 27 (Zot 29). 
saec. Xn, in 8, membr, foU. 195, mut: Ew Act Cath 
septem PatU (Phm Heb). 
-g (Ac37 P45) Paris. bibl. nat Syr. 13 (Zot 30). 
a. 1198, in 4, membr, foll. 246; pict, syn, mut: Ew 
Aet lae IPet lloh PauL 
-g (Ac38 P46) Paris. bibl. nat Syr. 14 (Zot 31). 

* a. 1203, in 4, membr, foll. 243: Ew Act lac IPel 
lloh Paul (Phm Heb). 



Digitized by 



Google 



838 IX. DE VEKSIONIBU8. 

- - (Ac39 P47) Paris. bibl. nat. Suppl. Syr. 101 (Zot 32). 

* a. 1218, in 4, membr, foll.216: Ew Act lae IPet 
lloh Paul, Cf Georgius Henricus Aug. Ewald, Abhand- 
lungm zur orierUalitichen und bibHachen LUeraiur, pars 1, 
Gottbgae a. 1832, p. 53 — 129, praesertim p. 56. 

-- Paris. bibl. nat Suppi. Syr. 5 (Zot. 33). 

saecc. VI et XII, in 4, membr, foU. 126; Oarp, 
Eus-tab, mut: Ew. Adlerus N, T. verss. Syrr., p. 14.15. 
-^ Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 91 (Zot 34). 

saec. Vn, in 4, membr (et chart), foU. 138: M Mo 
Lc; sub finem exstat loh 12,30 — 21,25 ut videtur alia 
manu. 
-- Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 43 (Zot 35). 

* a. 1002, in 8, membr, folL 214: Ew). 
-j. Paris. bibl. nat Syr. 15 (Zot. 36). 

• saec. X, in 4, membr, foU. 110: Ew. Cf Ewald 
(ut cod. 74), p. 56. 

-Q Paris. bibl. nat Syr. 21 (Zot 37). 

saec. Xn, in 8, membr, foll. 108; harm in ima pag: 
ifc3,21— ic— Jo^4,12. 
^^ Paris. bibl. nat Syr. 26 (Zot 38). 

saec. Xn, in 8, membr, foll. 119; syn, mut: Ew. 
j.- Paris, bibl. nat Syr. 19 (Zot 39). 

• a. 1190, in 8, membr, foll. 265: Ew. 
gg Paris. bibl. nat Syr. 24 (Zot 40). 

a. 1191, in 8, membr, foll. 232; syn, pict: Ew, 
j.„ Paris. bibl. nat Syr. 25 (Zot 41). 

a. 1195, in 8, membr, foU. 179; syn, pict: Eov. 
^ . Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 4 (Zot 42). 

* a. 1226, in 4, chart, foU. 339: Em) Syr-Arab. 
j.. Paris. bibl. nat Syr. 16 (Zot 43). 

• a. 1494, in 4, chart, foU. 240; syn: Ew. 
gg Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 53 (Zot 45). 

' saec. XVn vel XVIII, in 8, chart, foil. 259: Ew. 
Cf praeterea Parisiis bibl. nat Suppl. Syr. 79 (Zotenberg 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTAIiES. (1.) SYBIAGAE. M9 



1 — 5): a. 1695: Biblia, ut videtur ex polyglottis Paris. 
(cf supra, p. 220) exscripta; — Syr. 17 (Zot 44): a. 1521 
Bomae: Ew Syr-Lat; — item Paris. bibl. nat Syr. 31 
(Zot 60): a. 1582, in 8, chart, foll. 9: frag Oath (septem) 
et lohljbS — 8,11 (ex impressiB?); — item hymni Novi 
Testamenti Syr. 6 (Zot 13); Suppl. Syr. 89 (Zot 14) 
anni 1515; Syr. 10 (Zot 16); Syr. 9 (Zot 19); Suppl. 
Syr. 60 (Zot 20) anni 1518; Suppl. Syr. 62 (Zot 21); 
Syr. 7 (Zot 23). . 
CemaBia. 
^„ Berolini biW. reg. Diez. A. Oct 175. 

• saec. XI vel XII, in 8, membr, foll. 224; lect: jE^. 
gg (Ac49 P48) Berolini bibl. r^. Orient Fol. 355. 

• a. 1591, in fol, chart, foU. 227; lect: Ew Aet lac 
iPet lloh Pavl (Phm Heb). Non inest pericope de adul- 
tera neque 1 Ioh5,7.8. Legit Hebr 2,9 xmQiff &e6v pro ^ear. 
Helmuth de Moltke, inlustris ille dux, codicem prope urbem 
Sayd Bey E^alessi, quae prope abest ab urbe Diesireh ad 
fiumen Tigrim, anno 1838 inventum Berolinum adtulit 
Cf Eduardus Sachau, Kurzes Verzeichniaa der 8achau'achen 
Scamdung syriMher Handschrifien, Nebst Uebersicht des 
aUen Bestandes. Berolini a. 1885, p. xn — xix, et p. 28, 
num. 5. 

J.Q Berolini bibl. reg. Peterm. I, 22. 

■ a. 1764, in fol?, chart, foU. 248: Eiw Syr-Arab 
cum comm. In oppido Bethlehem scriptus. 
Q^ (Ac50 P49) Berolini bibl. reg. Sachau 6. 

saec. ? (vet), membr: N. T. mut 
g, (Ac51 P50) Berolini bibl. reg. Sachau 24. 

' saec. X, chart: N. T. 
^ft Berol. bibl. reg. Sachau 89. 

' a. 1593; lect: Ew. 
93. Berol. bibl. reg. Sachau 104: Ew (Evl?) Syr-Arab. 
Q * Berol. bibl. reg. Sachau 141. 

' saec. XH: Ew (Evl?). 



Digitized by 



Google 



840 IX. D£ VERSIONIBUS. 



jj- Berol. bibl. reg. Sachau 218. 

*• a. 1847: Ew; insunt alia multa theologica. 
^A Berol. bibl. reg. Sachau 235. 

• saecXV: ^ (Evl?). 

^- Berol. bibl. reg. Sachau 301. 

' saec.? (vet): Etw Aet lac IPet lloh PatU. 
^^ Berol. bibl. reg. Sachau 316. 

8aec.?(vet): ^ (Evl?). 
^Q Erlangae bibl. universitatiB MS. 19 olim 16. 

• saec. Vm vel ES:, in 4, membr, foU. 186: Ew; 
loh 11,47— 2 1,25 supplevitquidam inchartis annol246, quo 
tempore codex Pauli monachi Turabdinensis &it lacobus 
Fetzer anno 1622 codicem Damasci emit, anno 1630 
universitati Altdorfianae legavit Cf lohannes Conradus 
Irmischer, Diplonuxtische Beachreilmng der MS8, welche sidi 
in der kaniglichen Bibliothek zu Erlangen b^Ttden^ Erlangae 
a. 1829, p. 194—197; et Handschriftm-Kaialog . . . Franco- 
fiirti ad Moeniun et Erlangae, a. 1852, p. 4.5. Adlerus 
laudat, p. 15.16. 

-^^ Gothae bibl. ducalis MS. Arab. 1707*. 

• saec? (vet), 25X17.5, chart?, foll. 3Vi: frag ex 
3ft et Mc Sjrr-Arab. Cf Guil. Pertsch, Die arabidchen 
Handschriften ...sni Gotha, Gothae, voi.4 (a.l883), p.531, 
num. 2850. 

.^. Guelferb^rti bibl. ducalis 3.1.300. Augusteus fol. 

* (Heinemann. 2045). 

a.634, 36X28.5, membr, foU. 288, colL 2: Ew. 
Teste Athanasio Eirchero consentit textus cum textu in 
bibliis polyglottis Antverpiensibus. Prope Damascum (in 
monasterio s. Sabae in vico Bethali?) scriptus. A. 1666 
dono dedit Eircherus codicem duci Augusto. Napoleon codi- 
cem Parisios adportavit Cf Otto de Heinemann, Die Hand- 
schrift^ der herzoglichen Bibliothek zu Wolfenbuttel, II. Die 
Augudeischen Handschriften, I. Guelferb)rti a. 1890, p. 186 
— 188; et Fridericus Adolfus Ebert, apud Henr. Orthob. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) SYRIACAE. 841 

Fleischerum, CaUdogus eodd, msa. orieni. bibL reg. Dresdenna, 
Lipeiae a. 1831, p. 76 a — 77 a (ubi signatur Hic codex 
Guelferb. Orient. 2). Brunsius desciipsit hunc codicem in 
actis, Annales liUerarii HelmiftadienseSf Helmstadiae a. 1782, 
vol. 2, p. 1, et apud Eichhornium, Bepertorium Jur biblieche 
und morgenldndieche Litteratur, pars 15, Lipsiae a. 1784, 
p. 153—168, pars 16, a. 1785, p. 107—117. 

I Ao Lipsiae bibl. univ. cod. Tischendorfianus 12. 

■ saec. X vel XI, in 4, membr, foU. 140, coU. 2 Syr.- 
Arab: Ew SyivArab; deest Mt pars prior loh pars posterior; 
foll. 15 ex hoc codice Londinii sunt (vide supra, p. 834, 
cod. 46). Cf Tischendorfius, Serapevm, Lipsiae a. 1847, 
num. 4, p. 70.71 (sub num. 19), et Aneedoia, a. 1855 
(et 1861), p. 65.66. 

- ^o Monaci bibl. reg. cod. Syr. 3 (orient 62). 

saec.?, 28X20, foll.207, coU.2 utvidetur, U.21: 
Ew; loh 21,20^-25 excidit V. cl. losephus Schonfelder 
oodicem descripsit in Hbro Verzeichniss der orientaliachen 
Handschriften der k. Hof- und Staaitibiblioihek in Manchen, 
Monaci a. 1875, p. 110 — 111. Non dicitur eum e Ubris 
Widmanstadii esse. 
lelfetU. 

j^- (Ac53 P52 [Apoc?]) Genevae bibl. urbis 13. 

' saec.? (non vet), in 12, chart: N. T. Cf lohannes 
Senebier, CaJtalogue ...des M8S . . . dane la bibl. de la ville 
. . . de Genhe, Genevae a. 1729. 

1AR Genevae bibl. urbis 14. 
' saec. ? , in 4, chart: Ew. 



lAft ^^*^^*® Laur. I. 56 (Assem. 1). 

■ (a. 586?), in fol, membr, fol. 292; Carp, Eus-tab, 
(capp, lect, syn man saec. XII), sect, harm in ima 
pagina, subscr, futgt: Eov; deest Mt 1,1 — 23. Scriptus 
manu Rabulae calUgraphi in monasterio s. lohannis in 
oppido Mesopotamiae Zagba (Beth Zagba); conferendus est 



Digitized by 



Google 



842 IX. DE VER8I0NIBUS. 



de subBcriptione et anno Adlerus, N. T. versB^Syrr. p.ll — 13, 
cum tabula. Fuit saeculo circiter undecimo in monasterio 
8. Mariae de Maiphuc in provincia Botrensi, deinde in 
monasterio s. Mariae de Kannubin ubi permansit usque 
ad annum 1497. Cf Steph. Evodius Assemanus (et Anton. 
Franciscus Gorius), Bibliotheeae Mediceae Laurentianae et 
Palaimae codieum mms (sic) oriervtalium caialogua, Florentiae 
a. 1742, p. 1 — 25 et tabulae 26 pictae; cf etiam Ant. Mar. 
Bisdonius, BibL Med-Laur, oaJUdogus Tomus 1: eodd, orienL 
compledena, Florent a.1752, p. 169 — 199 cum tabulis 26. 
Ex nomine Longino litteris uncialibus Oraecis in tabula 
crucifixionis scripto concludere licet pictorem vel tabularum 
picturarum exemplar originem a Graeco duxisse. 

- ^- Florentiae Laur. I. 58 (Assem. 2). 

* saec.Vni; Carp, Eus-tab, sect, can, lect, syn: Evv, 
Fuit olim in monasterio Hardin dioeoesis Tripolitanae, tum 
in monasterio s. Mariae in Janoch, demum in monasterio 
8. Mariae de Kannubin. Cf v. cl. 6. H. Gwilliam, Studia 
bihl, et eccl,, Oxon. a. 1890, vol. 2, p. 241—272 cum fncs. 

108. Flor. Palat. Med. 31: cod. vetus chart: Jfi Mcl — 4. 
lAQ Ro°i«^e Vat. Syr. 12 olim Nitriensis 1. 

* a. 548, in fol, membr, foU. 204; harm ima in pagina, 
sect, can, subscr: Ew. Scriptus Edessae in Mesopotamia 
cura Eusebii in usum monasterii s.Thomae, compactus anno 
718 et iterum a. 728. Fuit anno 1081 monasterii Scetensis 
s. Mariae. Cf loseph Simonius Assemanus, Bibliotheca 
orientoMs ClemenUno-Vatioanaj Bomae vol. 1 a. 1719, vol.2 
a. 1721, vol. 3, pars 1 a. 1725, vol. 3, pars 2 a. 1728. 
Cf etiam S. E. et I. S. Assemanus, Bihliothecae apost. Vati- 
canae codicum ms8 oaialogus, Bomae a. 1758, pars 1, tom. 2, 
p. 27 — 35; — lac. Georg. Christianus Adler, N<m TesL 
versa, Syrr. Hafhiae a. 1789, p. 3 — 10 cum tabula. 

- - ^ Romae Vat Syr. 13 olim Nitriensis 2. 

* a. 736, in fol, membr, foU. 338; (capp man ser), 
harm ima in pagina, sect, can, subscr: Ew, Scriptus 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) 8YRIACAE. 843 

manu lohannis in castro Urema, emendatus a Georgio 
episcopo. Fmt Abrahae episcopi Hadetensis, deinde Lazari 
presbyteri et monachi Tur-Abdinensis ex oppido Beth- 
Manhem, qui anno 1211 codioem denuo compegit et 

Scetensi monasterip dono dedit Cf Assem. BibL ap. Vat 

eatahgus, pars 1, tom.2, p.36 — 47; Adler, p. 10.11. Estne 
hic Lazarus idem atque ille iam supra, p. 832, cod. 19, 
nominatus? 
- - - Romae Vat. Syr. 14 olim 18. 

' a. 956, in 8, membr, foU. 196: Ew. Cf Assem. 
BibL ap. Vat. . . . cataloguSy pars 1, tom. 2, p. 47 — 49. 
- - - [Romae Vat. Syr. 15 olim 8. 

*a. 1519, in fol, chart, foll.180; lect: Eiw, Bomae 
scriptus. Cf Assem. BibL ap. Vat. . . . cat. pars 1, tom. 2, 
p. 49—59.] 

jg (Ac54 P53) Romae Vat Syr. 16 olim 10. 

saecXni, in 4, chart, foU. 285: JEwActlac IPet 
1 loh Paul (Phm Hebr). Prope Mosul scriptus. Cf Assem. 
BibL ap. Vat . . . cat. pars 1, tom. 2, p. 59 — 61, et Adlerus, 
N. T. verss. Syrr. p. 20—23 cum tabula. 
j jj (Ac 55 P 54) Romae Vat Syr. 17 olim 9. 

a. 1510, in 8, chart, foU. 478: Erw Act lac IPet lloh 
Paul (Phm Hebr). In India scriptus. Cf Assemanus, 

BibL ap. Vat catalogus, p. 61—64, et Adler, p. 24.25 

cum facsimili. 
-.- Romae Vat Syr. 269. 

saecXHI?, in fol, chart, foU.308, coll.2, Syr-Arab; 
syn: Ew Syr-Arab. Olim Assem. 12. 
. Romae Vat Syr. 270. 

a. 1452, in fol, chart, foll.455, colL 2 Syr-Arab; 
syn: Ew Syr-Arab [litteris Syriacis]. In oppido Adris 
in monte Libano sito scriptus. Olim Assem. 13. 
- -^ Romae Vat Syr. 273. 

saecVn, in 4, membr, foll. 120: Ew. Desunt 
Ioh8,l— 11 et Lc 22,17.18. Olim Assem. 16. 



Digitized by 



Google 



844 IX. DE VER8I0NIBUS. 

- . - Romae Vat. Syr. 274. 

* saec. X, in 8, membr, foll. 300; syn: Ew; desunt 
aduU et Lc 22,17.18. Olim Assemani 17. 

--^ Rom. Vat Syr. 407. 

a. 1475, in fol, chart, folL461, coll.2 Syr.Arab; 

syn: Ew Syr-Arab (Arab litt syr). Olim Assem. 150. 

Vix adferendi sunt M8.447 Assem. 190 {Apoe) Romae 

a. 1590 scriptus, et MS. 455 Assem. 198 saec. XV qoi 

hodie desideratur. 

Sieeia. 

. _ olim Benzelii 7 (hodie Upsaliae?) 

* saec. ? , in 12, membr, foU. 225; capp Mt 74 vel 22, 
Mc40 vel 13, Lc 72 vel 23, loh 48 vel 20: Eirv. Cum 
codicibus Syriacis Damasci servatis conlatus est CfCarolus 
Aurivillius, Recemio codicwn rnss, ab Henrieo BenzeHo 
arekiep, Upsaliensi in orienie coUedortm, quos eius post faia, 
in bihliotheea ma instrtu^imma servabai Laurerdius Bemel- 
stjema, episcopus olim Arosiensis, Upsaliae a. 1802. 

-g^ Benzelii 8. 

' saec. ? , in 8, chart, foU. 240, coU. 2; capp, sect, mira- 
cula, parabolae: Eov. Valde a textu typis expresso differt 

Kusii. 
-j.- Petropoli bibl. caes. Orient 619. 

* a. 1518, in 4, membr?, foll. 113: Bov, Textus cum 
Outbiriano anni 1664 consentit Scriptus Romae manu 
Eliae bar Abrahami. Olim Dobrowskii. Cf Catalogue 
des manuscrUs . . . orientaux de la hiblioihJtqae impiriale 
de 8t. Pitersbourg, Petropoli a. 1852, p. 560—561. De 
Elia cf S. E. et I. S. Assemanus, Bibl. apostolicae Vdticanae 
codd. mss caial. Romae a. 1758, pars 1, vol. 2, p. 57, 
num. 15 et p. 23, num. 9. 

199 Petropoli bibl. caes. 

* saec. ? , in fol, membr, foll. 43 : fragm ex Mt Me Lc 
Cf Tischendorfius, Notitia, a. 1860, p. 65 (IV, 2). 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (1.) SYRIACAB. 84S 

(b.) Actus et Epistulae Catholicae. 
1. (Ewl Pl): AdCaih. 2. (Evv 3 P2 Apoc2): 
^dPeshOrfAPhilox. 3. (Evv4P3): ^c< Oitt. 4. (Evv5 
P4): AetCaih. 5. (Evv 6 P5): Act CaJth. 6. (Evv 7 
V6y. Act Caih. 7. (Evv 8 P 7): Ad Cath. 8. (Ew 12): 
AcL 9. (Ewl3 P8): ActCath. 10. (Ew 14 P9): 
Act Cath. 11. (Evv45 P 10): Ad Cath. 
Anerifa. 
|o (P 13) Uticae in provincia Novo Eboraco, v. cl. 
Roberti 8. Williams. 

a. 1471, 26.2X18.7, chart, foll. 151 (152), coll.2 

(21X5.6, 2 coll.= 12.5), U. 25; prol (ex Greg Bar Hebr), 

capp, lect (Act Cath una serie, Paul una serie), subscr, 

syn, men, scholl margg: Ad OaJlh (epp septem) Paul 

(Phm Heb) pesh (antilegomena philox?). Sub fin sunt 

versus 132 in honorem trinitatis ut videtur a librario quo- 

dam ex Christianis sancti Thomae in provincia Malabar, ipso 

tamen eo tempore in Syria degente, scripti. Vetus codex, 

a librario illo illis versibus omatus, erat Suleimftn cuius- 

dam in castello Husn EIjGei ad flumen Tigrim quo in 

oppido exscriptus est codex hic ex illo impensis Davidis 

Syriaci ex urbe Homs. Guilelmus Fridericus Williams, 

Americanus in urbe Mardin verbi divini apostolus, codicem 

in Americam tulit V. cl. I. H. Hall accurate examinavit, 

multa contulit, American Oriental Society, a. 1884, mense 

Octobri, p. xviii — xxi, et „A Syriac MS with the anti- 

legomena epistles'' in actis Joum. of the soc. of hihl. Ivt. and 

exeg. June-Dee. 1884, Bostoniae, [a. 1885], p. 37—49. 

A«gUa. 

. „ (P 14) Lond. mus. Brit. Richianus 7 1 62 (Forshall. 1 8). 

saec. XrV: Act Catk septem Faul (Phm Hebr). Manu 

Abrahami cuiusdam scriptus. 

- . (P15Apoc4) Lond. mus. Brit. Rich.7 185 (Forshall.44). 

' saec. XIV: Apoc Ad Cath (septem) Paul (Phm Hebr) 

cum comm Dionysii. 



Digitized by 



Google 



844 IX. DE VERSIONIBtTS. 

(P 16 Ac ^^^ 10) Lond. mus. Brit Add. 14,474 
(Wright. 121). saecIX; capp, lect: Paul (Phm 
Hebr) OoUh [lac 2 Pet ex vera Heracl] 1 Pet 2.3 loh lud 
[lloh Heracl]: patristica. 
-g (P 17) Lond. mufi. Brit Add. 14,680 (Wright 122). 
saec. Xn vel XIII ; capp in Act Cath 32, in Paul (54) ; 
lect: Aet lac IPet lloh Patt^(Phm Hebr ut videtur). BasiUus 
quidam anno 1256 venum dedit 
-- (P 18) Lond. mus. Brit Add. 14,681 (Wright 123). 
' saecXH vel XTIT; capp in Act 32, in Paul(50); 
capp Coptica in Act 48 Iac7 1 Pet 8 1 loh 5 2Pet 3; (lect, 
eyn, lectt varr m ser): Ad lae IPei lloh S.3Ioh 2Pei (Jud 
excidit), Paut (Phm Hebr ud vid); mut 
-^ Lond. mus. Brit Add. 17,226 (Wright 124). 

saec. Xin vel XIV: Ad 23,15 — fin lac IPet lloh 
2Pet 2,3 loh lud mut 

j Lond.mu8.BritAdd.l4,473(Wrightl25),foll.l-139. 
saecVI: Act lac IPet lloh; foU. 8 suppl m saecXni. 
g^ Lond. mus. Brit Add. 17,120 (Wright 126). 

* saecVI: Act lac IPet lloh. 
g Lond. mus. Brit Add. 17,121 (Wright 127). 

saecVI; lect, syn: Act lac IPet lloh. 
22 Lond. mus. Brit Add. 14,472 (Wright 128). 

saecVI vel VII: Act lae IPet lloh, Anno 624 
femina quaedam pretio 12 karat (Mgatia) emit emptumque 
ecclesiae Gradalt& (Godola?) dono dedit 
gjj Lond. mus. Brit Add. 18,812 (Wright 129). 

saecVI vel VH: Act lac IPet lloh. 
2 . Lond. raus. Brit Add. 14,738 (Wright. 130), foU. 6.7. 

saecXIH: Jlce 12,20— 13,5. 
^j, Lond.mu8.Brit Add.17,228 (Wrightl31), foll.38— 64. 
saecXHI: lac IPet lloh. 



26. 



Lond. mus. Brit Add. 14,473 (Wright 132), 
foU. 140—148. 
saecXI: 2 Pet 2,3 loh lud. Manu Lazari scriptus. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALBS. (1.) SYRIACAE. 847 

27. (P51) est Ew Heracl. 7: Aet Ociih, 
gj. Oxonii Bodl. A. 2909.126. 

saec. ?, in 4, chart, foll. 142, coU. 2; lect, bjtl: Act 
Oath. Cf lohannes Uri, Biblioihecae Bodleianae eodicum 
nm, orientaUtm . . . eatalo^y pars 1 , Oxonii a. 1787, 
cod. Syr. num. 19. 
29 (1*52) Oxonii Bodl. Dawk. 23. 

' saec.?, in 4, chart, foU. 16(?); lect: lIohludAet 
PauL Cf Urius, cod. Syr. num. 17. 
^^ Oxonii Bodl. Pocock. 280. 

saec. ? , in 4, chart: 2Pet 2,3 loh lud litteris Hebrai- 
cis; aequuntur varia profana. Cf Urius, num. 78. 
BaUfia. 
3L (Evv64 P38): Act Caih. 32. (Evv 65 Act p"i«*«° 8 
Paul 39). 
33. (Ew67P39):^rfai/A. 34. (Ew 69 P40) :^c<CWA. 

«aiUi. 
35. (Ew70P41):^rfarfA. 36. (Ew71 P42):^c<Grf^. 
37. (EvY72P^3y.ActCath. 38. (Ew73P44):^darf^. 
39. (Ew74P45):^c<arf^. 

4(1 i^ 53) Parifl. bibl. nat. Suppl. Syr. 36 (Zot 46). 
a. 1218, in 8, membr, foU. 190: Act lac IPet lloh 
Paul (Phm Heb). 
-. (P 54) Paris. bibl. nat Syr. 27 (Zot 47). 
' a. 1398, in 8, chart, foll.208; syn: Act lae IPet 
lloh Paul. 
49 (P 55) Paris. bibl. nat Syr. 28 (Zot 48). 

' a. 1493, in 8, chart, foU. 222; syn: Act lae IPd 
lloh Paul. 
43 (P 56) Paris. bibl. nat Syr. 29 (Zot 49). 

' a. 1502, in 8, chart, foU.226; syn: Act lac IPet 
lloh Paul. 

fiemaaia. 
^ (P 57) Berolini bibl. reg. Diez. A. Quart 105. 
a. 1275, in 4, chart, foU. 170; lect: Act Epp. 



Digitized by 



Google 



848 IX. BE YERSIONIBnS. 

. . (P 58) Berolini bibl. reg. Sachau 3. 

saec. ? (vet), in ? , membr: Act (lae IPet llohf) Pmd 
(Phm Heb). 
- « Berolini bibl. reg. Sachau 18. 

vetustiss., membr: Aet lac IPet. 
. - (P 59) Berol. bibl. reg. Sachau 84. 

saec. XIV— XV; lect: Act Epp. 
40 (P 60) Berol. bibl. reg. Sachau 201. 

saec. ? (vet), membr: Aet Paul. 
49. (Ew88P48):^c<GrfA. bQ. (Eyy 90 T 49) lAetCkUh. 
51. (Ew91P50): ^c^CWA. 

-a (J^ 61) Monaci bibl. reg. cod. Syr. 8 (Quatrem^re). 
saecVI, 26X18, foU. 61, U. 35—38; capp-tab, titl, 
fAO^, subscr, lect: ^c< 21,39— 22,25 28,11—31 (cw^ 
4149) IaelX2 i Cor 9,17— 16,22 ^Oyr Oal Eph (deest 
4,29—5,32) Phil Col IJBThess ITim 1,1— 4 2,14—6,21 
STim TU PhU 1—9 ITeftr 5,4— 10,1. Cf Schonfeld (ut 
supra, p. 841, cod. 103) p. 115.116. 
lelfetia. 

53. (Ewl04 P62): Ad Cath. 
Italii. 

54. (Ewll2P63):^c<arf^. 55.(Ewll3P64):^c<arfA. 
r « (P 65) Romae Vat Syr. 275. 

a. 1192, in 4, membr, foU. 127: Aet lac IPet lloh 
Bam lf(2f)C(yr Col lf(2f)Thes8. Scriptus „in monasterio 
8. Abrahami in regione Hacharitarum'^ Olim Assem. 18. 
.- (P 66) Romae Vat Syr. 276. 

a. 1536, in fol, chart, foU.259; syn: AdlaelPet 
lloh Pavl. Olim Assem. 19. 
co (P67) Romae Vat. Syr. 277. 

saec. XV, in fol, chart, foll. 111; lect: Caih (septem) 
PavX. Olim Assem. 20. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) SYBIACAE. 84« 

(c.) Epistulae Paulinae. 
1. (Ew 1 Ac 1). 2. (Ev^ 3 Ac 2 Ac p"^*^ 7 Ap 2). 
3. (Ew 4 Ac 3). 4. (Ew 5 Ac 4). 6. (Ew 6 A 6). 
6. (Ew7Ac6). 7. (Ew8Ac7). 8. (Ewl3Ac9). 
9. (Ew 14 Ac 10). 10. (Ew45 Acll). 11. (Ew58). 
12. (Ew59). 13. (Actl2). 14. (Actl3). 16. (Actl4 
Ap4). 16.(Actl5AcPWioxio). 17. (Actl6). 18.(Actl7). 
AigUa. 
jj Lond. mus. Brit Add. 14,476 (Wright. 133). 

saec. V vel VI ; Rom habet capp 2 1 : Paul (Phm Hebr). 
2J. Lond. mu8. Brit. Add. 14,480 (Wright 134). 

saecV vel VI; capp, subscr: FatU (Phm Hebr), 
g. Lond. mus. Brit. Add. 14,479 (Wright. 135). 

a.534, 22 X 13, membr, foU. 101 : Paul (Phm Hebr). 
Scriptus impensis cuiusdam ex oppido Be-'Aital in pro- 
vinda Himf in usum monasterii cuiusdam Edessae. 
22 Lond. mus. Brit Add. 14,475 (Wright 136). 

saecVI; lect: Paul (Phm Hebr). 
2« Lond. mus. Brit Add. 17,122 (Wright 137). 
saecVI; lect: Paul (Phm Hebr); hic illic mut 
. Lond. mus. Brit Add. 14,477 (Wright 138). 

saecVl vel VII; lect, subscr: Paul (Plmi Hebr). 
- Lond. mus. Brit Add. 14,481 (Wright 139). 

saecVI vel VII; lect: Paul (Phm Hebr); mut passim. 
Lond.mu8.BritAdd.l4,669,foll.57-59(Wrightl40). 
saecVI vel VH: 2 Cor 7,1—14 ITim 2,5—3,9 Hebr 
11,9—27. 

Lond. mus. Brit Add. 14,478 (Wright 141). 
a.622: Pati^(Phm Hebr); foll. 4 suppl m saecXIIL 
Scriptus in usum lohannis bar Sergii ex oppido Halu^ 
in provincia Serug, cui stetit 14 „karat". 
^ Lond. mus. Brit Add. 14,666, fol. 56 (Wright 142). 
^^* a.682: ffeJr 12,28— 13,25. 

Lond.mus.Brit Add. 14,468, foll.1-20 (Wrightl43). 
saecVH: fragm ex E(m 1.2 O/r. 

TlSCHKNDORF, N. T. cd. 8. 68C 



Digitized by 



Google 



8S0 IX. DE VERSIONIBUS. 

Lond.mus.Brit.Add.l4,666,foU.51-55(Wrightl44). 
^' saecVII vel Vin: i^Cbr 6,2— 16 8,5—10,15. 
Lond. mus. Brit Add. 17,123 (Wright 145). 
saec. IX vel X: Pavl (Phm Hebr). 
Lond.mu8.BritAdd.l4,468,foll.21-33(Wrightl46). 
' saecX vel XI: firagm e^ ^Oyr Gal, 
Lond. mu8. Brit Add. 17,227 (Wright 147). 
a. 1254: Paul (Phm Hebr). Scriptus in monasterio 
lohannis minoris (Abba Yuhannan Zelira) in deserto 
Scetensi manu monachi Persici ex oppido Sigistan nomine 
Behnam, qui codicem monasterioMariaeDeiparae dono dedit 
. Lond.mus.BritAdd.l7,224,foll.67-70(Wrightl48). 
^^' saec. XIH: R<m 1,1—4,16. 

it foU. 71.72 (Wr. 149): s. XHI: i?om 5,12— 6,22. 
it foll. 73.74 (Wr. 151): s.Xm: Hebr 12,5—13,25. 
35. Lond. mu8.Brit Add.14,691, foll.llO-114(Wr.l50). 
aaecXni: i?om 15,14— 33 i Cor 2,4— 5,10. 
item Add. 14,738, foll. 8.9 (Wright 152). 
saecXm vel XIV: JTcir 12,13— 13,19. 
gg Lond.mu8.Brit Add. 17,228,foll. 1—37 (Wrightl53). 
saec. XIH: excerpta ex 1 Oor — TU Hebr lae IPet. 
„. Oxon. Bodl. Marsh. 86. 

saec. ? , in 4, chart, foll. 108, text litt rubr comm 
litt nigr: Paul cum comm. Cf Urius (ut supra, p. 836, 
cod. 60), cod. Syr. num. 20. 

Batafia. 38.(Ew64Ac31). 39.(Evv65Acp»^Jo'8). 
«allia. 
-^ Paris. bibl. nat Syr. 30 (Zot 50). 

a. 1187, in 8, chart, foll. 214: Paul Syr-Arab. 
41. (Ew 67 Ac 33). 42. (Evv 69 Ac 34). 43. (Ew 70 
Ac 35). 44. (Ew 71 Ac 36). 45. (Ew 72 Ac37), 
46. (Ew 73 Ac 38). 47. Ew 74 Ac 39). 48. (Ew 88 
Ac 49). 49. (Ew 90 Ac 50). 50. (Ew 91 Ac 51). 
51. (ExY^^^^l AcP««^27). 52. (Ac29). 53. (Ac40). 
54. (Ac41). 55. (Ac42). 56. (Ac43). 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (1.) 8YRIACAE. 8J1 

67. (Ac44). 58. (Ac45). 59. (Ac47). 60. (Ac48). 
61. (Ac52). 

lelretla. 62. (Ew 104 Ac53). 

Italia. 
63. (Ewll2 Ac54). 64. (Ewll3 Ac55). 65.(Ac56). 
66. (Ac57). 67. (Ac58). 

(d.) Lectionaria. 
Lectionaria Syriaca incipiunt inde a die festo Epiphaniae, 
desinunt dominica mortuorum. Pleraque nihil exhibent nisi 
lectiones in dies dominieales, quibus adiunguntur interdum 
lectiones in dies feriales per lempus ieiuniorum et per 
hebdomadem resurrectionis. Lectionaria quae festalibus 
flolis diebus inserviunt indpiunt inde ab adnuntiatione 
Zachariae vel virginis, nativitate lohannis, nativitate lesu. 
Saepius praeterea quam in lectionariis Graecis coniunguntur 
uno libro lectiones ex Vetere Testamento cum lectionibus ex 
Novi Testamenti parte posteriore. Cf de lectionariis in 
Mnseo Britannico Forshalliani catalogi 24 (Rich. 7168, 
pauca ex N. T.), 25 (Eich. 7169; conferas quaeso, si scire 
vis qui loci in ecclesia Syriaca saeculo duodecimo publice 
lecti sint), 26 (Rich.7170), 28 (Rich. 7172), 29 (Rich. 
7173, e monasterio Mar Gabrielis prope Mosul), 30 
(Rich.7174, e provincia Mosul), 31 (Rich.7175, anno 1574 
scriptus), 32 (Rich. 7176, cum versione Arabica, anno 1683 
scriptus); — 25.26.28 sunt lacobitarum, 24.29.30.31.32 
Nestorianorum; e versione Philoxeniana Forshall. 27 
(Richian. 7171, anno 1173 scriptus) laoobitarum. — 
Adeundi sunt praeterea Flor.Laur. 1. 11; Rom. Vat Syr. 19 
olim 1 1 (Assem. BibL ap. Vat. . . . eat. pars 1 , tom. 2, 
p. 70— 103), 20olun64^vZMelchitarum,anni 1215(As8em. 
p. 103—136), 21 olim 41 Apl anni 1041 (Assem. p. 136— 
174), 22 olim 12 Apl anni 1301 (Assem. p. 174—188), 
23 Apl Syr-Arab (Assem. p. 188—195); cf 35 (Heracl), 

66* 

Digitized byCjOOQlC 



8S2 IX. DE VERSIONIBUS. 

36 (EvV Heracl et Paul Pesh) et missalia 26.26.28.29.31. 
32.33.34; Assem. vol. 1, p. 582a, num. 5 Syr, et num. 
6 Syr-Arab, et p. 616a, num. 41; 278 olim Asflem. 21, 
279 olim Assem. 22, 280 olim Assem. 23, 281 olim Assem. 
24, 352 olim Assem. 95, 445 olim Assem. 188. — Hauniae 
bibl. reg. Syr.-Arab. 1 : iuxta ritum Graecorum. — Novi Eboraci 
V. cl. Isaaci H. Hall: saec. XIH, 25X17.5, chart, foU. 95 
(olim 108), coll. 2 (17X6:2 coll = 12), mut: Eol (loh i^ 
Mt Lc (xaj^.-xu^.) in ordinem Graecum redactum. Textu cum 
plurimis codd Syriacis consentit Olim in monasterio laco- 
bitico-Romano Damasci. C.V. A. Van Dyck Americo-Beiru- 
tensis, ille qui biblia sacra Arabice vertit, anno 1877 codicem 
viro cl. Hall dono dedit Hallius contulit fiisiusque de codice 
disseruit, Joumal of the Am&rican Oriental Sodety, vol. 11 
(a. 1885), p. 287—325; — Novi Eboraci v. cl. W. H. 
Wardi : saec. ? , 37.5 X 26.2, membr ?, fol. 1, coU. 2, U. 23 : 
fragm ex Evl (Mt Lc loh). Cf v. cl. I. H. HaU, Joumal 
of the American Oriental Society, a. 1885, mense Maio, 
p.vi; et The Independent, Novi Eboraci a. 1885, die 19 
Martii, p. 366d— 367a; — v. d. A. L. Longi CP (hodie 
in America?): membr: fragm Evl; Mt 16,18.19.21 (harcl). 
Cf V. cl. I. H. HaU, American Oriental Sodeby, a. 1885, 
mense Maio, p. vi; — Bostoniae bibHothecae societatis 
„American Board of Commissioners for Foreign Missions": 
a. 1216, 23X17.5, chart, foU. 111, coU. 2, U.19: Apl. 
Cf V. cl. I. H. Hall, Joumal of the aodety of biblical literature 
and exegem Jun.-Dee. 1888, Bostoniae [a. 1889], p. 1 — 13. 
— Paris. bibl. nat Syr. 37 (Zot 59): saec. (?), in 4, chart, 
foU. 216: fragmenta tria Evl (Pesh et Heracl); Paris. 
bibl. nat Syr. 22 (Zot 51): a. 1138, in 4, membr, foU. 118: 
Evl (heracl); incipit de adventu quem dicunt Cf etiam 
Peshitta Ew 12. — Item Berolini bibl. reg. Diez. A. Fol. 38: 
a. 1500, in fol, chart, foU. 295, coU. 2: Evl E monte 
libanon; — Berolini bibl. reg. Diez. A. Fol. 36: a. 1563, 
in fol, chart, foU. 333, coU. 2: EvL E provincia 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES (1.) 8YRIACAE. 8Sd 

Tripoli; — Berolim bibl. reg. Orient. Fol. 354:. saec. XII 
vel Xin et XVn vel XVm, in fol, chart, foll. 274, 
coll. 2: Evl partim versionis Peshitta partim HeracleensiB. 
Inlustris ille Moltke de patriarcha Mausiliensi a. 1838 emit; 
— Berolini bibl. reg. Sachau 14: vet, membr: fragm lectio- 
narii {Evlf)\ — Berolini bibl. reg. Sachau 20: vet, membr: 
fragm Evl; — Berol. bibl. reg. Sachau 32.36.38: exemplaria 
Aplf 40.42.44.46.48.50.54.56.74 (Arab?). 76.100.128.197. 
304.— ItemBenzeliilOChodieUpsaliae?): a.l497, infol: Evl 
Manu losephi diaconi iussu fortasse abbatis lohannis ex 
urbe Caphur; — Benzelii 11: a. 1555, in fol: -E^/Syriace 
cum comm Arabico. Manu David Basi diaconi iussu 
episcopi lohannis Ibn Marhum in regione Tripolitana. 
Olim monasterii Mar Dgiar Habas. 



d. Versioms Phihxmiaiias-Heradeenm, 
De distinctione inter formam huius versionis priorem et 
formam posteriorem vix certa poni possunt Exspectamus 
finem curarum et studiorum vv. cU. Isaaci H. Hall et 
lohannis Gwynn. Inde suspicari licet, quam incerta sit 
haec quarta codicum series. 

(a.) Quattuor Evangelia. 

Anglia. 

(Ac 1 P 1). Cantabrigiae universitatis Add. 1700. 

a. 1170, 23.7X16.2, membr, foU. 216, coU. 2, 
U. 37—40; Euth, lect tab: Ew Ad Cath (septem) 
l.iB Oem Pavl (Phm Heb.). Anno 1170 in monasterio 
Mar ^liba in monte sacro prope Edessam, impensis viri 
Rabban BasUii eliam Bar Michaelis Edessensis vocati, manu 
Sahdae Edessensis scriptus. Cilicia a Tataris devastata 
reportatus est codex in urbem Sebaste (Siw^) ibique a 
viro Rabban Daniel bar Hanuun emptus et ecclesiae Mar 
Theodori a. 1284 dono datus. Fuit lohannis sive Yuhannan 
dicti Stephani e vico Beth Severina, barYeshua, bar Behnam. 



Digitized by 



Google 



854 IX. DE VER8IONIBU8. 

In catalogo librorum lulii Mohl Parisiensis, Parisiis 
a. 1876 post eius mortem venum datorum, est num. 1796. 
Robertus L. Bensly, Cantabrigiensis, accuratius examinavit^ 
et finem epistulae ad Hebraeos edidit, The Hdrklean 
version of the qndle to the Hebrews ehap. XIJ^ — XIII^, 
iww edited j<yr the fird time with introdvction and notes 
m ihis version of the epistle, Cantabrigiae a. 1889, cum 
fiacsimili. 

^ Lond. mus. Brit. Richianus 7163 (Forshall. 19). 

saec. IX vel X, in fol, membr, foll.36, coU. 2; capp 
(Mt 68 Lc 83 loh 19), subscr cui additur numerus 
miraculorum (Lc 22 loh 8), parabolarum (Lc27 Ioh5), 
testimoniorum (Lc 16 Ioh25): Jfll,!— 9,14 16,1— 23,6 
ifc5,24— 11,4 £c 24,45— JoA 1,48 11,41—12,12 15,11 
— 16,13 21,14 — fin. Subscriptio generalis Thomae dicit 
eum codicibus duobus Graecis usum esse. Facs in catalogo 
Forshallii exstat 

Q Lond. mus. Brit. Richianus 7164 (Forshall. 20). 

saec. XI yel XII; lect: Evv. Manu Gabrielis monachi 
filii Sergii monachi et presbyteri „qui genus ducit ex 
Caphrasalta civitate^. 

- Lond. mus. Brit. Richianus 7165 (Forshall. 21). 

saec.XIII; sect, harm in ima pag, lectt varr, subscr 
(sect, mirac, testim): Evv; desunt Mtl,l — 16,2 Ioh8,45 
—10,12 11,2—39 12,40—13,21 13,33-36 14,10— fin. 
Inest (post loh 16,13) folium exhibens partem historiae 
passionis domini ex quattuor evangeliis contextae, quae 
in codicibus Philoxenianis haud raro reperitur evan- 
geliis adnexa: Mt 26,40.41 Lc 22,43.44 Mt 26,42— 50 
Iohl8,4— 9 Mt 26,50 loh 18,10.11 Mt 26,52— 54 Lc 
22,51 Mt 26,55 Lc 22,52.53 Mt 26,56 Mc 14,51.62 
loh 18,12—14. 

. Lond. mus. Brit. Richianus 7166 (Forshall. 22). 

saec. XV vel XVI; capp, lect, subscr: Em>; desunt 
Mt4,25— 5,16 21,4—16 Mc 15,39— 44; m rec suppl 



Digitized by 



Google 



1. OBIENTALES. (1.) SYBIAGAE. 8S5 

Mtl,l— 4,25 5,15—43 9,17-35 Ioh7,4— 22 21,2—16. 
Manu Salomonis scriptus. Emit anno 1812 diaconus 
losua filius Thomae Sareptani e vico Beth lamaa Sheba, 
a €raggaeo (?) filio Cushbae Hubib, testibus presbTteris 
Georgio filio Matthaei Sherinensis et losepho filio Gadrashnu. 
^ Lond. mus. Brit Richianus 7167 (Forshall. 23). 

saec. XVI: Mt 1,1—4,21 5,39—6,9 6,29—10,16 
10,39—11,19 13,24—41. 

- (Pesh Ac 27 P 51). Lond. mus. Brit Add. 17,124 

(Wright65). 

a. 1234, 24X16, membr, folL 173, colL 2, U. 36; 
lect» syn: jE}w versione Heracleensi, tum Peshitta versione 
Ad lac IPet lloh Paui (Phm Hebr); desunt Mtl,l— 4 
5,39—21,4(5) 21,35(36)— 27,22(23) 27,58(59)— 28,20 
Mcl,l — 15^33(34). Manu Isaaci iussu Theodori monachi 
in monasterio Natpha supra monasterium Ananiae ad 
orientem urbis Maridin. Anno 1516 fuit in monasterio 
Mariae Deiparae, quo tempore Oregorius metropolitanus 
Hierosol^rmitanus adnotationes nonnullas scripsit iussu 
Severi abbatis, qui codioes multos bibliothecae inseruit 
^ Lond. mus. Brit Add. 14,469 (Wright 120). 

a.936, 34.5X25.7, foU.205, colL2, 1L20— 27; capp 
ut in codd 6r, sect, can, harm in ima pag, hic illic 
lect: Ew. Scriptus manu presbyteri lohannis in deserto 
Scetensi in usum abbatis Mosis Nisibeni. 

(Ac 3 P 3). Oxonii collegii Novi 333. 

saec. XI, in ? , chart, foll. 273, coU. 2; Carp, Eus-t, 
prol, Euth: K T.; deest Hebr 11,27— 13,25. Olim 
Glocestri Ridley. losephus White edidit Act et Epp ex 
hoc oodioe Oxonii a. 1799, cf supra, p. 823. 

- ^ (Ac 4 P 4). Oxonii coUegii Novi 334. 

saec. XI, in fol, chart, folL 197, colL 2; syn: N.T.; 
deest Hebr capp. 12 et 13. 

- - Oxonii Bodl. Dawk. 3. 

saec. ? , in fol, membr, foU. 178, colL 2; harm in 



Digitized by 



Google 



840 IX. DE VER8IONIBUS. 



ima pagina: Ew ex versione Heracleensi; desunt Mtl,l 
—8,33 loh 21,13— fin. Cf Urius, eod. Syr. num. 14. 
[Oxonii Bodl. Pocock. 316. 

saec. XVn, in fol, chart: Ew versionis Heracleensis, 
manu Samuelis Clerici architypographi Oxonienffls de- 
scripta. Cf Urius, cod. Syr. num. 16]. 
«allta. 
-^ Paris. bibl. nat. Suppl. Syr. 87 (Zot. 52). 
a. 1165, in 8, chart, foll. 223; capp-t: Ew. 
« Paris. bibl. nat. Syr. 20 (Zot 53). 
' saec. XII, in 8, membr, foU. 174: Mw. " 

- - Paris. bibl. nat. Syr. 23 (Zot 54). 

a. 1192, in 8, membr, foll. 242; Carp, Eus-t^ capp-t 

harm in ima pag, syn: Ew; m ser addit in marg peri- 

copen de adultera ex versione abbatis Mar-PauL Cf 

Adlerus, N. T, verse. (ut supra, p. 807, adn. 1), p. 55 ss. 

- . Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 86 (Zot 55). 

a. 1203, in 8, membr, foll. 199; capp-t, syn m ser: 
JEw; m ser folia nonnulla supplevit versionis vero Peshitta. 
- « Paris. bibl. nat Syr. 12 (Zot 56). 

a. 1264, in 4, chart, foU. 191; syn: Ew; post fin 
loh exstat pericope de adultera (ut Syr. 23), item epistulae 
Abgari et lesu. 

- - Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 14 (Zot 57). 

' saec. XIV, in 4, chart, foU. 348: Ew Syr-Arab 
(Carshuni). Exscriptus ut videtur ex codice anni 871. 
-j. Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 77 (Zot 58). 
* a. 1480, in 8, chart, foll. 300; syn: Ew, 
fieraaiiia. 
^Q Berolini bibl. reg. Diez. A. Oct 161. 

saec. XI vel XII, in 8, chart, foU. 241, coU. 2; 
lect: Ew. 
^^ olim Altdorfiae (hodie Monaci ? non in bibl. reg.). 
' saec. XII ? , in ?, in membr: Ew; loh 11,48—21,25 
man rec. Cf Adlerus, p.l5 — 16. (Inest man sec. a.1244). 



Digitized by 



Google 



1. ORIBNTALE8. (1.) 8YRIACAE. 857 

Hibenia. 

g- (Ac 5 Ap 1) Dublmii coUegii Trinitatis B. 5.16. 

saec. XV, in 4, chart: Ioh7,6S—8,ll 2 Pet 2.SIoh 
lud Apoe; sequitur tractatus Ephraemi Syr „de sapieQtiae 
et Bcientiae amore". lussu archiepiscopi Usserii anno 1625 
ex Oriente latus est codex. Ludovicus de Dieu codice 
U8U8 est. Ex hoc codice hausit Waltonus Ioh7,53 — 8,11. 
Fusius de hoc codice disseruit v. cl. lohannes Gwynn, 
On a Syriao M8 (cf supra, p. 818, adn. 4). 
lulia. 
22 Flor. Laur. L 40 (Assem. 3). 

a. 757 ; (Oarp, Eus-tab, syn m ser), sect, can, harm 
in ima pag, subscr, capp, sect, miracula, parabolae, /io^, 
pict: Ew. Olim in monasterio s. Mariae de Kannubin. 
(^Q Romae bibl. Angelicae. 

saec. Xm ? , in fol, membr, foU. 139, coU. 2: Ew. 
Textufl „maxime a reliquis [Heracleensibus] abhorret, sed 
saepe consentit cum Graeco"; cf lac. Georgius Christianus 
Adler, Novi TeatamerUi versiones Syriacae . . . Hafiiiae 
a. 1789, p. 59—63, et 74, lin. 4.5. 
g - Romae Vat Syr. 18 olim 34. 

' a. 1481, in 8, chart, foU. 184; lect: loh. Olim in 
monasterio Deiparae in deserto Scetensi. Cf Assem. Btbl. 
ap. Val. ... cat. pars 1, tom. 2, p. 65 — 70. 
g. (Ac 6 P 5) Romae Vat Syr. 266. 

' saecVn, in 4, membr, foU. 226, coU. 2; syn: ^ 
Aet Cath Paul. Olim Assemaniorum (unde A. 9), a quorum 
heredibus pontifices maximi codices emerunt. Cf Maius, 
Scr. vet. nova coU., vol. 5 (Romae a. 1831), pag. series 
altera, p. 4. Hic videtur esse Adleri (ut cod. 23), p. 63.64, 
Assem. 1, oodex sola evangelia continens. 
gg Romae Vat Syr. 267. 

saecVni, in fol, membr, foU. 163, coll. 2; harm 
in ima pag, syn: Ew. Olim Assem. 10. Cf Adler (ut 
cod. 23), p. 64.65. 



Digitized by 



Google 



ftS8 IX. DE VER8IONIBU8. 

g- Romae Vat. Syr. 268. 

saec. ? , in fol, membr, foU. 172; Eus-tab, harm in 
ima pag, lect, syn: Ew. Olim ABsemaniorum 11. Cf 
Ang. Maius, Scr. vet. nova eoUectio, vol. 5 (Romae a. 1831), 
paginarum series altera, p. 4.5. Maius putavit Thomam 
Heracleensem manu propria hunc codicem scripsisse a. 615. 
gj. Romae Vat Syr. 271. 

' a. 1492, in fol, chart, foU. 361, coU. 2 Syr-Arab; 
syn: Ew Syr-Carshunice. Olim in ecclesia Deiparae pagi 
Clebini in Cypro. Erat Assem. 14. 
gg Romae Vat Syr. 272. 

* a. 1487, in fol, chart, foU. 257, coU. 2; syn: Ew. 
Olim Assem. 15. 

(b). Actus et epistulae catholicae. 

1. (Evv 1 P 1). 2. (Ew 7 P 2). 3. (Ew 9 P 3). 

4. (Ew 10 P4). 5. (Ew 21 Ap 1). 6. (Ew 25 P5). 

7. (EwP«»» 3 Appwi^* 2). 8. (EwP«>* 65). 9. (ActP«^ 
2). 10. (Act 1^^ 15): saec. IX: lac 2 Pet 1 loh; lectt 
varr in mg. 

(c.) Epistulae PauUnae. 
1. (Evv 1 Ac 1). 2. (Ew 7 Ac 2). 3. (Ew 9 Ac 3). 
4. (Evv 10 Ac 4). 6. (Ew 25 Ac 6). 



(d.) Apocalypsis. 
AigUa. 

1. (Ew21Ac5). 2. (EwP«^3AcP»»"*>»7). 3. (Act3). 

4. (Actl4P15). 

- Oxonu Bodl. 3980.13. 

a. 1628, in 4, chart: firagm Apoc Syriace inter aUa 
varia. Cf Urius, cod. Syr. num. 6. 

Batafia. 
g Lugd. Bat bibl. acad. MS. Hebr. ScaUger. 18 

(Goeje2345). 



Digitized by 



Google 



1. 0RIBNTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 859 

saec. XVI, in 8, chart, foll. 61 : Apoc. Manu Casparis 
flcriptus (cf cod Venet. s. Marci, Tregelles Intr. p. 280 
[ed. 1866]), qui anno 1582 codicem Apocalypsis scripsit. 
Ex hoc codice edidit Ludovicus de Dieu Apoc (cf supra, 
p. 817.818). De hoc codice cf v. cl. E. Gwynn, On a 
Syriac M8 (ut supra, p. 818, adn. 4), p. 46. 



De evangelii lectionibus cf supra, p. 851 — 853, et 

Romae bibl. Barberinae 105: saec. ? , in fol, membr, 

foll. 176: Evl in dies selectos. Cf Adlerus, p. 66—74. — 

Bomae in collegio „de propaganda fide": a. 1577: EvL 



(2.) AEGYPTIACAE.1 
Certe saeculo tertio medio, quo tempore sanctus An- 
tonius puer evangelia in ecclesia audiebat (vix est fabula),' 
immo veri similiter iam saeculo secundo exeunte ex- 
stabat versio Aegyptiaca,^ sed de interpretibus nihil scimus.* 
Tres linguae Aegyptiacae dialecti^ Memphitica, Thebaica, 
et Bashmurica in totidem versionibus exhibentur; e quibus 

^ De his Tenionibas AegyptiBcis scripsit I. B. Lightfootius apad 
ScriTenerom, Flain Introd. ed. 8, Cantabr. a. 1888, p. 366 — 405; 
mihi qaoqne aosilio esse Toloit Tir inlnstris Lightfootias nanc morte 
a nobis ereptas. Cf Woide-Ford, Appendix ad edUionem N. T, Gr. 
e cod. TM. Atexandrino, Oxonii a. 1799. 

* Consentiente v. cl. rei hiatoricae peritissimo Alberto Haack, 
rationes y. cl. Hermanni Weingarten, Der Uraprung des Monchtumt, 
Gothae a. 1877, pp. 10 — 22, aocipere nolo. 

' Stemias yall yersionem saecalo tertio ad finem yergente 
ezstitisse; yide adnotationem 5 qaae seqaitar. 

^ V. cl. Agapias Bsciai, episcopas Cariopolitanas, libram Hiob 
Thebaice scriptam repperit cai deerant ea qaae Origenes e yersione 
Theodotionis haosit, ande yidetar yersio Thebaiea huias libri Origene 
anterior esse, cf acta» Moniteur de JRome, die 26 Oct. a 1883. 

' Cf tamen Ludoyicas Stem, ,,Kopti8che Sprache nnd Literatar," 
in libro Erschii et Graberi, AUgemevne Eneyklopadie der Wisgenschojten 
und Kuntte^ pars 39, Lipsiae, a. 1886, p. 26b — 36a. Eodem in libro, 
p.26a — 26b, inyenies Bemardi Panjer dissertationem de ecclesia Coptica. 



Digitized by 



Google 



860 IX. DE VER8IONIBU8. 

Memphitica versio et Thebaica suam quaeque originem e 
Oraeco sine mutua affinitate trahere videntur, Bashmurica 
saeculo fortasse tertio exeunte e Thebaica fluxiase. 

Schisma inter lacobitas et Melchitas ortum penitus 
separavit Coptitas ab ecclesia Constantinopolitana et effecit 
ut versio Alexandrina pura conservaretur; et cum post 
annos centum quinquaginta Arabes inciperent linguam 
Copticam expellere, Coptitas impediverunt quominus ver- 
sionem illam antiquam et puram corrumperent Quam 
puritatem recognoverunt viri rei criticae periti qui saeculo 
duo decimo in Aegypto floruerunt. Codex antiquiasimus 
anno inscriptus, anno scilicet 1174, re vera textum continet 
antiquum. Deinde in omnibus fere codicibus ars critica 
apparet, corruptelaeque cum perspectae sunt qprriguntur aut 
indicantur. Sic subscriptio codicis saeculo quarto decimo 
scripti diserte notat scribam quendam Gabriel, qui anno 
1250 floruit, fideliter diligenterque textum eius ab omnibus 
corruptelarum Graecarum Syriacarum ceterarum sordibus 
purgasse. Hinc efBcitur codices quos habemus, licet iuniores 
sint, haudquaquam tamen esse neglegendos. 

a, Memphitica.^ Dialectus Aegypti inferioris Memphi- 

tica,^ interdum ex Arabico nomine Bohirica dicta, olim 

quia sola cognita erat Coptica nominata (unde Tischen- 

dorfius cap siglum adhibuit), satis apta erat ad 

^ Graeca reddenda. Ubi carebat, saepe etiam ubi 
non carebat^ dialectus proprio verbo, mutuata est a Graeco. 
Neque tamen distingui potest inter lectiones varias quae vel 
participium vel verbum finitum praebent Praeterea cum 

^ Sententia Sternli eonfecta est primam versio Sahidica, tum 
Memphitica, tum demnm Subeahidica quam Bashmuricam dicimuB. 

' Conferenda snnt tamen verba Ludoyici Stem yiri dialec- 
torum Copticamm peritissimi, Koptisehe Grammaiikj Upuae a. 1880, 
p. 1 — 2 et 11 — 15. lofl. Evodio Assemano teste, Bibl, Med, Laur. et 
J\U, cat, Flor. a. 1742, p. 64, demonstratat martyrologium Coptieum 
biblia e Graeco, Chaldaico, Hebraioo in linguam CopUcam a monachia 
in Thebaide saeoulo quarto (anno circiter 836) translata 



Digitized by 



Google 



1. ORIEOTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 801 

passiyum desit, passiva Oraeca per personam tertiam 
pluralis activi impersonaliter usurpatam Fedduntur.^ Light- 
footius arbitrabatur hanc versionem optimam esse et 
praeferendam versionibus Syriacae veteri et Latinae veteri 
in US06 criticos, ut quae textum primae notae praeberet 

Continet versio Memphitica Novum Testamentum 
totum sed inferiorem locum tribuit Apocalypsi, quae 
plerumque separatim exscripta est; haec opinio de Apoca- 
lypsis auctoritate facile intellegitur ex iis quae Dionysius 
Alexandrinus (clar. a. 233 — 265) contra illum librum 
protulit Omittitur Apocetiam in vocabulariis Copto-Arabicis. 

Partes singulae N. T. in hunc ordinem redactae sunt: 
EwPaul Cath Act. Evv: Mt Mc Lc loh, in vocabulariis 
saepe: loh Mt Mc Lc;* — Paul plerumque: Thess Heb Tim; 
— Cath: lac 1.2 Pet 1.2.3 loh lud. 

Fellius (ut supra, p. 223) anno 1675 acoepit lectiones 
varias Memphiticas a Thoma Mareschallo (* 1621, f 1685), 
qui mortuus est antequam editionem evangeliorum Copticam 
curare posset. Millius usus est lectionibus ex schedis Mare- 
schalli (codd. 3.4.5, infra, p. 869) et lectionibus a Ludovico 
Pickio e codicibus Parisiensibus r^is (331.836.398) 
conlectis. David Wilkinsius (inde Tischendorfii eop^ vel ^*^^) * 

^ Interdam usnrpatar persona tertia singalaris, ubi sabiectam 
singalare sabintellegi potest. Praeterea forma verbi qaalitatiya hio 
illic paasiyi locam tenet. 

* Haeo mihi videntur ordinem librornm in ecdesia per annam 
legendornm seqai. 

• Wilkins, N. T. AegypHum vulgo Oopticum ex MSS JBodleianis 
deacrip»U, cum V(Uicanis et ParisienHbus contulit, et in Lalinum 
sermonan ccnvertit D. W. Oxon. 1716. Lightfootias notat Wilkinsiam 
lCorl3,3 yerba Memphitica pro Xva xavxriooififu ,,at combarar^* 
yertiase, ande etiam Tattamam in lexico sno significationem „in- 
eendere" dare pro ^goTcgoT et ad hunc locum proyocare, etsi semper 
significet yerbum illum ,,laudare" sive ,,gIorificare''. Textus eyan- 
geliornm Wilkinsii, nonnuUis emendatis e codice Evyll, curatus est 
Londinii a. 1889 a Tattamio in usum societatis ^Brittsh and Foreign 
Bible Society" in editione eyangeliorum Copto-Arabica. 



Digitized by 



Google 



812 IX. D£ VERSIONIBUS. 

natu Borussus („Wilke"), edidit Oxonii auno 1716 N, T. 
Coptice, sed tam neglegenter ut textus interdum secum non 
congruat et versio Latina minime cum Copticis conyeniat. 
Crozius (La Croze) communicavit lectiones paucas e codici- 
bus Berolinensibus cum Bengelio, et Woidius^ conlationem 
primi Marci capitis e codice Berolinensi exhibuit 

Annis denique 1846.1847 prodienmt Lipsiae evangelia 
Coptice cura Mauritii Qotthilf Schwartze,^ unde Tischen- 
dorfii oop^^ vel "^**^, qui codicibus duobus Berolinensibus 
(cf infra, p. 875, Evv 26 Diezii unde Tischendorfii oop^, 
Ew 27 Petraei unde eap^^^) usus est et leetiones Copticas 
cum lectionibus Tischendorfii, Lachmanni, codicis Ephraemi 
comparavit. Schwartzio mortuo Alexander de Humboldt 
exemplar fichwartzianum Novi Testamenti editionis Copticae 
Wilkinsianae, in quo Schwartzius conlationes suafl notaverat^ 
dono dedit Paulo Boetticher (posterius deLagarde), qui actus 
et epistulas Halae anno 1852 edidit,^ omissa versione Latina, 
lectionibus variis in margine exhibitis. Ad epistulas Paulinas 
edendas adhibuit Boetticherus conlationes duorum codicum 

* Woide, Appendix (at supra, p. 859, adn. 1), p. [131 — [l^]. 

* Schwartze, Quatuor evangdia in dialecto lingwae Ooptieae 
Memphitica perecripUij ad codd, MS. Copticoram in regia hibliotheca 
Berolinensi adtervcUorum nec non libri a Wilkinno emisH fidem 
ediditf emendavU, cLdnotationibus criticie et grammaticiSj varianHbus 
lectionibus exposUis atque ttxtu Coptico cum Oraeco [N. T. TiBchen- 
dorfii a. 1841, Lachmanni a. 1842, oodicis Ephraemi a Tischendorfio 
editi a. 1843] comparato instruxit M. O. S. Lipsiae (Mt Mc a. 1846, 
Lc lo a. 1847). De Sehwartzio cf Intelligenzblatt tur allgemcinen 
Literaturzeitungj Halae et Lipsiae a. 1849, num. 1, coll. 1 — 8. Henri- 
cus Tattam preshyter ecclesiae Anglicanae edidit, suh aospiciia 
Bocietatis Bcientiae Christianae promovendae causa institutae, in 
usum et patriarchae et ecclesiae Aegyptiacae, N. T. Coptice e codice 
patriarchali cum codicibus Tattami etCurzonii conlato; yariae lectiones 
non dantur: The book of the four holy gospelSf [Londinii?], a. 1847. 
The second book of the N. T. a. 1852. 

' Boetticher, Acta apostolorum Coptice, Halae a. 1852; Epi- 
stulae Novi Testamenti Ooptice, Halae a. 1852. 



Digitized by 



Google 



1. OBIENTALES. (S) AEOYPTIACAE. 8«3 

Anglicorum (tatiamiani et curetoniani dictorum, a Schwartzio 
conlatorum,^ cf infira, p. 879.880, £pp Act4.6), unius Pari- 
aieosis (p, cf infra, p. 880, £pp Act 8), trium Berolinensium 
(cf infira, p.881,£pp Actl3.14.15); — ad epistulas catholicas 
et actus adhibuit illos duos Anglicos, duos Parisienses (p et 
m, cf in£ra, p. 881, Epp Act 11.12). Paucitas codicum 
conlatorum, conlatio mirabilis cum triplici isto textu Graeco 
in eyangeliis, Schwartzii editionis utilitati multum detrahunt; 
Soetticheri vero editiones, quarum gratia oodices Parisienses 
(Parisiis Halam missos) et Berolinenses contulerat, iniuria 
maxima viri docti propter recensionem quandam^ spreverunt, 
quae recensio et studiis (Topticis quod ad N. T. attinet et for- 
tunae yiri clarissimi atque doctissimi Boetticheri detrimento 
magno fuit.^ Si reoensio sdenter non inscienter scripta 
fiiisset haberemus hodie prorsus alia instrumenta in ver- 
sionibus orientalibus excutiendis, cum Boetticherus versiones 
Syriacas, Copticas, Armeniacam, Aethiopicam in usus criticos 
conferre vellet. Becensio illa, una cum duabus aliis eiusdem 
generis, causa fuit ut stipendium, ut codicum Parisiensium 
usus, u1 alia Boettichero a ministerio publico negarentur. 
b. Thebaica. Dialectus Aegypti superioris Thebaica, 
ex Arabico nomine Sahidica^ (unde Tischendorfii sah) dicta, 
non aqte saeculum duodevicesimum cognita vide- 
tur esse in £uropa occidentali. £tsi verba Graeca 

' Laudat Lightfootins yenioius eyangelioram Thebaicae conla* 
^onem Schwartzlanam, quae errores Woidii et Fordii correzit. 

* ZMtaehrift der Deutsehen margenldndiechen GeeelUcha^ftf 
Lipsiae a. 1853, vol.7, p. 116— 121. 

' Lagarde, Atis dem deuUehen Gelehrtenleben. Aetenstueke 
und Gloeeen^ Gottingae a. 1880, p. 25 — 65.73 — 77, enumerat vitia 
recenBionis illins. Si Boettieheri petulantia dolenda est, quae (p. 64) 
flchedas eius Copticas delcTit, plus dolenda est fortuna yiri, qnae 
studia eius impediyit. 

^ Stemius (ut supra, p. 859, adn. 4), distinguit inter Sahidicam 
et Suhsahidicam yersionem ; huic tribuit fragmenta evangelii lohannis 
Borgiana. 



Digitized by 



Google 



814 IX. DE VERSIOKIBUS. 

fortasse liberius quam dialectus Memphitica mutuata est» 
tamen minus fideliter Graeca in constructione sequitur, 
coniunctionibus saepe omissis. Rudior est haec yersio quam 
Memphitica. In usus criticos aestimat Lightfootius textum 
huius versionis uno textu yersionis Memphiticae inferio- 
rem esse; praebet lectiones occidentales, quas dicunt, 
saepius quam Memphitica minus yero saepe quam Syriaca 
vetus et Latina vetus. Inter Memphiticam et Thebaicam 
nulla versionis affinitas agnosci potest; Lightfootius apud 
Scrivenerum (p. 353.354) exscripsit parallelis columnis 
Act 17,12 — 16 cum Memphitice tum Thebaice ut &cilius 
comprehendi posset discrepantia harum versionum. 

Continet versio Thebaica N. T. totum, sed pariter 
atque Memphitica locum inferiorem Apocalypsi tribuit, 
qui liber, fere semper separatim exscriptus, etiam in voca- 
bulario libris sacris non adsociatur. 

Quoad ex vocabulario concludi potest erat ordo Novi 
Testamenti partium Ew Paul Cath Act. Vocabularium 
praebet evangeliorum ordinem: loh Mt Mc Lc, fortasse 
propter ordinem librorum per annum legendorum;^ ipsorum 
enim librorum fragmenta talem ordinem non confirmant. 
In Paul stabat Hebr inter 2 Cor et Gal, non poet Gral ut 
in antigrapho codicis B Vaticano. 

Haec fi-agroenta Novi Testamenti Thebaica hodie 

cognita sunt (cf Zoega [ut infra, p.867, adn. 1], p.203 — 206, 

et Ciasca [ut infra, p. 867, adn. 2], voL 1, p.X.XI): 

M 1,1-4,11 4,16 5,14-20 5,22-36 5,40-46 6,2-11,25 

11,28 et 30 12,31—15,14 15,28—16,6 16,13-28,10 

28,18 et 20 ifcl,36— 38 et 41—44 2,2—4 et 7—9 

2,12-9,16 9,19-14,26 14,34-15,41 16,20 Zcl,l-2,50 

3,5—6,48 7,11— 17 et 29— 50 8,36—9,41 11,5—11 

et 27-32 et 37-52 12,5-16,7 16,16-23 17,7-21,38 

22,6-24,53 Jo^l,l-6,9 6,15-59 6,68-7,52 8,12-21,25. 

^ Cf supra, p. 861, et p. 690. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 815 

Actl,\—27,3S iacl,l— 2,4 2,8—23 3,3—6 4,11—17 
5,7—20 IPethS 1,13—21 2,7 et 9 et 13—25 3,8 
et 15 et 22 4,1 et 7—14 ^ Pd 1,1—2,3 2,12—3,18 
l,2.SIoh integrae. ♦ 

Bam 1,10—12 et 25 6,4—8,38 9,7—24 10,14—11,11 
11,31—12,10 13,7—14,4 14,17—23 iCbr 1,2-2,11 
3,10-21 9,1-14,21 14,27 et 28 15,3-33 J^Cbr 6,1-6 
10,5 10,7—13,13 Ga/1,1— 6,18 J^A 1,1— 6,24 
PAi71,6-4,23 a)a,l-2,15 3,5-4,18 i!r^l,l-5,28 
2 2^1,1—2,13 3,14—18 1 Tim integra (?) 2 Tim 
1,1—16 2,19—3,5 Hebr 1,1— 8 2,11 2,16-3,3 
7,11-21 9,2-10 et 24-28 10,5-30 et 34-36 11,5-7 
et 11—22 12,1—13,25 

Apoel,S 1,13—2,2 3,7 3,20—6,3 7,1—9,2 12,14—14,13 
19,7—18 20,4 20,7—21,3. 



R. Tuki (unde tuk), episcopus ArsinoensiB in libro 
Rvdimenia linguae Coptae sive AegypUame ad uaum coUegii 
Urbani depropaganda fide, Romae a. 1778, praebuit multos 
locos ex V. et ex N. T. Thebaieo. Nescimus tamen unde 
fluxerint loci; Schwartzius (cf supra, p. 862) quidem ad- 
severavit Tukium nonnulla Thebaica e versione Arabica 
concinnasse. Tregellesius Tukio usus est in Apoc, et Tischen- 
dorfius fortasse per Tregellesium eum novit. V. cl. S. C. 
Malan in libro The Oospel according to 8, John translated 
from the eleven oldest verdom except the Latin, Londinii 
a. 1802 adhibuit locos omnes lohanneos quosTukius praebuit. 
Woidius (unde woi), qui iam a. 1778 editionem fragmen- 
torum Novi Testamenti Thebaici Oxoniensium promiserat 
et lectiones varias (vide inifra, p.885, cod. 7) ediderat, anno 
1790 mortuus est, et Henricus Fordius curavit librum 
eius: Appendix ad editionem Novi Testamenti Graeei e 
eodice M8. Alexandrirw a C. O. Woide descripti, in qua 
eontinentur fragmenia Novi Tedamenti iuxta interpretationem 

TiscHENDORV, N. T. ed 8. 66C 



Digitized by 



Google 



861 IX. DE VER8IONIBU8. 

dialedi mperioria Aegypti qme Thebaica vel Sahidioa appel- 
laJbar, e oodicibua Oxoniemnhus ntaxima ex parte desumpta, 
cum diasertatione de versione bibliorum Aegypiiaea, Oxonii 
a. 1799. • Fragmentis e- codicibus Novi Testamenti 
addidit Woidius pauca ex his libris: Vocabularium 
Sahidicum, Paris. bibl. nat. MS. Copt 44; — De mysterio 
literarum Graecarum discursus Gnostici a Seba scriptus 
anno 1393, Oxon. Bodl. MS. Hunt 393, in 4, chart; vide 
praef. Fordii, apud Woidium p. viseq. et [21] adn. a; — 
Brucii papyrus quae opera duo Gnostica contiDet, nunc 
Oxon. Bodl. Bruc. 96: loci et V.T. et N.T. in codice insunt 
Haec duo opera edidit v. cl. Carolus Schmidt, Gnogtieche 
Sehriften in koptigcher Spraehe aus dem Codez Brucianus 
herausgegebeny ubersetzt und bearbeitet [Gebhardt et Hamack, 
Teode und Untersuchungen, vol. 8, partes 1. 2], Lipsiae a. 
1892, pp. XII et 692; — Pistis Sophia olim Askewii nunc 
Lond.Mus.Brit MS. — ?: loci etV.T. etN.T. Nonnullapraebet 
Woidius. Schwartzius exscripsit codicem, et Petermannus 
ex schedis Schwartzii Berolini a. 1853 edidit Annis 1785 et 
1 790 nonnulla ex Novo Teetamento edidit Mingarellius (unde 
mingY e codicibus Nanianis, anno 1789 Augustinus 
Antonius Oeorgius^ monachus Augustinus fragmenta 
evangelii lohannis e codice Borgiano, eodem anno M. 
Fridericus Munterus (unde munC)^ epistularum Paulinarum 
fragmenta Borgiana.* Anno 1810 publici iuris factus 

^ lohannes Aloysius Mingarelli, Aegyptiorum codicum reliquiae 
Venetiia in bibliotheca Naniana cuservcUaef Bononiae, £ei8C.1, a. 1785, 
p. vi — Ixii, et fasc. 3, 1790, p. — ? 

• Giorgi, Fragmentum evangelii 8, loannis Graeco-Oopto-Thebai' 
cwm eaeculi iv . . . ex Velitemo Museo BorgianOf Romae a. 1789. 

' Manter, Commcntatio de indole versionis Nofri TestamenH 
Sahidicae. Accedunt fragmenta epiatolarum Pauli ad Timotheum ex 
membranie Sahidicie Musei Borgiani VelitriM^ Hafniae a. 1789. 

* Lectiones Griesbachii a.l806, Act24,22.23 25,6 27,14 Col2,2 
sospioatas est Lightfootius e codicibus Borgianis esse, cum in libris 
typis ezpressis eaa invenire non posset. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 807 



est liber postumus Georgii Zoega (unde zoeg)^ Dani, in 

quo tria firagmeuta exhibentur. Denique nostra aetate 

ediderunt viri cU. Carolus Ceugney (cf infra, p. 885, cod. 12), 

Urbanus Bouriant (cf infra, p. 891, codd. 88.89), E. Am6- 

lineau,' Gastonus Maspero (cf infra, p. 886, codd. 13.14), 

Rossius (cf infra, p. 890, cod. 83), Oscarus de Lemm, (cf infi^, 

pp. 890.891, codd. 85-88) fragmenta multa NoviTestamenti. 

Quae sequuntur, edidit v. cl. Am^lineau in actis Zeitschrifi 

Jur dgyptuche Spracke und AUerthumskunde, XXIV, Lipsiae 

a.l886, pp. 41— 56: ic 1,1— 2,49 3,5—8 6,36—48 

7,(11)12-17 et 36-50 11,27-32 et 37-52 14,12-35 

16,1—7 17,7—18 19,30—21,38 22,7—9 24,41—53; 

— pp. 103—114: Jo^ 1,1— 6 2,13—3,18 6,15—21 

13,1-17,6 18,1-15 20,30-21,25 ^c/ 24,19-26,10 

(raulta exciderunt) 27,11—27; — XXV, a. 1887, 

pp.47_57: i2om6,20— 7,21 8,15—38 9,7—24 11,31 

—12,9 ia>r 1,2— 31 12,9—31 14,4—21 15,3—33 

^a>r 10,7— 12,9 13,1—13 Ga/1,1— 2,8 6,16—18; 

^ Zoega, CaUUogua codieum Copticomm manuscriptorum gui 
in Mtueo Borgiano VeUiria adaervantuTf Bomae a. 1810. 

' Am^linean in actis Rectieil de travaux etc (cf infra) et 
ZeiUehrift fHr dgyptische Sprache etc (cf infra). V. cl. Augnstinus 
Ciasca, qui in libro Saerorum bibliortim fragmenta Oopto-Sahidica 
musei JBorgiani . . . vol. 1, Romae a. 1886, vol. 2, a. 1889, firag- 
menta ex retere testamento exhibet, de editione a v. d. £. 
Am^linean incepta (^Fragments de la version th^baine de l'^criture", 
in actis Hecueil de travaux relatifs d la philologie et d la 
arehiologie hgyptiennea et assyriennea, VII, 4 [1886], p. 197 — 217 
et VIII, p. 10—62) disserit, vol. 2, p. LVIII exhibetque con- 
latiouem editioniB Amelinianae cum codicibus p. LIX — LXXVII. 
V.d.Ciaaca in hac conlatione eaNoviTestamenti fragmenta non tractat, 
quae v. cl. Am^lineau sub titulo „Fragments th§baines iQ^dits du 
Bonveau testamenf' in actis ZeiUchrift fiXr dgyptische Sprache und 
AUcrthumskunde, Lipsiae a. 1886, p. 41—66.103 — 114; a. 1887, 
p. 47— 57.100— 110.125— 135; a. 1888, p. 96— 106 publici iuria 
fedt; vix tamen ponere licet haec illi» melius edita esse, quae „in- 
nameras lectiones a codicibus prorsus alienas^' continere Ciasca testatur. 

56» 



Digitized by 



Google 



8«8 IX. DE VER8IOKIBU8. 

— pp. 100— 110: Ephl,l—4M 5,5—6,23 Fhill,! 

—4,22 a)/l,l— 2,15 3,17—4,6; — pp. 125— 135: 

1 Thess integra 2 Thess 1,1—2,13 3,14—18 1 Tim 

1,1—5,20 6,4—21 ^Kml,l— 16 3,10—16; — 

XXVI, a. 1888, pp. 96— 105: S?6rl,l— 8 9,24—28 

10,5—30 11,5—7 12,1—13,25 Iael,l—2,1 Apoe 

3,20—6,3 7,1—12 8,5—9,2 12,14—14,13. Haec 

omnia sive ante annos sive hodie edita nonnisi fragmenta 

sunt sparsa, pleraque non ita accurate curata ut in criticos 

usus sufSciant 

e. Basmurica. LightfootiuB^ consentit cum Schwartzio' 
dialectum Basmuricam, etiam Elearchicam vel Ammoniacam 
vel Oasiticam dictam, re vera diaiectum esse et non idioma 
merum' male ex Memphitica et Thebaica conflatum, et 
putat Basmuros Deltam Nili possedisse, non 
Oasim Ammonianam; Stemius tamen opinatur 
dialectum Basmuricam urbis Memphidis propriam esse. 

Fragmenta haec versionis N. T. Basmuricae hodie 
cognita sunt: ift 5,46— 6,19 /oA 4,28— 34 et 36 et 40 
4,43-53 iCb6,19— 9,16 14,33—15,35 J^A6,18— 24 
PAi71,l-2,2 irAe««l,l-3,6 fie65,5-9 5,13-6,3 6,8-11 
6,15—7,5 7,8—13 7,16—10,22. Edita sunt omnia. 

^ Lightfootius apud ScriTeneram, Intr. ed. 8, Cantabr. a. 1888, 
p. 401—404. 

^ Maar. Gotthilf. Schwartze, Dae alte Aeffypten, pars 1, sectio 2, 
Lipdae a. 1843, p. 1039 sq., inprimis p. 2034; cf etiam v. d. Stem, 
Kopiische Grammalikf Lipsiae a. 1880, p. 14, et dissertatio eius (ut 
sapra, p. 859, adn. 4), p. 33, adn. 76, et ZeUschrift fur agyptitche 
Sprache und Alterthwmskunde XXIV, Lipsiae a. 1886, pp. 129 — 185, 
sive appendix dissertationis de apocalypsi Sophoniae. 

' Ita citatar Peyrouus, OramTnatica linguae Ooptica^, p. xx, 
sed grammatica Peyroni mihi non est in manibus, et in libro Lexicon 
linguae Copiicae, Taurini a. 1835, p. XIX, de Bashmurica dialecto 
ille eodem modo atque de ceteris loquitur. 



Digitized by 



Google 



1. OMENTALES. (2.) AEQYPTIACAE. 819 

CODICES COPTICI. 
a. Versionis Memphiticae. 
(a.) Quattuor evangelia. 

^ QxoD. Bodl. HuDtingdon. 17. 

saec. Xn, txt 25.3X17.5, chart, foU. 457, coU. 2 
Copt-Arab, 11. 20; capp Copt, pict: JSw Copt^Arab; textus 
optimae est notae; margo interpolationes praebet posteriores. 
Anno 1174 manu lohannis monachi scriptus. Light- 
footius inspexit. V. cL A. C. Headlam contulit codicem 
paucis locis, [Lloyd-Sanday] Novum Testamentum, Oxonii 
a. 1889, App. ni, pp. 182—190. Conlatus anno 1892. 
^ Oxon. Bodl. Huntingdon. 20. 

saec. XIV, txt 24.2X17.3, chart, foU. 333, col. 1, 
II. 24; capp Copt et Graec, sect, can, pict: Ew. Light- 
footius inspexit V. cl. Headlamius locis pauds contulit 
Mt conlatum est anno 1890. 

n (maresch) Oxon. Bodl. 171, Marshall. Or. 5. 

saec. XIV, txt 24.7X17.5, chart, foll. 265, col. 1, 
II, 27; capp Copt et Graec, sect, can, pict: Ew. Anno 
1498 ecclesiae s. Michaelis Alexandrinae dono datus. Ex 
hoc codice exscripsit Petraeus cod. 27. Lightfootius ins- 
pexit V. cl. Headlamius contulit paucis locis. Mt con- 
latum est anno 1890. 

- (maresch) Oxon. Bodl. 166, Marshall. Or. 6. 

a. 1320, txt 23.8X19.5, chart, foll. 285, col. 1, 
11. 26.27; capp Copt et Graec, pict, sect (non can), mut: 
Im; folia nonnulla sub finem a manu posteriore anni 1641, 
quae etiam annum 1320 testatur. Lightfootius inspexit 
V. cl. Headlamius contulit pauds locis. Conlatus est anno 
1892. 

- (maresch) Oxon, Bodl. 16, Marshall. Or. 99. 

saec XVI, txt 1 1.3X7, chart, foll. 192, col. 1, U. 12 
—14; hic illic capp Copt et sect, pict: loh, Lightfbotius 



Digitized by 



Google 



870 IX. DE VERSIONIBU8. 



inspexit. V. cl. Headlamius contulit paucis locis. Con- 
latus anno 1892. « 
. Oxon. Bodl. fragmenta. 

a. Hunt. 278 (in tegumento): foU. 2, membr, mut: 
ic 13,12— 34. 

b. Aethiopico-Syriaco-Armenico-G)pticum: aaec. XIV 
(?), chart, fol. 1: Xc 7,37— 44. 

c. G)ptico-Graeco-Arabicum: saec. XII (?), fol. 1, 
chart: /oA 14,26—15,2. 

« Lond. mus. Brit. Orient. 425. 

a. 1308, txt 21.1X14.3, chart, foU. 168, coll. 2 Coptr 
Arab, 11.. 33; Eus-tab, capp Copt et Graec, sect, can, pict, 
mut: Mt Mc loh 19,6—20,13 21,13—25 CoptrArab; olim 
integra erant evangelia; alia in codice insunt Manu 
lohannis monachi scriptus. Exscriptus paginatim e codice 
qui nunc in Instituto Catholico Parifflcnsi servatur. Olim 
Tattami archidiaconi. Lightfootius inspexit. V.cl.Headlamius 
paucis locis contulit (ut cod. 1). Mt conlatum anno 1890. 

- (Epp Act 19) Lond. mus. Brit. Orient. 426. 
• saecXm, in 4, chart: /o^ 1,13— 21,25 CoptrArab; 
sub finem inyeniuntur inter alia j^A4,l — 13 M 16,13 — 19 
Lc 19,1 — 10. Olim Tattami, cf cod. 6. Lightfootius in- 
spexit. V. cl. Headlamius paucis locis contulit. loh con- 
latum est. 

^ Lond. mus. Brit. Orient. 1001. 
' saec. XII, txt 21X12.5, chart^ foll. 270; prol, capp- 
tab, capp Copt et Graec, sect, can, pict: Ew Copt-Arab; 
folia nonnulla in initio supplevit manus posterior. 
Athanasius, episcopus Apothekensis sive Abutigensis, qui 
(fol. 125^*) codicem monasterio sancti Antonii dono dedit 
anno 1792, scripsit fol. 77^ et 264*> codicem anno 1192 
exaratum esse; non tamen videtur tam vetus esse. Museum 
Britannicum emit codicem a v. cl. N. Nassif die 21 mensis 
Maii a. 1869. Lightfootius inspexit V. cl. Headlamius 
paucis locis contulit. Mt et Mc conlata sunt anno 1892. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 871 

^ Lond. mus. Brit. Addit. 5995 (Rieu 795). 

• saec. XIV(?), txt 32.7X17.5, cliart, foU. 240, coU. 2 
CoptrArab, U. 31—33; capp Copt (MtlOl Mc54 Lc86 
Ioh46), sect, can, pict, mut: Em) CoptrArab; folia nonnuUa 
anno 1474 suppleta sunt in usum monasterii Al-Baramus 
vel Marimi et Dometii in deserto Shihat sive Scetensi 
in yaUe Nitriensi; restauravit codicem Ibrahim Simeonis 
fiUus anno 1776; ex Aegypto in AngUam translatus a 
duce Tumero mense Augusto anni 1801. Lightfootius 
inspexit V. cl. Headlamius contulit (ut cod. 1). Cf (v. 
cl. Rieu) Cat,. codd. msa. orr. qui in Mus. BrU. asservantur, 
Pars secunda. Supplementum, Londini a. 1871. Mt con- 
latum est anno 1890. 

iA (Epp Act 18) Lond. mus. Brit. Addit 14740 A. 

* saec. Xm, fragmenta: M2,8— 4,20 jLc8,2— 7 et 
8— 10 et 13— 18 ^0)^4,2—5,4 -^A 2,10— 19 2,21 
—3,11 i!Z%(5S» 3,3—6 3,11—4,1; fragmenta Eph videntur 
antiquissima esse; insunt alia firagmenta et Memphitica et 
Armeniaca minoris aestimanda. Lightfootius inspexit 

^. Lond. mus. Brit Orient. 1315. 

a. 1208, txt 24.3X18.2, chart, foU. 457, coU. 2 Copt- 
Arab, U. 22; Carp, Eus-tab, prol, capp-tab, capp Copt 
et Graec, sect, can, pict: Ew Copt-Arab. Georgius quidam 
scripeit Ecclesiae s. G^rgii in Dajrr el Tin prope Cahiram 
dono datus. Lightfootius inspexit V. cl. Headlamius con- 
tuUt Mt conlatum est anno 1890. 

^ ^ Lond. mus. Brit Orient 1316. 

' a. 1663, infol,foU. 253; Eus-tab,prol,capp-tab,pict: 
Efw Copt-Arab. Consentit cum codice Instituti CathoUci 
Parisiensis exscriptus manu Abu el Muna. Ecclesiae 
66. Mariae et Georgii in vico Graeco Cahirensi anno 1721 
dono datus. Lightfootius vidit V. cl. Headlamius contulit 

.„ Lond. mus. Brit Orient 1317. 

a. 1814, in 8, foU. 414; Carp, Eus-tab, prol, sect, 
can, pict: Ew Copt-Arab. Manu lohannis presbyteri. Veri 



Digitized by 



Google 



872 IX. DE VEB8IONIBUS. 

simile eet hunc codicem e codice 8 (Mus. Brit 1001) 
exscriptum esse. Lightfootius vidit 

. . Lond. mus. Brit Orient 3381. 

saec. Xin, trt 28.2X19, chart, foU. 305, col. 1, 
11. 52; capp Q^pt» (titl m poster Arab), sect, can, pict: Ew. 
Manu Victoris cuiusdam. Anno 1793 codicem restauravit 
Moses quidam iussu Athanasii episcopi Abutigensis. Erat 
Esnae in Aegypto superiore. V. cl. Lieder codicem emit ab 
episcopo urbis Luzor et usus est eo cum Novum Testamentum 
Coptice exprimeret in usum societatis „Society for the 
promotion of Christian knowledge^' annis 1847 — 1852. 
Emit codicem a Ldedero v. d. Geden anno 1864; Mus. Br. 
anno 1886 emit Headlamius contulit Conlatus a. 1892. 

. . Lond. societatis „British and foreign bible society'^ 
a. 1816, in8, chart; Carp, Eus-tab, prol, capp-tab, sect, 
can: Ew CoptrArab. Anno 1816 ex codice, qui patriarchae 
Cahirensis erat, hodie in Museo Britannico servatus (cf 
supra, p.871, cod.ll), in usum societatis biblicae exscriptus, 
praebet codex textum Copticum hodiemum ; adhibitus est in 
editionem evangeliorum curandam (cf supra, p. 862, adn. 2). 
Lightrfootius inspexit V. cl. Headlamius contulit 

^. Comitis Crawfordensis et Balcarrensis. 

saec. XIV, txt 24.7X18.5, chart, foU. 291, coL 1, 
11. 25; capp Copt et Graec, sect, can (?): Ew; folia nonnulla 
supplevit Georgius monachus anno 1824; formae Sahidicae 
insunt Manu Simonis Tampetensis scriptus. Monasterio 
s. Bishoi in deserto Nitriensi anno 1514 dono datus. Mt 
conlatum est anno 1891. 

^« [Lond. mus. Brit] Parham. 116.117.118 (in catalogo 
• Parhamensi, p. 29, num. 9.10.11), vel Mtl21 Lcl23 
Iohl22. 

saec. Xni, txt 25.5X18, chart, Mt foll. 134 Lc foll. 129 
loh foU. 101, 11. 25 — 26, (prol, capp-tab, capp Copt in 
loh,) sect, can, pict: ifi Lc loh Copt-Arab; olim unum 
tomum fecerunt; Mc deest; nonnulla in initio et sub 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 878 

finem Matthaei supplevit manus posteiior. Anno 1495 
ecclesiae s. Mariae de Zuaylah Cahirensi dono datus. 
Lightfootius inspexit V. d. Headlamius contulit Mt 
conlatum est anno 1890. 

. - [Lond. mus. Br.] Parh.122 (cat p.29, num.l4) vel 126. 

a. 1676-1730, txt 10X7, chart^ foU. 333, U. 29 ; prol, 

capp-tab, capp Copt et Graec, sect, can, pict: Ew Copt-Arab; 

manu nitidissima et minutissima. Textu consentit cum 

codice 16. Lightfootius inspexit.^ 

^^ Paris. nat Copt 13. 

a. 1178 et 1180, txt 32.6X17.3, membr, foU. 286 
(paginae numerantur Coptice Arabice Syriace), coU. 2, U. 35; 
£us-tab (sub finem), capp Copt et Graec, sect, can, pict: 
Ew. Lectiones saepius pauUum variant Manu MichaeUs 
episcopi Damiettensis scriptus. OHm in ecdesia s. Mariae 
Deiparae in urbe Damietta. Lightfootius inspexit Con- 
latus anno 1893. 

^^ Paris. nat Copt 14 (olim reg. 336 ?). 

saec. Xm (?), txt 27.7X19, chart, foU. 334, coU. 2, 
U. 26 — 29; capp Copt et Graec, sect, can, pict: Evv 
Copt-Arab. Textu consentit plerumque cum cod. 30 
(Vat 9), et similis est cod. 31 (Vat 10). Lightfootius 
inspexit Conlatus anno 1893. 

g^ Paris. nat Copt 15 olim Colbert 2913 et Reg 330.3. 
a. 1216, txt 26.4X18, chart, foU. 294, U. 25; capp, 
sect, can, lect, pict, mut: Euv; foHa nonnuUa supplevit 
manus posterior. Neglegenter scriptus, statim vero emen- 
datus. Praebet lectiones singulares. Lightfootius inspexit 
Conlatus anno 1893. 

^ Codex ParhamensiB 102 (catal. p. 27, num. 1) anni 888, 
non continet Mt Mc, sed locos ex £vv addita catena patrum; fortaase 
e Oraeco yersus est codex. Parhamensis 106 (catal. p. 28, num. 5) 
non continet loh, neque alia biblica. Lightfootius inyenire non 
potuit codicem (catal. p. 29, num. IS) qui dicitur Mt cum versione 
Arabica continere et Cahirae e codice patriarchali exscriptus esae. 



Digitized by 



Google 



874 IX. DE VERSI0NIBU8. 

g. Paris. nat. Copt.1 6 olim De la Mare 579 vd Reg 330.2. 

a. 1204, txt 24.4X14.9, chart, foU. 371, coU. 2, 

11. 26; prol, capp-tab, capp Copt et Graec, sect, can, pict: 

Ew Copt-Arab. Scriptura et lectionibus similis ood. 29 

(Yat 8). lightfootius inspexit. Conlatus anno 1893. 

aa Paris. nat. Copt. 59 olira St Germani 25. 

a. 1229, txt 25.6X18, chart, foll. 237, 11.26.27; 
capp Copt et Graec, sect, can, pict, mut: Ew; deest 
loh 1,1 — 10,26. librarius prior codicis 26 (dz) hunc 
codicem exemplar habuit. Fuit lohannis monachi in 
deserto oriente, a quo emit Gabriel minister in ecclesia 
s. Michaelis Cahirensi. Olim Seguerianus et Coislinianus; 
Coislinus codicem ecclesiae s. Germani anno 1732 dono 
dedit. Lightfootius inspexit. Conlatus anno 1893. 

j^rt Paris. nat Copt. 60. 

saec. XVn (?), txt 25X17.5, chart, foll. 217, U. 28 
— 31 ; Mt Mc Lc capp Copt et Graec, sect, can, loh capp 
Copt (non sect, can): Eov, Textu consentiunt Mt Mc Lc 
fere cum codice 26 (dz) emendato; loh in charta yetustiore 
est scriptum et alium textum habet Manu scriptus librarii 
Abu el Manna, diaconi ecdesiae s. Mariae. Emptus a 
Bernardo de Montfaucon die 11 mensis Augusti anni 1698 
Venetiis. Lightfootius inspexit Matt conlatum anno 1892. 

j. . Paris. nat Copt 61. 

saec. XVI (?), txt 15.8X10.6, chart, foU. 150, 
11. 15; capp, sect, can, pict, mut: loh; nonnulla desunt, 
nonnulla conftidit compactor. Lightfootius inspexit 

j^- Paris. nat Copt 62. 

saec. XIV, txt 22.3X14 vel 19.9X14, in 4, chart, 
foll. 68 (videtur idem librarius pp. 1 — 20, lineis 23, 
litteris maioribus scripsisse, pp. 21 — 53, 11. 21, litt 
minoribus, pp. 54 — 66, 11. 21, iterum maioribus); capp 
1 — 14, sect nonnullae: loh; satis vetus est; in initio verba 
Arabica, item glossae grammaticales inter lineas sunt 
scriptae. Lightfootius inspexit Conlatus anno 1893. 



Digitized by 



Google 



1. OBIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 875 

^^ (dz) Berol. reg. Orient. Diez. A. fol. 40. 

8aee. XHI, txt 20X12, chart, foll. 361, II. 25 ; capp Cp 
et Gr, sect, can, pict: Ew; a duobus librariis, quorum alter 
codicem 22 (Par. 59) exemplar habuit, alter textum codici 16 
(Parh. 121.123) similem, scriptus; nonnuUa supplevit manus 
tertia; textus bonae notae est, formae Sahidicae insunt Con- 
latus a Schwartzio (ut supra, p. 862), praef. p. xiii sq. 

97 (P^) Berol. reg. Orient quart 165166.167.168. 
a. 1662, in 4, chart: codex 165 continet lectiones ex 
Eiw, 166 Mt, 167 Me, 168 Lc, sed 166.167.168 omittunt 
locoe qui in 165 insunt Hos codices exscripsit Petraeus 
Lugdunensis anno 1662 e codice 3 (Marsh. 5). Conlatus 
a Schwartzio (ut supra, p. 862), praef. p. ix. 

J.O Gottingae bibl. universitatis Orient. 125. 4. 

a. 1357, txt 32X21, chart, foll. 203, II. 30; capp 
Cp et Gr (Gr sine num, sed linea textus rubra), titl, 
sect: Ew. Exscriptus e codice anni 1073. Monasterio 
sancti Bishoi in deserto Nitriensi dono datus. Folia non- 
nuUo (e. g. 1 — 9 et septem ultima) supplevit anno 1776 
Ibrahim Cahirensis iussu Athanasii episcopi Abutigensis; 
testatur Ibrahim annum 1357. Cf Lagardius, Orienixdia 1, 
Gottingae a. 1879, p. 4, e libro Ahhandlungm der kdnig- 
liehen Oeaellsehaft der Wismischaften zu Gottingeny vol. 24. 
Conlatus anno 1893. 

^^ Romae Vat Copt 8 olim Raymundi 1. 

saec. XIII, in fol, chart, foll. 355; prol, capp-tab, 
capp Copt et Graec, sect, can, pict, mut: Ew Copt-Arab. 
Textu similis codici 21 (Par. 16). Arcadius lohannis filius 
supplevit folia nonnulla anno 1587 iussu diaconi Salib. 
Olim loh. Bapt Eaymundi (num. i) et ab eo bibliothecae 
legatus. Cf Maius, Scriptorum vetenm nova ooUeetio, vol. 5, 
Romae a. 1831, paginarum series altera, p. 120 — 121. 
Matt conlatum anno 1891. 

„^ Romae Vat Copt. 9 olim Raymundi iv. 

a. 1205, txt 25.6X17, chart, foU. 504; Carp, Eus- 



Digitized by 



Google 



87« IX. DE VERSIONIBU8. 

tab, capp-ty capp Gopt et Graec, sect, can, pict: Dw Copt- 
Arab. Scriptus manu Georgii, fortasse eiusdem qui cod. 11 
(mus. Br. 1315) scripsit. Anno 1270 a diacono Michaele 
Abu-Hallkah monasterio sancti Antonii in deserto oriente 
dono datus, quod refert in colophone Gabriel patriarcha 
Alezandrinus. Fuit lohannis (a. 1506) et Gabrielis (a.l526) 
patriarcharum Copticorum, et anno 1537 repositus est in 
ecclesia ss. Sergii et Bacchi Alexandrina. Anno 1594 in 
Italiam reportatus, legatus est bibliothecae Vaticanae 
anno 1614. Cf Maius (ut cod. 29), p. 122—125. Con- 
latus anno 1893. 
«^ Romae Vat Copt 10 olim Raymundi vi. 

saec. XIII vel XIV, txt 19.8X12, chart, foU. 504, 
11. 20; capp Copt et Graec, sect, can, pict: Ihw Copt-Arab. 
Textu consentit cum cod. 19 (Par. 14). Cf Maius, p. 125. 
Mt conlatum anno 1891. 
oa Romae Vat Copt 11 olim Petri de Valle vi. 

a. 1346, txt 19.8X12.3, chart, foll. 112, 11. 23; 
capp, sect, can, pict: loh Copt-Arab. Cf Maius, p. 125. 
Apud Assemanum, BibL orient, Clem. Vat, Bomae a. 1719, 
vol. 1, p. 587 a, num. 6. Conlatus anno 1893. 
f.^ Parisiis instituti Catholici. 

a. 1250, 19.8X14.5, chart, foll. 237, coU. 2, U. 33; 
Eus-tab, capp, sect, can, pict (evangelistae, item decem 
paginae plenissime iUustratae): Ew Copt-Arab. Textu 
simUis eet cod. 1 (Hunt 17), codd. 21 et 22 (Par. 16 et 
59). Manu Gabrielis monachi et presbyteri. Anno 1750 
ecclesiae sancti Mercurii Cahirensi dono datus. Emptus 
a V. cl. Am6Iineau. 
„o Paris. bibl. nat Copt 14 A. 

a. 1593, in fol, chart; pict: Ew Copt-Arab. Ex 
codice 19 (Par. 14) exscriptus. 
„ . Benzelii 9 (hodie Upsaliae?). 

saec. ? , in 4, chart: Ew. Cf AurivUlius, Recensio 
codimm (ut supra, p. 844, cod. 119). 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 877 

jv- Petropoli bibl. caes. Orient 624. 

saec. ? , in fol, membr ? , foll. 29: loh mut Olim 
Dobrowskii. Cf Catalogue des manuacrUa . . . arientanx de 
la bibliotMqtie impMal pvAUque de 8t, FMerabourg, Petro- 
poli a. 1852, p. 565. 

rt^ Cahirae bibl. patriarch. 12 et 14. 

a. 1184, ixt 27X18.6, chart, foll. 290, U. 23; capp 
Copt et Graec, sect, can, pict: Ew; Athanasius episcopus 
Abutigensis anno 1794 supplendos curavit locos Mt 1,1—5,25 
Lc 10,2— 27 22,52—66 24,53-Ioh 1,31 19,24—21,25, 
et testatur annum 1184. Monasterio s. Antonii in deserto 
oriente dono datus. Conlatus anno 1893. 

o- Cahirae bibl. patriarch. 12 et 14. 

• a. 1291, txt26.9X18, chart, foU.409, U. 24.25; capp 
Copt et Graec, sect, can, pict; Ew Copt-Arab. Scriptus 
manu diaconi Barsuma. Anno 1329 monasterio s. Barsuma 
al 'Ar^an dicto Al Shahardn dono datus. Eeparatus 
anno 1878 manu MichaeHs Akhmimensis, monachi in 
monasterio dominae nostrae Siryany in deserto Nitriensi, 
iussu Cyrilli patriarchae centesimi duodecimi. Matt Mc 
capl Lccap24 Iohcap8 anno 1893 conlata. 

„g Cahirae bibl. patriarch. 

saec. XVni, txt 22.8X13, chart, foU. 342, U. 29; 
Carp, Eus-tab (sub fine Mc), prol, capp-tab, capp Copt 
et Graec, sect, can, pict: Ew Copt-Arab; textu consentit 
cum cod. 17 (Parh. 126). Scriptus manu Michaelis Pilatos, 
qui anno 1714, cod. 22 (vide infra, p. 882) epistularum 
et actuum scripsit Matt 1 — 4 et loci pauci ex aliis 
evangeliis anno 1893 conlati. 

AQ Cahirae in ecclesia s. Mercurii Abu Sephln in 
Cahira yetere quam dicunt 

a. 1327, txt 27.5X17.8, chart, foU. 395, U. 27; capp 
Copt et Graec, sect, can, pict: Ew; Matthaei textu con- 
sentit cum cod. 14 (mus. Brit 3381). Scriptus manu Thomae. 
Ecclesiae s. Mercurii dono datus. Mt conlatum anno 1893. 



Digitized by 



Google 



878 IX. DE VEB8IONIBU8. 

.^ Cahirae in ecclesia Al Muallaqah in Cahira vetere. 
a. 1257, txt 26.4X19, chart, folL 382, 11. 25; prol 
Lc, capp, sect, can, pict, mut: Ew Copt-Arab; desunt 
Mtl,l — 4,5 Mcl,l— 7 Iohl,l— 21; folia pauca supplevit 
manus posterior. Scriptus manu Grabrielis, monachi et pres- 
byteri in domo Ibn 'Assal. Mt et Mc conlata anno 1893. 

. I Cahirae in ecclesia. Al Muallaqah. 

a. 1272, txt 24.9X17 et 25.7X18, chart, foU. 328; 
capp, sect, can, subscr Mt, pict, mut: Ew, Matthaei tezta 
cum cod. 3 (Marsh. 5) consentit. Scriptus manu Simonis 
Ibn Abu Nasir; manus posterior supplevit Mt Mt et Mc 
conlata anno 1893. 

.^ Cahirae bibl. patriarch. 

saec. Xr\^, in 4, chart (?): Lc Copt-Arab; textu non 
bonae notae. Athanasius (cf supra, cod. 36) codicem 
restaurandum curavit. 

.« Cahirae bibl. patriarch. 
• a. 1719: jBTw Copt-Arab. 

44. : a. 1753: Evv Copt-Arab. 

45. : a. 1818, in fol, chart; prol, Eus-tab, capp-tab: Evv 

Copt-Arab; textu non bonae notae. Manu scriptns diaconi Ibrahim 
ibn Sim&n, qui cod. 9 (muB. Brit. 5995) et cod. 28 (Gott. 125.4) 
restaurayit. 

46. : a. 1836: Evv Copt-Arab. 

47. : a. 1839: Evv Copt-Arab. 

48. : a. 1846: Evi\ 

49. : a. 1802: Mt Mc. Ex cod. 37 exscriptus manu pres- 

bjteri Hanln, qui a. 1803 cod. 14 (mus. Brit. 3381) contulit. 

50. : a. 1814; prol: Mi Mc. 

51. ; Mt. 

52. : a. 1795, in fol, chart; Carp: Mt. 

63. : a. 1811, in 8: Mt. 

54. : a. 1838, in 4: Mt. Dicitur textus saeculi esse XIII. 

55. : a. 1811, in 8: Mc, 

56, : a. 1811, in 4: Lc loh. 

57. : a. 1820: U loh. 

58. : a. 1826: Lc loh. 

59. — — : saec. XIX, in 4, prol: Lc loh. 

60. : saec. XIX: loh. 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAB. 879 

^. Alexandriae in ecdeaia s. Marci cathedrali. 

saec. XVin, in fol; Ew Copt-Arab. Manu eadem 
atque codex 38 scriptus textum jHraebet eundem. 

62. : saec. XIX: Mt Mc Copt-Arab. 

63. : a. 1861: JoA CJopt. 

^ - Dayr al Muharraq. 

' a. 1345, txt 22.5X14.2, chart, U. 27; Carp sub fin, 
capp Copt et Graec, sect, can, lect, pict, mut: Ew Copt- 
Arab; textu non bonae notae. 



(b.) Epistulae et actus. 
^ (Apoc 1) Oxon. Bodl. Huntingdon. 43. 

a. 1682, in fol, chart: Patd Cath Act Apoc Copt-Arab. 
Lightfootius inspexit Paucis locis contulit y. cl. Head- 
lamius (ut supra, p. 869, cod. 1). 
g Oxon. Bodl. Huntingdon. 203. 

saec. ? , in 4, chart, mut: PatU; nonnulla in initio 
et sub finem a manu posteriore; Tit2,7 — 3,15Philem desunt 
pariter atque folia aliqua alia. Wilkinsius (ut supra, p. 855, 
adn. 3) codicem inaccurate descripsit. Lightfootius inspexit 
V. cl. Headlamius paucis locis contulit 
o Oxon. Bodl. Huntingdon 122. 
' a. 1286, in 4, chart, mut: Paul (Ro 8,29— 2Ti 1,2). 
Scriptus manu scribae ^noAqt^oL. Lightfootius inspexit 
V. cL Headlamius paucis locis contulit 
. Lond. mus. Brit. Orient 424. 

* a. 1308, in 4, chart: Paul Caih Ad Copt-Arab; 
insunt emendationes rubro scriptae. Manu librarii Yunas 
Abu Said exscriptus, fluxit e codice anno 1250 manu 
patriarchae Abba Grabrielis scripto, interveniente pro codice 
Paul Abba Yuhanna episcopo Sammanudensi et pro codice 
Cath Act librario 'Jurja ibn Saksik (Zagazig?). Olim 
archidiaconi Tattami fiiit Conlatus est a Schwartsdo unde 
„tattamianuB" apud Boetticherum (ut supra p. 856) ; emen- 



Digitized by 



Google 



880 IX. DE VERSIOKIBUS. 

dationes rabras sigDavit Boettichenis t'*'. Lightfootius 
inspexit. V. cl. Headlamius paucis lods contulit 
. Lond. mus. Brit Orient. 1318. 

saec. XV, txt 35.6X18.1, chart, foU. 294: Pavl 

Copt-Arab; desunt Rom 1,1—5,15 Hebr 13,21—25. V. cl. 

Headlamius (ut supra, p. 869, cod. 1), paucis locis contulit 

^ Lond. mus. Brit Parham. 120 (catal. Parh. p. 29, 

num. 12). 

saec. XV, in fol, chart: Paul (Hebr Tim) Oaih Act 
Copt-Arab. Conlatus sed minus accurate a Schwartzio unde 
Boetticheri „curetonianus'' ex errore pro vooe curzonianus, 
quia in conlatione Schwartzii nihil nisi cur scriptum erat 
Lightfootius inspexit V. d. Headlamius paucis locis con- 
tulit; numerum scribit Parham. 124 (videntur numeri 
codicum Parhamensium iterum iterumque mutati esse). 
. Lond. mus. Brit Parham, 121 (cataL Parh. p. 29, 

num. 13). 

saec. XV, in 4, chart; pict: Pavl (Phil Hebr) Oath 
Act Copt-Arab. Lightfootius inspexit V. cl. Headlamius 
paucis locis contulit (Parh. 125). 
^ Paris. nat Copt 17, olim 332. 

• saec. Xn, txt 24.2X16.3, chart, foll. 272, coU. 2, 
11. 24; capp Copt et Graec, pict: Paul (Hebr Tim) Copt- 
Arab; „antiquu8 et elegantissime scriptus"; m poster suppl 
Itom cap. 1 et Tit fin Phm. Lightfootius qui codicem in- 
spexit quaerit num forte hic Boetticheri codex p esse possit 

^ Paris. nat Copt 63. 

saec. XVII, txt 25.3X16, chart, foll. 153, col. 1, 
11. 29; capp, pict: Paul. Anno 1660 scriptus, a Bemardo 
de Montfaucon Venetiis emptus anno 1698, die 11 mensis 
Augusti. 

^^ Paris. nat Copt 64. 

• saec.?, txt 26.5X17.8, chart, foll.212, 11.27; pict: 
Paul Copt-Arab. Olim bibliothecae urbis Saumaise emptus 
per Sallierum pro bibliotheca regia anno 1752. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 881. 

^^ Paris. nat Copt 66. 

saec. XVn, txt 19X13, chart, foU. 169, col. 1, 
11. 22; capp Copt et Graec, sect, pict: CaUi Ad; habet 
interdain adnotationes Arabicas in margine. Anno 1609 
scriptus, fuit bibliothecae Seguierianae, tum Coislinianae. 
Boetticherus (ut supra, pp. 862.863) codicemHalam missum 
contulit et siglo p insignivit 

^^ (Apoc 6) Paris. nat Copt 65. 

• saec. XVn, txt (1) 26.2X16.15 et (2) 26.3X16.3, 
chart, foll. 103, (1) 11. 27 et (2) 11. 32; sect in Ac, pict: 
Apoc CaJth Act; videtur Apoc alius manus esse atque 
Cath Act Anno 1660 sciiptus manu lohannis alicuius 
presbyteri. Emptus a Bemardo de Montfauoon Venetiis 
anno 1698, die 2 mensis Augusti. Boetticherus (ut supra, 
p. 863) contulit et siglo m insigniyit 

^jv Berol. reg. Orient 115. 

• saec. ? , in fol: Col Thesa Philem Hehr Tim TU Cop^ 
Arab. Boetticherus (ut supra, p. 863) contulit (siglum m). 

^, Berol. reg. Orient 116. 

saec. ? , in fol: Rom Cor Copt-Arab. Boetticherus 
(ut supra, p. 863) contulit (siglum m). 
^- Berol. reg. Orient 169. 

saec. XVn, in 4, chart ? : B^h PhU. Anno 1660 
aPetraeoLugduni scriptus. Boetticheruscontulit (siglumm). 
^^ Bomae Vat Copt 12 olim Raymundi ii. 

• saec XrV, in fol, chart, foll. 423: continet Paul 
(Phm Heb) Cath Act Copt-Arab; habet ordinem Philem 
Hebr ut codex 7. Cf Maius (ut supra, p. 875, cod. 29), 
p. 125sq. 

^- Bomae Vat Copt 13 olim Baymundi iii. 

• saecXm, infol, chart, foll.261: Paw/ (Heb Tim) 
Copt-Arab. Cf Maius (ut supra, p. 875, cod. 29), p. 127 sq. 

.^ Bomae Vat Copt 14 olim Baymundi v. 

a. 1358, in 4, chart, foU. 350: Paul (Heb Tim) Cath 
Ad CoptrArab. Manu Michaelis monachi in urbe Bembge 

TiscHBifDOSFf K. T. ed. 8. 67C 



Digitized by 



Google 



882 IX. DE VEBSIONIBUS. 

scriptus; folium ultimum suppletum est anno 1504. Cf 
Maius (ut supra, p. 875, cod. 29), p. 128 sq. 

19. (Ew 10): fragmenta ex ^ Cbr ^A 1 ThesB. 

20. (Ew7): i^A4, 1— 3. 

^^ Hauniae bibl. reg. Orient 19. 

Ch.1 Eph Phil Copt-Arab. Cf lohannes Ericbsen, 
Udsigt over den gamle rnanu^cHptrsaTnling i det dore kongeHge 
biblioihek, Hauniae a. 1786, p. 5. 

^f. Cahirae bibl. patriarch. 

• a. 1714, txt 23X17, chart, foU. 400, colL 4, IL 29; 
prol Paul: E^ Act, Manu Michaelis Pilatos (cf supra, 
p. 877, cod. 38). 

f.^ Cahirae bibl. patriarch. 

• a. 1864, txt 34.5X21.3, foU. 328, coU. 4, U. 33: 
Ew e cod. 22 exscripta. 

23. Cahirae bibl. patriarch. 

(a.)a.l722 \ 

fh^ 1 774 ^^'^ ** i^^l )' EppActCo^t-Anh triaexemplaria. 

24. Cahirae bibl. patriarch: Epp Act. Non bene scriptus. 
j^. Dayr al Muharraq. 

a. 1829, in fol, chart: Patd Oaih Ad Apoc CoptrArab. 
^^ Dayr al Muharraq. 

saec XII, txt 25.6X18.2, chart, foU. 432, U. 24; 

capp Copt et Graec, pict: Epp Act (Paul habet ordinem 

Hebr Tim); Rom et 1 Cor 1,1 — 16,12 m poster; insunt 

glossae multae; simUis textu codici 22. Conlatus annol893. 

^„ Dayr al Muharraq. 

• saec. XIV, txt 26X18.5, chart, U. 25; capp Copt 
et Graec pict: Epp (Phm Hebr) Ad. Epistulae Rom et 
1 Cor anno 1893 conlatae sunt 

(c). Apocalypsis. 
1. (Epp Act 1): Apoc. 
^ Comitis Crawfordensis et Balcarrensis. 

a. 1375, in fol, chart, pict: Apoe Copt-Arab; sub 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 883 

finem inyeuitur ^benedictio quae ante eacram Apoealypsim 
l^tur"; nonnulla in margine correcta sunt Manu 
monachi Petri scriptus. Olim Tattami (cf supra, p. 862, 
adn. 2). lightfootius inspexit. 

«. Lond. mus. Brit Parham.123 (cat Par. p. 29, num.l5). 
saec. XVI (?), in fol, chart: Apoc Copt-Arab et 
benedictionem (cf cod. 2) ; non bene exaratus. Annus 1389 
et nomen librarii Matthaei Abrahami filii exscripta sunt 
fortasse ex antigrapho, nam yidetur codex inferioris aetatis 
esse. Lightfootius inspexit 

. Lond. mus. Brit Parham. 124 (cat Par. p. 29, num.l6). 
a. 1321, in 12, chart: 'Apae Copt-Arab (Memphitice 
non ut in catalogo dicitur fiahidice); pauca in initio 
suppleta sunt a manu posteriore. 

5. (Epp Actll): Apoe. 

^ Paris. nat Copt 91. 

saec.XV(?), txt 14.2X9.8, chart, foU. 133, U. 17: 
Apoc Copt- Arab. Annum habet subscriptum 1401 (1601 ?). 
librarius ftiit Yuhanna ibn Farag AUah. Monasterio Anba 
Bishoi in deserto Nitriensi dono datus. Lightfootius in- 
spexit Lightfootius non invenit Apoc in codice Paris. 
nat Copt 34 olim Delaware 581, reg. 342.3. 

. Bomae Angel. C. 1.9. 

saec. XV, in 4 (?): Apoe Copt-Arab. Lightfootius 
inspexit 

^ Bomae coUegii Propag. oUm Borg. IV. 

saec. ? (recens est), in 8, chart, mut: Apocl,l2 — 2,26 
3,9—22,12 Copt-Arab. Cf Zoega, OcOalogus eodd. (hpiir 
eorum M88. qui in museo Borgiano Vdibris acUervanlur, 
Bomae a. 1810, p. 3. 

Q Bomae Vat Copt 15. 

saec. XIV, in fol, chart, foU. 59: Apoe Copt-Arab 
€t „ordinem dominicae palmarum". Cf Maius (ut supra, 
p. 875, cod. 29), p. 130 et los. Sim. Assemanus, Bibl. orient. 
Clem.VaL Bomae a.l725, yol.3, parsl, p. 624b, num.34. 

67» 



Digitized by 



Google 



884 IX. DE VERSIONIBUS. 

^^ Romae Vat Copt. 16 olim Raymundi xi. 

a. 1345, in4, chart: ^^oc GoptrArab. Mana lohannis 
Abul-Mennae filii scriptus. Cf Maius (ut supra, p. 87 b, 
cod. 29), 130sq. 
.^ Paris. nat. Copt. 34. 

saec. ? , in 4, chart: Apoe. Insunt liturgica multa. 
Apoc exstat sub finem. 
^^ Petropoli bibL caes. Orient. 625. 

saec. Xn, in 8, chart, foll. 91: Apoc Copt-Arab. 
Olim Dobrowskii. 

Romae bibl. Angelicae A. 6.1 (Narducci 45); cf 
fStudia OopUca v. cl. Guilelmi Bonjour (f). 
^. Romae bibl. Angelicae P. IV. 14. in 4, CoptrArab; 

Scholz, Eeiaey p. 133. 
15. Romae bibl. Angel. Q. 1.8 (Narducci 621) (?). 
.^ Cahirae bibl. patriarch. 
in fol : Apoc, 



13. 



b, Versionia Sahidioae, 

^ Lond. mus. Brit Papyrus XIII. 
' foU. 4: loh 20,1—29. Conlatus a Lightfootio. 
Q Oxon. Bodl. olim v. cl. Georgii Homer. 

saec. IX, in fol, membr: Mt 4,1 — 6. Cf supra, 
p. 439, cod. T'. 

„ Oxon. Bodl. Hunt 4. 

in fol, chart: fragmenta ex loh; conlatus a Woidio 
(cf supra, p. 865). 

. Oxon. Bodl. Hunt 394. 

saec. XIV, in 8 : fragmenta ex Act Oath; anno 1316 (?) 
scriptus; conlatus a Woidio. 
Oxon. Bodl. Hunt 3. 

in fol, chart, lectionarium ? ; conlatus a Woidio. 
Oxon. Bodl. Hunt 5. 
in fol, chart, lectionarium ? ; conlatus a Woidio. 



5. 
6. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (2.) AEQYPTIACAE. 885 

. Qxon. officinae darendonianae, olim WoidiL 

Thebaica et Qraeco-Thebaica (cf supra, p. 392, cod. T^): 
Zc 12,5— 13,23 M 8,22— 32. Lectdones nonnullas edidit 
Woidius apud lob. And. Cramerum, Beytrage mr Befirderung 
theohgucher und andrer wiekUgen Kenntnisse, Ghilonii et 
Hamburgi a. 1778, pars 3, p. 36—100. 
^ ComitiB Grawfordenfiis et Balcarrensis i. 

saecVni, membr, foU. 6: ifc 9,18— 14,26. Olim 
Tattami. Lightfootius contulit V. cl. E. Am^lineau edidit, 
pariter atque codices 9.10.11, „Flragment8 coptes du nouveau 
testament dans le dialecte ih^bain", in actas Reeueil de 
trofoavx relaiifa d Ja pkilologie et d Farehiologie igypiiennes 
et amjriennes, V, Parisiis a. 1884, p. 106 — 139. 
Q Comitls Crawf. et Balc. ii. 

saecV, membr; sect, can, titl: Zc3,8 — 6,37. Olim 
Tattami. lightfootius contulit V. cl. Am61ineau (ut ad 
cod. 8) edidit 
.^ Comitis Cravf. et Balc. iii. 
• 8aecVIII(?),membr:icl7,18— 19,30. OlunTattamL 
Lightfootius contulit V. cl. Am^lineau (ut ad cod. 8) edidit 
^^ Comitis Crawf. et Balc. iv. 

^ saec.V,infol, membr,&11.8: Go/ 1,14— 6,16. Olim 
Tattami. Lightfootius contulit. V. cl. Am^neau edidit 
^ Paris. bibl. nat MS. Copt 68: Jfl 16,13— 20 
MS. Copt 78: 3ft25,l— 13 ifc 13,7— 14,5 
MS. Copt 102: ic 3,21— 4,9 
MS. Copt 78: loh 2,6—11 et 18—22 [Lightfoot 
JoA 17,17— 26 Theb-Arab ^cf 7,53— 8,3] ITcftr 9,2— 10 
MS. Copt 102: Apoc 1,13—2,2. Haec edidit v. cl. 
Carolus Ceugney, „Quelques fragments coptes-th^bains 
in^its de la biblioih^ue nationale", in actis Reeueil de 
travaux relatifs d la philologie et d Varehtohgie igypUennes 
et asigriennea, 11, Parisiis a. 1880, p. 94 — 105. Cur v. 
cl. Ceugney nihil de fragmentis loh 17,17 — 26 et Act 
7,53 — 8,3 a Lightfootio e codice 102 laudatis dicat, nescio. 



Digitized by 



Google 



886 IX. DE VERSIONIBUS. 

.jv ParisiiB (viri cl. Grastoni Maspero?) 

^^* saec. X— Xni?, in fol, fol. 1 (pag. 91.92): Mt 25,14 
—31. item: saec. VIII vel IX: Le 8,51—9,18. Haec 
edidit v. cl. Maspero in actis Recueil . . . (ut cod. 14), VII, 
Parisiis a. 1886, p. (46)47—48. 

. - Parisiis (viri cl. Gastoni Maspero?) 

^d9,36— 10,10, Jf jPe<4,12— 14 i?om6,4— 6 passim 
vero non nisi litterae aliquae ex lineis supersunt. Edidit 
V. cl. Maspero, „Pragments etc", in actis Beeueil de travaux 
rdaUfa h la philologie et d Farchhlogie egyptiennea et amjri' 
ennes, VI, Parisiis a. 1885, p. 35—37. 

^ « Neapoli bibliothecae nationalis B. 1. 17. [143] 

^^' foU.6: M23,15-25,19 icl7,7-34 JoA8,55-9,18; 
suntne haec^ finis Lucae et initium lohannis a Tischendorfio 
laudata j^o^i^ia, a.l860, p.65? Cf Marcus E[abis, BvUetin 
de VinMuJt ^gyptien, Aiexandriae a. 1861, num.5, p.56 — 60. 

.« Romae coUegii Prop. olim Borg. 33. 

foll. 2 mut: Mt 1,22—3,8. Cf Zoega, Catalogus 
eodicum Oopticorufn msa gui in museo Borgiano VelitrU 
adservantur, Bomae a. 1810, Novi Testamenti fi-agmenta 
p. 180—192. 

17. 34: in 4, fol. 1: M4,24— 5,14. 

18. 35: foll. 2 mut: M 5,22— 34 et 40—46 6,2 

—26 6,29—7,2 7,2—16. 

19. 36: in fol, foll 3: M 6,6— 8,4. 

20. 37: infol, foU.5: M7,7— 10,12. Woidius 

edidit (ut supra, p. 865), pp. 8 — 14. 

21. 38: foU. 4: M8,32— 9,15 21,11—22,13. 

22. 39: foU. 11: ifi9,38— 11,25 12,31—15,5. 

23. 40: foll. 2: M 15,28— 16,6 17,10—26. 

24. 41: foU. 3: ifa6,19— 18,19. 

^ Vir clarissimas Oscarus de Gebhardt haec in meum usnm 
amioissime perlustravit, mense Aprili aniii 1882, refertque folia in 
capsula septima decima inesse, numerum his foliis deesse, fortasse 
ex incuria, sed iis proprium esse numerum 143. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (8.) AEGYPTIACAE. 887 

25. 42: foU. 6: 1« 16,24— 20,7. 

26. 43: foll. 16: Jft 18,16— 19,24 25,21—26,23 

ifc2,13— 9,16. 

27. 44: foU. 2: ift 20,25— 21,31. 

28. 45: foU. 2: M22,6— 23,9. 

29. 46:iiifol,foU.6:lft23,15-25,19 Z«17,7-39 

loA 8,55— 9,18. 

30. 47: in fol, foU. 3: ift 25,41— 26,67. 

31. 48: foU. 2: Jfi 27,40— 28,10. 

32. 49: foU. 2: ife 5,22— 6.3 6,6—7,26. 

33. 50: foU.8: ifc 10,46—13,28 lofc 7,30— 9,41 

sine adttU. 

34. 51: in fol, foU. 8: Ifc 10,46— 12,40. 

85. 52: foU.2, mut: JMcl4,69— 15.19 15,21—23 

et 25—30 et 32—35. 

36. 53: fol. 1, mut: ic 1,1— 15. 

37. 54: foU. 6: Xc 1,15— 2,41. 

38. 55: fol. 1, mut: icl32— 74. 

39. 56: in fol, foU. 2: Lc 1,80— 2,49. 

40. 57: in fol, foU. 2: Xc 3,5— 4,39. 

41. 58: ic5,7— 6,48. 

42. 59: in 4, foU.12: ic836— 9,41 12,39—14,9. 

Woidins (pp. 47—50) edidit 8,36—9,41, et lacunas in 
codioe 8U0 e fimgmento altero supplevit (pp. 55 — 64). 

48. 60: fol. 1: ic 9,22— 40. 

44. 61: foU.3: ic 13,1— 14,10 15,1—24. 

45. _ _ 62: foU. 12: £c 14,1 -16,7 19,5—20,28. 

4e. 63: in 4, foH. 18: Xc 19,44— 21,36 1 loh 

1,2—5,15 «IoA5 — fin 5 loA integra locl.l- 2,1 hoc 
ordine. 

47. 64: infol, foU. 15: ic20,10-21,24 22,32-49 

23,48—24,7 24,24— fin IoAl.1— 6 2,13—3,18 8,38 
—9.28 10,2—16. 

48. 65:codexperantiquu8Graeco-Copticua, fol.21: 

Ic 22.12— 23,11 Sahidice loA 6,21— 58 6,68—8,23 



Digitized by 



Google 



888 IX. DE YEBSIONIBUS. 

Sahidice, sine aduU. De Graeco textu, vide supia, p. 391, 
cod. T*. Fragmenta lohannis edidit magna ciun eniditione 
Aug. Ant Georgius, Fragmenium evangeKi «. lohamma 
Oraee(hCopto-Thdmeum . . . Bomae a. 1789. 

49. 66: fol. 1: Zc 22,25— 23,3. 

50. 67: in fol, foll. 3; io 23,14— 24,32. 

51. 68: folL 2 mut; JoA 7,37— 8,25 sine oiuft 

10,21-11,13. 

52. 69: in 8, foU. 4: IoA8,24— 39 18,31—19,4 

19.17—20,2. 

53. 70: foU. 2: JoA 9,3— 10,1. 

54. 71: in 4, fol. 1: JoA 9,1 1—27. 

55. 72: in 4, fol. 1: JoA 9,12— 22. 

56. 73: in 8, foU. 6 rescr, mut; JoA12,36— 13,2 

19,38—21,23. 

57. 74: in fol, foll. 5: JoA 12,38— 13,31 14,29 

—16,10 16,29—17,16. 

58. 75: fol. 1: JoA 12,47- 13,17. 

59. 76: foll. 15, valde mut: JoA 13,2— 15,20 16,10 

—1938. 

60. 77: in 8, fol. 1: JoA 21,18— fin. 

61. 78: foU. 3: ^c< 16,26— 17,16 27,11-27. 

62. 79: in fol, foU. 4: ^c«23,17— 26,10. 

63. 80: foU.28: iiom6,5-8,38 i Cbr 10,13-14,21 

15,3—28 «Cbrl0,7— fin fl"e6rl,l— 8 12,1— fin Qall,l 
—3,10 ^A5,19— fin Phil (deestne 1,1—6? cf Engel- 
brethius p. XXV; confiiditne Engelbrethins hunc codioem 
cum cod. 65?) integra Ooll,l — 2,7 3,8 — 4,6 hoc ordine. 
Engelbrethius edidit lCorl5,5— 33 (ut infi», p. 892, 
cod. 4), p. XXV et 63—73. Zoeg». edidit J^A5,21— 33 
ex hoc codice, additis lectionibus Tariis e codicibus 68 
et 69 (ut supra, p. 867), p. 218.219. 

64. 81: foU. 3: i2om9,7— 24 11,31—12,10 1 Cor 

1,3—19. 

65. 82: foU. 7: 1 a>r9,9— 12,22 Phill,6—2B. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (2.) AEGYPTIACAE. 88» 

Engelbrethius contulit 1 Cor9,9 — 16 (ut infra, p. 892, 
cod. 4), p. XXV et 53 — 57 et edidit, nisi fallor ex hoc 
codioe Phill,6— 23. 

66. 83: in fol, fol. 1: 1 0)^12,6—27. 

67. 84: fol. 1: 1 Gw 15,5— 32. 

68. 85: infol,foU.4: Gai6,l— fin ^^ 1,1— 6,6. 

De Eph 5,2 1—33 vide cod. 63. 

69- 86: foll.l6: ^A2,5— 3,3 4,5—28 5,21—6,12 

1 Tkess 1,4— fin 2 Thess 1,1—2,12 3,14— fin 1 Tim 
int^ra 2Timl,l — 16. Ex hoc codice edidit Pridericus 
Munterus, Danus, 1 Tim 1,14— 3,16 6,4—21 2 Tim 
1,1 — 16 in libro OommeTitaUo de indole verslonis Novi 
TestamerUi Sahidieae, Hafiiiae a. 1779, pp.92— 112. De 
Eph5,22— 33 vide cod.63. Engelbrethius edidit IThess 
1,4—3,6 (ut infi», p. 892, cod. 4). 

70. 87: in fol, foU. 4: ^jpoc3,20— 6,3 7,1—9,2. 

71. 87: infol, foU. 3: i4|)oc 12,14—14,13. In 

margine lectiones ecclesiaslicae notantur, quod in Graecis 
Apocalypsis codicibus rarissime, nisi faUor, fit. 

72. 89: in 8, foU. 2: Apoc 19,7—18 20,7—21,3. 

Haec edidit Zoega (ut supra, p. 886, cod. 16), pp. 219.220. 

73. 90: foll.2, e lectionario: ic 1,29—38 P«47 

fle6r9,2— 10. Engelbrethius edidit Hebr9,2— 10(utinfi-a, 
p. 892, cod. 4) p. 137—141. 

74. 91: in 8, fol. 1, e lectionario: P«20,3— 7 

ic 2,40— 50. 

75. 92: fol.1, mut, e lect: Xcl8,28— 34 i%88,20 

—28 i^Km^aO— 16. 

76. 93: foU.2, mut, e lect: Xc 19,4— 10 7,11 

—17 7,27—32 loh 12,12—23 4,5—15 6,15—23. 

77. 94: foU.6, e lect: ic 22,66— 23,9 P«34,9 

—25 Mt 27, 23— 27 ilfc 15,6— 14 Xc 23,13— 25 loh 
19,1—16 /«r 50,2— 11. 

78. 95: foU.2, e lect: Jac2,8-13 ^c<5,12— 21 

P«14 ifi 4,23 -5,15. 



Digitized by 



Google 



890 IX. DE VERSIONIBUS. 



79. 96: foU. 3, mut, e lect: JoA (19,23— 27 Graeoe) 

19,17—24 Sahidice Ps 131,(10—12 Gr) 9-12 (M 16,13 
—20 3,3—11 Gr) (Mc 12,35— 37 Gr). De Graeco textu 
vide supra, p. 392, cod.T^. 

80. 97: fol. 1, e lect: JoA (20,30— 31 Gr) 20,24 

—31 Sahidice (i% frag Gr). 

81. 98: in fol, chart, foU. 4, e lect Copt-Arab: 

Lc 22,14— 30 i% 100,6.7 JoA 13,21— 30 Jc8 31,9— 32^ 

82. 99: chart, foll. 189, e lect Copt-Arab: e Novo 

Testamento haec M21,23— 27 22,1—24 23,13—24 23,29 
—24,51 25,14—26,13 26,17—27,56 Jfc 13,32-14,16 
(13,32-14,2 bis) 14,26-15,41 Jc 7,36— 49 11,37—52 
13,22—30 21,1—6 21,34-38 22,7—13 22,31—23,49 
23,52—56 JoA6,27— 59 8,12—28 8,51—59 10,14—21 
10,23-42 11,46-52 11,55-56 12,1-8 12,35-43 13,1 
—30 13,33—17,26 18,3—19,42 iOw 1,23— 2,8 11,23 
—32 Ga/3,1— 14 6,14—16 ^A2,13— 18 ^72,6— 11 
Cbn,12— 23 2,13—15 i Km 4,9— 5,10 fieftr 9,24— 28 
10,5—10 11,5— .7 Engelbrethius edidit Hebr9,24— 28 
10,5—10 (ut infra, p. 892, cod. 4), p. XXVI. 147—153. 

«„ Taurini (bibl. universitatis?) 

Fragmentum papyraceum: Lc 1,5 — 19. Edidit v. 
d. Rossi (anno 1885?); cf Am^lineau, Zeitschrift Jur 
dgyptisehe iSpraehe und AUerthumskunde, XXIV, Lipsiae 
a. 1886, p. 43, adn. ''', qui dtat acta Le Caire 6 Aprilis 
a. 1886. 

84. Olim Venetiis servata Naniani frttgmenta quae L A. 
Mingarellius (cf supra, p. 866) edidit, nunc latent: 
Jfa8,27— 21,15 -afc 11,29— 15,32 JoA 9,17— 13,1; Mt 
et loh fragmenta iterum edita sunt apud Woidium. 

^. Petropoli bibl. imperialis. 
saec. ?: lectionarium: 

L i2oml,10-12 M15,12-14 i rAc«85,8-10 Jfel3,35.36 

IL M 4,6.7 Jeir 10,34-36 Jc 12,33-36 et 39-40 
m. ^A 5,19— 21 PAi7 3,18.19 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (2.) AEGYPTIACAE. 891 

IV. J« 23,10— 12 iiow 13 J.8 ift5,33— 36 

V. Jfl6,8 PhU3,n (^A 5,1.2?) J^A5,16— 19. 
Haec edidit y. cl. Oscarus de Lemm, BruchMeke der 
aahidiechen Bibelubersdmng, Nach Handsckriften der kaiser- 
liehen offentUchen Bihlioihek eu jSC. Peteraburg, Lipsiae 
a. 1885, et ^Sieben sahidische Bibelfragmente", in actis ZeUr 
ackrifi Jur dgyptische Sprache und AUerihumskundey XXIII, 
Lipsiae a. 1885, p. 19—22. 

86. PetropoU caes.: 3fc 14,36— 38.40.41.43.61.62.67.68 
15,1.6.7.13—26.29—40.41.42.44—47 16,2.3.6—8.11.12. 
20. Haec fragmenta edidit v. cl. Oscarua de Lemm, in 
libro &ude8 archeologiquea, linguigbiqaeay et historiquea didiies 
d Mr le Dr. C. Leemans, Lugduni-Batayorum a. 1885, 
p. 95—102. Ubi sunt fragmenta Lc 24,1—7 et 11—17 et 
19—24 et 29—35 et 39—44 et 49—53 loh 1,4—10 
2,1— 8 et 11—15 et 19—24 3,1—6 et 9—15 et 18—29 
quae v. cl. Am^lineau a Lemmio edita esse dicit? 

87. Petropoli societatis imperialis „eorum qui palaeo- 
graphiam amant": iVov 11,1 6— 12,13 J(?A10,8— 29 12,48 
— 13,9. Haec edidit v. cl. Oscarus de Lemm, „Sahidische 
Bibelfiragmente I'^ in actis BuUetin de racadimie impiriale 
des sdences de 8t, Piterabourg, XXIII (seriei novae I), 
PetropoK a. 1890, p. 257— 268. 

^^ Petropoli viri cl. W. Golenischeflf. 

A 49,14— 50,13 118,152—119,1 Jfc6,46-9,2 
Col4:,2~lB lThe8al,l—6 Jac2,23— 3,14. Haecfragmenta 
edidit v. cl. Lemmius, „Sahid. Bibelfr. JI", in actis laudatis, 
p. 371 — 391. Collectio utraque ex Deir-el-Abja4 Petro- 
polim lata est. 
^^ Cahirae musei in vico Boulaq 1. 

32X18: Jft7,13— 8,31 ic24,12— 26. Haec edidit 

V. cl. XJrbanus Bouriant, „Fragments de mss th^bains du 
mus4e de Boulaq", in actis RecueU de travaux relatifa 
d la philologie et d Parcheologie igyptiennea et aaayriennea, 
rV, Parisiis a. 1882, p. 1—4. 



Digitized by 



Google 



892 IX. DE VBRSI0NIBU8. 

90. Cahirae? E notitiis spaisis, quae omiceo sive nomine 
editoris sive libri titulo apud Ciascam et Am^lineau in- 
veniuntur suspicari licet Cahirae exstare et a v. cl. Bouriant 
edita esse, fragmenta N. T. haec: M 14,18 — 15,18 in 
libro Memoirea publi^ par les Tnembres de la misdon 
arclUologique franfaise au (hire, Parisiis a. 1887, voL 1, 
fesc.3, p.395seqq. Jfc6,ll— 12 Xc 1,11— 17 et 57—80 
ibidem. Le 1,30 — 68; scimus per v. cl. Ludovicum Stem 
(ut supra, p. 850, adn. 5) hunc fragmentum ab 17. Bouriant 
editum esse in dissertatione, „Les papyrus d'Akhmim?" 
ibidem Parisiis a. 1885, voi. 1, faac. 2, pp. 242—304. 
M3,l— 8 ^c«8,26— 40 13,17—25 Je6rlO,19— 30 
iM5,5— 14 ibidem (fasc. 3?). 



c. Versionis Bamyricae. 

^ Londinii (?) viri cl. W. M. Flinders Petrie. 

saec. ?, 17.5X11, membr, titl: M 11,27.28 12,1 
— 3 et 6 — 10.11.12. E provincia Fayyum in Angliam 
tulit V. cl. Petrie. V. cl. W. G. Crum edidit, Goptic manvr 
scripta brought from the Fayyum, Londinii a. 1893, p, 1 — 2. 
^ Londinii (?) viri cl. W. M. Flinders Petrie. 
saec. IV, 10X7.8, membr, col. 1: 
(a.): /oc 4,12.13. — (b.): lud 17—20. — (c)? Edidit v. 
cl. Crumius (ut cod. 1), p. 3 — 5. 
^ Parisiis bibl. nat 

Mt 5,46—6,19. Edidit v. cl. Grastonus Maspero in 
actis Recueil etc (ut supra, p. 891, cod. 88), XI, a. 1889, 
p. 116. Erat olim bibliothecae Deir Amba-Shenoudah, 
in codice e quo v. cl. Bouriant folia nonnuUa edidit 
. Romae collegii Propag. olim Borg. Basmyr. 2. 
* saec. ?, in 4, membr, fol. 1, coll.2: JoA 4,28— 34 
et 36—40 et 43—53; mut Cf Zoega (ut supra, p. 886, 
cod. 16), p. 139 et textus ab eo editus, p. 149.150, et 
Engelbrethius, Fragmmta Basmurico-Coptiea F. et N, T, quae 



Digitized by 



Google 



1. ORIBNTALES. (2.) AEGYPTIACAE. SW 

in museo Borgiano Velitria aaservantur, eum reliquis versionibus 
Aegyptiis contulitf Latine vertU nee non eriUcis et philo- 
loffieia adnotationibus illu8travitW,¥.E,, Hauniae a. 1811, 
p. 20 — 156, ubi textum et Basmyricum et Memphiticum 
et ubi fieri potest Sahidicum inyenies additis leotionibus 
variifl e Graeco. 

• Romae coll. Propag. olim Borg. Basmyr. 3. 

saec. ?, in 4, membr, foU. 9, coll.2; capp, lect, om: 
iCor 6,19 — (7,6.7.8.33.34 mut) — (9,7.8) — 9,16 [9,9 
— 16 ediderunt iam anno 1789 Georgius (ut supra, p. 866), 
et Munterus (ut supra, p. 866)] 14,33—15,35 Eph 6,18 
—24 PAt;i,l— 2,2 IThess 1,1—3,6 S*r 5,4— 9 5,13 
—6,3 6,8—11 15— (19.20.7,1)— 7,5 7,8-(9)-13 16- 
(23-27)-(8,3—5)-(9,10.11.17)— (10,1.2) (6-8) (13 
—15) 10,22. Cf Zoega (ut supra, p. 886, cod. 16), 
pp. 139.140 et textus ab eo edituSj pp. 151 — 168, et 
Engelbrethius (ut supra, p. 892, cod. 4). 

^ Cahirae v. cl. Bouriant. 

a. les 29,24—37,3 b. 35X29, foU. 4, coll. 2, 11. 40: 
ifa3,35-14,8 Jlfc8,24-9,12 c. foU. 2: ^0^12,9-13,13 
Hebr 1,1 — 3 hoc ordine. Haec edidit v. cl. Bouriant 
„Fragment8 Bachmouriques", in actis Mhnoires de Pinstittit 
tgyptim, vol. 2, pars 2, Cahirae a. 1889, p. 567—604. 



De lectionibus ecclesiasticis Arabico-Copticis cf Maius, 
Seriptorum veterum nova oollectioy vol. 5, Romae a. 1831, 
p. 16 — 34 seriei alterius, et MS. Vat Arab. 15 olim 7, 
anni 1338. Vide etiam Parisiis bibl. nat. Copt. 19: Evl 
et Apl in tempus quadragesimale, Copt 20 ut Copt. 19, 
Copt 21: Evl et Apl in menses quattuor a Paschate; — 
item Florendae bibl. Palat Med. 6: a. 1396: lectiones 
ex Ps Act Cath Paul Evv, Lectionaria Coptica incipiunt 
inde a mensi Thoth, id est a die 28 mensis Augusti. 



Digitized by 



Google 



894 IX. D£ VERSIONIBUS. 

(3.) AEXmOPICA. 

Sententia v. cl. Augusti Dillmann videtur haec versio 

e textu Graeco exarata esse inde a saeculo quarto usque 

in sextum saeculum^ in usum ecclesiae Axumiticae in 

Abyssinia, manu interpretum plurium, non vero, quod 

. fabulantur Christiani illius terrae, manu Frumentii 
fl.p*t ri 

episcopi primi. Teste Dillmanno secuta est haec 

versio accuratissime textum Graecum etiam quod ad 

verborum ordinem spectat. Saepe tamen apparet inter- 

pretem Graecae linguae non peritum fuisse, unde errores 

multi in textum inrepserunt Postea plus semel, ut 

videtur, emendata est versio ut cum ingenio linguae 

Aethiopicae melius consentiret et clariorem proferret 

sensum; quod magna ex parte postquam lingua Aethiopica 

saeculo quarto decimo ab usu communi^ recesserit &ctum 

^ Cf Christianus Bened. MichaelU, De verHone Aeihiopiea N, 
Testamenti generativiy § X ; est praefado in libram Christophori Aug. 
Bode, Evangelium secundum MaUhaeum ex veraiane Aeihiopici 
interpretia . . . eum Oraeeo ipHus /onte studiose eontulit atque 
plurimie . . . obeervatUmibua . . . iUuttravit C. A. B. Halae a. 1749 
(ff. [16], pp. 193 in 4); — v. cl. Ang. DUlmann, ,,Aethiopische Bibel- 
ubersetzung" apud Herzogiumi ^eal-Bncyklopddie y ed. 2, Lipsiae 
a. 1877, vol. 1, p. 203—206; — v. cl. Ignatius Guidi, „Le traduzioni 
degll Evangelii in arabo e in etiopico", in actis Atti della R, 
Accademia dei Lincei anno CCLXXV, 1888, Serie quarta. dasae 
di acienze moralij atoriche e JUologiche, vol. 4, Romae a. 1888, 
p. 6 — 37, in primis 33—37. Fortaase iam Chrysoetomo nota erat 
versio, HomU. in loh, ii, 2, Operaf ed. Montf., vol. 8, p. 10 
niai is quod verius esse videtur, rhetorice locutus est. Gilde- 
meisteruB, qui vult versionem saeculi esse sexti vel septimi, 
monet textum, si e Graeoo versus sit, varie interpolatum esse vel 
e Syris vel ex Arabicis, quod etiam Dnimannus, p. 204, asseverat. 

lobus LudolAis (cf infra, p. 910, cod. 89), p. 297 et 299 putat 
plures ezstitisse versiones Aethiopicas; PLattus hanc opinionem 
acdpere non vult (cf infra p. 900, ood. 1), p. 10 — 18. 

* Aethiopica lingua Amharicae cessit, versionem tamen Am- 
haricam nullo modo in usum criticum idoneam esse nemo est qui 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (8.) AETHIOPICA. 



esse suspicatur Dillmaniius, idque versionibus CopticiB 
atque Arabicis in consilium voeatis. 

Ita V. cl. DillmannuB, quem secutus sum. Bed yir 
doctissimus lohannes Gildemeisterus (f a.1890) rem omnino 
aliter se babere putat meque^ de rationibus quibus ductos 
sit certiorem fedt litteris Bonnae die 20 mensis Aprilis 
anni 1882 datis,^ in quibus reiecta eorum opinione qui 

non ooncedat. Cf de venione Amharica Plattii Biblia saera Amhariee, 
Londinii a. 1844; — r. cl. Fnmciscufl Praetorins, Die amharitehe 
Sprache, Halae a. 1879, p. 2: — v. cl. ZotenbergiuB (ut infra, p. — , 
ood. 60), p. aib. Fragmentum Lcl,l — 13 versionifl Amharicae a 
I. H. Maio Latine Tersum [fortaase ex sobedis Ludolfi exflcriptum} 
prodiit apad Schmidtium, Bihliothek fv/r KriHk und Exegese des 
y. T, und aUeeU Christengeeehiehte, [Herbomae et Hadamarae] a.l796 
[1797], Tol. 1, £uc. 2, p. 307 — 310. Fuit hoc fragmentum in biblio- 
theca nniverBitatis Gifsenris num. 11 fol. (bodie num. dccclxzii; 
ef I. y. Adrianus, OcOal, eodd, mM. bibl. Giee. Francoftirti a. 1840, 
p. 258) sed yir clarissimus Bemhardus Stade, professor Gissensis, 
qui amidaBime oodicem perlustravit, me certiorem fecit (mense Aprili 
anni 1882) folium hodie codici non inesse. 

^ Gildemeisterus oontulit accurate cum Aethiopicis in usum 
Tischendorfii lectiones omnes varias Aethopicas, quas hic in editione 
■ua Novi Testamenti Graeca anni 1849 laudaverat. 

* Yerba Gildemeisteri lectoribus non ingrata emnt: „ . . .Ueber 
das Alter der Aethiopischen Uebersetzung hatte ich Tischendorf am 
26. Oot. 1854 gesehrieben, wie ich aus einem zuflUlig bewahrten 
Concept sehe. 

Die allgemeine Annahme, dass dieselbe in das Tierte Jahr- 
hundert zn setzen sri, beraht auf zwei Argumenten. 

1. ninimt man an, dass der doch gewiss sehr spoffadischen und 
partiellen Bekehrang Ton Axiim 826 gleicb, wie bei beutigen Misrio- 
naren, habe rine Bibeliibersetzung folgen mussen, aleo noch im Tierten 
Jahrhundert. 

2. stntzt man rich auf die Aussage des Chrysostomus, dass zu 
seiner Zrit das ETangelium lobannis in die Sprachen Ton fivQia 
l^^ri bereits ubersetzt sei, auch in das Pendsche und Indische. Das 
ist Rhetorik, aus der rich keine Thatsache folgern ISsst. 

An allen sonstigen etwaigen Zeugnissen fehlt es. 
Eine Anzahl Worter far christliche Hauptbegrifie, mit denen 
aller Unterricht anfongen musste, sind in der BibelubeFsetzung nicht 



Digitized by 



Google 



890 IX. D£ YERSIONIBUS. 

credunt ChristiaQos paucos Axumiticos anno fere 326 
versionem fecisse, saeculo demum sexto vel septimo auctores 

aethiopisch, sondem syrischer und nur syrischer Form. Z. B. hMmanot 
Glaube )^al^>A0i, aramt Heide [f!ir Idvueos "Eklriv ^EkXrivfaTrjg, 
fidQfioQos] il^M Armeniery welche Bezeichnung ja nur in^ Sjrien 
moglich war, drtth Pentateuch ]Me], stol Hades, )]q.a^; das i far 
icbi^ ist nur durch Yermittelung des Syrischen erklftrlich. 

Daraus folgt, dass die ersten christlichen Lehrer der Habessinier 
und die Schopfer ihrer Kirchenspraohe Syrer gewesen sein mussen, 
dass jene Ausdrucke schon eingeburgert waren, als die Uebersetzung 
^us dem Griechischen gemacht ward, und diese kann also nicht 
auf die ersten alezandrinischen, also griechischen Bekehrer zuruck- 
gefohrt werden. Es sind zwei getrennte Zeitperioden, die der Bildung 
jener kirchlichen Sprache und die der Uebersetzung anzunehmen. 

Solche Syrer konnen wohl nur Monophysiten gewesen sein. 
Ueberhaupt ist die christliche Bekehrung der Aethiopier erst um 
500 und zwar durch Monophysiten erfolgt. Auch sp&ter noch lasst 
^ich in Habessinien der Gegensatz zwischen syrischen und alexan- 
drinischen Monophjsiten nachweisen. Die Ausf&hrong dieses Satces 
bedurfte aber einer so ausfuhrlichen Erorterung, dass dazu ein Brief 
nicht wohl hinreichen wurde; ich darf das also hier nnr als These 
auistellen. 

Die aethiopische Bibelubersetzung zeigt auch eine so mangel- 
hafte Kenntniss des Griechischen , dass nnmoglich ist, diese konne 
in einem Jahrhundert, in welchem nationale, ich meine alezan- 
drinische, Griechen mit den Eingeborenen in Yerbindung standen, 
stattgefunden haben; sie ist nur moglich in einer schon isoUrten 
Kirche, in der die gelehrte Kenntniss des Griechischen sohon abstarb. 
Beispiele, zu Hunderten mochte ich sagen, von dem ausseist geringen 
Yerstandniss finden Sie z. B. in den Noten zu Ludol& Psalmen- 
auQgabe, und^ doch waren die Psalmen nach der BoUe, die sie in 
der orientalischen Kirche immer gespielt haben, gewiss eins der 
zuerst ubersetzten Bucher. Ebenso im N. T. Nur zwei Beispiele. 
Aot 20,15 fasste der Uebersetzer avTUcgvg als Eigennamen, 23|dl 
^ Ayxmaxqlg als ,,benachbarte {avrC) Stadt^' auf. Hiernach wird man 
gewiss sechstes und siebentes Jahrhundert als fruhesten Termin an- 
nehmen mussen. 

Ich glaube selbst, dass schon arabische Lehnworter sich finden. 
Der Satan heisst aetliiopisch ,)Sait&n", arabisch sohait&n (s und sch 
sind im Aethiopischen zusammengefallen). Dies erkl&rt sioh weder 
aus dem Griechischen, noch dem Syrischen. Wollte man annehmen, 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (3.) AETHIOPICA. 8f7 

fuiflse Syros Monophygitas pronuntiat.^ Yix tamen hoc 
ex rationibus eius concludi potest. Sunt terte vocabula 
quae Gildemeisterus profert origine Syriaca sive Aramaica, 
at sunt ludaico-Aramaica. Inde minime sequitur Mono- 
physitas biblia Aethiopice vertisse vel linguam Christiano- 
Aethiopicam effinxisse. Quae linguam ludaico-Aramaicam 
redolent, ea nos docent iam primis temporibus ludaeos ex 
Arabia meridiana in Aethiopiam migrasse, vel etiam Greez 
iam a primo in Abyssinia die aliquo modo ludaeis similes 
fttisse, et Christianos in Abyssinia verbis nonnuUis ab eis 
commodatis usos esse.^ 

das Wort sei ans Aethiopien nach Arabien gekommen (im Eoran), 
8o giebt es doch noch andere Bedenklichkeiten. 'Pvfiri wird, wo 
es im N. T. yorkommt, mit sak^at gegeben, dies hat im Aethio- 
piflchen keine Wurzel ond ist das arabische sikkat. Zum sichem 
Zdchen, dass es Fremdwort ist, dient, dass es, mit Yerkennung der 
Femininendung des Arabischen -at, indem man das t als radical 
anffasste, im Plural (pluralis fractus) ask^dt bildet. Strassen, nament- 
lich enge waren, nach der ganzen Beschaffenheit des Landes und 
Lebens, bei den Aethiopen wohl nicht heimisch (allerdings giebt 
es andere W5rter fBr nXaxiTuy wie arrtt). Ware dies durchzufiihren, 
80 kamen wir in noch spatere Zeit. 

Sub finem harum litterarum, in quibus etiam de Tersionibus 
Arabids disserit, GUdemeisterus haec monet: „Im Ganzen sollte 
man freiUch diese arabisohen und aethiopischen Uebersetzungen 
nicht in die Variantensammlungen aufnehmen, ehe nicht uber jede be- 
sondere und ausfuhrUche kritische Arbeiten im Zusammenhang yerfasst 
sind, die feststeUen, was wirklich als Variante Werth hat, si tanti est" 

' De origine yersionis Aethlopicae conferendus est codex Parisinus 
bibl. nat.Aeth.113 (Zotenberg.113), saec. ^"S^l: Rtfutalio haeretmm; 
inoipit fol. 52 v „Photini" haeresis, ubi de eyangelio in Aethiopia 
didtur; fol. 63 ss narratur de noyem yiris sanctis qui Y.T. etN.T. 
Aethiopicum Romam adportayerint; Vetus Testamentum ex Hebraico 
yersum esse flngitur quo tempore Salomonem regina Mesembriae 
yisitayerit, Noyum Testamentum e Graeco ante Nestorii doctrinam 
oognitam, ante Leonis doctrinam formatam, ante sodetatem synodi- 
eannm, id est episooporum Ohalcedonensium, ergo esse yersionem puram. 

* Cf praeterea quae y. d. Dillmannus de yerbis peregrinis in 
Ubris Aethiopicis profert, Lexicon ling. Aeth. Lips. a, 1865, col. XXII. 
TisOHKM DORF, N. T. ed. 8. 58C 



Digitized by 



Google 



8f8 IX. DE YERSIONIBUS. 

Versio Aetbiopica continet Novum Testamentum 
integrum additis Clementis epistulis et Sjnodo:^ Ew Paul 
Cath Act Apoc Clem Syn.* 

Editionem principem Novi Testamenti Aethiopici 
curayit monachus ordinis Takla-Haim&n6t e monasterio 
Dabra-Lib&n6s (in monte Libano), nomine Tesfa-Zion, 
natu Malhezinus Aethiops, qui, sociis monachis ex eodem 
monasterio Tanse'a-Wald et Za-selSs^, codices Novi 
Testamenti secum portans viam Bierosolymis Romam 
fecit In Italia subvenerunt tribus iis alii tres, Itali: Petrus 
Paulus (Gualterius Aretinus) archidiaconus Constantinopoli- 
tanus, Bernardinus quidam, et teste Ludolfio Marianus 
Victorius. ^ Romae (unde aeth^) prodiit N.T. annisl548.1549, 
epistulis Xni Pauli tomo alteri ceteris libris tomo priori 
mandatis.^ Nonnulla in actibus codice Aethiopico deficiente 
suppleverunt editores ex Latina (vix quod adseveraverunt 
etiam ex Graeca) lingua Aethiopice versa, in primis 
Act 9,29—10,32 26,8—28,31. Editio etsi codicem vel 
codices bonae notae sequitur scatet vitiis propter insdtiam 
typographorum. Anno 1654 ediderunt loh. Georg. Nisse- 
lius et Theodorus Petraeus epistulas lacobi, ludae, 
lohannis Arabice et Aethiopice additis versionibus Latinis.^ 

^ Cf V. cl. DillmannuB (ut infra, p. 904, cod. 42), p. 4. 

* V. cl. Winandus Fellius, Dillmanni discipulus, edidit ex 
Synodo Oanonea apottolarum Aethiopiee, Upfliae a. 1871, yersione 
Latina addita. 

^ Cf lobuB Ludolf, Lexieon Aethiopieo-ZaUnumy ed. 2, Franco- 
furti ad Moenum, a. 1699, praef. fol. (8) recto: „Corollarium." 

* Testamentitm Novum cum epistola Fauli ad B^aeos tantum 
eum concordantiia evangeUetarum Eueebii et numeroHoM omwium 
verborum eorundem. MiesaZe cum benedietione . . . Quae omnia 
Fr. Petrua Aethiope . . . curavU, Romae a. 1648. JEpiUolae XIII. 
divi PaiUi . . . cum verHor^ Latina a. 1649. Cf v. d. Ignatius 
Guidi, „La prima stampa del Nuovo Testamento in Etiopioo fatta 
in Boma nel 1648—1649", in actis Archivio della B, Societd 
£o7nana di storia patriaj Romae a. 1886, vol. 9. 

^ NiBsel. et Petraeus, lacobi apostoli epietulae catholieae vereio 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (S.) AETHIOPICA. 8H 

Waltonus editionem Romanam in Polyglottis sois supra 
(p. 220) laudatis iterum imprimendam curayit addita 
versione Latina a Dudieio Loftus et Edmundo Castell 
facta, sed plura quam in editione Romana in hac editione 
inesse menda et versionem Latinam pessimam esse LudolAis 
affirmat Christophorus Augustus Bode, qui iam anno 
1749 evangelium Matthaei iusius tractaverat,^ teztum 
Aethiopicum, neglectis vitiis typographicis, accuratissime 
Latine vertit^ Anno denique 1826 curavit Thomas Pell 
Piatt (unde aelhPT^) evangelia Aethiopice edenda in usum 
societatis ,3^tish and Foreign Bible Society'', anno 1830 
reliquos Novi Testamenti libros, codicibus quos adire 
potuit in consilium vocatis.^ Leges vero societatis illius 
vetabant prae&tionem vel adnotationes textui addi, et. 
critico iudicio minus libertatis concedebant, praeterea 
Godioes Platti minus boni erant;^ unde fitctum est ut 
editio viris rei criticae studiosis vix sufBciat. Romana 
sola editione utendum est, sed ea iterum cum codicibus 
est conferenda. Tregellesius quidem accepit a Platto 
adnotationes nonnullas^ ad evangelia; in actibus et epistulis 

Arabiea et Aethiopiea . . . Ludgani Batayoram a. 1654, et eodem 
«nno seoranm Tudae ap. ep, et lohannis ap. ep, 

^ Cf 8upra, p. 894, adn. 1. 

• Bode, Novum . . . Testamentum ex versione Aethiopici inter- 
preHs in Mtiis polyglottis Anglieani^ editum ex Aethiopica lingua 
in Latinam transtulil C. A. B. Brnnsyigae a. 1763; apud y. cl. 
P. Praetorium, Aeihiopische Oranvmatik [Porta lingg. orr, VII], 
Hesychiae Carolinae [Karlsrnbe] et Lipsiae, a. 1886, p. 26, inyenies 
iitulum yersionifl Latinae cnm annis 1752.1766 et conlationis cum 
Graeco cum anno 1763; libros quod non yidi, doleo. 

' Evangelia sancta Aethiopice, Ad codicum mss, fidem edid, 
T. P. P. Londinii a. 1826; — i\r. 7. .. . Aethiopice. Ad codicum 
manuseriptorum fidem edidit T. P. P. Londinii a. 1830. 

^ Codices iuniores testatur y. d. Dillmannus sine omni iure 
ex libidine mutatos esse. 

^ De codicibus quibus Plattus usus est cf Tregellesius apud 
Homiura (ut supra, p. 808) p. 318, adn. 2. 

68« 



Digitized by 



Google 



IX. DE VER8IONIBU8. 



Don U8U6 est Plattus nisi codice uno, qui erat Bocietads 
iliius. Praeterea contulit v. cl. L. A. Prevostus textum 
Platd cum textu Waltoni in usum TregellesiL Eodem 
modo adiutorem habuit Tischendorfius lohannem QUde- 
meisterum, qui Romanam et Piatti editiones cum Tischen- 
dorfii N. T. 6r. a. 1849 edito contulit iis tamen solis locis 
quibus Tischendorfius in illa editione versionem Aethiopicam 
in consiKum vocaverat. Opus esse critica Novi Testamenti 
Aethiopici editione, in primis evangeliorum, quae textum 
prorsus corruptum multis in codicibus praebent, non est 
quod dicam. Quis laborem suscipiet? 



CODICES AETHIOPICI. 

Aiflia. 

. Londinii ,3ritish and Foreign Bible Society" MS. 3. 
fragmenta ex Mt Lc: quae Lc desunt supplevit nuper 
Anglus e codice Parisino. Cf Thomas Pell Platt, A 
ocUaloffue of the Ethiopic biblical maivuscripts in the royal 
lihrary ofParis, and in the library of the British and Foreign 
Bihle Sodeby; alao aome account of those in the VaJHcan 
library ai Rome, Wtth remarks and extrads, Londinii 
a. 1823. Plattus laudat p. 7. adnotationem manu lobi 
Ludolfi ipsius in Oommentarii exemplari Parisiensi scriptam, 
quae de libris Aethiopicis in hospitio Habessinorum Romano 
repertis testimonium Henrici Guilelmi Ludolfi adfert; 
nuUus Novi Testamenti liber his inest 

2. Lond. „British and Foreign Bible Soc." 4.: Mt Me. 
3.4.5: — — 5.6.7: exemplaria tria: loh. 

6. 8: Apoc. Codices 13 Mc loh et 14 Mc prorsus 

recentes sunt 

- Lond. mus. Brit Orient 781 (Wright 2). 

saec. XVn, 36X35, membr, foll. 209, coU. 2, II. 40; 
Carp, Eus-t, pict: Octatmchm Eiw (foU. 94—154); foll. 
155 — 209 continent varia theologica. Cf Guil. Wright, 
Catalogue of the Ethiopic manvscripts in the BriUsh Museum 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTAIiES. (8.) AETHIOPICA. 901 

aequired rnice the year 1847. Londinii a. 1877, et eiusdem 
„List etc", ZeUachrifi der Deutschen margenlandiechen Ge- 
sellechaft, Lipsiae vol. 24, a. 1870, p. 699--616. 

g Lond.mu8. Brit Orient 496 (Wright 20): folL 173-178. 
saec. XVII, 17X15, membr, foU. 6(178), coU. 2, 
U. 25: l^^Pet 1^.3 loh lac lud; foU. 3—172 continent 
multa ex V. T. 
^ Lond. mus. Brit Orient 507 (Wright 33). 
• ' eaec. XV, 33X25, membr, foU. 149, coU. 2, U. 25.26 ; 
pict: Evv. Cf de hoc codice v. cl. Ignatius Guidi (ut 
supra, p. 894, adn. 1), p. 35, qui eo loco Mtl,18 — 25 
edidit V. cl. D. S. MargoHouthius oodicem paucis locis 
contuHt [Lloyd-Sanday], Novum TeetamenMimy Oxonii 
a. 1889, App. in, p. 192—199. 
^^ Lond. mufl. Brit Orient 518 (Wright 34). 

a. 1655, 28X26, membr,foU. 173, coU. 2, U.20; Oarp, 
Eu8-t, prol, capp-t: Bw, V. cl. MargoUouthius locis 
paucis contuUt 
^^ Lond. mus. Brit. Orient 510 (Wright 35). 

a. 1664 -.1665, 44X40, membr, foU. 238, coU. 3, 
U. 21; uberrime pict: -EW. V. cl. MargoUouthius locis 
paucis contuUt 
.g Lond. mus. Brit Orient 515 (Wright 36). 

a. 1675-1676, 29X26, membr, foU. 191, coU. 2, 
U. 21; Carp, Eus-t, prol, capp-t, pict: Ew. 
^Q Lond. mus. Brit Orient 511 (Wright 37). 

saec XVII, 37X32, membr, foU. 217, coU. 3, U. 20; 
Carp, Eus-t, prol, capp-t: Ew. V. d. MargoUouthius 
locis paucis contulit 
^ . Lond. mus. Brit Orient 512 (Wright 38). 

saec. XVn, 31X28, membr, foU. 135, coU. 3, U. 25; 
Garp, EuB-t, prol, capp-t: Ew. V. cl. MargoUouthius 
locis paucis contuUt 
.. Lond, mus. Brit Orient 513 (Wright 39). 

saecXVn, 33X27, membr, fbU.217, coU.2, U.19.20; 



Digitized by 



Google 



•02 IX, DE VERSIONIBU8. 

Carp, Eu9-t, prol, capp-t: Ew. V. cl. Margoliouthius 
locis paucis oontulit. 
.^ Lond. mtt& Brit Orient 514 (Wright. 40). 

saec. XVII, 33X29, membr, foU. 226, coU. 2, U. 18; 
Oarp, Eus-t, prol, capp-t: Ew. V. cl. MargoUouthius 
locis paucis contuUt 
^„ Lond. mus, Brit Orient 516 (Wright 41). 

saecXVII, 28X24, foU. 194, coU. 2, U.20; prol, 
pict: Ew. V. cl. MargoUouthius locis paucis contuUt 
.j. Lond. mus. Brit Orient 517 (Wright 42). 

saec. XVII, 33X27, foU. 123, coU. 2, U. 26.28; Oarp, 
£us-t, prol, capp-t: Ew. V. cl. MargoUouthius locis pauds 
contuUt. 
^^ Lond. mus. Brit Orient 519 (Wright 43). 

saecXVII, 28X25, membr, foU.231, coU.2, U.19.20; 
Carp, Eus-t, prol, capp-t: Ew. 
g^ Lond. mus. Brit Orient 508 (Wright 44). 

saecXVII, 50X37, membr, foU.287, coU.3, U.20-27; 
Carp, Eus-t, prol, capp-t, pict: Ew. 
Q^ Lond. mus. Brit Orient 509 (Wright 45). 

saecXVm, 39X36, membr, foU. 1 60, coU. 3, U. 23-30; 
prol: Ew. V. cl. MargoUouthius bcis paucis oontulit 
^^ Lond. mus. Brit Orient 525 (Wright 46). 

. ' saecXV, 16X14, membr,foU.109,coU.2,U. 13-20: loh. 
g^ Lond. mus. Brit Orient 520 (Wright 47). 

saecXVn, 36X33, membr, foU.267, coU.2, U.13.14; 
pict:. loh. 
^ . Lond. mus. Brit Orient 521 (Wright 48). 



saecXVII, 31X27, membr, foU.l53, coU.2, U.13; loh. 
Lond. mus. Brit Orient 523 (Wright 49). 
saecXVII, 17X15, membr, foll79, coU.2, U.16: loh. 
Lond. mus. Brit Orient. 522 (Wright 50). 

saecXVin, 22X16, membr, foll.92: loh. 

Lond. mus. Brit Orient 524 (Wright 51). \loh. 
$aec XVIII, 15X 13, membr, foU. 83, colL 2, U. 15: 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (S.) AETHIOPICA. 903 

^« Lond. mus. Brit. Orient 733 (Wright 52). 
^ * a. 1855—1865, 36X30, membr, foll. 158, coll. 2, 
11. 18: Mt Mc lingua Amharica.] 
g^ Lond. mus. Brit. Orient. 526 (Wright. 53). 

* saec. XVn, 36X31, membr, foll. 95, coU. 3, U. 30: 
Pavl. (Phm Hebr) Act Apoc Cath. V. cl. Margoliouthhis 
locis paucis contulit, numerat ut videtur ex incuria 520. 
Unde fiat ut dicat codices Orr. 526 et 527 solos esse 
epistularum et actuum qui in. Museo Britannico adser- 
ventur, prorsus nescio. 

«i^ Lond. mus. Brit Orient 529 (Wright. 54). 

* saecXVn, 28X24, membr, foll.197, coll.3, 11.27-29j 
prol in Paul: Paul (Phm Hebr) CkUh Act Apoc. 

o^ Lond. mus. Brit Orient 531 (Wright 55). 

8aec.XVn,21X18,membr,foll200,coll.2, 11.20-23: 
Oaik Apoc Ad Paul (Phm Hebr). 
Q^ Lond. mus. Brit Orient 527 (Wright 56). 

' saecXVni, 27X23, membr, foll.138, coll.3, 11. 22: 
PatU (Phm Hebr) Cath Ad Apoc, V. cl. Margoliouthius 
locis paucis contulit. 
J.O Lond. mus. Brit Orient 532 (Wright 57). 

* saec. XVin, 21X19, membr, foll. 128, coU.2, U. 19 
—22: ApocR(m — 1 Thess 3,12 Aet. 

„ - Lond. mus. Brit Orient 530 (Wright 58). 

saec. XVn, 15X1 3, membr, foU. 184, coU. 2, 11. 19.20 ; 
prol in Paul: Ad Paul (Phm Hebr). 
„- Lond. mus. Brit Orient 528 (Wright 59). 

saec XVm, 27X22, membr, foU. 120, coU. 2, U. 19 
—23; prol in Paul: Ad Pavl (Phm Hebr). 
«^ Lond. mus. Brit Orient 533 (Wright 60). 

ante a.l730, 38X35, membr, foll.115, coll.3, 11.19: 

Apoc 

^- Lond. mus. Brit Orient.597 (Wright.207): folL225-256. 

saec XV, 40X31, membr, foU. 32(262), coU. 2, U. 29 

—34 : Apoc; praecedunt homUiae. Vide etiam foUum primum. 



Digitized byCjOOQlC 



904 IX. DE VER8IONIBU8. 

Lond.mu8.BritOrient600(WrighL208): foll.137-148. 
^^' saec. XVn, 41X37, membr, foU. 12(160), coU. 3, 
11. 29 lApoc; praecedunt homiliae. 

Lond.mus.Brit Orient598(Wright209): foll.177-192. 

a. 1708—1711, 39X34, membr, foU. 16(208), 

coU. 3, U. 25.26: Apoc; praecedunt homiliae. 

. Lond.mus.BritOrient599(Wright210):foll.l58-168. 

"• a. 1721—1730, 37X35, membr, foU. 11(168), 

coU. 3, U. 28 — 32: Apoc; praecedunt homUiae. 

Lond.mus.BritOrient601 (Wright211):foU. 100-106. 
^' saec. XVin, 36X30, membr, foU. 7(120), ooU. 35 
— 41: Apoc; praecedunt homUiae. 
^jj Lond. mus. Brit Add. 16,190 (DiUmann. 8). 

saec. ? , in 4, membr, foU. 155 (mann tribus 
foU. 1—15, 16—147, 148—156), foU. 16—147 habent 
coU. 3; Carp, sect sine num, subscr: Ew. Olim Anastasii 
cuiusdam, postea cuiusdam Bere'san&i. Cf v. cl. Augustus 
Dillmann, Gataloffvs codd, ms8. orienU. qui in mvseoBrUannioo 
asservantury para 3, codices Aethiopioos amplectena, Londinii 
1847. 
. Lond. mus. Brit Add. 11,293 (DUlmann. 9). 

saec. ? , membr, foU. 92; capp: loh. Sub finem 
insunt nonnuUa theologica. V. d. Margoliouthius locis 
paucis contulit 
-, Lond. mus. Brit Add. 16,220 (DiUmann. 11). 

saec. ?, in 4, membr, foU. 46, coU. 2: cat in Mt, 
textum vero non integnim praebet Sub initium exBtat 
tabiUa „computi Paschalis", al man ut vid, a. 1613 
(1249?) scripta. Olim cuiusdam B&hrja Christos. 
^- Oxonii Bodl. Dillmann. 10 et 11. 

saec. XVIII, in 4, membr, foU. 74 et 75; Carp, 
Eus-t, prol, capp-t: Ew. 

.46. Oxonii Bodl. Dillmann 12 et 13: saec. XVHI, in 4, 
membr, foll. 81 et 75: Ew, Cf Aug. DUlmann, CkxL eodd, 
msB, bibL BodL Oxon^para 7. Codices Aethiopici, Oxonii a. 1 848. 



Digitized by 



Google 



1. ORI£I!rrALES. (3.) AETHIOPICA. WS 

47. Oxonii Bodl. Dillmann. 14 et 15: Oath (1.2 Pet 1.2. 
3 loh lae lud) Apoe (versio ex Coptico) Act Paul (Phm 
Hebr); sub finem Euth ut yidetur uberrimus apparatus. 
Aistria, 
-« Vindobonae bibl. caes. MS. Aeth. 10. 

saec. ? , in 4, membr, folL 156; Carp, (Eus-t ?), 
prol: Ew, Cf v. cL Frid. Miiller, „Die athiopischen Hand- 
schriften der k« k. Hof-Bibliothek in Wien'', in actis Zeit- 
sckrift der DeuUehen morgerdandisehen Oesellaehaft, lipsiae, 
voL 16 (a. 1862), p. 553—557. 
.^ Yindobonae bibL caes. MS. Aeth. 20. 

saec. ? , in 8, membr, folL 117, coll. 2: loh, 
faUb. 
.^ Viri clarissimi Antonii de Abbadie MS. Aeth. 2. 
' saec. ? (non vet), 29X26, membr, foU. 162: Ei^v. Cf 
Ant d'Abbadie, Oat.rai8onni de mss ^Aiqpien^, Parisiis a.l859. 

51. — M8. Aeth. 9: saec, ? , 24X21, folL 168, coU. 2: 
Paul (Phm Heb) Act Cath (1.2 Pet 1.2.3 loh lac lud) 
Apoe (capp. 58). 

52. — MS. Aeth. 47: saec. ? , 20X18; Carp, Eus-t, 
capp-t: Ew. 

53. — MS. Aeth. 82: saec. XIX, 7.7X8.1, membr, 
foU. 72, coU. 2; pict: Ew. Quod v. cL Abbadie de textu 
comipto dicit, flagitat codicis scrutationem. 

54. — MS. Aeth. 95: saec. ? , 8.6X8.7, membr, foU. 
110: Evu. 

55. — MS. Aeih. 111: foU. 1—36: lok 

56. — MS. Aeth. 112: 8X8, membr: Ew. 

57. _ MS. Aeth. 119: 20X17, membr, foU. 153: Paul 
(Phm Heb) Aet Apoe. 

58. — MS. Aeth. 164: 23X21, membr, foU. 208: Paul 
(Phm Heb) Caih (1.2 Pet 1.2.3 loh lac) Apoe Aet. Act 
habent 316 sectiones (?). 

59. — MS. Aeth. 173: 9X9, membr, foU. 110: Ew. 
MSS. 24 et 191 continent conunentaria in Ew. 



Digitized by 



Google 



IX. DE VERSIONIBUS. 



^^ Paris. bibl. nat Aeth. 22 (Zotenberg. 32). 

saec. Xra, 29.3X18.4, membr, foll.207, coU.2, 
U.27; Carp,Eu8-t, dissertatiodeeyangeliorumbarmonia,capp, 
titl, sect, can, ijtix (9700 in summa), pict: Ew; textus 
vetus est teste v. cl. Zotenbergo, teste etiam v. cl. Ignatio 
Guidi (ut supra, p. 894, adn. 1), p.35 — 36. Cf Zotenbergius, 
CaUdogue des manuacrUe Hhiopiens (Oheez et Amharigue) de 
la biblioiheque nationale, Parisiis [a. 1877]. 

^. Paris. bibl. nat. Aeth. 130 (Zotenb. 33). 

saec. XVII, 26.3X22, membr, foU. 172, coU. 2, U. 21 ; 
introductio, Carp,£u8-t, dissertatio de harmonia, prol,capp-t: 
Ew. y. cl. Zotenbergius praebet nonnuUas lectiones varias 
dicitque textum esse emendatum ; cf v. cl. Ignatius Guidi. 

^g Paris. bibl. nat. Aeth. 23 (Zotenb. 34). 

a.l794, 25.8X15.6, chart,foU.258, col.l,U.20— 25; 
introductio, Carp, £us-t, dissertatio de harmonia, prol, capp-t: 
JEhrv; textus plerumque cum Aeth. 130 (cfsupra cod. 61) 
consentit 

^Q Paris. bibl. nat Aeth. 21 (Zotenb. 35). 

a.l483, 33.5X23, membr, foU.202, coU.2, 11.27.28; 
Carp, dissertatio de harmonia, capp-t (sub fin evangelii unius- 
cuiusque), titl, sect: Ew; textus teste Zotenbergo partim 
antiquus partim emendatus. Cahirae scriptus. 

^ . Paris. bibl. nat Aeth. 117 (Zotenb. 36). 

^ saec. XVIII, 9X8.5, membr, foU. 138, coU. 2, U. 
circ. 22: Ew; textus exhibet lectiones e &miliis variis. 

^- Paris. bibl. nat Aeth. 151 (Zotenb. 37). 

saecXIX, 26X24, membr, foU. 184, coU. 2, 11.19; 
introductio, Carp, sect, can, prol, pict: Ew; textus mixtus. 

^^ Paris. bibl. nat Aeth. 33 A (Zotenb. 38). 

saecXVII, 32.2X22, chart, foll.163, coll.2, U.20: 
Mt mut Mc Lc 1,1 — 2,21; textus consentit plerumque cum 
Aeth. 21 (cf supra cod. 63). 
. ^- Paris. bibl. nat Aeth. 20 (Zotenb. 39). 

saecXVI, 12.8X10.9, chart, foU.244, colL2, 11.13; 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (3.) AETHIOPICA. §07 

titly sect, can: Mt Me; textus plerumque ut in Aeth. 21 
(cf supra, cod. 63). 
^j. Paris. bibl. nat. Aeth. 143 (Zotenh. 40). 

saecXIV, 33X21.5, membr, foll.27, coll.2, 11.24: 
ic9,23— ll,2a ll,18b— 13,13 13,29—20,25; textus 
sui generis. 
^^ Paris. bibl. nat Aeth. 24 (Zotenb. 41). 

saecXVI, 20X1 7.9, m€mbr,foll. 102, coll.2, 11.20-23; 
capp in Ap C, subscr Ac, prol sub fin Ap: Act Apoc 
Oath; textus est versionis emendatae. 
-^ Paris. bibl. nat. Aeth. 26 (Zotenberg. 42). 

saec. XV, 21X14.5, membr, foll. 102, coll. 2, 11. 22; 
capp (72 in Ac): Cath Act; textus vetustior est quam ille 
in MS Aeth. 24 (cf supra, cod. 69). 
-^ Paris bibl. nat Aeth. 25 (Zotenb. 43). 

saecXV, 14X11.3, membr,foll. 69, coU. 1,11. 14-1 6: 
Caih additis lectionibus tribus ecclesiasticis ex Hebr Act 
loh; textus ut in Aeth. 26 (cf supra, cod. 70). 
-g Paris. bibl. nat. Aeth. 28 (Zotenb. 44). 

saecXVI, 18X12.8, chart, foU. 65, coll.2, 11. 15: 

Oaih; textus partim ut in Aeth. 24 (nostro cod. 69) partim 

ut in Aeth 26 (nostro cod. 70). Manus alia in init scripsit 

lectt 5 ecclesiasticas ex Cor Hebr loh Act. |(Z. 165). 

73. Paris. bibl. nat Aeth. 27 (Zotenb. 45) et Aeth 127 

a. 1378, 23X16.5, membr, foll. 162, (174 additis 

foliis 12 — 23 e codice Aeth. 127 olim ex hoc codice raptis), 

eoU. 2, 11.19; eapp, lect: Paul (Heb Tim); textus differt 

a textu editionis Londinensis, consentit saepius cum textu 

editionis Bomanae. Hierosoljmis scriptus iussu monachi 

Gabra-Krestds qui monasterio Habessinico praeiuit 

- - Paris. bibl. nat. Aeth. 29 (Zotenb. 46). 

saecXIV, 25X16, membr, foU. 120, coU. 2, 11.24; 
capp: Pavl (Heb Tim). Olim in deserto Scetensi. 
-. Paris. bibl. nat Aeth. 30 (Zotenb. 47). 

saecXVIII, 21X18, membr, foU. 100, coll.2, 11.22: 



Digitized byCjOOQlC 



908 IX. DE VERSIONIBUS. 



Paul (Phm Heb); textus consentit saepius cum textu 
editionis Londinensis. 

Paris. bibl. nat. Aeth. 31 (Zotenb. 48). 
'^* saecXVI, 18.2X16, membr, foli. 31, eoU. 2, 11.20: 
Apoc; textus consentit plerumque cum textu editionis 
Londinensis. 
-- Paris. bibl. nat Aeth. 116 (Zotenb.71): foU.26— 93. 
saec. XVII, 27X25, membr, foll. 68(118), coU. 2, 
11. 15: loh; inest adult 
-j. Paris. bibl. nat Aeth.127 (Zotenb. 165): foll.8— U. 
saec. ?, 22.8X16.3, chart: Rom 6,15b — 8,9a; versio 
est emendata. 
€e»tiiia. 
„Q Berolini bibl. reg. Dillmann. 20. 

* saec. ? (recens), 32.5X29, membr, foU. 237, coU. 2, 
11.19.20; Carp, Eus-t, prol, capp-t: Ew, Accuratius exami- 
netur necesse est hic textus prorsus corruptus; cf v. cl. 
Dillmannus, Verzeichniss der ahemnischen Handschrifien 
(HandMhr,'Verzeichn, vol. 3), Berolini a. 1878, p. 12—14. 
^^ Berolini bibl. reg. MS. or. qu. 415 (Dillmann. 21), 
^^' foU. 5-57v. 

saec. XVIII, 22X20, membr, foU. 89, coll. 2, U. 18. 
16.17: loh. MS. or. fol. 446 (Dillmann. 22): Ew in 
dialecto Tigrifia; textus prorsus novus e versione Europaea 
fluxit 
^^ Dresdis bibl. reg. 

saec. ? , in 4, membr, foU. 80: lectiones ex V.T. et 
N, T, Cf Tischendorfius, Serapeum, Lipsiae a. 1847, num. 4, 
p. 74, ubi numero 41 designatur, et Anecdota a. 1855 (et 
1861), p. 76, num. 3. 
j.,. Francofurti ad Moenum bibl. publ. 

saec. ? , in 4: fragmenta biblica (an Novi Testa- 
menti ?). 

Eduardus Biippell, Reise in Abyadnim, Francofurti 
ad Moenum, vol. 2 (a. 1840), p. 403—410(411), exhibet 



Digitized by 



Google 



1. 0KIENTALE8. (3.) AETHIOPICA. WW 

catalogum librorum Aethiopicorum quos bibliothecae urbis 
Francofiirti dono dedit. Novum Testamentum (excepto 
loh ante paucos annos verso) his non inest. Fagina 410 
narrat Riippellius se in Abyssinia rarius Novi Testamenti 
integri codices vidisse, persaepe vero quattuor evangeliorum. 

^A Lipsiae bibl. univ. cod. Tischendorfianus 16. 
inter alia Coptica: i^gm ex N, T, 

^ . Monaci bibl. reg. cod. Aeth. 25. 

saec. ? , 36X30, membr, foU. 158, colL 2, 11. 18; 
prol, capp-tab (?), tabulis centum triginta magnis (13X22) 
pictis omatus: Mt Mc, Textus multis locis a textu Platti 
discrepat Anno 1874 vel 1875 a bibliotheca emptus. 
Cf Trumppius in libro Verzeiiihnm der orientalisckm Hand- 
9ehrifien der k. Hof- und Staaidnbliothek in Munchen, Nebd 
Anhang (etiam sub titulo Gataloffus, tom. 1, pars4), Monaci 
a. 1875, pagina ea quae paginam 184 excipitur. 

j>- Monaci bibl. reg. cod. Aeth. 28. 

saec. ? (codex vetus), 15X14, membr, foll. 120, 
coll.2, 11.12.13; subscr: loh, Adduntur liber apocalypticus 
et nonnulla de Maria. Anno 1874 vel 1875 a bibliotheca 
emptus. Cf Trumppius (ut cod. 84), pagina altera post p. 1 84. 

86. Henricus Ewald, „Ueber die Aethiopischen Hand- 
schriften zu Tiibingen" in actis Zeitsckrifi Jur die Kunde 
des Morgenlandes, Bonnae, vol. 5 (a. 1844), p. 164 — 201, 
citat p. 173, num. 12, codicem evangeliorum, quem Ejrapfius 
Tubingam adtulit; ubi hodie sit, nescio. Catalogus alter 
Tubingensis, quem Ewald in actis Zeitschrifi der Deutachen 
morgenldndischen Oesellschafi, Lipsiae, vol. 1 (a. 1846), 
p. 1 — 43, publici iuris fecit, nihil ex Novo Testamento exhibet. 
lUlia. 

^„ Flor. Palat Med. 16. 

saec? („pervetusti8 Abyssinorum characteribus") : 
Ram Qal lJ2Ck>r Eph Col L2 Thess PhU TU ISi Tim Fhm 
Hebr. Olim Antonii presbyteri Madensis. „Huic codici 
respondent b. Pauli epistolae . . . Romae a. 1584 impressae". 



Digitized by 



Google 



•10 IX. DE VERSIONIBUS. 

Ludol^s refert de codice, cf Plattus (ut supra, p. 900, 
cod. 1), p. 7. 
^^ Bomae Vat. Aeth. 1. 

saec.?, in fol, membr, foU. 217: Ew; insunt praeterea 
officium Aethiopum, nonnulla opuscula ClementiB Romani, 
computus temporum Aethiopum, aliquot concilia generalia. 
Cf Angelus Mai, SeripUyrum vetenm nova coUectio, vol. 5, 
Bomae a. 1831, paginarum series altera, p. 94. 

[Romae Vat Aeth. 3 et 6: duo exemplaria Novi 
Testamenti annis 1548 et 1549 Bomae typis impressa.] 
^^ Romae Vat. Aeth. 21. 

' saec. ?, in 8, chart, foll. 114: Faul IS Pet. Cf etiam 
lobus Ludolfus, alias Leutholf dictus, in Qmmeniario ad 
suam „Historiam Aethiopicam", Francofurti ad Moenum, 
a. 1691, p. 299, ubi refert de codicibus Aethiopicis Romae 
olim in hospitio Habessinorum suo tempore in bibliotheca 
Vaticana servatis: 8. N. T. — 9. Quattuor evv. — 10. Pauli 
et PetH epp. — 11. l.£ Pet 1.2 loh lud Hebr — 12. Apoe. 
Estne Vat. Aeth 21 Ludolfi 10? 
Q^ Romae Vat. Aeth. 25. 

saec. ?, in 4, membr, foU. 262: Evv, 
Q. Romae Vat Aeth. 38. 

saec. ?, in 12, chart, foU. 304: Le loh. 
^^ Romae Vat Aeth. 47. 

saec. ?, in 12, membr, foU. 215: loh Apoc. 
Qrt Romae Vat Aeth. 49. 

saec. ?, in 16, membr, foll. 130: Apoc. 
Q . Romae Vat Aeth. 54. 

saec. ?, in 12, membr et chart, foU. 235: Apoc. 
Q- Romae Vat Aeth. 67. 

saec. ?, in ?, membr, foll. 160: loh Apoc. 
Q^ Romae Vat Aeth. 68. 

saec. ?, in?, membr, foll. 122: loh Apoc. 



97. 



Petropoli instituti Asiatici (Dom. 1). 

saec. ?, in 4, membr, foU. 100: loh Apoc Textus 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (3.) AETHIOPICA. %U 

lohamus a textu Londinii a. 1826 edito discrepat Olim 
comitis de Buchtelen legati Russici H(5lmiae. Cf y. cl. 
B. Domius, BuUetin sdentifiqtie (ut cod. 98), vol. 2 
(a. 1837), num. 19, coll 302—304. 
Q^ Petropoli bibliothecae caesareae MS. Aeth. 3. 

a. 1426, in fol, membr, foll. 165: Ew. Olim in mo- 
nasterio AbTssiniorum Hierosolymis. Inest monasterii 
inventarium quod librorum catalogum continet. Erat 
Dubrowskii. Cf y. cl. B. Domius, „XJber die Aethiopischen 
Handschriften der offentlichen kaiserlichen Bibliothek zu 
St Petersburg'' (dissertatio anno 1837 in academia lecta) 
in actis BuUetin seierUifique publiS par rAcadhnie imperiale 
des 9cienee8 de 8L PHersbourg^ yol. 3 [a. 1838], num. 10, 
p. [4 — 8] et coll. 145 — 151, et Catahgue (ut supra, p. 844, 
cod. 121), p. 553 — 557, ubi ex errore datur annus 1526. 
^^ Petrop. bibl. caes. M8. Aeth. 4: saec. ?, in 16, membr, 

foU. 145: loh 
1AA P®*™P' ^i^''^5*®8. M8. Aeth5: saec.?, in 24, membr, 

foU. 149: loh. 
^^^ Petropoli bibl. caes. 

* saec.?, in ?, membr: loh. Cf Tischendorfius, NotUia, 
a. 1860, p. 69. 



De lectionibus ecclesiasticis Aethiopicis conferendi 
sunt codices hi: 
Lond. mus. Brit. Add. 16,249 (Dillmann. 26). 

saec. XIX: Ordo Synopseos siye lectiones in unum- 
quemque mensium diem ex Vetere et Noyo Testamento. 
Scriptus iussu yiri rey. lohannis Lud. Krapf (cf cod. 86). 
Lond. mus. Brit. Add. 16,250 (Dillmann. 27). 

saec. XIX: Acta Passionis siye lectiones in officia 
hebdomadis magnae. Ipse quoque pariter atque codex Add. 
16,249, iussu Krapfii scriptus. In hoc codice laudantur 
decretum abbatis Gabriel anno 1131 patriarchae facti de 



Digitized by 



Google 



912 IX. DE VERSIONIBUS. 

lectionibus in hebdomade magna l^ndis, et lectiones 
cura abbatis Petri archiepiscopi Behensensis auctaa 
Paris. bibl. nat Aeth. 129 (Zotenb. 167). 

foU. 17—20: saec. ?, 11.8X8.5, chart: fragm ex EvL 

foU. 21 --27: saec. ?, 10X8, chart: fragm ex Evl. 
Lipsiae bibl. univ. MS. Tischendorf. 17. 

a. circiter 1800, in fol, foll. 150: lectiones ex F, T. 
et N. T, 

Item supra, codd. 81.82.83. 



(4.) ARMENIACA. 
Armenii, qui antea bibliis Syriacis usi erant» stude- 
bant saeculo quinto ineunte versionem sibi propriam facere 
ducibus Mesrobo atque Isaaco patriarcha Armeniaco. Libris 
nonnullis ut videtur iam e Syriaco versis, anno 431 
lohannes Ekelensis et losephus Palnensis Mesrobi discipuli 
condlio Ephesino interfuerunt et domum rettulerunt biblia 
Graeca; quibus visis reiecerunt Mesrobus et Isaaciis ea 
quae e Syriaco interpretaverant, et, postquam lohannes et 
losephus Graecis litteris Alexandriae operam navaverunt, 
omnia denuo Armeniace verterunt^ Fortasse propter 
initia illa Syriaca, fortasse propter emendationes posteriores, 
reperiuntur in hac versione lectiones paucae quae e Syriaco 
fluxisse videntur. Fabulam de transformatione eius, qua 
saeculo tertio decimo procurante rege Haitho cum Latina 
concordans fiujta sit, prorsus reiecit Tregellesius. Testibus 
Westcotto Hortioque praebet haec versio a, lectiones 
Occidentales antiquas, e quibus multae cum Vetere Latina 
contra Vulgatam Latinam &ciunt; 6. primitivas non Occi- 
dentales; c. Antiochenas. Grozius (La Croze) versionem 
Armeniacam „versionum reginam'' appellavit, utquaeGraeca 
optime redderet 

^ Simon, Hitt. crit, des versioru du N. T. Eoterod. a. 1690, 
p. 20S' — 205^ haec alio modo eveniflse refert. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (4.) ARMENIACA. 913 

Ihibitari vix potest, quin Armenii, ut qui intima con- 
suetudine cum Syris coniuncti essent, biblica studia critiea 
simili atque hi modo^ exercuerint. Neque tamen quidquam 
in promptu est de studiis Armenorum biblicis ante saeculum 
septimum decimum. Synodus Armeniaca anni 1662, cum 
biblia illa lingua scripta rara et non nisi magno pretio para- 

^ bilia^essent,legatiun in occidentem mi8it,qui biblia 

typis exprimenda curaret. Is Uscanus nomine (unde 

arm!^)y verbi divini minister ex urbe Erivan ad montem 

Ararat sita» cum Romae diu moratus propositum suum adsequi 

non potuissel^ Amstelodami^ tandem primam bibliorum Arme- 

niacorum editionem paravit anno 1666/ quam editionem 

» 

* Vide supra, p. 816. 

* Uscanus narravit lUcardo Simon, qui eum Parisiis anno 1670 
yidit| biblia integra Armeniaca nondum typifi impressa stetisse 500 
nummis quos leus dicunt, Simon, Histoire critique des versuma du 
N, T. Roterodami a. 1690, p. 196*. 

' Nescio quis quaerit, num forte editio in urbe Gugha prope 
Ispahan iam ante annum 1666 ezstiterit. V. d. Karapet hoc negat. 

* DivinUus inapiratum V. et N. T., eoncinnatum ah antiquis 
nostris et veritatem amantihus interpretibus , ex mandato inclyti 
domini Agopi ^^lacoln], Armenorum pcUriarchae, eoncordans cum 
veteribus divinUus inspiratis bibliis, ad communem omnium utili- 
tatem editum per verbi domini ministrum Osgan Erivanensemj 
Amstelodami typis sancti Etzmiatzni et sancti Sergii anno redemptoris 
1666, Armenorum 1115 mensis Martii 11. Cf Le Long-Masch, 
Biblioth. sacray Halae a. 1781, pars 2, vol. 1, p. 174.175. Anno 1668 
prodiit NoTum Testamentum iterum, idque forma quam dicunt octava. 
Crozius Utteras Berolini anno 1718 datas ad Beansobrium et 
L'Enfant misit, Preface gin^aJe sur le Novjveau Testament, vol. 1, 
p. cczi.cczii (Hugius scribit yoL 1, p. 171), in quibus de editione 
N. T. ab Uscano curata dicit et de Uscano ipso ,^1 sayoit un peu 
de Latin, & n^avoit aucun godt, ni aucnne critique. II n^a It la 
y6rit6 rien change, ni retranch§ dans son £dition; mais lorsqu^il a 
trouv6 quelque chose de plus dans la Vulgate il ne s'est fait aucun 
scmpule de le fourrer dans son Edition. II 1'avoue m^me dans 
une de ses Pr^&ces, & s'en fiut mal 2i propos honneur. . . . Le beau 
Manuscrit Arm^nien des quatre Evangiles que j'ai trouv§ ft la Biblio- 
thdque du Roi, & que j'ai copi§ pour mon usage, m^a ezactement 

TxsCHBNDORP, N. T. ed. 8. 59C 



Digitized by 



Google 



914 IX. DE VERSIONIBU8. 

secutae sunt editiones omnes, nisi &llor, usque ad annum 
1789, quo tempore Zohrabius^ Novum Testamentum publici 
iuris fecit Anno 1805 prodierunt cura Zohrabii biblia 
Armeniaca integra additis in margine in feriore conlationibus 
codicum; in Novo Testamento usus est Zohrabius viginti^ 
codicibus et secutus est in primis codicem anno 1310 in 
Cilicia scriptum. Apocalypsim non ante saeculum octavum 
Armeniace versam esse Zohrabius putat De editione Petro- 
politana a. 1814, Seramporensi a. 1817, Moscuensi a. 1834 
et aliis nihil habeo quod dicam. Editionem novam diraverunt 
Mechitaristae Venetiis annis 1847 — 1863;^ annum 1860 
posuerunt in titulo editionis bibliorum integrorum. 

Millius^ usus est auxilio Guilelmi Gissii et Ludovici 
Pici. Wetstenius adiutorem habuit Crozium. Gries- 
bachius in consilium vocavit Bredenkampium Hamburgen- 
sem qui Zohrabi editionem anni 1789 contulit In Scholzii 
usum contuleruntCirbied professor linguae Armeniacae Pari- 

infbnn6 de toutes les additions dont cet Evdqne Arm^nien a inter- 
pol^ son Edition. A mou grand regreti je n'ai aucon Manuscrit 
des Actes, & des Epttres.*' 

^ If. T. , , ,, Armenice eddiwm a lohanne ZohrahiOy doctore 
ArmenOf Venetiis a. 1789. 

* Yeri simillimum mihi -ndetur oodicem Vindobonensem caes. 
Arm. 4 in usnm Zohrabi exscriptum esse; continet enim oonlationes 
oodicum in bibliotheca sancti lacobi Hierosolymitana servatorum 
cum editione bibliorum Yenetiana anni 1783, quaa Sargis Malian ex 
urbe Hadschin anno 1778 fecit. 

* Quid sibi Telint anni 1847 — 1863 in libro Catalogue des 
livree de Vimprimirie arminienne de Saint-Lazarey Yenetiis a. 1876, 
p. 26, nescio. Biblia integra prodierunt anno 1859. Yir d. Leontius 
Alishan, per litteras de editoribus pariter atque de editionis ratione 
interrogatus, respondit litteris die 4 Maii a. 1882 datis: editionem 
Novi Testamenti novissimam ex editione bibliorum haustam ease, 
hano vero lectionibus optimis esse omatam. Perrexit: lectiones 
yarias in editione anni 1805 exhibitas esse, unde condudere Ucet 
editiones posteriores lectiones varias non praebere. 

* MUl, N. T, Or. ed. Kuater. Amstel. a.l710, proll. paragr. 
1402—1404.1508.1509. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (4.) ARMENIACA. 91S 

siensis atque monaehi Meehitaristae VindoboneDses edi- 
tionem Zohrabii anni 1805, sed teste Tregellesio vix 
ea qua debebant diligentia. Tischendorfius in editione sua 
septima paranda usus est leetionibus his Seholzianis additis 
nonnuUis manu seripds in N. T. 6r. Wetstenii exemplari 
Griesbachiano Lipsiae in bibliotheca universitatis adservato. 
Tregellesio^ suadente v. cl. Carolus Rieu conlationem edi- 
tionis Zohrabii, lectionibus variis non neglectis, cum N. 
T. Gr. instituit, unde apparatus N. T. 6r. Tregellesiani 
insigniter locupletatus est; teste Tregellesio editio Zohrabii 
et versio haec tota Latinam istam quae fertur indolem nullo 
modo testantur. Denique nisi fallor lectiones Tregellesianas 
Tischendorfius in hanc editionem octavam transtulit. 



CODICES ARMENIACI.» 

Anerlca. 

^ Bostoniae in provincia Massachusetts, viri cl. S. Brai- 
nard Pratti. 

a. 1262, membr, pict: Ew. 
Aiislia. 
^ Londinii mus. Brit. Add. 15,41 L 

a. 1321, 13.4X10, membr, foll. 312: £W. V. cl. 
D. S. Margoliouthius codicem locis paucis contulit, [Lloyd- 
Sanday] Novum Tedamentum, Oxonii a. 1889, App. III, 
p. 190 — 192. Inde hausi notitiam codicum 2 — 17. 
Q Lond, mus. Brit. Add, 18,549. 
* a. 1279, 21.2X17.5, membr, foll. 310: Ew Apoc 
PatU Act Cath, V. cl. Margoliouthius locis paucis contulit. 

' Tregellea apud Hornium (nt snpra, p. 803), p.312->315. 

' Congregatio Mechitarista Yindobonensis catalogum codicum 
Armeniacoram quoad fieri potest omuium bibliothecarum cum 
Orientis tum Europae instaurat. lam prodierunt catalogi biblio- 
thecae regiae Monacensis et bibliothecae caesareae Vindobonensis (yide 
infra cod. 19 et cod. 46). Utinam eodem modo codices ceteri 
orientales summatim describanturl 

69* 



Digitized by 



Google 



fli IX. DE VERSIONIBUS. 

. Lond. mua. Brit Add. 19,727. 

a. 1166, 23.1X15, chart, fbll. 308: Ew. V. cl. 
Margoliouthius locis paucis contulit 
^ Lond. mus. Brit Add. 19,730. 
^' saec. Xin, 23.7X17.5, chait, foU. 186: evangeliis 
exceptis X. T. (ordinem non dat Margoliouthius); insunt libri 
nonnuUi apocirphL V. cl. Margoliouthius locis paucis contulit 
^ Lond. mus. Brit Add. 21,932. 
" saec X vel XI, 275X20.6, membr, foll. 244: Ew. 
V. cl. Mai^liouthius locis paucis contulit 
- Lond. mus. Brit Add. 27,489. 
" saec. Xni, 18.4X12.5, membr, foU. 203, mut: Ew; 
folia multa supplevit manus saec. XVII. V. cl. Margo- 
liouthius locis paucis contulit 
j. Lond. mus. Brit Or. 81. 
' a. 1181, 21.2X15.9, membr, foU. 376: Ew. V. cl. 
Margoliouthius locis paucis contulit 
Q Lond. mus. Brit Or. 2283. 

a. 1295, chart: Ew. 
.^ Lond. mus. Brit Or. 2668. 

a. 1437, chart: Ew. 
.. Lond. mus. Brit Or. 2678. 

a. 1207, chart: Ew. 
.^ Lond. mus. Brit Or. 2679. 

a. 1281, chart: Ew. 
.„ Lond. mus. Brit Or. 2681. 

a. 1485, chart: Ew. 
^, Oxonii Bodl. Arm. d. 1. 

saec. XV, 60X45, chart, foll. 277: Ew. V. cl. 
Margoliouthius locis paucis contulit 
^- Oxon. Bodl. Arm. d. 3. 

saec. XV, 234X16.2, chart, foll. 292: Ew. V. cl. 
Margoliouthius locis paucis contulit 
^« Oxon. Bodl. Arm. d. 5. 

saec. XII et XIII, 26.8X18.7, foll. 1—256 chari 



V. cl. Margoliouthius 
locis paucis contulit 



Digitized by 



Google 



1. OBI£NTAL£S. (4.) ABMENIAGA. 017 

saec XIII, foU. 257—325 membr saecXII: Ew. V. cl. 
Margoliouthius locis paucis contulit 
^„ Oxon. Bodl. Arm. d. 6. 

a. 1568, 26.2X18.8, chart, foll. 367; pict: Ew. 
V. cl. Margoliouthius locis pauois contulit. 
^g Sussexianus (ubi hodie?). 

a.1251, 13.7X8.7, membr, foll.311; Eus-tab, pict: 
Ew, Cf Thomas losephus Pettigrew, Bibliotheoa Sussexian^i, 
A descriptive catalogue . . . , Londinii a. 1827, p. cclxxv sq. 
Aistria. 
^l^ Vindobonae caes. Arm. 16. 

a. 1613, 40.5X28, chart, foll. 409, coU. 2, 11. 37: 
lectionarium (Evl? vel ex V. T. et N. T. ?). Cf v. cl. 
lacobus Dashian, CatcUog der armenischen Handschrifien in 
der k. k. Hqfbibliothek zu Wien, Vindobonae a. 1891, p. [v] a. 
.^ [Vindob. caes. Arm. 22: foll. 1—170: Eiw e codice 
* bibliothecae regiae Berolinensis exscripta manu 
Lacrozii. Cf v. cl. Bashian, p. [v] a, et v. cl. Fridericus 
Miiller, „Die armenischen Handschriften der kais. Wiener 
Hofbibliothek" in actis Deutsche Vierteljahrmhrifi Jur 
engliaeh-theologiache Forschung, VII, Gothae, a. 1864, 
p. 348.349.] 
•aiia. 
^^ Havniae bibl. reg. Armen. 1. 

saec. XII vel XIII, in fol, chart, foU. 161: Faul 
(Heb Tim). Insunt folia duo vetustiora quae Mc 8,6 — 26 
et 10,8 — 26 continent. 
«tllia. 
^^ Paris. bibl. nat. Arm. 7. 

saec. ? (vet), in fol, chart, litt uncc: Ew; desunt 
nonnulla ex Mt et loh, Constantinopoli latus. Cf Cator 
logus codicum mss bihliothecae regiae, Parisiis 1739, vol. 1, 
p. 76b. 
ort Paris. bibl. nat Arm. 8. 

saec. ? (vet), in fol^ chart, litt uncc: Mt Mc Lc; 



Digitized by 



Google 



918 IX. DE VER8IONIBU8. 

desunt Mt capp. 1—5 Mc 16,1—12 Lc capp. 22—24. 
Constantinopoli latus. 
J.J. Paris. bibl. nat. Arm. 9. 

saec. XI, in fol, membr; Euth: Ad Oatk Patd Apoc 
Graeco-Armen. Vide supra, p. 644, Act 301. Addiditne 
Nerses versionem Armeniacam? 
^, Paris. bibl. nat. Arm. 10. 

saec. XV, in 4, chart: PauL Oath; insunt epistulae 
istae suppositiciae Corinthiorum et Pauli. 
^- Paris. bibl. nat. Arm. 10 A. 

saec. XV, in 8, membr; Carp, Eus-tab, pict: Ew. 
(SernaMia. 
^^ Berolini bibl. regiae MS. or. Peterm. I. 136 (Kara- 
mianz. 4), foU. 119—446. 

a. 1661, in 4, chart, foll. 328: Cath Apoc Act Eov 
Paul, Cf V. cl. N. Karamianz, Yerzeicihniss der armenischm 
Handschrifien der konigliehen Bibliothek zu Berlin (Hand- 
achfifien-Verzeiehnisa, vol. 10), Berolini a. 1888. 

^- MS. or. Minut. 287 (Karamianz. 5), foU. 100 

— 264b. 

a. 1358, in 4, chart, foll. 271, coU. 2, 11. 24: Patd. 
g^j> — — MS. or. Minut. 291 (Karamianz. 6). 

a. 1450, in 4, chart, foll. 316; Eus-tab, sect, can, 
harm in ima pag: Ew. Pericope de adultera post finem 
lohannis additur. Insunt fragmenta duo vetustiora mem- 
branaoea, alterum ex „Epp", alterum Lc 15,3 ss. 

^^ MS. or. Peterm. I. 138 (Karamianz. 7). 

saec. XV, in 4, membr, folL 258; Carp, Eus-t, sect, 
can, harm in ima pag: Ew. 
o^ — — MS. or. Minut. 285 (Karamianz. 8). 

a. 1432, in4, chart, foll. 246: Ew. Insunt foll.4: 
saec. IX, membr: Lc 16,3 — 26. 

o. MS. or. Minut 268 (Kararaianz. 9). 

' a. 1483, in 4, chart, foU. 353: Em). Insunt foU. 2 
vetera, membr: Iohl6,16 — 22. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (4.) ABMENIACA. «If 

2^ MS. or. Quart. 382 (Karamianz. 10). 

pauUo ante 1506, in 4, chart, foll. 313; Carp, Eus-tab» 
sect^ can, harm in ima pag: I}w, 
nn MS. or. Minut 261 (Earamianz. 11). 

' saec. XVI, in 4, chart, foil. 269; Oarp, Eus-tab, 
sect, can, harm in ima pag: Ew, 

o MS. or. Minut. 279 (Karamianz 12). 

saec. XVI, in 4, foU. 265; Carp, Eus-tab, sect, 
can: £w. Insunt foll. 4 yetera, membr: Ze 11,4288 

12,6 88. 

«- — — MS. or. Minut 281 (Karamianz. 13). 

8a6C. XVI, in 4, chart^ foU. 229; sect» harm in ima 
pag: Ew, 
36. MS. or. Minut. 288 (I»iBUix. 14): a.l601: Etw, 

37. - - „ „ FeteFii.l. 149 ( „ 15):a.l623:^Jpoe. 

38. - - „ „ Minut 272 ( „ 16): a.l635: Eirv. 
39.-- „ „ „ 266 ( „ 17):a.l670:-Bw. 

40. - - „ „ „ 274 ( „ 18): a.l678: Eiw. 

41. - - „ „ „ 283 ( „ 19): a.l694: Ew. 
42.-- „ „ Quart. 12 ( „ 20): saec. X VHI: ^. 
43. -- „ „ „ 337 ( „ 21):a.l707:-Bw;. 

Cf etiam fragmenta ex Noyo Testamento in codicibus 
apud Karamianzum numeratis 56.75.79.87.92.93.94. 
-i Lipsiae bibl. urbis Sl. fol. 10. 

saec. ? , in fol, chart, foll. 187: Ew. Manu Gregorii 
presbyteri. 
. - Lipsiae Gregorii. 

saecX (?), 42.3X30.1, membr, foll.28, coll.2, 11.21, 
litt uncc; sect, harm in ima pagina: M21,21 — 25,9 
27,65—28,13 3fc 1,1— 6,14 9,14—10,14. 
-« Monaci bibl. reg. Arm. 1. 

a. 1278, 18X12.8, membr, foll. 304, coU. 2, 11. 19; 
Garp, Eu8-tab, capp-tab, prol in Mt Lc, (sine dubio sect), 
harm in ima pagina, pict: Ew. Manu episcopi lohannis 
a. 1278 scriptus, manu Arrakhel Hnasandentz pictus; 



Digitized by 



Google 



•20 IX. DE VERSIONIBU8. 



a. 1292 venum datus; anno 1468 ecclesiae s. Basilii in 
insula Cypro dono datus. Cf. I. H. PetermannuSy in libro 
Verzeiehniss der orientaliachen Handschriften der h, Hof- 
und Stdatabibliothek in Munchen (CaJUdogus etc. Tomi 
primi pars quarta) Monaci a. 1875, p. 120.121, et v. cl. 
Gregorius Kalemkiar, Oatalog der armenischen Handschriften 
in der k. Hof- und Staaishiblioihek zu Munchen, Vindobonae 
a. 1892, p. Vla. 

-« [Monaci bibl. reg. Arm. 5: foll. 9a — 15 b. 

*' a. 1539, 13.8X9.9, chart, foU. 7: lectiones ex Evv. 
Olim Alberti Widmanstadii.] 

.^ Monaci bibl. reg. Arm. 21. 

*'• saec. XV, 22X15, chart, foU. 560, coU. 2, 11. 20: 
Em). Cf Kalemkiar, p. Vni ab. 
Itolla. 

.g Florentiae Laur. I. 2 (Biscioni. 11). 

• saec. ? , in 4, chart, foU. 279: Eiw (Evl?). Cf 
Antonius Maria Biscionius, Bibliotheeae Mediceo-Lauren- 
tiano/e catalogvs. Tomus 1: codicea orientalea complectens, 
Florentiae a. 1752, p. 8b. 

.Q Romae Vat. Armen. 1. 

* a. 1629, in 4, chart: F. T. et N. T. Cf Angdus 
Mai, Scriptorum veterum nova coUectio, vol. 5, Romae 1831, 
paginarum series altera, p. 239. 

-^ Romae Vat. Armen. 10. 

a. 1301 : Act Cath. Scriptus Perusiae manu Davidis 
cuiusdam. 

51. Venetiis s. Lazari: a. 1319: V. T. et N. T. 

52. Venetiis s. Lazari: a. 1332: F. T. et N. T. 

53. Venetiis s. Lazari: a. 1284: N. T 

54 — 60: Venetiis s. Lazari: N. T. septem exemplaria. 
^^ Venetiis s. Lazari M8. 1144. 

a. 902, 33.9X27.9, membr, unc, coU. 2 (24.1X8.9; 
2 coU. = 20.2), U. 14; Carp, Eus-tab, sect, harm in ima 
pag: Ew. Vidi 8 Martii 1886. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (4.) ARMENIACA. 921 

^^ Venetiis s. Lazari MS. 887. 

a. 1007, in fol, membr, coU. 2 : Ew. Vidi 8 Martii 1 886. 

^o Venetiis s. Lazari (sine numero) ^Evangelia magna". 

saec. Xn (IX ?), 46.5X36.5, membr, eoll. 2 (30.5 

X10.8; 2 colL = 24.2), 11. 11; Carp, Eus-tab, harm in 

ima pag: Ew, Folia nonnulla supplevit manus posterior. 

Vidi 8 Martii 1886. 

^ - Venetiis s. Lazari: a. 1184: JEkv, 

Habet monasterium s. Lazari praeter hos codices fere 
sexaginta quattuor codices evangeliorum. Accuratiora 
accipiemus ad finem perductis catalogis Vindobonensibus 
iam supra, p. 915> adn. 2, laudatis. 
Kmia. 

Vir cl. Karapet ter Mkrtzschian archidiaconus 
Etzschmiadzensis amicissime mecum quae sequuntur com- 
municavit e libro Armeniaco cui titulus est: Catahgus 
codicum manvscriptorum qui in bibliotheca sancti throni in 
urhe Etzschmiadzin adservantur, iumi patriarchae omnium 
Armeniorum catholiei MaJtthaeiy impensis magistri Hahoh 
Karinian, eremita^ ex urhe Erzeroum, in usum schokte 
theologicae Etz8(^miadzends, Tiflis a. 1863: foll. 4, pp. 230. 
Daniel Wardapet^ Shanazarian hunc catalogum scripsit, 
Karinian illein ordinem redegitettypis impriraendum curavit. 
Codices 147 — 178 continent bibliorum exemplaria 
triginta duo (ex quibus nisi fallor novem annos 1151, 
1253, 1290, 1292, 1295, 1297, 1305, 1308, 1400 prae 
se ferunt). 

Codices 179 — 221 exhibent bibliorum partes; codex 
179 anno 1271 scriptus est, codex 183 anno 1203. 

Codices 222 — 363 continent evangeliorum exemplaria 
centum quadraginta duo. Codex 222, compagine ebumea 
saeculi tertii vel quarti instructus, anno 989 scriptus est. 
Codex 223 scriptus est anno 1308, codex 229 anno 1035. 

* „Wardapet" significat monachum qui et „doctor" est. 



Digitized by 



Google 



922 IX. DE VERSIONIBUS. 

Codices 1068 — 1239 continent commentarios, pleroe- 
que in libros Veteria Testamenti, nonnullos in libros Novi 
Testamenti. 

Yir cl. Karapet me certiorem fecit bibliothecam illam 
hodie multo maiorem factam esse libris undique conlectis; 
fore ut catalogUB novus mox incipiatur; catalogum propterea 
difScilem esse ad conficiendum, quod tomi multi conlectanei 
maximi bibliothecae insint (exempli gratia continere 
codicem 918 centum undeseptuaginta numeros, codicem 920 
quadringentos quattuordecim numeros). 



(5.) GE0RGIANA.1 

Etsi iam annis 320 — 330 Christiani in Iberia erant, 

tamen versio Georgiana sive Grusinica sive Iberica saeculo 

demum sexto confecta esse dicitur e Graecis codicibus. 

Fortasse vel ex Armeniacis facta est vel ex Armeniacis 

et Slavonicis postea interpolata; hoc adsever- 

atur de editione versionis Georgianae Moscuae 

in suburbio Svenzga anno 1743 publici iuris &cta'. Prius- 

quam aliquid certi de versionis origine et indole didi- 

cerimus, nihil proderit rebus criticis citatio huius versionis. 

Edita est versio primum Moscuae a. 1723. Anno 

1816 prodiit Petropoli editio litteris ecclesiasticis, anno 

1818 litteris civilibus sed eiusdem textus.^ lulius Henricus 

* Cf lohannes Gottfried Eiehhom, „Von der Qeorgischen 
Bibeliibersetzung" in aetis AUgemeine Bihliothek der biblisehen 
Lileratur, Lipsiae a. 1787, vol. 1, pp. 158 — 169; e fonte Romano 
hausit EichhomiuB. 

* Zenkerus, Bihlioiheca orientalie, Lipsiae a. 1861, voi. 2, 
p. 171, dicit versionem e Slavonico factam esse. 

* Franc. Car. Alter, Ueber georgianiache Litteratur^ Vindobonae 
a. 1798, qui lectiones ex editione anni 1743 exhibet; S. C. Malan, 
The gospel aecording to S. John translaled from the eleven oldeet 
veriions except the Latin, Londinii a. 1862. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (5.) GEORGIANA. (6.) PERSICAE. «23 

Petennaimas edidit^ epistulain ad Philemonem anno 1844 
ex editione anni 1816. 



CODICES GEORGIANI. 

Scholzius^ atque Tischendorfius referunt de codicibus 
Georgianis in monasterio sanctae Crucis prope Hiero- 
solymam servatis, Malanus de codicibus monasterii 
Etehmiadzinensis sub montem Ararat siti. 

. Romae Vat. Clem. Assem. 1, p. 587 a, num. 2. 

saec. ? , in 4, membr, foU. 303 : Ew. 
^ Romae Vat Clem. Assem. 1, p. 587 a, num. 3. 

saec. ?, in 4, chart, foll. 178: Ew, 
„ Romae Vat Iber. 1. 

saec. ? („antiq."), in 4, membr: Ew, Cf Angelus 
Mai, Seriptorum veterum nova eoUedio, yo1.5i Romae a. 1831, 
paginarum series altera, p. 242. 



(6.) PERSICAE. 

Persae iam primis ecclesiae temporibus evangelium 
receperunt, et veri simile est eos etiam versionem propriam 
habuisse, quamquam traditur eos versione Syriaca usos 
esse. Nihilominus habemus hodie teste Stephano Evodio 
Assemano versiones evangeliorum (Novi Testamenti, 
etiam Veteris Testamenti si Pentateuchum excipis) solas 
duas, vel, si novissimam addis, tres, easque tempore satis 

^ Petermann, Pa%Ui epistula ad Philemonem tpeeiminia loco 
ad fidem versionum oHenUUium veterum una cum earum textu origi- 
nali Graece edita, BerollDi a. 1844, liber metallo ezpressus. 

* Scholzius dicit de oodicibus quadringentis, qnorum plerique 
libros sacros oontineant, BibL-krit, ^eise, Lipsiae et Soraviae a. 1823, 
p. 148.149. Cf Tischendorfius, Beise in den OrienU, Lipsiae a. 1846, 
voL2, p.69. 



Digitized by 



Google 



•24 IX. DE VER8IONIBD8. 

recenti confectas, unam ab incerto auctore e Graeco, alteram 
anno circiter 1341 a Simone, filio losephi Altabrizi seu 
Taurinensis, Persa Christiano concinnatam e Sjrriaco, tertiam 
anno circiter 1739 (ineunte anno 1740) iussu Shah Nadir 
Persarum imperatoris in urbe Ispahan elaboratam e Latino.^ 
Quare in consilium yocentur in quaestionibus criticis 
tractandis prorsus nescio. 

Versionem e Graeco saeculo ut videtur quarto decimo 
factam edidit Abrahamus Whelocus^ (unde pw^ 

P vel^**«), quo (a. 1654) mortuo opus ad finem 

perduxit Piersonius anno (Mt 1652)1657, «conlatis cbdi- 
cibus tribus ex Oriente in academias utrasque Anglorum 
perlatis." Unus Oxoniensis videtur teste Scrivenero Laud. 
A. 96 fuisse; alter Cantabrigiensis erat Gg. V. 26 anno 
1607 scriptus; tertius horum codicum erat Oxoniensis 
Pocockianus 128 (cf infra cod. 3)^ anno 1341 scriptus 
qui versionem e Syriaco haustam exhibet, quo codice usus 
est etiam Waltonus (cf supra, p. 220) in bibliis 

P suis polyglottis (unde pers^), additis Samuelis 

Clerici versione Latina et Thomae Gravii notis. Tischen- 

* De tertia hac versione refert B. Dorn, BvMetin de la elasae 
hislorico-philohgigue de Vacadhme imp, des aciences de St. PHers- 
bourg, yol. 5 (a. 1848), num 6.6(101.102), col. 65-— 82. Videtur 
Domius codices musei Asiatici academiae Petropolitanae alterum 
nnmeris 387 — 392, alterum num. 392 a signatos adhibuisse; cf 
Catalogue (ut supra, p. 877, cod. 35), p. 243. Cf etiam Ij& Long- 
Masch, Biblioth, sacra, pars2, toI. 1, p. 164. 

* Whelocus, Qibatuor evangeliorum . . . versio PeTHca^ Syria- 
cam et Arabicam suaviesime redolens, ad verba et mentem Oraeci 
textus fideliter et venuste concinnata eodd. tribus mss ex oriente in 
academias utrasgue Anglorum perkUiSj operose invicem diligentergue 
eollatis per A. W. Londinii a. 1657. 

' Oatalogi librorum manuscriptorum Angliae et Hibemiae in 
unum coUecti^ Oxonii a. 1697, tom. 1, parsl, p. 275, Bodl. XI, 5453. 
Scriyenerus testatur codicem alium evangeliorum Persicum, olim archi- 
episcopi Bancrofti, postea Lambethanum, inde ab anno 1646 Canta- 
brigiensem fuisse. 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (6.) PER8ICAE. «25 

dorfius hausit lectiones Waltoni Persicas ex libro 
Christophori Augusti Bode.^ 



CODICES PERSICI. 

AiigUa. 

^ Cantabrigiae coUegii s. Emanuelis M8. 64. 

chart: Ew. Cf CaJUdogi librorum msa Angliae et 
Bibemiae, Oxonii a. 1697, vol. 1, pars 1, p. 90b. 
2 Cant. univ. Gg. V. 26. 

a. 1607: Ew, Cf supra, p. 924. 
g Oxonii Bodl. Pocock. 241 (Eth6 1835). 

a. 1341, 21.8X15, chart, foll. 170: Evv e Syriaco. 
Versio eadem est atque apud Waltonum (cf supra, p. 220), 
qui plura de hoc codice tradit, vol. 1, prolegomena, p. 102. 
Cf (Eduardus Sachau et) Hermannus Eth^, CaUdogue of 
ihe Fersian.,. MSS in the Bodkian library (Cat codd. 
ms8. bibl Bodl. pars XIII), pars 1, Oxonii a. 1889. 
- Oxonu Bodl. Orient. 189 (Eth6 1836). 

saec.? (rec): Mt eiusdem versionis atque quam codex 
3 (Eth6 1835) continet; addita est versio Latina. 
g Oxonii Bodl. Laud. Or. 2 (Eth6 1837). 

saec. ? : Ew versionis eiusdem atque quam 
L Aumer (cf infira, cod. 17, Monac.41d), p. 133, num.340 
habet Fuitne hic codex olim Laud. A. 96 (cf supra, 
p. 924) ? 
g Oxonii Bodl. Orient. 587 (Eth^ 1838). 

saec. ? : Evv. Versio eadem atque quae in codice 
5 (Eth^ 1837) exstat. 

„ Oxonii Bodl. Hyde 12 (Eth^ 1839). 

a.l722:^w. Eadem versio atquecod.6 (Eth^ 1838). 

* Bode, Evangelium \^Mt Mc Lc /oA] ex veraione Persici inter- 
pretis in hibliis polyglotlie AnglicU editum ex Pertico idiomate in 
Latinum tranUulit timulque de Pereica quatuor evangeliorum vernone 
generatim praefatua eat C. A. B. Helmstadii 1750 et 1751 quattuor 
partibiis. 



Digitized by 



Google 



926 IX. DE VER8IONIBUS. 

g Oxonii Bodl. EUiott 13 (Eth6 1839). 

saec. ? (rec): Ew. Haec versio differt ab aliis in 
codicibus Bodleianis contentis, etiam a versione cura Henrici 
Martjn annis 1811.1812 facta, quae in codicibus EUiott 14 
(Eth6 1833) et Ouseley Add. 66 (Eth^ 1834) inest 
Autria. 
Q Vindobonae bibl. caes. 49. 

saec.?y in 4, chart: PscUmi Ew. Of Nesselius, CaUdogu8 
bibliothecae caemreae manmcriptorum, Vindobonae et Norim- 
bergae a. 1690, pars VII, p. 151 a. 
.^ Vindobonae bibl. caes. Fliigel.. 1550, foll. 105—201. 
saec.XVni?,in8: ^ ex Gallico versa. CfFlugel, 
Die arahidchen, persischen und turkischen HdndsehTifien 
der . , , Hofbibliothek zu Wien, Vindobonae, vol.3 (a. 1867), 
p. 11. losephus de Hammer, Codicea Arabieos Persieoa 
Tureicos bihl. . . . Vindobon. recensuU I. de H. Vindobonae 
a. 1820, p. 60, num. 546, caput Matthaei secundum ex 
hoc codice edidit. 
BattTla. 
. Lugd. Bat bibl. acad. MS. 675 Wam. (Goeje 2393). 
saec. ? : Ew, Cf v. cl. M. I. de Goeje, Oatahgus 
orientalium bibliothecae academicae Lugduno-Batavae, vol. 5, 
Lugduni Batavorum a. 1873, p. 90. 
.g Lugd. Bat bibl. acad. MS. 701 Wam. (Goeje 2394). 
saec. ? : Ew non eiusdem versionis atque cod. 11 
(675 Wam.). 

„ Lugd. Bat bibl. acad. MS. 291 Wam. (Goeje 2395). 
saec.?: Ew eiusdem versionis atque cod. 12 (701Wam.), 

Callia. ' 

. . Paris. bibl. nat Pers. 2. |vol. 1, p. 269. 

' saec. ? , in fol, chart: Ew. Cf Cat Paris. a. 1739, 
^- Paris. bibl. nat Pers. 3. 

saec. Xni, in fol, chart: Lc. 
^„ Paris. bibl. nat Pers. 4. 
a. 1663, in 8, chart: Ew. 



Digitized by 



Google 



1. ORIEOTALE8. (6.) PERSICAE. «27 

(ierauia. 

^- Monaci bibl. reg. M8. orient. 41 d (Aumer. 340). 
a. 1804, 28X22, chart,folL 291, 11. 11: -EW. Textus 
non consentit cum textu in Waltoni polyglotds. Scriptua 
manu MirzA 'Abdallah (in usum yiri Anglici West). Anno 
1838 emptus. Cf Oat. cadd, mss hihl. reg, MonaeengiSy Um, 
J, parsSy oodd Peraieos oompledens [etiam sub titulo: Die 
persiaehen Handdckriften . . . besehrieben von Joseph Aumer'], 
Monaci a. 1866, p. 133. 
Italla. 
.^ Flor. Palat. Med. 17. 

saec. XVI: Im mut; „epitome harmoniae quattuor 
evangeliorum ex menteEusebiiPamphili"; prooemiaquattuor 
in N.T. et commentarius in loh auctore Stephano, Arme- 
niorum patriarcha, qui et huuc codicem scripsit; de Stephano 
et de versionibus Persicis cf Assemanus, BibL Med, Laur, 
et Pal. eodd, msa. <mentt. Florentiae a. 1742, p. 60.61. 
Codex hic est versionis antiquae e Syriaco haustae. 
^^ Flor. Palat. Med. 19. 

recens: Mi Pers e Graeco. 
g^ Flor. Palat. Med. 23. 

recens: Mt Pers e Syriaco. 
^. Flor. Palat. Med. 33. 

saec. ? : Ew Pers. 
22. [Rom. Vat Pers. 1: Etw e Gallico vel Latino.] 
^^ Romae Vat Pers. 2. 

saec. XVI, in fol, seric, foll. 113: Ew. In regione 
Golcondae scriptus. Cf Angelus Mai, Scriptorum veterum 
nova ooUediOy vol. 4, Romae a. 1831, p. 630. 
^ - Romae Vat Pers. 3. 

a. 1592, in 4, chart, foll. 60: MaU. Alepi scriptus. 
g^- Romae Vat Pers. 4 olim, 1 olim, Lat 3774. 

a. 1312, in 8, chart, foll. 80: Matt. 
^^ Romae Vat Pers. 56. 

* saec. XV, in 8, chart, foll. 217: Em). 



Digitized by 



Google 



•28 IX. DE VERSIONIBUS. 



Rissia. 

g.„ Petropoli bibl. caes. Orient. 248. 

a. 1318, in 8, chart(?), folL 211: Ew. Textus 
non consentit cum textu in polyglottis Londinensibus (cf 
supra, p. 220). Olim Eusebii Renaudot, deinde Dubrowskii. 
Cf Catalogue (ut supra, p. 877, cod. 35), p. 241—243 ubi 
pauca ex codice exhibentur. De codicibus duobus musei 
Asiatici academiae Petropolitanae, vide supra, p. 924, adn. 1. 



(7.) ARABICAE.1 

Quo tempore primum exstiterit versio Arabica omnino 
nescimus. Vestigia versionum Arabicarum ante Moham- 
medis tempora confectarum desunt^negavitquelohannesGilde- 
meisterus^ versiones innotuisse iis qui desertura incoluerunt, 
quamquam concedit regni Ghassanidarum Arabes doctiores 
ad hoc opus idoneos Aiisse. Videntur tamen versiones non 
multo post illud tempus factae esse cum codices habeamus 
qui ante annum 850 scripti esse putantur. Paulus de 
Lagarde,^ vir de linguis orientalibus optime meritus, ita 

* De versionibus Arabicis eonferendi sunt Hugii liber Ein- 
leitung etc. ed. 4, Stutgardiae et Tubingae a. 1847, vol. 1, p. 378 — 
402 ; — et liber lohaunis Gildemeisteri De evangeliis in Arabicum 
nmplici Syriaca translatiSy Bonnae a. 1865; etiam Gildemeisteri 
Catalogus manuscriptorum Arabicorum bibliothecae Bonnenns, 
Bonnae a. 1873, fa8c.4, p. 64, adn.*; — praeterea verba Comelii V.A. 
Van Dyck, Americani, a v.cl.lsaaco H. Hall publici iuris facta, Joumai 
of the American OrientcU society, vol. 11, num. 2, Novo Portu 
(NewHaven)a. 1885, p. 276 — 286; — denique v. cl. Martinus Klamroth, 
Der Aunug aus den Evangelien bei dem arabischen Historiker 
laCqHbi. Dissertatio festalis gymnasii Ouilelmiani, Hamburgi, 
a. 1885, p. [117.118] et v. cl. Ignatius Guidi, „Le traduzioni degli 
Evangelii in arabo e in etiopico*' in aciis Atti della R. accademia 
dci Idncei (cf supra, p. 894, adn. 1), series quarta, vol. 4, p. 5—37. 

* Gildemeister, De ew. in Ar. e simpl. Syr. transl. p. 30.31. 
' Lagarde, De novo testamento ad versionum orientahim fidem 

edendOf Berolini a. 1857, p. 3; conferenda est dissertatio eadem 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ARABICAE. «W 

de hac re loquitur: „arabieam versionem quae in orieDtis 
regiouibus faeta sit (ni fallor) unam tantum habemus, eam 
vero ad trium nationum usus aceommodatam;" — poetea 
addit haec de versionibus Arabicis: ^quarum ratio eadem 
mihi esse videtur quam recensionum latinarum esse Nicol. 
Wisemanus ostendit" Evangelia quoad hodie typis expressa 
sunt textum plerumque eundem exhibent^ et e Graeco textu 
versa sunt, sed ita ut hic illic cum textu Syriaco vel cum 
Memphitico concinant.^ Versio alia item e Graeco facta 
invenitur in codice Vaticano Arab. 13, de quo Scholzius 
disseruit; minus accurata est multis vel omissis vel additis; 
videtur® a Daniele Philentolo incohata, ab eius filio 
Gabriele Philokalo ad finem perducta esse in urbe Emesa. 
Exstat in codice a Tischendorfio ex oriente Petropolim 
lato evangeliorum versio Arabica e Syriaco Peshitta 
textu facta, qua de versione Gildemeisterus fiisius 
egit^ Libros alios e Graeco textu versos exhibent biblia 
polyglotta Parisiensia, unde etiam Londinensia, e codice 
„quem ex Aleppo adduci curaverat R. P. loseph Garmelita''; 
Act Paul Cath teste Hugio ab uno interprete eoque Airicano 
versa sunt, Apoc videtur alium interpretem habuisse. 
Act Cath Paul e Graeco versa reperiuntur etiam in illo 

in iibro Qetammelte Abhandlungen , Lipsiae a. 1866, p. 90, adno- 
tatione addita. 

^ Fabulas de evangeliis e Yulgata Latina in EUspania yersis, 
qaas luynbollios anno 1838 aceepit, explosit Gildemeisterus 
{De ew. etc. p. 42 — 48 et p. iii), qui monstravit codicem Frane- 
queranum oditionis Romanae apographum esse, loannem Hispalensem 
translationem non fecisse. 

* Cf Hugius, Einl, p. S79— 893. 

* Abulfaragius Abdalla Ben Altib yersionem ut yidetur utrius- 
queXestamenti commentariis suis inseruit; erat e Syriaco. CfHugius, 
Einl. p. 385; Gildemeisterus, Ve evv. p. 36. 

* Cf Hugius, Einl. p. 381—385. Yide etiam codicem Londini- 
ensem mus. Brit. Harl. 5474, anno 1288 scriptum, [Cureton] Catalogw 
eodd. m$8. orienU. etc, pars 2, Londinii a. 1846, p. 16b. 

TxscusHDOBF, N. T. ed. 8. 60G 



Digitized by 



Google 



WO IX. DE VERSIONIBUS. 

codice Vaticano quem iam nominavimus. Act Paul Cath 
Apoc e Syriaco textu versa exhibentur in editione Erpenii 
(cf infra) e codice Leidensi cum lectionibus ad Act Paul 
Cath e codice ut videtur Oxoniensi; Act Paul lac 1 Pet 
1 loh sunt e Peshitta versione; 2 Pet 2.3 loh lud Apoc 
videntur ex alia versione Syriaca, fortasse (quod putat 
Hugius) hodie ignota, hausta.^ 

Edita^ est versio evangeliorum Arabica primum Bomae 
(unde ar' vel "*) anno 1 590 (ad finem subscribitur annus 
1591), et iterum eodem anno cum interpretatione interlineari 
Latina ab Antonio Sinaita facta; cum novis titulis denuo 
venum datus est liber annis 1619 et 1774; editor fuit 
Baimundus. Anno 1612 Lugduni Batavorum prodiit epi- 
stula ad Titum cum lohannis Antonidae Alemariani inter> 
lineari versione Latina, et eodem anno lohannis epistulae 
tres cum versione Wilhelmi Bedwell Latina, anno 1615 
epistula ad Bomanos et epistula ad Galatas, anno 1616 
Novum Testamentum integrum cura Erpenii (unde ai* 
vel®') e codice^ anni 1342 (1343), qui videtur e codice 
Florentino 101 (cf infra, p. 942, cod. 90) transcriptus esse*; 
hunc codicem Scaligeri contulit Franciscus Baphelengius 
in usum Erpenii cum alio codice in Act et Epp; Erpenius 
ipse videtur conlationem illius codicis cum codicibus ei 

^ Sententia Steph. Evod. Assemani exstant interpretationes 
Noyi Testamenti Arabicae modo dnae, a. Alexandrina e Oraeoo facta qua 
ntuntnr Melchitae et Coptitae, quae in Polyglottis Parisiensibug et 
Londiniensibus impressa est, — b. Antiochena e Svriaco fiicta qua 
utuntur Syri Nestoriani, Chaldaei, lacobitae, Maronitae, quae ex 
codice Flor. Palat. Med. 2 anno 170S Romae prodiit. 

^ De editionibus conferendus est loh. Gildemeisterus, Deevang. 
etc. p.iii. 42.43 adn. et Catal. p. 64 adn.; — item Lagardius (ut infVa, 
p. 936, cod. 36), p. IX — XI ; — I. Th. ZenkeruB, Bibliotheca orientalu, 
Lipsiae a. 1846, p.l84 — 190. 

• Vide infra, p. 937, cod. 43. 

* Erpenii textum invenies etiam in evangeliis Coptico-Arabicia 
a Bocietate biblica Londinii a. 1829 publici iuris factiB. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ABABICAE. 931 

propriis curasse.^ Anno 1645 foris data sunt biblia 
polyglotta (unde arP vel ^) Parisiensia quae textum 
evangeliorum Arabicum ex editione Romana yel etiam 
e codicibufl reg. (nat.) 27 et Coisl. 239 (cf infra, p. 939, 
codd. 62 et 65) hauserunt, aliorum librorum e codice 
„quem ex Aleppo addud curaverat'' losephus Carmelita 
(cf supra, p. 929). Haec Parisiensia secuti sunt editores 
bibliorum polyglottorum Anglicorum anno 1657; ex his, 
nonnullis propter societatis biblicae regulas mutatis, haustus 
est textus editionis Novi Castelli annis 1811 et 181 6. Editio 
bibliorum Romae anno 1671 publici iuris facta impressa 
est teste Zenkero iam anno 1650 (anno 1820 Londinii 
N.T. ex hac editione prodiit), anno vero demum 1860 teste 
Lagardio iterum Londinii typis mandata. Prodiit Romae 
a. 1703 cura Fausti Naironi N. T. Carshunice et Syriace, 
e codice Cyprio, non e codice Mediceo; repetita est haec 
edido in usum societatis biblicae cura Sacii Parisiis anno 
1827. Editiones evangeliorum Halabi anno 1706 (etevan- 
geliarii Halabi a. 1706), Negriana (a Negrio non adulterata) 
Londinii a. 1727, evangeliarii Mar Hannae anno 1776 
publici iuris factae textum paene unum praebent eumque 
e codice vel codicibus alibi non adhibitis. Teste Steph. 
Evodio Assemano^adulterini sunt multi loci in editione Novi 
Testamenti Arabica Londinii a. 1 725 cura Charmel mercatoris 
Anglici facta. Prodiit anno 1816 Calcuttae Novum Testa- 
mentum.^ Quam paraverunt editionem Coptico-Arabicam 
Tattamus et Curetonus Londinii annis 1847 — 1852 hau- 
serunt ex editione Shuairensi anni 1776, hic illic verba 

^ Lagardius (ut infra, cod. 36), p. XX, adn.*, dicit Erpenii 
codices venum datos Cantabrigiam miasos esse. Suntne hodie Canta- 
brigiae? Exemplar unius codicis scriptum erat manu Nesiulaman 
filii Azalkefati. 

' Assemani, BibL Med. Laur. et Pal. codd. mss. orienU. 
Florentiae a.1742, p. 66. 

' Exemplar Lipsiense dicit in fronte ,,cura N. Sabat". 

60* 



Digitized by 



Google 



932 IX. DE VERSIONIBU8. 

Copticis similia, e codice apud Coptorum patriarcham 
adservato hausta, inserentes. Anno 1864 edidit Lipsiae 
V. cl. Paulus de Lagarde evangelia Arabice e codice 
Vindobonensi.^ Tischendorfius in lectionibus Arabicis con- 
ligendis usus est etiam exemplari N. T. Graeci a Millio et 
Kustero editi manu Christiani Benedicti Michaelis notis 
instructo quae lectiones Erpenii saepe praebebant, unde 
signum mich; hoc N. T. acceperat e bibliotheca Orphano- 
trophei Halensis. 



CODICES ARABICI. 

Anglia. 

^ Cantabrigiae bibl. univ. G. 5.27. 

a. 1285: ^m ? 
2. Cantabrigiae bibl. univ. 6. 5.33: Ew, 
o Londinii collegii Gresham, MS. Norfolcianus 494. 
Ew Arab. Cf Catalogtta lihrorum ww». Angliae et 
Hiherniae, Oxonii a. 1697, p. 83 b. 

. Londinii collegii Gresham, MS. Norfolcianus 516. 

Cath Arab litt Syriacis. 

- Lond. nius. Br. Arundel. Orient. 7 (Forshall. Carshun. 2). 

a. 1609.1610: Paul (Phm Hebr) Ad lac 1 Pet lloh. 

Manu Cyriaci monachi et presbyteri, filii monachi Abdal- 

carimi ex castro Mansuri prope Mardam. Titulus epistulae 

lacobi incipit: „epistula prima ex epistulis septem catholicis.*' 

„ Lond. mus. Brit. Arundel. Orient. 20 (Cureton. 11). 

a. 1280, in 4, chart, foU. 154; praefatio generalis in 

evangelia, Eus-tab, prol., capp-tab (Mt93 Mc54 Lc86 

loh 46) , subscr, syn : Ew, Scriptus Damasci in aede 

dominae Copto-Aegyptiae e codice Arabico scripto manu 

abbatis Akhristdtuli (Christoduli) metropolitae urbis Dimydt 

(Damiatae) noti nomine Ibn Aldahfri. Synaxarium sequitur 

ordinem anni Coptici, incipit inde a mense Thoout, praebet 

* Cf infra, p. 936, cod. 36. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ABABICAE. MJ 

quae legi debent diebus festis, ieiunio saneto, sabbatis, 
dominicis, feriis quartis et sextis. Cf (Curetoni) Caialogus 
eodd. mss, orientt. qai in Mmeo Britannico aeservanturf 
pars 2, codd Arr amplectens, Londinii a. 1846. 
- Lond. mus. Brit Add. 11,856 (Cureton. 12). 

a, 1337, in 4, chart, foll. 205; arg in Mt, capp-tab, 
subscr, pict: Ew. Scriptus manu diaconi Yasuf filii 
Waliy-'uldaulah Mikh^il, filii doctoris Fa|l-'ullah, noti 
appellatione Scribae Thesauri. Olim coUegii de propaganda 
fide ex dono Petri Boydam archiepiscopi Scuporum. 

Lond. mus. Brit Add. 9061 (Cureton. 13). 

saec. XV, in 4, chart, foll. 154, charactere occidentali 
scriptus; prol ex Hier, capp (Mt 28 sed non hodierna 
ut vid, Mc 13, Lc21, loh 14): Ew\ mut. Post finem exstat 
synopsis librorum Aristotelis de physica auscultatione. 
^ Lond. mus. Brit. Arundel. Orient 19 (Cureton. 14). 

a. 1616, in 8, chart, foll. 419; capp (MtlOl Mc54 
Lc86 Ioh46 Act48 etc), subscr: Ew Act Paul (Phm Hebr) 
Cath (septem ordine usitato) Psalmi et Cantica. Manu Taljah 
filii parochi Htirdn Alhamawi. Post finem Act notitia de 
Paulo secunda vice nutu Neronis Romam ducto. 

Lond. mus. Brit Harl. 5474 (Cureton. 15). 

a. 1288, in4, chart, foU. 210; prol in Paulum sive 
vita Pauli, fiagt ut vid, subscr: Paul (Phm Hebr) Cath 
(septem ordine usitato) Act. Post finem Act notitia de 
Paulo secunda vice nutu Neronis Romam ducto. 

Lond. mus. Brit Sloan. 1796 (Cureton. 16). 

saec. XVII, iu 12, chart, foU. 65: TU Phm cum 
versione Latina. 
.^ Lond. mus. Brit Add. 7086 (Cureton. 17). 

a. 1398, in 4, chart, foU. 56: Apoc. Scriptus Ale- 
xandriae e codice ecclesiae patriarchalis dictae Almua'lacah. 
Ambrosius de Melita, episcopus Auriensis, codicem misit 
„ex civitate Cayri ad dominos reverendiss. Curiales sanctae 
Inquisitionis". 



Digitized by 



Google 



•34 IX. DE VERSIONIBUS. 

_ Olim Marsdeni. 

saec.?, in 4, chart?: Ew, Cf Guilelmus Marsden, 
Bibliotheca Mdrsdeniana philoloffiea et orientalis. A oaJUdogue 
elc, Londinii a. 1827, p. 301 b. 
. . Oxonii Bodl. Hunt. 615. 

saec. ? , in 8, chart, foU. 275: Evv Arabice e Graeco 
versa, litteris autem rabbinicis. Cf lohannes XJri, Biblio' 
thecae Bodleianae codicum mss. orientaMum . . . eatalogus, 
pars 1, Oxonii a. 1787, codd. Hebrr., p. 15, num. 79. 
.- Oxonii Bodl. Maresc. 138. 

a. 1579, in 8, chart, foU. 166: JBw Arabice (?) Hiero- 
solymis scripta. Cf Urius, cqd. Syr. p. 5, num. 22. 
.^ Oxonii Bodl. Marese. 426. 

* a.l544, infol, chart, foU. 204, coll.2: Evo Act Caih 
septem Pavl (Phm Hebr) Arabice e Syriaco. Scriptus in 
urbe Hardin. Cf Urius, cod. Syr. p. 4, num. 15. 
.- Oxonii Bodl. Marsh. 167 (Uri. Arab. 22). 

saec. ?, in fol, chart, foU. 288; capp Copt: Evv „e 
Graecis, vel potius Copticis, codicibus expressa''. Cf Urius 
(ut cod. 14), paginarum series altera, p. 32 a. 

g Oxon. Bodl. Seld. 3202. A. 69 (Uri. Arab. 23). 
a. 1326, in fol, chart, foll. 230; capp Graec: Ew 
e Coptico. ScriptuB in Aegypto, in monasterio Shahrani. 
.^ Oxon. Bodl. Arch. Seld. A. 68 (Uri. Arab. 24). 

a. 1285, in fol, chart, foll. 238; syn: Ew) e Coptico 
cum glossis Copticis. 
g^ Oxon. Bodl. Hunt. 118 (Uri. Arab. 25). 

a. 1259, in fol, chart, foU. 330; Eus-tab in calce, 
prol Copt: Ei}v cum glossis Copticis. 
gj Oxon. Bodl. Hunt. 262 (Uri. Arab. 26). 

vetus, in fol, chart, foll. 262: Ew cum catena. Anno 
1575 positus erat in bibliotheca Abu Musae monachi 
22 Oxon. Bodl. Laud. A. 132 (Uri. Arab. 27). 

saec. ? , m fol, chart: Pa\d (Phm Hebr) 1. 2. S loh 
1.2 Pet lud lac. 



Digitized by 



Google 



1. 0RIENTALE8. (7.) ARABICAE. W5 

gg Oxon. Bodl. Seld. 3203 (Uri. Arab. 28). 

' saec?, in 4, chart, foll. 288: PaiU (Phm Hebr) 
Cath (ordine usitato) Ad e Coptico. Scriptus in mona- 
sterio s. Antonii. 

g . Oxon. Bodl. Marsh. 575 (Uri. Arab. 29). 

* a. 1256, in 4, chart. foll. 215: Ew. 

. Oxon. Bodl. Laud. A. 70 (Uri. Arab. 30). 

saec. XVn (?), in 4, chart, foll. 70: 1.2.3 loh cum 
prae&tione et versione Bedwelli (cf supra, p. 930). 
Oxon. Bodl. Laud. A. 61 (Uri. Arab. 31). 
saec. ?, in 4, chart, foU. 160: Evv. 
gg Oxon. Bodl. Hunt 366 (Uri. Arab. 32). 

* a. 1478, in 8, chart, foU. 180; Eus-tab, prol: Ew. 
g- Oxon. Bodl. Hunt 571 (Uri. Arab. 33). 

saec. ?, in 8, chart, foU. 60: Apoc cum paraphrasi. 
g^ Oxon. Bodl. Laud. A. 2 (Uri. Arab. 34). 
' saec.?, in 8, chart, foll. 12: 1 Tkess. 
Oxonii Bodl. Orient. 265 (Nicoll. 14). 
a, 1348, in fol, chart, foU. 174; prol: ^. Versio 
est Erpeniana. Cf Alexander Nicoll, BihL Bodleianae codd. 
ms8. (yrientalium catalogw, pars 2, vol. 1, Oxonii a. 1821, 
p. 16b— 19a, num. 14. 
«^ Oxonii Bodl. Orient 299 (Nicoll. 15). 

' a. 1564, in fol, chart, foU. 175; prol, capp-t: Ew. 
NicoUus orationem dominicam et initium Lucae exhibet 
Oxonii Bodl. Orient 301 (Nicoll. 16). 
a. 1705, in fol, chart, foU. 118: Ew. Non consentit 
cum impressis. 
„ Oxonii Bodl. Canonic. Orient 129 (NicoU. 17). 

a. 1284, in fol, chart, foll. 210; Euth, syn: Paul (Phm 
Heb) Cath Act. Consentit fere cum textu Erpeniano. 
Oxonii Bodl. Orient 333 (Nicoll. 18). 
**• saecXVm, infol, chart, foU. 100: Pait/ (Phm Heb) 
Cath Act 1,1 — 14,26. Eadem manu qua codex 31 
(Orient 301). E Syriaco versus. 



Digitized by 



Google 



•36 IX. DE VERSIONIBU8. 

Q- Oxonii Bodl. Orient. 549 (Nicoll. 19). 

a. 1492, in 4, chart, foll. 266: Evl Textus cum 
editis non consentit. 
rt« Oxonii coUegii Reginensie MS. 351. 

saec. XVI, in 4, chart, foll. 408: K T. excepta 
Apocalypsi. 

Aistria. 
jv^ Vindobonae bibl. caes. Lambec. Or. 43 (Nessel. 44, 

A. F. 97, Hammer. 545, Plugel. 1544). 
saec. Lagard. XIV, Fliigel. VIII vel IX, in 8, chart, 
foll. 217, 11. 16; Eus-t, prol, vitae evangelistarum, capp- 
tab, capp (MtlOl, Mc54, Lc86, Ioh46), <nix: Ew. 
Lectiones variae e textu Aegyptiaco, Syriaco, Graeco 
(? vide Lagardium p. XI) ad marginem adscriptae sunt 
Olim Seb. Tengnagelii, qui a. 1605 codicem bibliothecae 
legavit. Cf Petrus Ejrstenius, Vitae ev^tarum . . . Breslae 
a. 1608, et Notae in evang, s. MaU . . . Breslae a. 1611; 
Petnis Lambecius, Commentarii de . , . bibliotheca caesarea 
Vindoboneneiy Vindobonae a. 1665, liber 1, p. 171 — 173; 
Daniel de Nesselius, Catalogm bibliothecae caemreae manuscrip- 
torum, Vindobonae et Norimbergae a. 1690, pars VII 
[orientt.], p. 150b. 151a; losephus de Hammer, Codices 
Arabicos Persicos Turcicos bibl. caes.-reg. Palat. Vindobon. 
recensuit I. de H. Vindobonae a. 1820, p. 60.61 (cur 
Hammerus de Act et 2 Cor codicis dicat, nescio); 
Gustavus Fliigel, Die aroMschen, persischen und turhischen 
Handschriften der . . . Hofiibliothek zu Wien, Vindobonae, 
vol. 3 (a. 1867), p. 6. Paulus de Lagarde totum edidit^ 
Die vier Evangelien arahisch aus der Wiener Handschrift 
herausgegeben, Lipsiae a. 1864; hic liber prolegomenis 
uberrimis instructus est. 

37. Vindob. caes. Fliigel. 1545: saec. Xm vel XIV, 
foU. 47: fragm ex Mt Mc. 

38. Vindob. caes. Flugel. 1546 et 1547: saec.?, foU. 18: 
fragm ex Mc et Lc. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ARABICAE. W7 



BaUfia. 

39. Amstelodami societatis BemonstTaiitium MSS. 190 et 
189 (Goeje 2793 et 2794). 

Praebet prior Ew (Eipeniana) alter Apoc Arabice 
manu Europaea scriptam. Cf v. cl. M. I. de Goeje, Catalogus 
eodicum orierUalium biblioiheeae amdemicae lMgd,'Bat. vol. 5, 
Lugduni Batayorum, a. 1873, p. 310. 

-^ Leovardiae (Leuwarden) MS. Arab. 5 (Goeje 2785). 
a. 1610: Ew ex versione Erpeniana. Godex fortasse 
ex editis exscriptus Amstelodami, manu Abdo-'l-Aziz ibn 
Mohammed in usum lohannis Paget^ fiiit lacobi Bhenferdii 
(t 1712), deinde academiae Franequeranae. Cf Lagardius 
(ut cod. 43), p. IX.X adn., et Goeje (ut cod 39). 

.. Lugduni Batavorum acad. scientiarum (long. 142). 
saec.?, in 4, chart, foU. 360; Euth: Paul (Tit [Phm?] 
Hebr) Cath Aet. Textus consentit cum Erpeniano. Anno 
1597 fuit lohannis Boreel Middelburgensis, postea Walraveni, 
deinde Willmeti. Videtur iam anno 1654 bibliothecae uni- 
versitatis Ludg.-Bat ftdsse. Ex hoc codice emendarunt 
Nisselius et Petraeus 1.2.3 loh lud, quas epistulas anno 
1654 ediderunt. Cf v. cl. P. de long, Catalogus codd. 
orient. bihL aead. regiae sdentiarum . . . Lugd. Bat. a. 1862, 
p. 180—183. 

-^ Lugd. Bat bibl. acad. MS. 243 Scaliger (Goeje 2368). 
cf supra, p. 695, Evl 6. „Versio evangeliorum eadem 
est ac Erpeniana.'' Cf Goeje (ut cod 39). 

-o Lugd. Bat bibl. acad. MS. 217 Scaliger (Goeje 2369). 
8aec.XV(1342?): N. T. Ordo est Ew Paul Cath 
Act Apoc. Ex hoc codice edidit Erpenius Novum Testa- 
mentum (cf supra, p. 930). Lagardius contulit cum codice 
Vindobonensi, Dle vier EvaJigelien arahisch, Lipsiae a. 1864, 
p. XX — XXXI; nihil de illo anno dicit, vlx tamen putat 
codicem anno 1400 anteriorem esse. 

- . Lugd. Bat bibl. acad. MS. 619 Wam. (Goeje 2370). 
saec. ? : Ew. Hoc codice „antiquo'' Lagardius non usus est 



Digitized by 



Google 



938 IX. DE VERSI0NIBU8. 

. Lugd. Bat. bibl. acad. MS. 214 Scaliger. (Qoeje 2371). 
saec. XVII ? : capita 26 ex Maii^ 9 ex Mc\ eadem 
versio, ut videtur, atque in cod. 43 (Scal. 217) Fortasse 
in Hollandia scriptus (cf Lagarde [ut cod. 43], p. IX, adn.). 
Fuit Raphelengii. 
-g Lugd. Bat bibl. acad. M8. 255 ScaUger. (Goeje 2372). 
a.l582:jLeetibA £ademversioatqueincod.43(ScaL2] 7). 
.- Lugd. Bat bibl. acad. MS. 218 ScaUger. (Goeje 2373). 
saec. XVII ? : Mt, Eadem versio atque in cod. 43 
(Scal. 217). Olim Raphelengii. 
-^ Lugd. Bat bibl. acad. MS. 223 Scaliger. (Goeje 2374). 
saec. XV: .Biw. Versio eclectica. Cf Lagarde (ut 
cod. 43), p. XVm— XIX. 
. Lugd. Bat. bibl. acad. MS. 225 Scaliger. (Goeje 2376). 
a. 1179: Em. De versionis indole cf Goeje. 
Lagardius (ut cod. 43), p. XTX.XX, textum, quare nescio, 
non curiosius examinavit 
. Lugd. Bat bibl. acad. MS. Orient 1571 (Goeje 2377). 
a. 1331, pict: Ew, Versio eadem atque in ood. 49 
(225 Scal). Olim Palmii. 

. Lugd. Bat bibl. acad. MS. 561 Wam. (Goeje 2378). 

saec. ? : Emi, Versio ab eis quae in ceteris codicibus 

Lugdunensibus inveniuntur differt. Textus divisio Sjrriaca est 

-^ Lugd. Bat bibl. acad. MS. 252 Scaliger. (Goeje 2380). 

saec. ? („recens"): A^poc^ non versionis Erpenianae. 

.Q Schultensianus MS. Orient 1. 

a. 1331, in 4, membr, foU. 216; pict: £W deest ' 

Mt2,12 — 23. In fine addita sunt diversa ad venera- 

tionem Mariae spectantia. Cf CaJUdogm librorum cui vm. 

hiblioihecae SchuUeTmanae, qm, dum in vims erat, usus est 

loh, Heinr, van der Palm , , . [Lugduni Batavorum mense 

ApriU a. 1841, venum data est bibl.] p. 185.186.308.309. 

fiaUia. 

- - hug vel cop hug: Paris. bibl. nat 17, olim 332. 

Copt-Arab, cf supra, p. 880, cod. 8; Hugius, Einl, 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ARABICAE. W 



ed. 4, Stutgardiae et Tubingae a. 1847, pare 1, p. 386 — 
388, Philem ex hoc codice edidit; textus est ex Memphitico. 
^^ Parifl. bibl. nat. Arab. 21. 

^^' a. 1340, in fol, chart: PaulIacl(et2f)Pet lud Act 
Arabice; e Coptico versus et ad vetustos codices Syriacos 
emendatus est textus. Cf Scholzius, Reise, p. 51.59. 
-^ Paris. bibl. nat Arab. 22. 

saec. ? , in fol, chart: Pavl Caih (septem ?) Arabice 
e Coptico versae et ad vetustos eodices Syriacos emendatae, 
Act Arab. Cf Scholzius, Reiaef p. 51.59. 
^. Paris. bibl. nat. Arab. 23. 

saec. ? , in fol, chart: Apoc Arabice e Graeco; 
sequitur comm in Apoc in quo saepe Hippolytus Portuensis 
laudatur. 
- j> Paris. bibl. nat Arab. 24. 
saec. ? , in 4, chart: loL 
.^ Paris. bibl. nat Arab. 24 A. 

' a. 1545 (1262 ?), in 4, chart; prol: Ew. 
-^ Paris. bibl. nat Arab. 24 B. 

'saec. XVII: Ew manu Abulmauvahheb laacub 
Maronitae (f 1692) versa.] 
«^ Paris. bibl. nat Arab. 25. 

a. 1583, in 4, chart: Ad Paul Caih, Cf Scholzius, 
Reise, p. 51.60. 
^. Paris. bibl. nat Arab. 26. 

saec. ? , in 4, chart: Apl in dies festos in usum 
Melchitarum. 
^^ Paris. bibl. nat Arab. 27. 

saec. ? , in 8, chart; Eus-t, prol: Evv ut videtur e 
Coptico versa ad Syriacum vero et Graecum emendata. 

63. Paris. bibl. nat Arab. 27 A: loh 

64. Paris. bibl. nat Arab. 74: a. 1645: Ew, 

65. Paris. bibl. nat Coisl. 239: Ew, 

66. Paris. bibl. nat Coisl. 244: a. 1330: AdEpp. Cf 
Scholzius, Reiae, p. 51.60. 



Digitized by 



Google 



•40 IX DE VER8IONIBU8. 

„- Paris. bibl. nat Suppl. Syr. 11 (Zot. 61). 

a. 1746, in 4, chart» folL 58: lectiones in dies festos 
e Pavl, Cf vir cl. H. Zotenberg, CaJUdogues des rrm 
syridques ... de la hihliotkhqm nationale, Parisiis [a. 1874]. 
^^ Paris. bibl. nat Copt 42. 

saec. ? , in 8, chart: Apoc Arab. Praecedunt preces 
et cantica. 

CfermMia. 
^^ diez: Berolini bibl. reg. Diezii. 

a. 1265 (?), mut: N, T, e Syriaca simplici yersum. 
Cf lulius Henricus Petermann, Pavli epigtoia ad Philemonem 
epedminis loco ad fidem verdonum orieivUdium veterum una 
cum earum textu originali Graece edita^ Berolini a. 1844, 
p. in. Metallo expressus est liber. 
7A ^g berol vel cop berol: Berolini bibl. reg. 
Pavl e Coptico. Cf Petermann (ut supra). 
-. Dresdis bibl. reg. MS. Or. 9. 

saec. XVII, in fol, chart, foU. 122: Ew. In Moldavia 
scriptus. Teste Reiskio est textus &miliae Erpenianae, 
idoneus vero ad Erpenianum emendandum. Cf lohannes 
lac. Reiske, „MSS CXXXV orientalium biblioth. elector. 
Dresdensis catalogus", in actis Memorabilieny a H. E. G. 
Paulo editis, pardcula 4, Lipsiae a. 1793, p. 4. 
-^ Gothae bibl. ducalis MS. Or. M611. 156. 

saec. ? , litteris Syriacis scriptus: loh versionis 
Erpenianae. Cf v. cl. Guilelmus Pertsch, Die arabischen 
Handschriften . . . zu Ootha, Gothae, vol. 4 (a. 1883), 
p. 563, num. 2889. 

73. Gothae MS. Arab. 1 707 d : cf supra, p. 840, num. 100. 

74. Gothae MS. Arab. M611. 145.146: Mt Arab-Lat 
prorsus recens. 

. Guelferbyti Orient 31 et 32 Gud. Gr. 

* saec.XVI, infol, chart: Paul Cath Apoc. Olim Parisiis. 
-- Lipsiae bibl. univ. Tischend. 12. 

saec. X vel XI, in 4, membr, foU. 130, Syr-Arab, 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALE8. (7.) ARABICAE. Wl 

mut: Ew ex Syriaco versa. Cf Tischendorfius, Aneedoia, 
a. 1855, p. 65.66. loh. Gildemeisterus commentationem 
ubenimam de hoc codice scripsit, De evangeliis in Arahicum 
e dmplici Syriaca translaUs, Bonnae a. 1865. 

-^ Lipsiae bibl. univ. Tischend. 31. 

' saec. IX, in 4, membr, foU. 2: M 10,9— 11,4 et 
14,13 — 15,2; te^te Henrico Leberecht Fleischer sunt haec 
iragmenta versionis Arabicae ceterum iguotae, Zeitschrift 
der Deutschen morgenlandischen Oesellschaft, Lipsiae a. 1854, 
vol. 8, p. 585 sq.; Tischendorf. Anecdota, a. 1855, p. 70. 

-- Lipsiae bibl. univ. cod. Tischendorf. 27. 

saec. ? , in fol, chart, foll. 25: fragm Paul e Coptico 
versa. 

-^ lips: Lipsiae bibl. univ. Tischendorf 37. 

saec. XTTT, in fol, chart, foU. 13 (17): fragmenta ex 
Paul et Ckifh; textus Paul (non Cath) est Erpenii textui 
similis; a Tischendorfio in Europam latus, Aneedotay 
a. 1855, p.71. 

.Q lips: Lipsiae bibl. univ. Tischendorf. 38. 

saec. Xin, in fol, chart, foU. 8: firagmenta ex Paul 
eCoptico versa; a Tischendorfio ex Oriente adlatus, AnecdotOy 
a. 1855, p. 72.73. Fortasse cognati sunt ar ^"« et ar ^^\ 

^^ Monaci bibl. regiae cod. or. 41 (Aumeri 238). 

a. 1393 vel 1394, 28X21, chart, foU. 97, col. 1, 
U. 20: Ew. Si recte nos docet codex textum anno 946 
opera Isaac ben Balishak (?) Cordubensis versum esse, 
fluxit textus sine dubio ex Latino. Olim Widmanstadii 
fiiit, qui fol. 1 dicit interpretationem esse diversam „a 
vulgata et usitata Arabum versione". Cf Aumerus, Die 
arabischen Handschriften der k. Hof- und Staaisbibliothek 
in Munchen (Oatalogus etc, tomi primi pars secunda), 
Monaci 1866, p. 78. 

jj. Monaci bibl. reg. Quatrem^re 216 (Aumeri 239). 
a.l770,21.5X15,chart,foll. 133, 11.17: jEW. Manu 
leremiae episcopi Damasceni scriptus. 



Digitized by 



Google 



•42 IX. DE VERSIONIBU8. 



82. 

83. 



Monaci bibl. reg. Quatrem^re 480 (Aumeri 240.) 
saec. XIX (?), 11.5X8.2, chart, foll. 210, U. 15: Ew. 
Monaci bibl. reg. cod. Arab. 240 a. 
saec. XIX (?), 33.5X22.6, chart, foll. 96, 11. 19: 
fragmenta ex Bkv, Cf Verzeiehnias der orimtaliscfien Hand- 
schriften der k, Hof- und Stacdnbihliothek in Minchen 
(CaMogus etc, tomi primi pars quarta), Monaci a. 1875, 
p. 155, num. 947. 
Italia. 
^ . Eugubii [Gubbio] bibliothecae communalis MS. 18. 
saec. XVII: Ew. C£ v. cl. G. Mazzatinti, Inventari 
dei mano9crvtti delle hiblioteche d*ItcUiay Forlivii a. 1 890, p. 1 22. 
^. Flor. Palat Medic. 2. 
^' a. 161 1 : Ew Paul (Phm Hebr) Cath (7) Apoe. Versio 
Carshunica, Arabica litteris Syriacis conscripta. Romae manu 
Antonii filii Euphimiani, in usum lohannis Raimundi 
scriptus e tribus exemplaribus collegii Maronitarum. 
j.g Flor. Palat Medic. 3. 

saec. ? : Rom l^ Cor Gal Eph, Versio „ Alexandrina'* 
teste Assemano. Hic codex est Scholzii Medic. 1, Reise, 
p. 87.89 — 91, ubi pericopam e 1 Cor dat 
^- Flor. Palat Medic. 9. 

Act e Graeco: codex Baimundi, in quo Latinam 
suam versionem inter lineas scripsit Hunc codicem numerat 
Scholzius, Eeise, p. 87.89, Medic. 25. 
88. Flor. Palat Medic. 11: Mt e Graeco. 
^q Flor. Palat Med. 14. 

' saec. ? : Paul (Phm Hebr) lac 1£.3 loh 1.2 Pet lud 
Act e Goptico. Manu lohannis in tribunali Alexandriae 
urbis notarii scriptus. 
^^ Flor. Palat. Med. 20. 

a. 1580: Ew e Copto. Patruus est codicis Lug- 
dunensis 217 Scaligeri (vide supra, p. 937, cod. 43) ex 
quo Erpenius a. 1616 Evv typis expressit Nam codex 43 
descriptus est ex exemplari „cuius descriptor ait se id 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ARABICAE. «43 

descripeisse ex alio exemplari emendato, exarato manu 
loannis episcopi Copton: qui loannes dicit se suum de- 
scripsisse ex emendatissimo exemplari, quod ediderat 
Nesiulaman, filius Azalke&ti''. Teste Assemano elaborata 
est haec versio a Nesiulamano e Coptico ante saeculum 
undecimum, Est Scholzii Flor. Med. 101 anni 1272, cf 
Scholzius, Reise, p. 87.88. 

Flor. Palat. Med. 24. 
' recens: lj2 Tim Hebr lac l^ Pet lud e Graeco. 
Scriptus a Guilelmo quodam in usum loh. Bap. Baimundi. 
Videtur hic codex esse Medic. 226 apud Scholzium, ReUe, 
p. 87.91.92. 

Flor. Palat. Med 25. 

saec. ? : Ew e Graeco. Haec evangeliorum versio 
prodiit typis Alepi a. 1706 sumptibus Athanasii Antiocheni, 
Graecorum Melchitarum patriarchae. 
Qo Flor. Palat Med. 29. 

saec. ? : Apoe e Graeco (Assem. teste; cf etiam 
supra p. 938, cod. 52, Lugd. 252). Estne hic Scholzii 
Medic. 410, Eeise, p. 87.92.93, ubi pericopam dat? 
Q . Florentiae Medic. 61. 

Ad Epp, Scholzius, Reise, p. 87.88, lectiones 
paucas dat. 
^- Mediolani Ambros. B. 20. 1. 

saec. XV: Memph-Syr-Aeth-Arab-(Armen): Epp, 
Scholzius, Reise, p. 73.74, lectiones paucas ex Cath dat 
g^ Romae bibl. Minervae IV, 187, in CC. 

a. 1009.1010, in 4, chart: Ew, Scholzius, Reiae, 
p. 132.133. 
^- Romae bibl. Min. IV, 191, in OC. 

saec. XI, in 4, cbart: Evv, Scholzius, Reise, p. 132 
— 135, textum huius codicis praeclarum laudat 
^^ Bomae Vat 10. 

a. 1717: Mt Manu Clementis Caraccioli seriptus. 
Vide Assemanum, p. 634 b, et Maium. 



Digitized by 



Google 



•44 IX. DE VERSIONIBUS. 



^g Romae Vat 11. jCaracciolii. 

a. 1708: Bw; Scholzius, Reise, p. 117.128. Manu 
.^^ Romae Vat. 12. 

' a. 1711: Ew; manu Clementis Caraccioli. Scholzius, 
Reise, p. 117.127.128. 
ini ^*** (^*^) I^omae Vat. Arab. 13 olim 71. 

saec. VIII (ita Maius, alii EK), in fol, membr, 
foU. 178, litteris Cuficis; M 1,1— 28,11 ifc 5,19— 16,8 
Lc mut, Paul (Phm Heb). Textus bonae est notae. Manu 
lusti filii Leonis filii Abilualidi. Cf Assemanus, I, 1, 
p. 629b, Scholz., Eei8€y p. 117— 127 (Scholzius lectiones 
varias nonnullas, nonnullas pericopas praebet); Hug., EinL 
§ 107, p. 450 — 452; Angelus Mai, Scriptorum veterum ruyva 
coUectio, vol. 4, Romae a. 1831, paginarum series altera, 
p. 11—13. 

101 a. [Romae Vat. .Arab. 14 olim 1: saec. XII, in fol, 
chart, foll. 123: IHatesmronJ] 
iAo Romae Vat. Arab. 15 olim 17. 

' a. 1338 (Scholz. 1334), in fol, chart, foll. 135: Ew. 
Scriptus in usum ecclesiae Copticae; olim Leonardi Abeli 
episcopi Saidae. Cf Scholzius, Reise, p. 117.128.129. 
Maius exhibet lectionum ecclesiasticarum notitiam ex hoc 
codice: cf Maius, p. 15 — 34. 
^^n Romae Vat. Arab. 17 olim 8. 

' a. 1009, in 4, chart, foll. 299: Lc loh Mt Mc. Haec 
versio singularis est ingenii dictioneque Alcorano ad- 
propinquat 
ini Romae Vat. Arab. 18 olim 9. 

' a. 993 (Scholz. 1005), in 4, chart, foll. 93: Iaic 
E Coptico versus. Cahirae scriptus. Cf Scholzius, Reise, 
p. 117.131. 
^^- Romae Vat. Arab. 20 olim 12. 

saec. XVI, in 4, chart, foU. 117: Ad. 
1AA -^"^^ ^*^ Arab. 21 olim 14. 

' saec. ? , in fol, chart, foll. 204: Paul (Phm Heb) 



Digitized by 



Google 



1. OBIENTALES. (7.) ARABICAE. 945 



„e Syriaco", Caih Act, Manu GuilelDii Tunetani scriptus. 
Cf Scholziufi, Relse, p. 131. 
^^„ fiomae Vat Arab. 22 olim 15. 

* a. 1472 (ita Maius, Scholzius dicit codicem manu 
Mosis anno 1288 scriptum esse), in 4, chart, foll. 201: 
Paut (Phm Heb) „e Syriaco", Caih AcL Cahirae scriptus. 
Cf Schokius, Rdse, p. 131.132. 

lAR Roniae Vat Arab. 23. 

' a. 1274, in 8, chart, foll. 323: Pavl Cath Aet. In 
monasterio s. Mercurii scriptus. Cf Scholzius, iSeise, p.l32. 
1AQ Roinae Vat Arab. 24. 

a. 1640.1646, in fol, chart, foU. 305: V.T. et N. T. 
^^^ Romae Vat Arab. 25 et 26. 

' a. 1715, in 4, chart, foU. 155 et 110: Mt La et Me 
Arab et Malaice. 
^^^ Eomae Vat Arab. 27. 

' saec. XIV, in 8, chart foU. 83: Act. 
^^^ Romae Vat Arab. 28. 

* saec. XTTT, in 4, chart, foU. 192: Pand. 
^^rt Bomae Vat Arab. 29. 

a. 1341, in fol (?), chart, foU. 183: Paul (Apl ?). 
11 A ^™^ YdX. Arab. 30. 

' saec. XVn, in 4, chart, foU. 72: Caih Apac. 
^^- fiomae Vat Arab. 31. 

saec. XVI, in 8, chart, foU. 65: Apoc. 
116. Romae Vat Arab. 93 olim 67: inest fragm Eph. Cf 
Vat Arab. 174, fol. 272. 
^^- Romae Vat Arab. 118. 

a. 1323, in 4, chart, foU. 79—96: Apoc. 
..^ Eomae Vat Arab. 406. 

a. 1335, in 8, chart, foU. 3—48 (49?): Apoc. 
^^Q Romae Vat Arab. 433. 

saec. XVI, in fol, chart, foU. 108: PavlAct Cath. 
^^^ Romae Vat Arab. 459. 

' a. 1298, in 8, chart, foU. 56: Apoc cum comm. 

TiscHBKDORP, N. T. ed. 8. 61C 



Digitized by 



Google 



M IX. DE VERSIOKIBUS. 

.^. Romae Vat Arab. 467. 

saec. XVn, in fol, chart, foU. 114: Ew, Venetiis 
scriptus. 
.„ Romae Vat Arab. 483 et 557. 

saec. XVn, in 8, chart, foU. 88 et 88: loh duo 
exemplaria. 

^^rt Romae Vat Arab. 501. 
^^' saec. XVI, in 8, chart, foU. 86: loh. 
191 Romae Vat Arab. 513. 

' saec. XVn, in 8, chart, foll. 161: Paul. 
. ^- Romae Vat Arab. 517. 

saecXVn, in 8, chart, foll.191: Pavl OathActApoc. 
. -^» Romae Vat Arab. 559. 

* saec. ? , in 4, chart, foU. 289: fragm Ew e codicibus 
duobus. 

li)7 Romae Vat Arab. 568. 

• saec. XVII, in 8, chart, foU. 176: Paul. 
^^^ Romae Vat Arab. 589. 

saec. XVn, in 16, chart, foll. 241: Mt Me loh. 
190 Romae Vat Arab. 610. 

' a. 1291, in fol, chart, foU. 257: Ew. Cahirae 
scriptus. Olim Assemanianus 6. 
^o/v Romae Vat Arab. 611. 

a. 1714, in fol, chart, foll. 133: Ew. 
130 a. [Romae Vat Arab. 613: saec. XVIII: Apoc cum 
comm Cornelii a Lapide.] 
^gy, Venetiis Marc. 11. 

' Aet Oath Panl Gr Lat Arab; cf supra, p. 628, Act 96. 
^^^ Benzelii 5 (hodie Upsaliae?). 

' a. 1265: Etrv Paul Cath Act Apoc; desunt Mtl,l 
-10,28 lIoh3,15— 3Ioh6 Apoc 3,15— 9,8. Olim 
monasterii Falamand et ecclesiae Mar Giar Habas. Cf 
Aurivillius (ut supra, p. 844, cod. 119). 
1QQ Benzelii 6 (Upsaliae?). 

saec. ? , in 4: Ecv Arabioe. 



Digitized by 



Google 



1. ORIENTALES. (7.) ARABICAE. 947 



^g- Petropoli bibl. caes. Orient 1. 

' a. 1036, in 4, membr, foU. 220: Eiw, Cf CkvUdogue 
des manugerits . . . arientava de la bibliothtque imphiale 
publiqae de 8t. PHershourg, Petropoli a. 1852, p. 1. 

^rt- Petropoli bibl. caes. Orient 2. 

saec. Xin, in 4, chart, foU. 194: Ew. Textus cum 
Erpeniano maximam partem consentit Ex urbe Erzeroum. 

^rt^ petrop: Petropoli bibl. caes. 

a. 892, in fol, membr, foU. 226; mut: Paul; eundem 
fere atque editio Erpenii textum praebet sed formis 
vetustioribus. Ex oriente in Europam a Tischendorfio 
latus duabus partibus, Anecdoita, a. 1855 (et a. 1861), 
p. 13.14; NotiUay a. 1860, p. 67. Henricus Leberecht 
FleiBcher de codice disseruit, ZeUschrift der Devisohen 
morgenldndieehen OeselUehafty Lipsiae a. 1854, vol. 8, 
p. 584 — 587; cf etiam Franciscus Delitzsch, Commeniar 
zum Briefe an die Hebrder . . . Lipsiae a. 1857: Fmfter 
Anhang, p. 764—768. 



De lectionibus ecclesiasticis Arabico-Copticis cf Maius, 
Scriptarum veterum nova ooUectio, Romae a. 1831, vol. 4, 
p. 15 — 34 seriei alterius: ex MS. Vat Arab. 15 olim 7, 
anni 1338; — et Arabico-Syriaco-Melchiticis p. 35 — 60 
ex MS. Vat Arab. 16 olim 25, saec. XII: Evl (cf Scholzius, 
BeUe, p. 117.129); p. 560: MS. 612, saec. XV: Apl; — 
et Arabico-Syriaco-Iacobiticis p. 61 — 71 ex MS. Vat 
Arab. 19 olim 11 anni 1539; — et iuxta ritum Nini- 
viticum: MS. Arab. 29 anni 1341: Paul; — et iuxta ritum 
Romanum: De Rossi MS. Arab. 3, saec. XVII vel XVIII, 
in 8, chart: Evl, cf loh. Bapt De Rossi, MSS, codices 
Hebraici lyiblioth, L B. De-Bossi . . . Parmae a. 1803. 



Digitized by 



Google 



•48 IX. DE VER8IONIBUS. 



2. 

OCCIDENTALES. 

Versiones occidentales verum si scire vis vereiones 
sunt Latinae, cum versionis Gothicae tantum fragmenta 
habeamus, versiones autem Slavonica, Saxonica, Frandca, 
Theotisca, Bohemica omnino minoris sint pretu. 



(1.) LATINAE.1 

Distingui solent codices Latini in codices versionis 
Italae et in codices versionis Vulgatae ; sed cum nomen illud 
incertum Italae vix apte adhibeatur ad textus omnes Hierony- 
miano antiquiores significandos, hoc loco distinguo versionem 
veterem Latinam, sive versiones ante-Hieron^rmianaa, et 
versionem Vulgatam sive Hieronymianam. Versiones vel 
recensiones Antehieronymianas inter se distinguendas esse iam 
agnoverunt viri docti;* vix tamen lectorem fiiget rem haud- 

^ tJna ex parte conBulendi sunt libri et libelli philologici qui 
linguam T/atinAm post Bcriptorum classioorum quos dicunt tempora 
diffusam tractant; e. g. y. cl. Franciscus Kaulen, Hdndbtieh ntr 
VtUgata. Evne systemaMsche Daratellung ihres lateinischen Spraeh- 
charakter8, Moguntiae a. 1870, pp. XII et 280; v. d. GustaTUB 
Koffmanne, Oeschiehte des Kirchen-Zaieins, Erster Band. Entstehung 
und Entwickelwng des KirchenUUeins bis auf Augustinus-HieronymuSf 
VratislaYiae , fasc. 1, a. 1879; fasc. 2, a. 1881; — Hermannas 
EduBch, „Zur vulgaren und biblischen Latinitat'< in actis ^60- 
schrift fur die osterreichischen Gymnasien, XXX, Yindobonaea. 1879, 
num. 11, pp. 806—811 (his in actis saepius disseruit Boenschius 
de Latinitate sive posteriore sive ecclesiastica) ; — Quntherus Alexander 
Emestus Adolfus Saalfeld, De bibliorum sacrorum Vulgatae editionis 
Graedtate, Quedlinburgi a. 1891, pp. XVI et 180. 

* Prae oeteris arridet mihi Westcotti Hortiique distinciio 
inter recensionem Africanam ad modum yerborum sacrae Bcriptorae 
in operibus Tertulliani et Cypriani citatorum, Europaeam saeculo 



Digitized by 



Google 



2. OCCIBENTALE8. (1.) lATINAE. 949 

quaquam tam accurate exploratam esae ut poesint hae 
distinctiones ubique definiri, praesertim cum paulatim una 
versio vel recensio in aliam transeat 

Tischendorfio, quem supra, p. 34.35 secutus sum, 

significabat nomen Italae codices omnee Antehieronymianos, 

unde etiam fit ut siglo it in margine posito vetus 

cuiusvis generis Latina significetur et codioes unus 

catalogus includat — 

a. VETU8 LATINA.^ 
Saeculo secundo medio in Africa, in Italia praesertim 
in parte eius septemtrionali, in Gkillia floruerunt ecclesiae quae 

qnarto in Enropa oocidentali praesertim in Italia Beptemtrionali late 
adhibitam, lUUicam sive Italianam post saeculum quartum medium 
in operibufl Aug^ustini citatam ; cf Westc.-Hort., N. T. [yol. 2] IrUr. 
pp. 78—84, §§ 108 — 117, et Wordsworthius, Old-Latm hibUcal texts. 
No.II, Oxonii a. 1883, pp. XXXIss. 

"^ De yersionibus veteribus Latinis conferendi sunt, praeter edi- 
tiones codicnm vel fragmentorum infira laudatas, in primis y. d. West- 
oott, Smith^s Dictianary of the BihUj ed. Amer. Noyi Eboraci a. 1876, 
vol. 4, p. 8451'— 3459' sub voce VvZgate; v. d. Fritzsche, Hertog^s 
Realencyklopddie, ed. 2, Lipsiae a. 1881, vol. 8, p. 488 — 445; Herm. 
Bdnsch, Itala und Vulgatay Marbnrgi a. 1875, Das N. T. TertuUians, 
Lipsiae a. 1871; (item BOnschii „Itala Stadien'' in actis Zeitsehrift 
fO/r wissensehafUiche TheologiCy lipsiae a. 1881, vol. 24, p. 198—204, 
«. 1882, vol. 25, p. 104—109, et „Die altesten lateinischen Bibel- 
tibersetznngen nach ihrem Werte fur die lateinische Sprachwissen- 
schaft" in libro GoUectanea philologa ab H. B., Bremae a. 1890, 
pp. 1 — 20); V. d. Ziegler, Die lateinischen Bibeltibersetzungen vor 
Hieronymm und die Itala des AuguHvnus^ Monad a. 1879; v.cl. 
Westoott, A general swrvey of the history of the canon of the New 
Testament, pars 1, cap. 3, § 2, ed. 5, Cantabr. et Londin. a. 1881, 
848 — 269; Scrivenerus, A plain introduetion . . . ed. 8, Londinii 
a. 1883, p. 888 — 365 (in editione quarta, quam v. d. Ednardus 
Miller praeparat, cnrabit v. cl. Henricus I. White versiones Latinas) ; 
diBcnrsns vv. cll. Wordsworthii et Qnildmi Sanday et Henrid I. 
White in libris Old-LaUn bibHeal texts, Ozonii I, a. 1883; II, a. 1886 ; 
in, a. 1888, item recensio huius operis a v. d. Petro Corssen scripta 
in actis Qottingische gelehrte Anzeigenj Gottingae a. 1889, vol. 1, 
p. 299-;-319, iis non ncglectis quae v. d. Sanday in actis The 



Digitized by 



Google 



WO IX. DE VERSIONIBU8. 

et Graecos codices haberent et consuetadine Latinorum 
hominum uterentur unde facile accidere potuit ut Novum 
Testamentum in tribus illis terris Latine verteretur. Quod 
quamquam concedendum est, probabilior tamen videtur opinio 
esse eorum qui putant veterem versionem Latinam primum in 
Africa proconsulari factam esse. Versio talis Africana primi- 
tiva si ponitur, quaestiones quae de Veteris Latinae textu- 
um cognatione motae sunt satis commode solvuntur neque ad 
duplicem vel triplicem originem con&gere opus est. Orta 
est autem haec translatio paulatim, non subito vel iussu episcopi 
alicuius, unde fluxerunt discrepandae inter hunc et illum 
Novi Testamenti librum. ^ Versionem hanc veterem Africanam, 
inter alios testantur Lrenaei interpres, TertuUianus, Cypria- 
nus, Victorinus, Lactantius, luvencus, Firmicus Matemus, 
HilariuB diaconus, Hilarius Pictavensis, Luciferus Galarit- 
anus, Optatus, Ambrosius, Hieronymus, Bufinus, Primasius, 
inprimis Tert Gypr Hilarius uterque, Luciferus.* 

Interpretes AMcani Graeca simpliciter verterunt in 
hac versione, retinueruntque quoad potuerunt textus Graed 
et verba et verborum ordinem et verborum coniunctionemy 
ut quodammodo videre possimus quo textu Graeco usi 
sint. Teste Westcotto^ e discrepantibus lectionibus 

Aeadtmy, Loodinii a. 18S9, yol. 1, pp. S2Sa— d24b, scripsit; y. cL. 
Hugo linke, Stvdien zur Itala [Programma gymnasii urbam eyangelici 
8. Elisabethae] VratiBlayiaa a. 1889; y. d. Fridericus Zimmer, „£iii 
Blick in die Eotwickelungsgeschichte der Itala," in actis Theologische 
Studien und KriUken, Gothae a. 1889, yol. 2, p. 331^355; neflcio 
quid sit „The Latin yensions of the goepels" in actis Churck 
Quarterly Review, Londinii a. 1890, Oct., p. 85—105. 

^ Mill, N. T, Or. ed. Kuster, Amstelod. a.l710, proll. paragr. 
513—606. 

^ De bibliis a papa Hilaro oonfectis et de yoce ,,bibliotheoa" 
cf litterae y. d. Samuelis Berger ad y. ill. De Bossi datae, ,^ 
bible du pape Hilarus/' in actis JBulleUn criHquej XIII| 8, Parisiis 
15 Aprilis a. 1892, pp. 147—152. 

' Westcott, Smith^a Dictionary of ihe Bible, Noyi Eboraci 
a.l876, yol.4, p.3478^ 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAUSS. (1.) LATINAE. 951 



versioois veteris atque versioDis Vulgatae, nihil licet 
concludere de lectionibus variis Graecis nisi in evangeliis 
ubi Hieronymus diligentius textum mutavit; in aliis libris 
variant phrases Latinae Graecis non mutatis vel mutatione 
leddonum Graecorum non perspicua. Consentit textus 
versionis veteris Latinae non emendatae saepissime cum 
oodicibus iis quos occidentales dicimus.^ 

Vetus illa Latina versio, in Europa aeque atque in 
Africa late adhibita, annis nonnullis peractis non solum in 
AMca,' ubi minus ecclesiae auribus repugnabat, recensita 
est, sed etiam in Italia, in Britannia, fortasse in Gallia 
diligentius emendata esty unde exstitit dissensio illa codicum 
ante-Hieron^rmianorum quos habemus. De recensione 
Gallica, cum codices nondum excussi sint, paene nihil potest 
dici; fortasse Lrenaei interpres initia talis recensionis iam 
exhibet Codices recensionis Britannicae complures^ post 
Bentleium adierunt viri docti Angli, 3ed horum quoque lectiones 
ad hunc diem eo carent, qui onmibus perscrutatis qua nece&- 
situdine haec versio cum Vetere Latina et cum Vulgata 
coniuncta sit accurate definiat. Becensio vero Itala sive Italica, 
quamquam pauci eius codices ut evangeliorum Brixianus 
et Monacensis hodie exstare videntur, omnium celeberrima 
est ut quae versionibus Latinis ante-Hieronymianis nomen 
iam vulgatum commodarit et disputationum de textus 
Latini origine ansam dederit. Augustinus scripsit: y,In 

^ Cf Tischendorfius, Evangelium Palatinum, Lipsiae a. 1847, 
p. xvi Bqq. 

^ Inde flnxerunt Augnstini querelae de ezemplaribtts yariis 
et mnltifi. Uno loco, de consensu evan^elittarum, 2,128(66), laudat 
codioee ecdesiasticod interpretationis usitatae, quo nomine textum 
AIHcannm designare yidetur. 

* y. d. Westcottus apud Smithium nonnulla ex his codicibus 
hansta praebuit, oonferenda vero est inprimis y. d. lohannis Words- 
worth, episoopi Sarisburiensis , editio Noyi Testamenti Vulgatae 
▼ersionis, Novum Testamentum . . . Latine , Oxonii Mt a. 1889, Mc 
a. 1891, Le a. 1893. 



Digitized by 



Google 



•S2 IX, DE VERSIONIBU8. 

ipsis autem interpretationibus Itala ceteris praeferatur; 
nam est yerborum tenacior cum perspicuitate sententiae."^ 
Nomen Italae nos in Italiam ducit et in partem Lango- 
bardicam;^ Augustinus Ambrosii Mediolanensis episcopi 
discipulus nos in eandem partem ducit. Inde in Africam 
ab AugustLQo lata videtur haec Itala non solum in scriptis 
patris illius adhibita esse sed etiam in actis concilii 
Gardiaginensis anni 416, et in scriptis Capreoli, qui anno 
430 episcopus Cartiiaginensis &>ctus est^ 

Cum codioes tantum inter se discrepent, tot codices 
mutili sinty origo yersionis yel yersionum et historia tam 
inoertae sint, editio „yersionis yeteris Latinae^' Noyi 
Testamenti non est instauranda.^ Sat erit, codices ac- 
curate edidisse, ita ut fata yersionis per annos et terras 
persequi possimus. 

CODICES VERSIONIS VETERIS LATINAE. 
(a.) Quattuor evangelia. 

Vercellensis in cathedrali inter reliquias. 

saeo. IV, 25.6 X 1 6, membr, coU. 2, 11. 24, mut : Evv ; ordo est Mt 
loh Lc Mc; desunt (cf infira) multa in Mt per capp. 20 — 27 (perierunt 
25,1—16), in loh per capp. 5.7 etiam 19,41 et 20,2, in Lc (1,1—12 
paene perierunt) per locos 1,26 — 73 6,9.12 9,14 11,4 — 11 (paene 

^ Augustinus, Dt doetrina Christiana, 2,22(15),1. 

* V. d. Westoottus laudat y. cl. I. Kenrickum, qui monstra- 
yerit, Theological Review, a. 1874, mense lulio, vocem „Itala'' idem 
significare atque yocem „Longobardica''. — Cf praeterea v. d. Petrus 
Corasen, ,,I>ie yermdntUche ,Itala' und die BibdubersetEung des 
HierouTmus'', in actis Jahrbucher fur proteHarUitehe Theologie, 
1881, 8, p. 507— 519. 

^ Ziegler, Die lateiniaehen Bibeliibersetgu/ngen vor Hieronymua 
und die Itala des Auffu^Unus. Ein BeUrag zur Oeaehichte der 
heUigen Sehrifij Monaci a. 1879, p. 60. 

^ Sed cf y. d. Fridericus Zimmer, „Der Galaterbrief im alt- 
lateinischen Text, als Qmndlage fur einen teztkritischen Apparat 
der Vetus Latina^S in actis Theologieehe Studien und 8kaaen aue 
OitpreuMeny Regiomontii, vol, 1 (a. 1887), pp. 1 — 81. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) liATINAE. 953 

omnia) 12 — 25 (omnia) 12,38 — 59 (omnia), in Mc 1,22— 34 et 4,17 — 
24(omnia) 4,26 — 5,19 15,15 — 16,20 (omnia) ; manus posterior sed anti- 
qaa supplevit Mc 16,7 — 20; teztns est bonae notae et Earopaeae sive 
primitiyae versionis cui insunt lectiones multae Africanae propriae. 
Saeculo ut videtur quarto scriptus, fortasse manu 
Eusebii episcopi Vercellensis et martyris (-j* a. 371), et ver- 
sionem veterem non emendatam exhibens nobis est codex 
hic testimonio versionem illam Italam, quam Augustinus 
Mediolani invenit et in Afiricam portavit, non solum in 
illis terris auctoritatem habuisse, cum Vercellae inter Medio- 
lanum atque Taurinum sitae sint, nisi quis arbitrari velit 
codices Vercellensem, Veronensem, Bobbiensem ex Africa 
in Italiam latos esse. losephus Blanchinus (^ianchini) 
canonicusVeronensis, contulit codicem anno 1726 (1727?). 
lohannes Andreas Iricus (Irico)^ edidit codicem^ anno 
1748, Blanchinus^ a. 1749. Tregellesius laudat editionem 
Irici ut quae lectiones multo accuratius quam Blanchini 
editio reddat. Codex, diu in sacrario manibus clericorum 
discerptus ao laceratus, factus est mera reliquia, quae vix 
I^ potest, unde fortasse non iniuria inter reliquias sacras 
conlocatus est* 

Curiensia in museo Bhaetico fragmenta. 
^* saecV, 27.5X21.8 (?), membr, foU. 2: Le 11,11—29 13,16— 
34; textn codici Yercellensi simiUimuB est. 

Haec folia repperit v. cl. B. Hidberus professor Ber- 
nensis in episcopalibus quae Curiae [Chur] Bhaetorum 

^ Nomen Irico est, non, ut Tregelledus et Scriyenerus scribunt, 
Irici; Lombardi, Storia della leU. iUUiana nel secolo XVIIIf Venetiis 
a. 1832, Yol. 4, p. 170; cf Bemardini Peyron epistula in libro £rn. 
Bankii, Ourienna ev, Lue. fragm, Marburgi a. 1872, p. 8.9. 

* Iiioo, Saerosanctua evangeUomm eodex t. Eusehii Magni . . ., 
Mediolani a.1748. 

' Bianchini, Evangeliarium quadruplex . . ., Romae a. 1749; 
itemm expressum apud Mignium, Patrol. Lat, vol. 12, coll. 9 — 948. 

^ Cf epistulae tv. cU. comitis Eduardi de Mella et Bernardini 
Peyron apud Rankium, Ourienaia ev. Lue. fragm. Marburgi a. 1872, 
p. 8.9. 



Digitized by 



Google 



•M IX. D£ YEBSIONIBUS. 

„suiit archivis thecae cuiusdam scriptoriae operculis'' ad- 
haerentia. Vir doctissimus et optime de versionibus veteri- 
bus Latinis meritus, Ernestus Ranke (f a. 1888) fragmenta 
haec edidit in libro Ouriensia evangelii Luoani fragmenta 
LaJbina e membranis enUa aiqae adnotaiionibm illugtraia, 
quibvs accedU tabula photographicay Marburgi a. 1872. Cf 
Rankius, „Ein kleiner Italaftind'^ Theol. Stud, und Krit 
Gothae a. 1872, p. 505 — 520; v. cl. Hermannus Ronsch, 
Zeiischrift Jur vjissenachaftliche Uieologie, a. 1873, p. 455 — 
457. V. cl. Petrus Batiffol edidit, Note mr un Svangeliare 
de SaintrOall, Parisiis a. 1884. V. cl. Wordsworthius denuo 
edidit, Old Latin Mblioal texts. No. II, Oxonii a. 1886, 
p.xxxiv — xxxvii et ccxiii — ccxxviii et 79-82. Vide infra n. 
ure«cr. ®^ comm vct iu Luc, cf Mai., Scrr. vett. nova 
^^ ' coU. tom. 3, pars 2, pp. 191—207. 

1 . Veronensis bibliothecae capitularis. 

saec.V, in 4, membr, argenteus, mut: Ew; desont Mtl,l — 11 
16,12—28 23,18—27 loh 7,44— 8,12 Lc 19,26— 21,29 ifc 18,9— 19 
13,24 — 16,20; teztus est yersionis Europaeae. 

Editus est codex a Blanchino (ut cod. a). Cf epistula 
V. cl. Ignatii Zlenti apud Rankium (ut supra, cod. a^). 

Colbertinus Paris. nat 254, olim Colb. 4051. 

saeo. XII, 26X17, membr, foll. 149, coll. 2, 11.40: Ew 
(manus posterior addidit libros alios sed versionis Yulgatae) ; textos 
est bonae notae et Europaeae yersioniB, affinis praeterea oodids ff*. 
Editus est a Petro Sabatario^ anno 1751, et a v. cl. lohanne Bels- 
heim, Chdex Oolhertinus Parisiensis. QtuUuor evangdia ante Hiero- 
nymum Latine translata post editionem Petri Sabatier eum ipso 
codice collatam denuo edidit I. B. Christianiae a. 1888, pp. 189. 
j ^ Bezae Cantabrigiensis (cf supra, p. 369 — 372). 

TextuB Latinus plerumque Graeco adsimilatus nihil 
propriae auctoritatis habet nisi ubi per incuriam adsimi- 
latio neglecta est. Qui yero his locis antiquior textus 

^ Sabatier, Bibliorum sacrorum Latinae versionea antiquae, 
vol.3, Paris a. 1751. Cf Emestus Banke, Curiensia ev. Luc. fragm. 
Marburgi a. 1872, p. 9.10, et v. cl. Samuel Berger, Histoirt de la 
Vulgate etc, Parisiis a. 1893, p. 74— 76 et 402. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 955 

Latinus emergit, nondum satis exploratus est. V. cl. 
I. Bendel Harrisius, A study of Codex Bezae, sive 
Codex Bezae, A dudy of the so-caUed westem iext of the 
New Tedament ITexta and Studies, voL II, no, 2], Canta- 
brigiae a. 1891, pp. viii et 272, vult textum Graecum 
omnino a textu Latino pendere, fultus rationibus, 
quae viris rei criticae peritis adhuc non* arrident 
Videsis dissertationem, nisi fallor manu v. cl. Guilelmi 
Sanday scriptam, in actis The Qvardian, Londinii a. 1892, 
num. 2424, die 18 Maii, pp. 742c— 744a et num. 2425, 
die 25 Maii, pp. 786b~788a. — Cf praeterea de codice 
Bezae v. cl. Fridericus Henricus Cbase, The Old SyrUtc 
element in the text of Codex Bezae [in ihe Acts], Londinii 
a. 1893, pp. xvi et 160. Ne neglexeris quae v. cl. Guilel- 
mus Sanday praebet, Old Latin biblical Texta, No. II, Oxonii 
a. 1886, p. 95 — 122, ubi de codicis k textu fusius agit> 
textibus aliis in consilium vocatis. 

• p 1 • JVindobonensis caes. Lat 1185. 

\Dublinensis collegii Trinitatis N. 4. 18. 

saec.y, in fol, membr, mut: if^l8,49 — (Mt 18,13^23 est 
folium Dublinenae) 14,11 (14,11—21 in apographo) 14,22—24,49 
28,2—20 /0*1,1—18,12 18,26—21,25 Xc 1,1— 8,30 8,48—11,4 
11,24—24,63 Jfc 1,20— 4,8 4,19—6,9 12,37—40 13,2.3.24— 
27.33 — 36. Textus est optimae notae, yersionis Africanae ut yidetur, 
cf Weatcottus et Hortiue, iV. T. [vol. 2] Intr, p. 81, § 113. 

Saeculo duodevicesimo Tridenti erat codex, quod 
feliciter demonstravit Hortius, „The codex Palatinus of 
the Old-Latin gospels", The Academy, Londinii die 14 
mensis Augusti anni 1880, p. 117c — 118b. Doctissimus 
quisque hanc Hortii epistulam legere debet, quo 
probabilior fiat conquisitio schedarum Simonis de Magistris, 
Arevalis, Bonellii, aliorum etiam ipsius codicis foliorum 
ad hunc diem occultatorum. Mense lulio anni 1762 Tridento 
Romam missus est codex ad losephum Blanchinum, qui 
apographum eodem anno curavit manu ut videtur losephi 
Martines, quod apographum Romae in bibliotheca Valli- 



Digitized by 



Google 



956 IX. DE VERSIONIBUS. 

celliana siglo U. 66 hodie ex6tat> teste v. cl. Hugone Linke.^ 
Codex Tridentum redux erat ibi in „Becretiori tabulario 
episcopali'' e quo Vindobonam in archivium perlatus est, 
et ex archivio cessit anno 1806 ad bibliothecam caesa- 
ream. Tischendorfius codicem edidit, Evangdium Palor 
tmum, Lipsiae a. 1 847 , pp. XX VII et 456 cum facs. Folium 
Dublinense lacobus H. Todd aliquot annis ante annum 
1847 Dublinii emit, quo anno die 25 mensis lanuarii 
rettulit de folio coram societate regia Hibemica, sex diebus 
ante librum Tischendorfii die 31 eiusdem mensis Lipsiae 
editum; textum edidit Toddius in actis societads illius.^ 
Tischendorfium latebat folium illud; sed postquam editum 
est editionis eius Novi Testamenti octavBe volumen primum 
V. cl. T. Graves Lawius eum de folio certiorem fecit^ 
Diu reperiri non poterat folium in bibliotheca, tandem 
erutum est a v. cl. Thoma Prenchio* et a v. cl. T. K. 
Abbotto editum.^ V. cl. Hugo Ldnke nonnuUa ex illo 
apographo edidit 

/>, Brixianus bibliothecae capitularis. 

saecVI, in 4, membr, argenteus, mut: Evv; desunt Mcl2,5 — 
13,32 14,70 — 16,20. Textus est Italicae recensionis; cf Westc.- 
Hort. (ut cod. e), § 113, et Wordsworth. p. XXXII. 

Editus a Blanchino, Eoang. quadr, Romae a. 1749. 
Cf Rankius, Ouriensia ev, Luc. fragm, Marburgi a. 1872, 

^ linke, „Neue Bruchstucke des Eyangelium Palatinum'' in 
actiB Sitgungsberichte der philosophisch-philologischen und der histo- 
rischen Classe der koniglich bayerischen Akademie der Wissenschaften 
zu MOmchen, Monaci a. 1893, &8C. 2, p. 281 — 287. 

* Todd, Proceedings of the royai Irish academy, Dublinii 
a. 1847, vol. 3, p. 374 — 381. I. O. Westwoodius codicia mentionem 
fecit, PcUaeographia sacra picUyriaj Londinii a. 1843 — 1845, in 
pagina quarta numeri 24. 

* Law, „A stray leaf of the codex Palatinus'', The Academy, 
Londinii a. 1879, die 1 mensis Martii, p. 190^. 

* Ingram, Proceedings o/ the royal Irish academyj series 2, 
Dublinii a. 1880, vol. 2, p. 22.23. 

* Cf iupra, p. 400. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIBENTALE8. (1.) LATINAE. W 

p. 7.8. V. cl. Wordsworthiiis hunc codicem sub textu 
Vulgatae evangeliorum versioniB edidit in editione sua 
Novi Testamenti Latini, Oxonii a. 1889 foris data 
(vide infra, p. 980 — 981) ut textum qui fortasse propius 
a textu ab Hieronymo emendato absit. 

lyi. Petropolitanus caes. olim Corbeiensis 21. 

saec. X,^ in 8, membr, foll. 39: ML Textas, qui praesertim 
a capite nono multum cum textu Vulgatae versionis discrepat, fortaase 
transitionem y ut ita dicam, Gallicanam praebet a textu vetere in 
textum iuniorem ; sed nescio an melius sit cum Westcotto Hortio- 
que (ttt supra, cod. e) § 114 dicere textum originem a Yulgata 
habere, lectionibus e codioibus veteris yersionis instructum ease. 

Olim monasterii Corbeiensis* in Picardia editus est 
(primus veteris Latinae codex qui prodiit) codex a lohanne 
Martianaeo^ anno 1695 quem secuti sunt Augustinus 
Calmetus (ut cod ff^), pp. 303 — 311 in apparatu ad 
comm in Apocalypsim, Blanchinus (cf f), Sabatarius, Mignius.* 
Anno 1881 iterum publici iuris &ctus est hic codex a v. cl. 
lohanne Belsheim, Das Emngdium des Matthaeus wick 
dem lateinischm Codex ff* Oorbeiensis auf der kaiserlichen 
Bibliothek zu 8t. Petertburg von Neuem in verbesserter 
OedaU herausgegeben von J. B. Nebd einem Abdruck 
des Briefes lacobi nach Martianays Auagahe von 1696, 
Christianiae a. 1881. 

/V.2, Paris. nat. 17225 olim Corbeiensis 195. 

saec. VII, in 4, membr, mut: Evv] desunt Mtl,l — 11,16 

^ Vir dar. Oscarus de Gebhardt, qui codicem hunc Petropoli 
inspexit, me certiorem fecit eum dedmi esse saeculi, neque noni 
quod voluit Martianaeus, neque octavi quod yoluit Rankius (ut ad 
cod. f) p. 10. 

^ De bibliotheca Corbeiensi cf v. cl. Leopoldus Delisle, ^Keoherches 
sur rancienne biblioth^que de Corbie^S in actis MhnmreB de Vacti' 
dhnie des inscriptions et belles-leUreSj Parisiis, vol. 24, pars 1 (a. 1861), 
p. 266— S42. 

' Martianay, VulgcUa antiqua Latina et Jtaia versio evangelii 
secundum MaUhaeum etc, Parisiis a. 1695. 

* Migne, Patrologia Latina, vol. 12, Parisiis a. 1845. 



Digitized by 



Google 



958 IX. DE VERSIONIBU8. 

1x5 9,48—10,20.21 11,45—12,6.7 Iohl7,15— 18,9 20,22—21,8. 
TextUB veteris yersiooiB est Europaeae recensionis; cf Westc-Hort. 
(ut cod. e) et Wordsworthius (ut cod. g*). 

Augustinus Calmet,^ Qmmentaritis litercUis in ovines 
lihros Novi Tedameiiii Laiinis litteris traditm a loanne 
Dmninioo Mami, Wirceburgi, vol. 2 [a. 1787], p. 276—302 
(cf etiam Calmeti Diss. in Vulgatam [ut infra, p. 971, 
adn. 1], p. 391b. 392 a) lectiones varias ex omnibus 
evangeliis praebuit, Blanchinus (cf p. 953, adn. 3) lectionee 
huius codicis varias in loh Lc Mc, Sabatarius ex omnibus 
evangeliis (cf supra, p. 954, adn. 1). V. cl. Paulus 
Meyer Parisiensis codicem adiit in usum Ernesti Ranke.* 
V. cl. Wellingtonus Tyler ait Tischendorfium et Tregel- 
lesium saepe inter se discrepare in ff* laudando. V. cl. 
lohannes Belsheim edidit, Codexff^ Corheiensls sive quatuor 
evangelia ante Aieronymum translaia . . ., Christianiae 
a. 1887, Vm, pp. 127; cf v. cl. Samuel Berger, BuUetin 
critique, Parisiis a. 1891, p. 302.303. 

1. Paris. nat. Lat 11553, olim Sangermanensis 15. 

^ ' saecVIII, 39.8X33, membr, foll. 191: iFtw. Textus videtur 

veteris yersionis esse; cf Wordsworthii libcr, p, xxx — xliii ubi de 

sententia Westcotti Hortiique dicitur, qui putant originem habere 

textum a Vnlgata, admixtas esse lectiones e versione Latina vetere. 

Lectiones ad Mt ex hoc codice hausit Martianaeus 
(cf ff^) quem secutus est Blanchinus. Sabatarius (cf 
p. 954, adn. 1) per quattuor evangelia codicem laudat. 
V. cl. Westcottus dicit hunc codicem in usum Bentleii (/*) 
conlatum esse, totum N. T. continere, nonnuUa ex 
V. T., tria folia Pastoris; quaerit an Gallicani textus sit 

^ Prodierunt haec et aliae dissertationes doctissimi huiusmonachi 
Benedictini congregationis sanoti Vanni et sancti Hydulphi in libro 
NouveUes dissertations importantes et curieuses eur pUuiewrs questions 
qui n'ont point HS touch^ dana le Commentaire LitUraX mr tous 
les livres de VAncien et du Nouveau Testament, Parisiis a. 1720. 
Codex tP inyenitur pp. 406 — 447. 

' Ranke, Curiensia evangelii Lueanifragmenta Latina^ Marburgi 
a. 1872, p. 10. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. •*• 

V. cl. Wordfiworthius accuratissime edidit ex hoc codice 
Matthaei eyangelium additis lucubrationibus eruditissimis, 
Old Latin Mblieal texts, No, J, Oxonii a. 1883, pp. xliii 
et 79; cf v. cl. Bergerus (ut cod. fP), et Histoire de la 
Vulgate pendant lea premiera sieclea du moyen dge, Parisiis 
a. 1893, pp. 65—72. 

a. Paris nat. Lat. 13169, olim Sangermanensis 2. 
^ ' saec. X, 21.5X 14, membr, foU. 166, 11. 24—30; foll. 118—166 
loh sunt vetustior: Evv, Textus yidetur versioniB esse yeteris, West- 
cotti autem Hortiique iudicio eiusdem est ingenii atque codex g^, cf 
W.-H. et Wordsworth. (ut cod. g^); Bergero est teztus Hibemicus, 
cf eiuB Histaire de la VtUgaU, Parisiis a. 1893, p. 48. 

Sabatarius (cf p.954, adn. 1) lectiones passim exhibet. 
r , Vaticanus olim daromontanus 

saec.V, 24X20, membr, (Mt foU. 66), mut: Mt; desunt 
1,1 — 3,15 14,33 — 18,12 (alia evangelia sunt yersionis Vulgatae). 
Textus plerumque Europaeae est versionis. 

Emptus a Pio VI (a. 1775—1798). Sabatarius 
(cf p. 954, adn. 1) excerpta praebuit Angelus Maius 
codicem integrum edidit, JScriptorum veterum nova coUectio, 
Romae a. 1828, tom. 3, p. 257—288, v. cl. lohannes 
Belsheim Matthaei evangelium in libro Eoangeliuvi Heeundum 
Matthaeum . . . Chnstianiae a. 1892, ex actis Christiania 
VidenskaisSelskabs Forkandlinger for 1892, No, 5, 
• , Vindobonensis caes. Lat. 1235. 

saec. VyelVI (BeUheim. VII exeuntis), 26X19, membr, 
purpureo-argenteus, foll. 142, mut: Lc (codex scribit „secundum 
Lucanum*') 10,6—23,10 Jfc2,l7— 8,29 4,4—10,1 10,38 — 14,36 
15,33 — 40. Textus est fortasse yersionis Enropaeae. 

Neapoli Vindobonam translatus. Blanchinus lectiones 
nonnullas exhibuit (unde i^^***). Alterus fragmenta edidit, 
vel potius, ut Lachmanni verbis utar, „in temporariis 
quibusdam libellis^' occultavit^ in actis Neues Repertorium 
/. biiL u. morgenl, Literatury lenae a. 1791, vol. 3, 
p. 115 — 170, et apud Paulum MemorahiMen, Lipsiae a. 1795, 
voL 7, p. 58 — 96. V. cl. lohannes Belsheim edidit, Codex 
Vindobonensis m^mhranaceus purpureus .... Atitiquissimae 



Digitized by 



Google 



IX. DE VEKSIONIBUS. 



emngdioTum I/ucae et Marei tramlationis Laiinae frag- 
menta. Oum tahula, Lipsiae a. 1885, pp. VIII et 71. 
1 . Taurinensis nat. G. VII. 15 olim Bobbiensis. 

saecV, 18.7X16.7, membr, foU. 96, mut: J!fc8,8— 11 et 
14—16 8,19—16,8 Jfn,l— 3,10 4,2—14,17 15,20—86. TextHB 
optimae notae est et veraionis Africanae. 

FabulatuT Columbani fuisse (mort a. 615) qui mona- 
sterium Bobbiense condidit Pessime edita sunt haec 
firagmenta a Ferd. Flor. Fleckio, Anecdota maximoM partem 
saera [vel WissensdiaJUiche Reise, vol. 2, pars 3] etc, 
lipsiae a. 1837, p. 1 — 109, accuratius a Tischendorfio, 
Jahrbucher der Literatury Am.-Blatt, Vindobonae a. 1847 
—1849, vol. 120, p. 43—56, vol. 121, p. 50—72, vol. 123, 
p. 40—46, vol. 124, p. 1—8, vol. 126, p. 1—71. 
Tischendorfius ad lectiones in hac N. T. editione VIII 
notandas usus est schedis suis, cum nonnulla typis minus 
exacte expressa sint. Accuratissime edidit socio v. cl. 
Guilelmo Sanday v. cl. lohannes Wordsworth, Old-LaUn 
biblical texts. No. II, Oxonii a. 1886, pp. v — xxii et xlii 
— clxvi et 1 — 54 et 95 — 122, cum tabula. 
, ^ Vratislaviensis ecclesiae sanctae Elisabeth olim Behdi- 
geranus (non Rhed.). |— 21,26. 

saec.VII, in 4, membr, foU. 295, mut: Evv; deest loh 16,13 
Mt et Mc edita sunt a I. £. Scheibelio Codex quaiuor 
evangeliorum LaUnus Khedigeranus, Matthaeus et Mareus. 
Cum textu Oraeco et editdone vuigata coUatus, Vratislaviae 
a. 1763, pp. 18. David Schulzius descripsit, De eodice 
IV evangeliorum bihliothecae Rhedigeranae in quo vetus 
Latinxi versio continetur, Vratislaviae a. 1814, pp. 65 cum 
tabula, et lectiones codicis vanas editioni N. T. Gr. Gries- 
bachianae tertiae inseruit. V. cl. H. Fridericus Haase 
codicem edidit, Evangeliorum quattu^ vetus LaUna inter- 
pretatio ex cod. Rehdigerano nunc primum edita [sunt 
particulae tres, vel potius, ut videtur, sex, quae in libris 
universitatis soUemnibus annis 1865 — 1866 publici iuris 
factae sunt], Vratislaviae a. 1865—1866, coU. 296. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 961 



Bomae Sessorianus LVIII in monasterio sanctae 
crucis, foU. 1 — 154. 

saec.VIII — IX, in 4, membr: continet lectiones ex omnibus 
N. T. libris praeter 3 loh Hebr Philem, item ex epistnls quae dicitur 
ad Laodicenos. Textus est teztui a Priacilliano adhibito affinis, 
unde suspicatus est Hortius, litteris ad me datis, textum esse 
recensionis Hispanicae vel recensionis cum Europaea parallelae. 
Interpolationem istam 1 loh 5,7.8 de Tribus Testibus Caelestibus 
agnoscit hic codex. 

Efit liber hic Speculum, quod dicitur, Pseudo- 
Augustinianum. Videtur octavi yel noni esse saeculi. 
Cf V. cl. Haertelius, Cypriani opera, pars 3, Vindobonae 
a. 1871, p. XXV et 34; v. cl. Reifferscheid, Bibliotheea 
patrum Italicay vol. 2, p. 129; Reifferscheid, „Die romischen 
Bibliotheken", SUmngsberichte d. philo8,-hi8t. Classe d. 
Akademie zu Wien, Vindobonae a. 1865, vol. 1, p. 753. 
Maius lectiones nonnullas exhibuit in libro SpicUegiwfn 
BoTnanum, Bomae a. 1843, vol. 9, append. 2, p. 61 — 75 
et 80 — 86, edidit integrum in libro Nova patrum 
bibliotheea, Romae a. 1852, vol. 1, pars 2, p. I — VIII et 
1 — 117 cum tabula; m^^ (et similia) notat paginas Maii 
a. 1852. V. cl. Franciscus Weihrich iterum edidit in 
consilium vocatis ceteris codicibus (inter hos erant folia 13 
libri - Ashbumhamensia hodie Parisiensia, quae v. cl. 
Hortius cum m et cum codicibus Sabatarii Floriacensibus 
10 et 12 coniuncta esse percepit), Corpvs scriptorum ecclegior 
sHcorum Latin&rum, vol. 12 [Aug. Opp. III, 1], Vindobonae 
a. 1887, pp. XXXIV— L et 291—700; cf Weihrichii 
verba in actis ZeUsckrift jur die osterreichigchen 
Gymnasien, XL, Vindobonae a. 1889, num. 10, p. 908 
adn. et „Die Bibelexcerpte de divinis scripturis und die 
Itala des heiligen Augustinus'' ex actis Sitzungsberiehte, 
Vindobonae a. 1893. 

, s SangaU. mon. MS. 1394, vol. 1, foU. 56. 

n (reveraa^): 5i.6l.53.54.58.59.69-72.75.76.79-82. 

85.86 (et MS. 172, fol. 256) et bibl. Vadianae sive urb. 70. 

TncHKKDORF, N. T. ed. 8. 68C 



Digitized by 



Google 



M2 IX. DE VER8IONIBU8. 

saecV, 82X26 (?), membr, foU. 15V„ ooU. 2, 11. 24, litt uncc 
12—18 in lin: Mtl7,l—b et 14—18 17,19—18,20 19,20—21,3 
26,56—60 et 69—74 27,62—64 27,66—28,3 et 8—20 /o^(19,18 
—17 et 24—27 mut) 19,28—42 ifc7,13— 81 8,82—9,9 13,2—20 
15,22 — 16,18. Textus est versionis Europaeae. 

Lachmaniius fragmenta notavit, N. T. Or. Berolini 
a. 1842| voL 1, p. xii. Tischendorfius omnia exscripsit 
V. cl. Petrus Batiffol edidit, „Pragmenta Sangallensia" 
in actis Revus arcMologique ^ Parisiis a. 1885, vol. 4, 
pp. 305 — 321 cum tabula (etiam separatim edita), et 
fragmentum Vadianum, nescio quare siglo p^ designatum, 
in libello Note mr un hxmgUiare de Saint-OaUj Parisiis 
a. 1884, pp. 8. Editionem omni ex parte plenissimam 
curavit v. cl, Henricus L White, Wordsworthii socius, Old 
Latin bihlical ieids. No, II, Oxonii a. 1886, pp. xxiii — xxxi 
et clxvii — ccii et 55 — 72, cum tabula. Re vera mandata 
est editio codicum a^ n o p Wordsworthiana typis ante 
editionem Batiffolianam, schedisque Tischendoriii a vidua 
eius emptis usi sunt Wordsworthius et Whitius. 

Propter apparatum Tischendorfii adhuc servavi siglum 
n, quod posthac statim reiciendum est, nam v. cl. Batiffolius 
haec folia eiusdem codicis esse atque a^ vidit, v. cl. 
Petrus Corssen, in actis Oottingidche geUhrte Ameigen, 
Gottingae a. 1889, vol. 1, p. 316—318, Batiffolii opinionem 
callidissime ratione mathematica confirmavit, v. cl. Henricus I. 
White, qui initio dubitaverat, suis oculis fiingmenta 
examinavit et omnia ex eodem codice originem habere 
concessit, „The Ck)ire and St Gall fragments of the Old- 
Latin version of the gospels" in actis The Academy, 
Londinii a. 1889, die 17 Augusti, vol. 2, p. 104b. 

SangaUensis monasterii MS. 1394, vol. 1, foll. 91.92. 

saec. VII, 31X22, membr: ifc 16,14— 20; scriptura est Mero- 
vingica; folio verso vacat scriptura. 

Lachmannus (ut cod n) firagmenti mentionem fecit 
Tischendorf. exscripsit Batiffol. edidit (ut cod. n), item 
Whitius (ut cod. n), pp. xxxiii et ccii— ccv et 73 — 74. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. W 

Sangallensis monasterii M8. 1394, vol. 2, pagg. 430 
^' —433. 

saecVIII, 19.1X17, membr, foU. 8: /oA 11,16— 44; scriptupa 
est Hibernica; yidetar e missa pro deftmotis esse. Tischendorfius 
ezscripBit. Fragmentum ediderunt v. cl. Forbesius, ArbiUhnoU mUialf 
Bumtislandiae a. 1864, p. xlviii, vv. cU. Haddamus et Stubbsius, 
Oiyu/nciU and eecleHasticcU doevmenta rdaUng to Oreat Britain and 
Jrelandj Ozonii vol. 1 (a. 1869), app. G, p. 197, v. cl. Henricus I. 
White (ut cod. n), pp. zxxiii et ccvi — ccxii et 76 — 77. 

, Monacensis f^. Lat 6224, olim Frisingensis. 
"' saecVI, 26.1X21.1, membr, foU. 261, coU. 2, II. 20, Utt. 
16—20 in lin, mut: Etw; desunt Mt3,16— 4,26 6,26—6,4 6,28—7,8 
loh 10,11— 12,39 Lc 23,22— 36 24,11—39 Mol,7— 22 15,6—86. 
TextuB est versionis Italicae. 

Tischendorfius codicem exscripsit Tischendorfii 
Bchedis usus hunc codicem edidit v. cl. Henricus I. 
White, Wordsworthii socius, Old Latin biblioal texts. 
No. Illy Oxonii a. 1888, cum tabula, addiditque discursus 
uberrimos; cf Hortius, Clameal Review, Londinii 
a. 1889, pp. 11—12. 

Dublinii coll. Trin. A. 4.15, olim Usseri. • 

saec.VI, 18.7X13.7, membr, mut: Mt loh Lc Me, Textus 
£hiropaeae videtur ease recensionis. 

Codicem edidit v. cl. Thomas Kingsmill Abbott, 
JSvangeliarvm verdo antehieronymiana ex eodiee Usaeriano 
(^Dublinensi) y adieeta coUatiane eodieie Usseriani aUerive, 
AocedU versio Vvlgata see. cod, Amiatinum cum varietate 
eod. Kenanenm (Book of KeUs) et cod. Durmachenm 
(Book of Durrow), Dublinii a. 1884, partes 2, pp. xlii et 
379 cum tabula, et 379 bis— 863 cum tabula e oodioe 
Usseriano altero; cf v. cl. Samuel Berger, Revue celtigue, 
Parisiis, vol. 6 (a. 1883—1885), p. 348—357. 

Mediolani Ambrosianus C. 73 inf. 

' saecVI, 23X20, membr, foll.4: Zc 17,3— 29 18,89—19,47 

20,46 — 21,22 pauds omiwis; textus videtur Europaeae esse versionis. 

Editus est a v. cl. A. M. Cerianio, Monummta saera 

et profana ex codicibua praesertim bibliothecae Ambrosianae, 

62* 



Digitized by 



Google 



•64 IX. DE VER8IONIBUS. 

Mediolani a. 1861, vol. 1, p. 1 — 8, et a v. cl. Words- 
worthio, Old Laim bibliccU iexts, No, II, Oxonii a. 1886, 
pp. xxxviii.xxxix et ecxxix — ccxlviii et 83 — 88. 
^. Bernae bibl. univ. 611, foll. 143 et 144. 

saec.VI, in fol, membr rescr, foll. 2, ooll. 2, 11. 23 (?): 
Jfbl,2 — 23 2,22 — 27 3,11—18. Textus est Europaeae reoennoniB, 
oodicibas ff-b-i propior quam ex una parte codici c vel a, multo 
propior quam ex altera parte codici e. Mcl,ll om ly^vero cum 
N D ff mt 2,26 om Tztog cum BD. 

y. cl. Hermannus Hagen, professor Bemensis, haec 
fragmenta detexit detectaque edidit „Ein Italafragment...'' 
in actis Zeitachrift Jur vnsmischaftliche Theologie, Lipsiae 
a. 1884, pp. 470—484. V. cl. Wordsworthius itenim 
qua solet accuratione edidit, Old Latin biblical texts. 
No. II, Oxonii a. 1886, pp. 40 — 41 et ccxlix — ccliv et 
89—94. 

Vindobonae caes. Lat 502 in initio. 

aaecVII, 23.5X16.5, membr, fol. 1: /oA 19,27— 20,11. 
Exscripflerunt 24 et 25 Octobris anni 1887 edideruntque w. cll. 
Wordsworthius et Henrious I. White, OJd Latin bibliccU texU. No. III. 
Oxonii a. 1888, p. 161—166. 

(W.-H. : = j) Saretianus sive Sarzannensis in ecclesia. 

saec.V, in fol, membr, purpureo-argenteus, mut: continet fere 
/oA 1,38— 3,23 3,33—5,20 5,29— (6,49— 7,32) 8,6—9,21; textus vide- 
tur Europaeae esse versionis. Dicitur a Rufino anachoreta Saretiano 
scriptus esse. Fuit codex in ecclesia illa iam anno 1585. V. cl. 
Querrinus Amelli, bibliothecae MediolanensiB Ambrosianae vice custos, 
codicem descripsit, Un antiehiaaimo codiee biblico Lalino purpwreo 
coneervato nella chieea di Sarexzano presao Tortona, Mediolani a. 1872. 
PraebetAmelUuseoodice Ioh3,5.6 4,6— 8 9.10 11.12 14.15 16—18 
19 — 21 5,4, et in mente habet totum mox edere. 

(b.) Actus. 
d : Cantabrigiensis, cf supra, p. 954. 

Oxonii Laudianus, cf supra, p. 410 — 413. Andreaa 
Christianus Hwiid, lAbeUus criticus . . . Hauniae 
a. 1785, pp. 67 — 155, textum Latinum, ut videtur ex 
Heamio haustum, edidit 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 965 



<=> \ ^ / saec. XIII: continet, inter alia, JStblia sacra; e Novo 
Testamento sunt Act et Apoc versionis yeteris, fortasse Europaeae; 
exoptatum certe est versionis veteris Latinae hos libros integros 
habere; viz differt textus a textu quo Luciferus usus est vel a 
firagmento g* Mediolanensi, cf Westc.-Hort. N, T. [vol. 2] Intir. § 116 
et App, p. 5. Textus Apocalypfiis teztui Vulgatae versionis multo 
propior est et indolis Italicae esse videtur. 

Olim in Bohemia, anno 1648 belli praeda, una cum 
codice argenteo hodie Upsaliensi, Praga in Sueciam trans- 
latus est codex. Vir cl. lohannes Belsheim Act et Apoc 
edidit in libro Die ApoddgesekicMe und die Offmbarung 
lohannis in einer oMen lcUeinisehen TJebersetzung am dem 
yyOigas librorvm" auf der koniglichen Bibliothek zu Stoch- 
holm. Zum ersten Mal herausgegeben von J. B. Nebst einer 
Vergleichung der ubrigen n^viestamenUichen Budier in der- 
nelben Handschrifi mit der Vulgaia und mit anderen Hand- 
schrifteny Christianiae a. 1879; cf v. cl. Oscarus de Grebhardt, 
Theohgische Literaturzeitung, Lipsiae a. 1880, coll. 185-187. 

. Mediolani Ambrosianus. 
^ ' saec. X vel XI : Act 6,8 — 8,4. Textus Europaeae est recensionis. 
Edidit V. cl. Cerianius, Monumenta sacra et profana, 
Mediolani, tom. 1, fesc. 2 (1866), p. 127.128. 
m: Speculum, cf supra, p. 961. 

, A V Paris. nat. 6400 G, olim 5367. 
r^S \ P^^/ • gaecVII, 24 X 18, membr rescriptus, foll. 33 (ex 193) 
(insont in codice „6oethii et Isidori" quaedam): Apoc 1,1 — 2,1 8,7 — 
9,11 11,16—12,6 12,6—14 14,15—16,5. Act 3,2—4,18 5,23—7,2 
7,42—8,2 9,4—23 14,6—23 17,84—18,19 23,8—24 26,2—27,13 
iPa 4,17—6,14 gPet 1,1—2,6 lloh 1,8—3,20. Textus est Afrioanae 
recensionis; cf Westcottus Hortiusque N. T, [vol. 2] Intr.% 116, et 
App, p. 5, sub siglo h, et Hortius, Clasfical HevieWy Londinii a. 1889, 
p. 11.12. 

Olim in monasterio s. Benedicti de Floriaco. Nonnulla 
ex Act capp. 3 et 4 edita sunt a Sabatario (cf supra, 
p.954, adn. 1) vol.3, p.507. VanSittartus, Joumalofphilology, 
Londinii et Cantabrigiae, vol. 2 (a. 1869), p. 240— 246, 



Digitized by 



Google 



IX. DE VERSIONIBUS. 



et Apoc vol. 4 (a. 1872), p. 219 — 222, edidit locos a 
Sabatario neglectos. V. cl. Henricus Omont, Bihliothtque de 
l^Seole des ehartes, Parisiis a. 1883, vol.44, p. 445—451, folia 
duo ex Apoc edidit: Apocl,l — 2,1 et 8,7 — 9,12. V. cl. 
Belsheimius fragmenta edidit in libro Ajipendix epidvr 
larum PavMnarum ex codiee Sangenmnend PelropoUtanOf 
in qao continetur L CoUatio epp PavMnarum eum cod, 
daromont. Parieienei; IL Palimpsedvs ParisienMsy fragmenta 
Aet app., epp. Petri, ep. Loh. prinuie, Apooalypseos LoK, ex 
eodiee rescripto Parisiensi eruU et edidit L B. Ghristianiae 
a. 1887. V. cl. Samuel Berger doctifisime de codice disseruit 
in actis Rew^ de th^ologie et de philoaophie, Lausannae 
a. 1886, fesc. 6, p. 545 — 582, et fragmenta omnia denuo 
accuratissime edidit, Le palimpaeste de Fleury, Parisiifl 
a. 1889, pp. 45, cum tabula; cf quae Bergerus addidit in 
actis BvUetin cntique, Parisiis ai. 1891, p. 303 et 804, 
adn. 1. Cf etiam v. cl. Petrus Corssen, Der Offfmaniseke 
Text der Acta apodolorum [^Oymn. SMneberg-Berolinenee 
Ocddent.'] [Progr. 1892. No. 67.] Berolini a. 1892. 

„. Vindob. caes. 16, olim Recent 85, olim Bobbien. 
saecV, rescriptuB: noimxilla ez Act capp. 28.27.28. Jcu;l,l — 5. 
2,21.22 3,18—18 4,1.2 6,19.20 iPet 1,1—12. 

Neapoli Vindobonam translatus a. 1717. Tischen- 
dorfius edidit, Jahrhueher der LMeratur^ Am.-Blatt, Vindo- 
bonae vol. 120 (a. 1847), p. 36—43; item v. cl. lohannes 
Belsheim, „Fragmenter af Apostlemes Qjeminger, lakobs 
Brev og Ist Petri Brev i den aeldste latinske Bibel- 
oversaettelse efter en Palimpsest i det keiserlige Hof- 
bibliothek i Wien" in actis Theol. Tidsskrifi jw den evang. 
Ivth. Kirke i Norge, ser. 3, Christianiae a. 1886, voL 1,3, 
p. 307 — 326 (cohaeret hoc cum „Fragmenter" etc ibidem, 
nova series, voL 10, fasc. 3, p. 289—346?). 
. Oxonii Bodl. 3418, Selden. 30. 
^' BaecVII vel VIII, 22.5X18, membr, unc, foU. 107, col. 1, 
U. 24—26: Aet; desunt 14,26—16,32; teactus est bonae notae. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. W1 

Bentleii Xi- V. cl. Westcottus descripsit, Smiih!s 
Dietionary of ihe Bible, ed. Amer. Novo Eboraco a. 1876, 
vol. 4, p. 3458^, cum face. Cf v. cl. Samuel Berger, 
Histoire de la Vulgate pendant les j^remiera ntdes du moyen 
dge, Parisiis a. 1893, p. 44 et 398. 



(c.) Epistulae catholicae. 

Petrop. caes. Q. v. I. 39, olim Sangermanensis 625, 
olim Ck)rbeiensis. 

saec. X, 24X19, membr, (lac vol. 2, foU. 89--93): lae. 

Editus a Martianaeo (cf supra, p. 957, adn. 3) et ex 
Martianaeo a Sabatario et a v. cl. lohanne Belsheim, Daa 
Evangelium des Matthaeus . . . Nebst einem Abdruck des Briefes 
Jacobi nach Martianays Ausgabe von 1695 j Christianiae 
a. 1881, p. 61— 69. V. cl. Oscarus de Gebhardt [Geb- 
hardt et Hamack.], Bamabae episbday ed 2, Lipsiae a. 1878, 
p. XXIV — XXV, codicem accurate descripsit Anno 
demum 1883 edidit Belsheimius hanc epistulam e codice, 
Der Brief des Jakobva in alter laieinischer Uebersetmng . .*. 
Christianiae a. 1883, pp. 15 (ex actis Theologisk Tids- 
skrift for den evangelisk-lviherske Kirke i Norge, nova 
series, vol. 9, fasc. 2). Cf etiam v. cl. lohannes Wordsworth, 
„The Corbey St James (flf), and its relation to other Latin 
versions, and to the original language of the epistle" in 
libro Shidia biblica, [vol 1,] Oxonii a. 1885, p. 113—150; 
siispicatur Wordsworthius epistulam lingua Aramaica scrip- 
tam esse; — in eodem libro habes praeterea, p. 233 — 263 
disquisitionem viri cl. Guilelmi Sanday de eodem oodice. 
Monacensis reg. Clm. [6220.6230.6277] 6436 olim 
^* Frisingensis 236. 

saecVI: iPrfl,8— 19 2,20—3,7 4,10— «Prtl,4 i7oA3,8— 6,21 ; 
textns teste Zieglero idem yidetur esse atqne textns quo Fulgentius 
Kntpensis (a. 468 — 533) nsus est; Westcottns Hortinsqne quaemnt, 
nnm forte Italicae rit reeensionis. 



Digitized by 



Google 



•68 IX. DE VERSIONIBUS. 

IPet 1,8—19 et 2,20—3,7 exstant in farina qua 
membranae olim libri Clm. 6230 tegumento agglutinabantur 
unde V. cl. Zieglerus verba, speculo inyersa, microscopio 
inspecta, edidit, Brvdistucke einer vorhiermymianischen 
Uebersetzung der Petrusbriefe, Monaci a. 1877. Frustula 
textus lPet4,10 — 2Pet 1,4, olim in tegumentis librorum 
Chn. 6220.6277 erant; Zieglerus firagmenta legit, coniectura 
textum fere integrum restituit, textum restitutum in eodem 
libro edidit Ex eodem codice vetere habemus 1 loh 3,8 — 
5,21, folia 23 et 24 in libro Clm. 6436, cf infra Paul r, 
quae edita sunt a Zieglero in libro ibi laudato. Plurimi 
aestimanda sunt folia haec, ut quae post Speculum (m), 
post Pseudo-Hieronymi prologum in Cath (in codiceFuldensi, 
cf infra, p. 987), post codicem Cavensem saec. IX (cf infra, 
p. 985), post Fulgentii scripta saecVI, post Vigilii scripta 
saecV praeclare originem commatis lIoh5,7 testentur. 

cf ad Act; Tischendorfius legit lac 1,1 — 6 [Eichenfeldius 
• 2,21.22, Jahrb, d. LU. Am.-JSlaU, vol. 26, p. 35] 3,13—18 
4,1.2 5,19.20 lPetl,l— 12. 



(d.) Epistulae Paulinae. 

, ^ Claromontanus, cf supra, p.419 — 422, Dp*°^ Editusa 
Sabatario, sed non accurate; Tischendorfius edidit. 
Cf V. cl. Petrus Corssen (ut infra, cod. f ). 

Petropolitanus, olim Sangermanensis, cf supra, p. 423 — 

424 EP*°^ Editus a Sabatario, sed non accurate. V. 

cl. lohannes Belsheim edidit, Epidulae Paulinae ante Hie- 

ronymum Latine tramkdae ex codice Sangermanenai Or.-Lai.y 

olim Parisiend, nunc Petropolitano , Christianiae a. 1885, 

pp.VTI et 87, cum tabula. 

^ Augiensis, cf supra, p. 424—426, Fp*"^ Editus a 

Scrivenero. V. cl. Zi^lerus, Italafragment^ der Pauli- 

nischen Briefe, p. 28, adn. 2, testatur codicem Augiensem 

textum cum textu Vulgatae versionis non congruentem solis in 

libris Bom et lCor praebere; in ceteris versionem Vulgatam 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 



paucis variatis exhibere. Hortius hunc codicem accu- 
ratius examinare voluit; putavit totum habere originem e 
Vulgata admixtis lectionibus veteris Latinae; cf praeterea 
quae disseruit in actis Jmmal of Philoloffy, a. 1871, vol. 3, 
p. 68. Cf etiam v. cl. Petrus Corssen, Epishilarum PatUu 
nanan codiees Oraece et Latine scriptos Augiensem Bome- 
rianwn Claromontanum examinavU inter se oomparavit ad 
eommunem originem revooavU P. C. Specimen primum ad 
programma gymrumi leverensis additum (Kiliae a. 1887). 
[Progr.-No.618.]; Spee. aU, a. 1889 [Progr.-No. 629] ; — 
V. cl. Fridericus Zimmer, „Der Codex Augiensis Fp»'** eine 
Abschriit des Bornerianus Gp*"^" in actis Zeitechrift Jur 
wiss. Tkeologie, XXX, Lipsiae a. 1887, p. 76—91. 

Boemerianus, cf supra, p. 426 — 429. Editus a Mat- 

°* thaeio. Putavit Hortius g habere originem duplicem 
alteram e textu veteri Latino puro alteram e textu mutato. 
Cf Hermannus Ronsch, „Die Doppelubersetzimgen im 
lateinischen Texte des Codex Boem. der Paul. Briefe", 
Zeitschrift ftir yjissenschaftliche Theologie, XXV, Lipsiae 
a. 1882, p. 488— 509, XXVI, a. 1883, p.73— 99 et 309— 
344; — V. cl. Petrus Corssen (ut supra, cod. f). 

. Guelferbytanus Weissenburg. 64. i5,3— 13. 

^ * saecVI, rescriptus: iJawi 11,33— 12,5 12,17—13,1 14,9—20 
Editus a Knittelio (cf supra, p.387) Ulphilae versio 
Ooihioa nonnuUorum capUnm ep. Paul, ad Rom, etc, Bruns- 
vigae a.l762 cum Gothicis, et a Tischendorfio, AneedoUi 
etc, Lipsiae a. 1855, p. 153 — 158. 

ni: Speculum, cf supra, p. 961. 

Monacensis reg. Clm. 6436 et univ (num. ? ) olim 
r * 

Frisingensis 236. 

saec.VI, folia 26 ex codicum tegumentis ab I. Andr. Schmellero 

protracta: Rom 14,10—15,13 1 Cor 1,1—27 1,28—3,5 6,1—7,7 

16,14—43 16,12—27 JgOw 1,1—2,10 3,17—6,1 7,10—8,12 9,10— 

11,21 12,14— 13,10 GW2,6— 4,3 6,5— 17-E:jpAl,l— 13 1,16—2,16 6,24 

i%»il,l— 20 2lVm 1,12—2,15 5,18—6,13 5<6 6,6— 7,6 7,8—8,1 

9,27— 1 1 ,7 . Textusvidetnr Italae esse yersionis quam Augustinus amayit. 



Digitized by 



Google 



970 IX. DE VER8I0NIBUS. 

TischeDdorfius primus nonnuUa legerat anno 1856 et 
in editione Novi Testamend sua septima adhibuerat, 
Deutdche ZeUschrift Jur chrigtliche Wifmnachaft und christr 
liches Leberiy a. 1857, num. 8, p. 57—61. V. cl. Leo Zieglerua 
omnia edidit, lialafra^mente der PatUiniachen Briefe ete, 
Marburgi a. 1876. V. cl. Carolus Schnorr de E^arolsfeld 
repperit anno 1892 in bibliotheca universitads Monacensis 
folia duo alia huius codicis, quae v. d. Wolfflin. edidit 
addita commentatione philologica;^ continent 6al3,5 — 4,3 
6,5—17 Eph 1,1—13. 

2. Monacensis reg. Qm. 6436, olim Frisingensis 236. 

saecVII: PA«4,11— 28 J7%«w 1,1— 10. 
Haec detexit et edidit v. cl. Zieglerus (ut cod. r). 

3, Gottvici. 

saec. ? , membr, foll.2: Sam 5,16—6,4 6,6—6,19 (?aZ4,6— 19 
4,22 — 5,2. Recensionis est textus Europaeae (?). 

Hermannus Konsch edidit „Itala&agmente des 
Romer- und Galaterbriefes aus der Abtei Gottweig. Text- 
abdruck nebst Einleitung und kritischen Anmerkungen" 
in actis Zeitschrift fur wisaengchaftliche Theologie, XXH, 
Lipsiae a. 1879, p. 224—238; cf v. cl. Samuel Berger, 
BuUetin critiqae,Yll, 5, Parisiis 1 Martii a. 1886, pp.89— 90. 

Oxonii Bodl. Laud. Lat 108. E. 67. 
^ saec. IX : Paul; desunt Heb 1 1,84 — 1 3,26 ; textuB ter correctus 
est; saepe cum d consentit; l.^Thess praecedunt epistulam ad Col, 
cf Augnstinus, de doctrina ekrUtiana 2,13; descriptus a v. d. West- 
cotto (cf supra, p. 966.967, cod. x,). 



(e.) Apocalypsis. 
Holmiensis Gigas qui solus Apoc integram praebet; 
^* cf supra, p. 965, cod. g»<^*. 
m: Speculum, cf supra, p. 961. 

^ Wdlfflin, „Neue Bruchstuoke der Freisiuger Itala'' in actis 
SiUgungsberichte der phUosophUch-phUologuehen und der hietorischen 
CUuae der koniglich bayerischen Akademie der Wiasensehaften 9U 
Mv/nchen, Monad a. 1893, &8c. 2, pp. 253 — 280. 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 971 

Parisiengis, cf supra, p. 965. Westcotti Hortiique est 
h, reeeDsionis Africanae. 

Apocalypsis haurienda est ex commentario Primasii, 
cf infira, caput X, 2, sub nomine Prim. 



6. VULGATA^ 
Anno ut viaetur 382, cognita textus bibliorum Latini 
corruptione atque coniusione, poposcit Damasus papa ab 
Hieronymo Stridonensi ut textum novum Latinum ex veteris 
codicibuB componeret, ne veritas ex illa verborum varia- 
tione damnum caperet. Hieronymus soUicita mente opus 
arduum suscepit atque anno iam 384 fautori et principi 
obtulit partem operis primam „evangelia . . . codicum Orae- 
corum emendata conlatione, sed veterum. Quae ne multum 
a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo 
temperavimus ut his tantum quae sensum videbantur mutare 
correctis reliqua manere pateremur ut fuerant'^ Evangelia 
quae sane cura maxima egebant accurate secundum propo- 
situm restauravit. Ceteri vero Novi Testamenti libri annis 
ut videtur proximis vel etiam proximo anno recensiti non 
tam diligenter emendati sunt; recensio horum textus nova 
vix praebet novas lectiones e Graeco ductas sed solas 
elocutiones politiores atque cultiores Latinas. Plerisque valde 

^ Praeter libros supra, p. 949, laudatos, cf Aug. Calmetus, 
„Di8Bertatio in Vulgatani", ProUgomena etc, tom. 2, Lucae a. 1729, 
App*, p. 890*— 897; — v. cl. O. F. Fritzschius, apud Herzogium 
(ut supra, p. 949), vol. 8, pp. 446—472; ~ Georgius Riegler, 
KrUUehe QeaehichU der Vulgata, Sulzbachiae a. 1820 (hic liber 
Bcriptus est ita ut responderet ad quaestionem a Leandro van £«8 
anao 1814 cum praemio propositam iisdem verbis quibus hic anno 
1824 in titulo suo nsus est; cf praefationes Riegleri et Leandri van 
Ess) ; — Leander van Ees, PragmatUch-krUUche Oe^chichU der VtUgata. 
im AUgemeinenj und tunachtt in Bexiehtmg avf dae TrienHache 
Deeret. Oder: lal der Kaiholik geeettlich an die Vulgata gebundent 
Tubingae a. 1824; — Carolus Vercellone, VarioA lectioneSj Romae, 
vol. 1, a. 1860, vol. 2 a. 1864; — v. cl. Franciscus Kaulen, Oe- 
eehichle der VtUgata, Moguntiae a. 1868. 



Digitized by 



Google 



972 IX. DE VERSIONIBUS. 

displicuit nova versio^, quae quamquam tempore Gregorii 
Magni (mort. a. 604) sedes apostolica translatione utraque 
utebatur vix tandem, quod saepe asseveratur, saeculo nono 
principatum tutum tenebat; nam Anglo-Saxones veteris 
versionis tenacissimi erant et iam vidimus codicem c veteris 
versionis Colbertinum saeculo undecimo exscriptum esse. 
Nomen Vulgata olim versionis Veteris Testamenti Graecae 
quae dicitur LXX virorum, tum Latinae eiusdem trans- 
lationis proprium erat, denique versioni Hieronymi adtribu- 
tum est, ut videtur non ante saeculum septimum; 
quo loco primum huic versioni adnexum sit non habeo 
dicere, sed Rogerus Baco (nat. a. 1214, mort a. 1294) 
versionem sine nomine descripsit his verbis: „haec quae 
vulgatur apud Latinos" et „illa quam ecclesia recipit his 
temporibus".* Erasmus in Novi Testamenti sui editione 
altera, anni 1519, ad marginem Apologiae praefixae, p. 64, 
scripsit „VtUgaia novi testamenti aeditio, Hieronymi non 
est". Vulgatae titulo plena accessit auctoritas per decretum 
concilii Tridentini die 8 mensis Aprilis anni 1546 datum. 

^ Quod Hieronymus iam praeviderat cum scriberet: „Quis 
enim doctus pariter yel indoctus, cum in manus volumen adsump 
serit, et a saliya quam semel inbibit yiderit discrepare quod lectitat. 
non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacri- 
legum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere mutare corrigere?" 

' Haec duo Baoonis dicta apud Fritzschium, (ut supra). 
p. 448. Videsis jFV. Rogeri Bacon opera quaedam hattenu» inedita^ 
Ijondinii, vol. 1 (a. 1859); in libro compendiwm shtdii^ cap. 8, p. 485, 
dicitur de erroribus „quo8 reprehendit [Hieronymus] in translatione 
vtUgata"f eodem vero capit«, p. 484, appellatur illa versio corrigenda 
„translatio antiqua". Capite 6, p. 436. 437, legimus de loco quodam 
versionisHieronymianae: „modemi vero theologi, Hebraeum ignorantes, 
tenent interpretationem vulgatam", spectant autem haec magiB ad 
vocabulum quam ad versionem, cum sequatur „quae nulla est". 
Item scripsit p. 92 : „Nam pro maiori parte [textus] est corruptus 
in exemplari vulgato, quod est Parisiense". In illo Baconis tomo 
multa de versione Latina aeque ac de ingenio linguarum Hebraicae 
Graecae Latinae inveniuntur. Cf Martinus (ut infra, p. 973, adn. 1). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 973 

At textus HieronymianuB non sine macula ad tem- 
pora coneilii Tridentiiii venerat, neque-ut ita dieam-Hiero- 
nymi fuit textus iste omnino permixtus quem approbavit 
concilium. lam Cassiodorius (clar. a. 550) textum depra- 
vatum corrigere aggressus est Carolus Magnus^ Alcuino 
eundem laborem permisit et accepit ab eo exemplar emenda- 
tum anno 801. Theodolftis* episcopus Aureliensis (a. 787 

^ De textus versionis Vulgatae historia, praesertim de opere 
emendationis sive correctioniB scripserunt Carolus Yercellone, nDei 
oorrettorii biblici della biblioteca Vaticana" in libro XHsaertazioni 
aceademiehe di vario argomentOt Romae a. 1864, pp. 35 — 46; — 
Albertus Dressel, „Die vatikaniscben Correctorien der Vulgata" in 
actis Theologische Studden und KrUikeny Qothae a. 1865, vol. 1, 
pp. 369 — 374; — v. cl. Samuel Berger, „Des essais qui ont k\k 
faits k Paris au treizi^me si^le pour corriger le texte de la Vulgate" 
in actis Reviu de thlologie et de philoaophie, Lansannae a. 1883, 
lan., pp. 41 — 66, et De Vhiatoire de la Vulgate en France^ Parisiis 
a. 1887, pp. 16, et novissime atque locupletissime, Histoire de la 
Vulgate pendanl lea premiere aih:les du moyen dge, Parisiis a. 1893, 
pp. XXIV et 443; — v. cl. lacobus Isidorus Mombert, „Emen- 
dations and corrections" in actis Joumai of the society of biblical 
literattbre and exegesis, Inn. et Dec. a. 1884, p. 93 — 125; — 
I. P. P. Hartinus, „La Vulgate latine au XIII e si^cle, d'aprte 
Boger Bacon" in actis Le Mustony VII, Lovani a. 1888, 
p. 88—107, p. 169—196, p. 278—291, p. 381—398, et „Le 
texte parisien de la Vnlgate latine'' in actis Le Musion, VIII, 
a. 1889, p. 444—466, IX, a. 1890, p. 301—316; — v. cl. 
Henricus Denifle, „Die Handschriften der Bibel • Correctorien des 
13. Jahrhunderts" in actis Arehiv fur Literatur- und Kirchen- 
gesckichte des MUtelalters y IV, Friburgi in Brisgovia, a. 1888, 
p. 263—311 et 471 — 601 (nondum absoluta est dissertatio) ; — v. cl. 
EberharduB Nestle, „Die Hlrschauer Vulgata-Revision" in actis 
Theologische Studien aus WHrttemberg , X, Ludwigsburgi a. 1889, 
p. 306 — 311; — V. d. L. Salembier, Une page inidite de Vhistoire 
de la Vulgale, Ambiani a. 1890, pp. XVI et 98 ex actis Revue des 
seiences ecelisiastiques. 

■ Cf V. d. Leopoldus Delisle, „Les bibles de Th6odulfe" in 
aotis Biblioihlque de Vieole des ehartesj XL, Parisiis a. 1879, 
p. 6—43. 



Digitized by 



Google 



W IX. DE VERSIONIBUS. 



— 821), Langfranc archiepiscopus Gantabrigiensis (a. 1069 
— 1089), Stepfaanus 11 Harding^ episcopus Gsteiciensis 
(raort. a. 1134), cardinalis Nicolaus (a. 1160) suo quisque 
modo hic illic menda sustulerant Saeculo yero tertio didcimo 
prodierunt correctoria biblica, primum facultatis theologicae 
Parisiensis, anno circiter 1230, etiam Senonense dictum quod 
ab archiepiscopo Senonensi in Gralliae usum approbatum 
est, posterius ordinis praedicatorum sive Dominicanorum 
auspiciis Hugonis de sancto Caro anno circiter 1236 vel 
1240, aliud denique ordinis fratrum minorum vel Franci- 
scanorum atque ordinis Carthusianorum. Viriliter reprobavit 
vir doctissimus Rogerus Bacon (t 1294) anno circiter 1266 
textum maculatum, dixitque de anonymo quodam, qui per 
quadraginta annos textui corrigendo operam navaverat, 
auctore ut videtur Correctorii Vaticani.* Haec correctoria 
laudabant lectiones e Graecis codicibus et leetiones ab 
antiquis scriptoribus comprobatas.® Qui tamen transcribe- 
batur textus non melior &ctus in peius ibat. 

^ I. P. P. Maittn, SaAnt J^ienne Hdrding et les premiere 
reeeneeure de la VtUgcUe laHne Th^diU/e ei Alcuin, Ambiaiii a. 1S87 
(prodiitne haeo diasertatio primum in actis Revue des seieneee 
eeclUiaatiquet, a. 1887 ?). 

' Cf MartinuB (at snpra, p. 978 adn. 1), qni tamen Baoonis 
verbis plus quam aequum est fidei habet. Optime sane ita de correo- 
tione generali scripsit Baoo (ut supra, p. 972, adn. 2), p. 93—94: 
„£t in hoc aggravatur haec corruptio, quod quilibet corrigit pro 
8ua voluntaie. Nam quiUbet lector in ordine Minorum corrigit at 
vult; et umiliter apud Praedicatores; et eodem modo aaeculares. 
£t quilibet mutat quod non intelUgit, quod non licet fiioere in 
libris poetarum. Sed Praedicatores mAzime intromiserunt se de 
haec correctione. £t iam sunt yiginti anni et plures quod prae- 
sumpserunt fieuwre unam correctionem, et redegerunt eam in scriptis. 
8ed poetea fecerunt aliam ad reprobationem iUius; et modo vacillant| 
plus quam alii, nescientes ubi sunt. Unde eorum correotio eat 
pessima corruptio et destructio textus dei; et longe minus malum 
est et sine comparatione uti exemplari Parisiensi, non correcto, 
quam correetione eorum vel aliqua alia". 

' Correctoria quae sequuntur enumerat v. d. Henricus 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 91$ 

AnDO 1440, quo fere tempore (cf supra, p. 202 — 203) 
editio pnncepfl versionis Vulgatae prodiit, contulitLaurentius 

Denifle in actis Arehiv fur ZAteratur- und KirehengeschichU des 
MiUekUterSf Friburgi in Brisgovia, a. 1888, p. 264 — 266. Hoc loco 
dantur ut &ciliTui quisque ad correctoriorum studium Yooetur. 
Distinctiones clasflium A— N apud Denifleium inveniuntur. 

AiMtria. 

Vindobonae caes. Lat. 1217: a. 1434, fol. 2 ss. Classis A. 

Lat. 1612: saec. XIII— XIV, fol. 1 ss. CiassisD. 



Parisiis arsenalis 94: saec. XIII, fol. 1 ss. Classis A. 

181 : saec. XIII, fol. 1 ss. Classis G. 

— nat. Lat. 3218: saec. XIII, fol. 137 ss. Classis A. 

Lat. 15654: foU. 1—146. Classis C. 

: foU. 147—253: Clasris F. 

Lat. 16719—16722: saec. XIIL Classis B. 

Toloeae urbis 61 : saec. XV, fol. 1 ss. Classis M. 

402: saec. XIII, foL 1 ss. Classis D. 

ttenuanlt. 

Cusae hospitii, Fol. 13: a. 1446, fol. 1 ss. Classis A. 

Lipsiae univ. 105 : saec. XIII, fol. 1 ss. Classis A. 

Norimbergae urbis Cent. I. 47: saec. XIV exeuntis, foll. 110 
— 126. ClassisA. 

Cent. I. 47 : saec. XIV exeuntis, fol. 1 27 ss. Classis L. 

IfWetU. 

Eremitarum Coenobii (Einsiedeln), MS. 28: saec. XIV?, 
fol. 49 88 : excerpta. Classis N. 

MS. 28: saeo. XIV, fol. 171 ss: excerpta. Classis D. 



Seviliae Colombinae, V. 129.8: saec. XIII— XIV, fol. 1 ss. 
ClasdsD. 

UtlU. 

Florentiae Laurentianae Plut. XXV, sin., MS. 4 : saec. XIII ? , 
foU. 101—107 mut. Classis E. 

foU. 108*— 178: saec. XIL aassis D. 

foL 211 ss. Classis G. 

Paduae Antonianae 492 : saec. XIV. Classis K. 

Komae Borgesianus (? Burghes.) 82: saec. XIV: oorrectoria 
duo. ClasBis I. 

— Vat. Lat. 3466: saec. XIII, fol. 1 ss. Classis D. 

Lat. 4240: saec. XIII, fol. Iss. Classis E. 



Digitized by 



Google 



•7« IX. DE VER8IONIBUS. 

Valla^ (della Valle) codices Grraecos ut textum Latinum 
corrigeret, et Erasmus anno 1505 adnotationes Vallae 
edidit* Editiones^ tamen quae primae textum re vera e 
codicibus emendatum et variis lectionibus omatum prae- 
buerunt, si neglegere licet biblia Polyglotta Complutensia, 
prodierunt apud Robertum Stephanum Parisiis a. 1528. 
15321534.1540.1545.1546, Genevae a.1555.1557; optima 
est editio anni 1540.* 

Decretum illud concilii Tridentini anno 1546 

Ottob. 293: saec. XIII— XIV, fol. 1. Classis A. 

Taurini univ. I. V. 2 : saec. XIII, fol. 1 ss. Classis A. 

K. V. 39: saec. XIV, fol. 1. Classis D. 

Venetiae Marc. Lat. cl. I. cod. 140: saec. XIV, fol. 85 ss. 
Classis D. 

cod. 141: saec. XIII, foU. 1—119. Classis D. 

cod. 141: saec. XIII — XIV, foll. 121—390. 

aassisH. 

* Wagenmann, „Laurentius Valla", JSenogU RecU-Encykl, ed. 2, 
Lipsiae a. 1881, vol. 8, p. 491—495. 

' Valla, AniMtatioTie* vn Latinavi iV. T, inUrpretaHanem ex 
coUatione Graecorum exemplariumf Parisiis a. 1505; „In N. T. ez 
diyersomm utriusque linguae oodicum collatione annotationes, cum 
primis utiles", Opem, Basileae a. 1540, p. 803*' — 895**. 

' Non est quod hoc loco disBeram de editionibus multis sine 
arte critica confectis quae iam saeculo quinto decimo publici iuris 
fiactae sunt; vide supra, p. 202 — 203. Cf v. cl. Waltherus Arthurus 
Copinger, Incunabula biblica or the firtt half century of the Latin 
bible, being a bibliographical accowrU of the various editions ofthe 
Latin bible between I45O and 1500 unth an appendix containing a 
chronological list of the editions of the Hxteenth century^ Londinii 
a. 1892, (pp. X, 226; tabulae 54 in fol.) Autor, iuris consultus 
decretorum de libris librariisque optime peritus, vix satiB peritus est 
Bcientiae quam dicunt bibliographicae. 

^ Quo modo Stephauus in his editionibus omandis codices in 
consilium vocaverit, optime discitur e discursu viri olarissimi 
praedecessorem illum pie memorantis lohannis Wordsworth, Old 
Zatin biblical texta. No. I, Oxonii a. 1883, p. 47— 54: „Appendix I. 
Codices a Roberto Stephano (et Desiderio Erasmo) in editionibus 
bibliorum Latinorum adhibiti^'. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAUBS. (1.) LATINAE. «77 



datum incitavit viros ecclesiae CathoHcae doctos ut accura- 

tas editioues compararent lohamaes Henteuius, adiuvanti- 

bus theologis Lovanensibus, textum Latinum variis lectioni- 

bus ornatum edidit auspiciis Caroli V imperatoris Lovanii 

a. 1547, quam editionem secuta est ornatior illa editio ab 

iisdem theologis curata duce Francisco Luca Brugensi^ (unde 

cdd^™« I^brug) lu bibliis polyglottis Antverpiensibus anni 

1573.» 

Editiones Sixtino-Clementinae. 

Suspicari licet, secundum Westcottum Hortiumque, 
recensionem textus Novi Testamenti, ne dicam biblici, in 
ecclesia Syriaca iam saeculo tertio factam esse, factamque 
statim auctoritate ecclesiae ita esse usu receptam ut 
exemplaria vetustiora non emendata brevi ad unum fere 
omnia reiecta videantur. De ecclesia Syriaca quod suspi- 
camur, id in actis publicis quae dicuntur propalam legimus 
de ecclesia Romana. Editiones privata manu non auctoritate 
ecclesiastica institutae iam multae e prelo exierant, immo 
voluerat fortasse editio illa Lucae Brugensis editio esse 
ad mentem concilii Tridentini perfecta. Duodecim autem 
annis ante Polyglotta Antverpiensia publici iuris facta, 
nisi iam antea, moliti sunt viri docti Romani opera critica, 
vocaveruntque iam anno 1561 Paulum Manutium, Aldi 
illius inlustris prolem, Romam, ut typis biblia et Latina 
et Graeca exprimenda curaret; per multos annos textum 
tum Graecuni Veteris Testamenti tum Latinum bibliorum 
integrorum recensuerunt. Prodiit Vetus Testamentum 
Graece anno 1587, quo opere absoluto nihil antiquius 
habuit Sixtus V papa, quam ut biblia Latina omni 

^ Cf Paulus de Lagarde, Die vier Evangelien arahisch auB 
der Wiener Handtchri/t Keratugegebenj Lipdae a. 1864, p. XI, adn. f) 
ubi de notatianibtu Lucae didt: „die allein brauchbare origiualaus- 
gabe (Autwerpen 1580, 470 seiten klein quart) ist eins der aeltensten 
und nutzlichsten buoher, die ich kenne; fiir die kritik der latei- 
nischen bibeliibersetzungen geradezu unentbehrlich." 

* Cf Bupra, pp. 215.216. 
TiscHBMDORV, N. T. ed. 8. 6SC 



Digitized by 



Google 



•78 IX. DE VER8IONIBU8. 

modo emendaret. Gonstitutio ,,Aetemtis ille*', die 1 Martii 
anni 1589 data, praefittio iiiit editionis ipsius, anno 1590 
omatae, in qua constitutione statuit declaravitque Sixtus 
ex certa sua scientia deque apostolicae potestatis plenitu- 
bine „eam Vulgatam sacrae, tam veteris, quam novi 
Testamenti paginae Latinam editionem, quae pro authentica 
a Concilio Tridentino recepta est, sine ulla dubitatione, 
aut controversia censendam esse hanc ipsam, quam nunc, 
prout optime fieri poterit, emendatam et in Vaticana 
Typographia impressam . . . evulgamus, decementes eam . . . 
pro vera, legitima, authentica et indubitata, in omnibus 
publicis privatisque disputationibus, lectionibus, praedica- 
^j^^ tionibus, et explanationibus recipiendam et tenen- 
^ dam esse". Nihilominus omnino non ad amussim 
erat editio ista Sixtina (unde vg****) nec tali praeconio 
digna. Motu et opera Bellarmini (qui inter alia ob 
tantam firaudem postea beatificationem sive canonisationem 
adipisci non potuit) editio refecta est quasi Sixtus ipse 
totum opus revocandum censuisset ac decrevisset> prodiit- 
que anno 1592 auspiciis Clementis VIII manu Toleti typis 
Aldi Manutii, Pauli iam supra nominati filii. Annis 1593 
et 1598 editiones emendatae publici iuris factae sunt. Textus 
huius editionis anni 1592 (1593 et 1598) Clementinae 
^iem (y^^^^ vg*^®™ item vg et vg®*) puritate editionibus 
^ omnibus vetustioribus praestabat, etsi minime 
purus erat textus, minime labore quo opus erat diligenti 
recensitus.^ 

^ Discrepantias harum duarum editionum, quarum utraque 
ecclesiae catholicae auctoritate munitur, notavit Thomas James, Bellum 
papcUe iive concordia ducars SixH Quinti et demetUie Octavi eirca 
Hieranymicmam edMionem^ Londinii a. 1600 (1606 et ut yidetar 
saepios; exemplar Lipsiense annum habet 1678); lamesius con- 
stitationem „Aetemus ille" repetit. Praeterea conferendi sunt Leander 
ran Ess (ut supra, p. 971, adn. 1), Carolus Veroellone, Variae leciiones 
Vulgatae Latinae bibliorum editionis, Bomae a. 1860, vol. 1, prolego- 
mena, Westcottus apud Smithium (ut supra, p. 949, adn. 1). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALBS. (1.) lATINAE. %1% 

Utmam papa Leo XIII tanta scientia tanta magna- 
nimitate insignis curam in se suscipiat textus sacrosanc- 
torum bibliorum Latini edendi. A Thomae operum cura 
transeat ad curam diyinorum scriptorum. Cura, opus 
ecclesia et papa dignum! 

8ed redeundum est ab hac reoensione ecclesiasticae 
auctoritatis plena ad editiones privata manu curatas. Anno 
1693 prodiit editio a Martianaeo et Pouietio parata inter 
opera Hieronymi a monachis Benedictinis edita. Bentleius 
(a. 1720) qui primus versionis Latinae iuxta codices Latinos 
veteres repurgatae cum codicibus Graecis veteribus con- 
cordiam veri textus Graeci normam esse censuit, labore 
magno codices Latinos et ipse volvit et manu Walkeri 
volvendos curavit,^ unde fit ut nemo usque ad Lachmannum 
Bentleio sociari possit alter. Vallarsius in operibus Hiero- 
nymi Veronae anno 1734 editis praebuit textum bonum 
pro iis quos habuit codicibus. Lachmannus (unde al^** = 
i^]||iach. omn^'* = omnes^*^**) initium fecit textus critica 
arte edendi in Novo Testamento suo anni 1841 (cf supra, 
p. 258). Quod Bentleius alta sibi mente proposuerat et per 
annos persecutus est nec tamen impetravit, nam editionem 
non confecit, hoc etsi finibus ut ita dicam artioribus 
conscriptum ad bonam finem perduxit Lachmannus, 
Bentleii discipulus ille spiritualis magistro ex omni parte 
dignus. Lachmannus socio Philippo Buttmann iuniore' 
codices Latinos excussit, ipse textum et lectiones varias 
adponendas curavit. Hodie plura praestanda sunt, 
plura praestitit Wordsworthius Bentleii et Lachmanni 
successor, Lachmannus vero honorem sibi habet ut qui 

^ Cf supra, p. 229 — 240, et v. cl. WestcottuB apud Smithium 
(ut Bupra, p. 949, adn. 1), et v. cl. Wordsworthius, Old LaUn biUiccU 
texti. No. ly Oxonii a. 188S, et Wordsworthii N<mm Tesiamentum 
. . . LaUne, pars 1, iasc. 1, Oxonii a. 1889, p. xy — xxvii. 

* Yide supra, p. 258 — 266 et acta Theolo^Uehe Studien und 
Kritiken, Gothae a. 1830, p. 817—845. 

69* 



Digitized by 



Google 



•80 IX. DE YERSIONIBUS. 

primus mente vere critica textum Latinum usque ad illud 
tempuB purissimum confecerit atque lectionibus variis 
locupletatum ediderit 

Lachmanno, quod ad textum Novi Testamenti Oraecum 
atdnet, successit Tischendorfius; sed hic textum Latiinum 
non denuo constituebat, contentus codices modo integros 
edere modo curiosius excutere, ut eorum testimonio in 
textu Graeco constituendo uti posset Y. cl. Westcottus 
inter viyos primus dissertatione ^regia^ rem totam 
dilucide illuminayit, ipse tamen textum Latinum edendum 
non curayit V. cl. Petrus Corssen, qui diligentissime codices 
Latinos excussit, comparayit, eorum historiam eruere 
quaesiyit, edidit Berolini anno 1885 epistulam ad Galatas^ 
ita ut fieret exemplar in Noyum Testamentum Latinum 
integrum edendum. 

lam yero die 2 Noyembris anni 1882 prospectum quem 
dicunt scripserat Oxonii yir clarissimus lohannes Words- 
worth, tum temporis nisi fallor in coll^o Aenei Nasi 
praeceptor, ex quo prospectu, qui inscriptus est „The Oxford 
critical edition of theVulgateNewTestament^^discimus anno 
circiter 1878 editionem Noyi Testamenti Latini incohatam, 
y. cl. Westcottum in consilium yocatum, codices correctoria 
conlationes Bentleio-Walkerianas diligenter excussas esse. 
Ne yiri docti de textu antiquiore in dubio manerent suscepit 
praeterea Wordsworthius codicum yeteris yersionis non- 
nullorum editionem, de qua supra diximus,^ quae neces- 
sario textus constitutionem aliquamdiu impediyit, Words- 
worthio ipso anno 1883 professore Oxoniensi facto, anno 
1885 episcopo Sarisburiensi. Anno denique 1889 prodiit 

^ Cf supra, p. 949, adn. 1. 

* Corsseiiy EpUtola ad Galatat. Ad fidem optmtortm eodieum 
Vulgaiae reeognovUf prolegonienu inHruxitf Vulgatam eum antiqui' 
oribus versionHme eomparavit P. C. BeroUni a. 1885, pp. 55. Cf t. 
cl. Samuel Berger, BvJletin eritique, VII. 5, Parisiu a. 1886, 1 Hartii, 

• Vide Bupra, p. 949, adn. 1. |p. 84 — 90. 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDENTALB8. (1.) LATINAE. §81 

Oxonii fasciculus primus huius editionis tam diu exspectatae, 
tam laete consalutatae: Nomm. Teetamentum Domini nostn 
lesu Chrigti Ldtiney sectmdvm editianem aancU Hieranymif 
ad eodicum manvscriptanm fidem recensuU lohannes Word»- 
worth, 8. T. R, episcopus Sarisburiensis, in aperis societatem 
admmUo Henrico luliano White, A. M., societatis s. Andreae, 
collegii theologici Sarisburiensis vice-principali. Pwrtis 
pnoris fasdeulus primus: Evangdium secundum Matthaeumf 
Oxonii e typographeo Qarendoniano a. 1889, pp.xxxviii 
et 170; — feac.2, Mc, a.l891; — fasc.3, Lc, a. 1893, 
Prae&tio de laboribns editorum, de codicibus et editionibns 
laudatis, de textuB forma lucide refert. Pagina prima incipit epiatula 
Hieronymi ad Damasum, cui succedit p. 5 monitum ille anonymum : 
„Sciendum etiam ne quis ignarum" . . . , deinde p. 6 Eusebii epistula 
ad Carpianum , p. 7 Eusebii canones decem. His adduntur p. 1 1 
prologus e commentario Hieronymi in Mt, p. 15 praefatio Matthaei 
ignoti anctoris: „MatthaeuB ex ludaeis" . . . , p. 18 capitnla in Mt 
in sex columnas divisa, p. 40 initinm Mt e codice g^, item e codice 
SangaUensi 49. Evangelium ipsum secundum Matthaeum paginas 
41 — 170 implet. Textui eyangeliorum duabus columnis et colis 
siye commatibus redacto adsociatur et textns codicis versionis yeteris 
Latinae Brixiani f et apparatns criticus uberrimus. Codioes qni 
•eqnnntur dtantnr ab editoribus in evangeliis siglis adscriptis ; addo 
paginas ubi infra inyenitur uninsouiuBque descriptio: 
A: Amiatinus, am, p. 988. L: Lichfeldensis, 139, p. 1001. 

B: Bigotianus, 1237, p. 1054. M: Mediolanensis, 2088, p. 1099. 
&: Beneventanus, 240, p. 1007. H*: Martini-Turonensis,mt,p.990. 
C: Cavensis, cav, p. 985. O: Oxoniensis, bodl, p. 985. 

D: Dubliniensis, 1968, p. 1092. P: Pemsinus, pe, p. 990. 
J: Dunelmensis, 117, p. 1000. Q: Eenanensis, 1972, p. 1093. 
£: Egertonensis, mm, p. 989. R: Rushworthianus, 502, p. 1018. 

aP: Eptemacensis, 1269, p. 1056. S: Stonyhurstonsis, 523, p. 1019. 
F: Fuldensis, fuld, p. 987. T: Toletanus, tol, p. 991. 

. 958. U: Ultratraiectinus, 707, p.l028. 



G'^ f gS p. 9 

,^:Par. nat. 11558 <* 7 ,, 

g>/ \«76, p.il 



g>/' ' \«76,p.i056. V: Vallicellianus, vallic, p. 991. 

H: Hubertianns, 256, p. 1008. W: Willelmi, 233 a, p. 1006. 

9: Theodulfianus, 1266, p. 1066. X: Corporis Christi, 19, p. 995. 

I: Ingolstadiensis, ing, p. 989. Y: Lindisfamensis, 155, p. 1002. 

J: ForoiuliensiB, for, p. 986. Z: Harleianus, harl, p. 988. 
E: Karolinus, 242, p. 1007. 



Digitized by 



Google 



•82 IX. DE VER8IONIBU8. 

Faxit deus ut haec editio sine intercapedine ad finem 
perdueatur. Ecclesia occidentalis, non excepta ecclesia 
Bomana, gaudebit textu Hieronymi tandem post tot saecula 
quoad fieri poterit in integrum restituto. 

Restat ut de codicibus Latinis referamus. Primo loco, 
id quod in his prol^menis omnino necessarium est» pono 
catalogum codicum a Tischendorfio in apparatu critico 
citatorum. Deinde pauca ex innumera multitudine codicum 
adferam, minime nesciens catalogum integnim vix con- 
fici posse, cupiens tamen hoc modo partem illius mul- 
titudinis viris doctis ante oculos proponere, ut fisu^ilius de 
tota re in consilium eant. Ceterum non est obliyiscendum 
saecula in catalogis bibliothecarum yeteribus saepius sine 
rei paleographicae peritia codicibus tributa esse. Sperare 
licet fore ut viri clarissimi Wordsworthius, Whitius, San- 
daeius, Bergerus, Corssenius, Zimmerus classes codicum 
certo modo componant, quibus classibus cognitis viri in 
unaquaque urbe docti quos ad manus habent codices inter 
se distinguere poterunt Catalogus Caroli Vercellone^ spectat 
maximam partem ad libros Veteris Testamenti. Catalogus 
V. cl. Westcotti^ magni est momenti et iam typis mandayi 
excerpta ex eo, sed cum exhibeat distinctionem triplicem 
inter codices yeteris Latinae et codices yersionis emendatae 
et codices Vulgatae, quae distinctio apud Westcottum 
Hortiumque in Noyi Testamenti editione non reperitur, 
satis erit hic illic catalogum citare. Viri darissimi Bergeri 
catalogus codicum selectorum^ ad manum erit omnibus 
qui textui Latino operam nayare velint. 

^ YercelloDe, Variae leetiona, Bomae a. 1860. 
■ WeBtcott, Smith^» Dietionary of the bible, sub voce „Vulgate" 
(vlde supra, p. 949, adn. 1). 

* Berger, Hietoire de Ul Vulgate, ParisiiB a. 1893, pp. 374 — 422. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 983 

CODICES VULGATAE VERSIONIS 

A TI8CHBNDOBFIO LAUDATI. 

(a.) Quattuor evaDgelia. 

Florentiae Laurentianus olim Amiatinus 1. 
anno circiter 700 scriptuB, 50X34X20 (sine oompagine), 
membr, foll. 1029, coU. 2, 11. 43 vel 44: V. T. eiN. T.; textus maiimi 
aestimandus lectiones multas Anglo-Saxonicas et Hibemicas ezhibet. 

Paulo ante annum 716 scriptus iussu Ceol&idi abbatis 
Oirvensis, qui codicem Romam laturus in itinere mortuus 
est die 25 Septembris anni 716 Langonicae. Veri simile 
est codicem Romam perlatum esse a Ceolfridi comitibus, 
Diu monasterii montis Amiatae Cisterciensis Aiit, deinde 
Florentiam translatus est. Angelus Maria Bandinius codicem 
uberrime descripsit, Bibliotheca Leopoldina Lcmrentiana . . . 
\dve Supplemenium ad eatalogum . . . hiblioiheoae Laurenr 
tianae'] Florentiae, vol. 1 (a. 1791), coll. 617.701—732. 
Anno 1840 publici iuris fecit^ Ferdinandus Florens Fleck 
conlationem cum editione Clementina ab ipso anno 1834 
institutam adiuvantibus duobus amicis. Tischendorfius 
anno 1843 Tregellesius anno 1846 oodicem accuratissime 
contulerunt, Tischendorfius schedaa suas efiam cum schedis 
Tregellesii comparavit, unde anno 1850 (ed. repetita a. 1854) 
Novum Tegtamentum Latine , . ,ex celeberrimo eod, AmiaUno . . . 
Lipsiae edidit. Nostrae aetati reservatum est historiam 
codicis eruere, ducibus w. cll. De Kossi, Corssenio, Hortio. 

De codice Amiatino adeundae sunt dissertationes hae: v. cl. K. 
L. F. Hamanni in actis ZeiUchrift fur tnssenschaftliche Theologie, 
lipsiae a. 1873, p. 596 (censet codicem iuniorem esse); — 
Lagardii, The Aeademyy Londinii 2 Sept. a. 1882, toI. 22, p. 172 ab, 
et Mittheilungen [I], Gottingae a. 1884, pp. 379.380; — y. cl. lohannis 
Baptistae De Eossi in actis BuUeUvno di areheologia critHanaf 
Eomae a. 1882, pp. 137.159, et Archives de Vorient Latin, II, 

^ Fleck, N. T. Vulgatae editioniSf Lipsiae a. 1840, cam 
lectionibus codicis Amiatini variis et praemissa de illo codioe 
commentatione. 



Digitized by 



Google 



984 IX. DE VERSIONIBUS. 



pp. 439 — 455, et „Oommentatio de origine hisloria indicibus scrinii et 
bibliothecae aedis apostolicae**, Bomae s. 1886 ex volumine primo de 
bibliotheca Palatino-Vaticana, pp. I — CXXXII, et inprimis „La bibbia 
offerta da Ceolfrido abbate al sepolcro di s. Pietro, codice antichissimo 
tra i superstiti delle biblioteche della sede apostolica", p. 1 — 22, 
cum tabula (cf etiam facsimile apud Zangemeisterum et Watten- 
bachium, Exempla codicum iKUinorum, Heidelbergae a. 1876, tab. 35) 
in libro f,Al sommo pontejice Leone XIII omaggio giub^ilare della 
biblioteca Vaticana*^, Romae a, 1888; — v. cl. Petri Corssen, „Die 
Bibeln des Cassiodorius und der Codex Amiatinus" in actis Jahr- 
bHcher fHr protestantische Theologie, Lipsiae a. 1883, vol. 9, p. 619 — 
633, et Epistula ad Oalatas, ad fidem optimorum codicum vulgatae 
recognovit, prolegomenis instruxit, vvigatam cum antiq^iioribus ver- 
sionibus comparavit P. C. Berolini a. 1885, p. 7.8, et „Der Codex 
Amiatinus und der Codex grandior des Cassiodorius" in actis Jahr- 
biicher fur protestantische Theologie, XVII, 4, Lipsiae a. 1891, 
pp. 611 — 644; — Ernesti Eanke, „Blicke auf die Geschichte der 
lateinischen Bibel im Mittelalter'' in actis Theologische Literaturzeitung, 
Lipsiae a.l886, num.26, coll. 611—621; a. 1887, num. 12, coU. 268 
— 278; num. 16, coU. 379 — 386; — v. cl. Samuelis Berger in actis 
Mevue cdtique, vol. 6, p. 352, Bulletin critique, Parisiis a. 1886, 
p. 85ss, De Vhistoire de la Vulgate en Franee, Parisiis a. 1887, p. 4 ; — 
V. cl. Ludovici Duchesne, Bulletin critique, Parisiis a.l 886, 1 Septembris, 
p.323; —V. cl. Leopoldi Delisle, Biblioth^qu^ de Vicole des chartes, ParisiiB 
a.l886, (46), p.318, a.l886, (47), p.670, a. 1887, (48), p. 171.172, et 
Oompte-rendu de Vacadimie des inscriptions et belles-lettres, Parisiis 
a. 1887, p. 150.151-, — v. cl. lohannis Wordsworth, „The date 
and history of the great Latin bible of Monte Amiata'* in actis 
The Academy, Londinii a. 1887, 12 Februarii, p. 111 c — 113b (et 
in actis The Ouardian, Londinii a. 1887, 16 Februarii, p. 263 abc). 
Hnic dissertationi successemnt epistulae virorum cU. GuUelmi Sanday, 
Martini Rule, Henrici luliani White, Fentoni lohannis Antonii Hort, 
E. Maundii Thompson, G. F. Brownii, E. L. F. Hamanni, I. O. West- 
woodi, Petri Corasen in actis 7%« Academy, Londinii a. 1887, 19 
Febr., p. 130c--131c; 26 Febr., p. I48a— 150c; 5 Mart., p. 165c~ 
167b; 12 Mart., p. 183c— 184c; 30 Apr., p. 309a— 310b; 7 Maii, 
p. 327bc; 11 lunii, p. 414a— 415c; a. 1888, 7 Apr., p. 289c— 240b; 
14 Apr., p. 257c— 258a; 6 Maii, p. S07o— 308b; 26 Maii, p. 361bc; 
a. 1889, 19 lan., p. 41a— 43a; 26 lan., p. 59ab. — V. cl. Henricus 
lulianusWhite totam rem reoognovit „The oodex Amiatinus and its birth- 
plnM" Siudia biblica et eeclesiasUca, voL 2, Oxonii a. 1890, pp. 273 
—308, appendice manu v. cl. GuUelmi Sanday addito „The ItaUan 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDBNTAI^. (1.) LATINAE. §81 

origin of the codex Amiatinus and the locaUsing of Italian MSS^S 
pp. 309 — 324. Cf etiam v. d. Theodorus Zahn, Geschichie des Neu- 
testamerUlichen KanonSf vol. 2, pars 1, pp. 278 — 284; v. cl. Samuel 
Berger, Histoire de la VulgaU etc, Parisiis a. 1893, pp. 37—38.201. 

monasterii S. Andreae secus Avenionem. Tischen- 

dorfius aliquot huius codicis lectiones hausit ex libris 
Martianaei (cf. supra, p. 957, adn. 3) et Calmeti (cf. supra, 
p. 958). 

bed: codex vel codices quos Beda obiter citat. 
111 . Oxonii Bodleianus 857 vel D. 2. 14. 

' saecVIL^vtvdesuntMt 1,1—4,14 8,29— 9,18Ioh21,15— 25. 
Similis est codici 19 (vide infra, p. 995). Westcotto 27. Worda- 
wortliio O. Contulemnt vv. cU. I. S., F. Madan, G. M. Youngman. 

Cavensis MB. 14. 

saecIX, 82X26.5, membr, foll. 803, coll. 3, U. 54: V. T, et 
N. 2.; textus est Vulgatae versionifl lectionibus Hispanicis admiztis. 
Manu Danilae scriptus. £st in monasterio s. Trini- 
tatis ordinis s. Benedicti Cavae (prope „Corpo di Cava**) 
prope Neapolim. Laudatus eet in libro Lettera delT 
abbcUe de Rozan m d£ Itbri e wwc. preziod conservaJti nella 
bihlioteca della 88, Trinitd di Cava de' Tirrenif Neapoli 
a. 1822, p. 128 88. Perlustratus a Tischendorfio. V. cl. 
Leo Zieglerus qui codicem a. 1874 adiit adseverat textum 
non Vulgatae versionis textum purum esse, Bruekstucke 
(ut supra, p. 968) p. 653—660. Teste Zieglero volebant 
monachi Cavenses codicem edere. Apographum iussu Leonis 
Xn factum in bibliotheca Vaticana servatur num. 8484. 
V. cl. lohannes Wordsworth Novum Testamentum annis 
1878 — 1879 contulit; in editione sua Novi Testamenti 
Latini insignitur hic codex siglo C. Cf v. cl. Samuel 
Berger, Hidoire de la Vulgate, Parisiis a. 1893, p. 14 et 379. 
1 • 1, Demidovianus 

saec. XII vel XIII, in fol, membr, foll. 272, coU. 2: 
Biblia (Evv P Ac C Ap). 

Puit Pauli, Gregorii filii, a Demidow. Matthaeius 
(vide supra, p. 249 — 251) Novum Testamentum totum 
edidit in N. T. Gr. suo, cf eius Cath p. xxx — xxxiii. 



Digitized by 



Google 



981 IX. D£ YEBSIONIBUS. 

Monacensis reg. Clm. 14000, olim IV. 33, olim sancti 
* Emmerami Ratisbonae. 

a. 870, 42X32, membr, unc, foU. 126, coll. 2, U. 40, auro 
scriptus, mirabilem in modum pict: Evv. 

Anno 870 manibns Berengarii et Liuthardi iussu 
Caroli Calvi scriptus. Fuit olim monasterii sancti Dionysii 
prope Parisios. Amulphus imperator monasterio s. Em- 
merami dono dedit. Monachus Benedictinus, professor 
Ratisbonensis, Colomannus Sanftl librum scripsit, DiasertaUo 
in aureum ac pervetvstum 88. evangeliorum codicem ms, 
m^mastervi 8, Emmerami Batidxmae, Ratisbonae a. 1786 
(ff. 8), pp. 252, (ff. 2), cum tribus tabulis, in quo plenissime 
de hoc codice disseruit et lectiones varias etiam ex aliis 
codicibus exbibuit, quas Tischendorfius sub em, eri, iac, 
trevir attulit Num Tischendorfius codicem „alterum" s. 
Emmerami attulit (cf SanfUius p. 73, adn. c), nescio. 
Cf V. cl. Samuel Berger, Hidoire de la Vvlgate, Parisiis 
a. 1893, p. 295—297 et 396. 

. Erlangensis: Ew. Augustus Fridericus Pfeiffer, 
professor Erlangensis, lectiones nonnuUas varias ex 
hoc codice exhibuit in opusculo Beytrage zur Kenntniss alter 
Bucher und Handschriften. I, Curiae Variscorum a. 1783, 
unde SanfUius (ut supra, ood. em), p. 76, adn. d, hausit» 
et ex Sanftlio Tischendorfius. Cf infira, p. 1069, cod. 1525. 

/. . Foroiuliensis 

Baec.VIvelVII: (cam fragmentis Marci PragensibusetVenetis) 
Evv; desunt loh 19,29—40 20,19—21,25. 

Editus est (praeter Pragensia et Veneta) a Blanchino 
(cf supra, p. 953, adn. 3) append. p. cdlxxiii — dlxi. 
Dobrowskius edidit Pragensia (unde prag) Mc 12,21 — 16,20 
anno 1778 (cf supra, p. 185, adn. 2). Fragmenta Veneta 
(Mc alia pars) paene deperierunt; cf Sebastianus Seemiller, 
Programma . . . Ingolstadii a. 1784. Teste v. cl. Van- 
Sittarto, Joumal of PhUohgy, Londinii et Cantabr. a. 1869, 
vol. 2, p. 245, codici Foroiuliensi similis est codex evan- 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALBS. (1.) LATINAE. §87 

geliorum Parisiensis nat 17226. A v. cl. Wordsworthio 

N. T, Lcd, siglo J insignitus est codex Foroiuliensis. 

^ , f, Fossatensis Sangermanensis, hodie Paris. nat 
fos vel foss: T X o 
Liat. o. 

aaecVIII, 48.5X37.5, membr, foU. 409, coll. 2, 11. 62: V. T. 
et N, T.; textus est Alcuinianus. 

Scriptus a quodam e schola Turonensi, erat ut iam 
saeculo decimo creditum est comitis Rorigon qui codicem 
abbatiae sancti Mauri ad Ligerim (monasterio Glannae 
sive Glannafolio) dono dedit Postea erat monasterii 
8. Mauri ad Matronam sive Fossatensis, deinde factus 
est Sangermanensis. Laudatus a Sabatario (cf supra, 
p. 954, adn. 1), vol. 3, p. XXXV, quem secutus est 
Tischendorfius. Cf v. cl. Samuel Berger, Hidoire de la 
Vvlgate, Parisiis a. 1893, p. 213—215 et 400. 

fuvelfuld:^^^"'^'- 

saec.VI: continet-y. T. totum, sed Evv in harmoniam 

quam dicunt redacta sunt eamque in canones et numeros distinctam, 

quae harmonia late ex hao origine in codicibus haud unius linguae 

serius divulgata est; textus est optimae notae. 

Anno cirdter 540 iussu Victoris Capuensis exaratus. 
Laudatus est ab lohanne Frid Schannat, Vindemiae 
liUerariae eoUectio prima, Fuldae et Lipsiae a. 1723, 
p. 218 — 221. Lachmannus codice usus est, N. T. Qr. 
vol. 1, p. xxvi sq. Cf Emestus Ranke, Spedmen eodida 
Novi TesUmenti Fvldenm (libellus academicus gratulatorius 
Marburgo universitati Berolinensi in diem semisaecularium 
anno 1860 missus), Marburgi a. 1860, cum tabula. Edidit 
loenpletissime Emestus Ranke, Codex FuldensiSf Marburgi 
et Lipsiae a. 1868, cum facsimilibus. 

Paris. nat. „]S"ouv. acquis." Lat. 1587, olim Gatiani 8 
^ * (S. Gatiens de Tours). 

saecVIII vel IX, 29X24, membr, foll. 109, col. 1, 11. 29: Ew, 

Manu Hibernica scriptus, Aiit olim sancti Gatiani 
Turonensis. Calmetus (cf supra, p. 958), pp. 448 — 488 
(ex errore in libro 288), lectiones selectas praebuit ad 



Digitized by 



Google 



•88 IX. DE VER8IONIBU8. 

calcem commentarii sui in Apoc „Vari6tez de le^ODS, qui 
ont 6t6 tir^es de deux anciens manuscrits; Tun de saint 
Gatiens de Tours, no. 8. et Tautre de Marmoutier, no. 87 — 
Ces vari^tez nous ont €t^ envoy^ par le R. P. Dom 
L^n le Chevalier, Prieur de saint Maur sur Loire." 
Inde Blanchinus et Sabatarius (ut supra, p. 954, adn. 1, 
cf eius vol. 3, p. XXXV) lectiones hauserunt Tischen- 
dorfius e Sabatario hausit. Rapuit codicem Libri raptor 
iste et factus est Ashburnhamensis, nunc vero in Galliam 
redux Parisiis servatur. Cf v. cl. Samuel Berger, Hidoire 
de la Vulgate, Parisiis a. 1893, pp. 46 et 410. 

Parisiis nat.Lat.l 1964, olim Sanffermanensis24. 

srennaii : 

^ saec. ? : Act Epp (?) (et. Evv?). 

Tischendorfius lectiones varias e Sabatarii libro (ut 
supra, p. 954, adn. 1) hausit; cf e. g. Act 7, 1. 
1 . . Guelferbytanus Weissenburgensis 76. 
° ' saec.V, rescriptus: lectionarium. Cf Tischendorfius, 

Anecdota sacra et prof, Lipsiae a. 1856, p. 164 — 169. 
1 1 , Halensis biblioth. universitatis Ya. 2. F. 

' saec. XV: Biblia. 

Laudatus a Tischendorjfio Act3,18 28,31. Notitiam 
codicis debeo viro cl. Oscaro de Gebhardt 
harl : Lond. mus, Brit. Harl. 1775, olim Paris. reg.4582. 

saec.VI vel VII, 17.8X12.1, membr, foll. 468, col. 1, 11. 25: 
Evv; textuB optimae notae. 

lohannes Aymon videtur hunc codicem anno 1707 
e bibliotheca Parisiensi rapuisse; ab eo emit comes 
Bobertus Harley. Bentleii Z. Griesbachius lectiones 
selectas exhibuit, Sifmb. crU. (cf supra, p. 247, adn. 1) 
vol. 1, p. 305 — 326, unde Tischendorfius attulit In 
usum V. cl. Wordsworthii, N, T. Lat,, cui est aeque ac 
Bentleio Z, denuo contulerunt w, cll. Henricus I. White 
et Fridericus baro de Hugel anno 1884. Faosimile apud 
Westoottum (cf supra, p. 949, adn. 1), et in Gataloffue 
of ancierU Tnanvsmpts in Uie British Muaeum. Part II. 
LaJtin, Londinii a. 1884, p. 14a — 15a et tabula 3. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. §»• 

Batisbonae monasterii sancti laoobi Scotorum (hodie 
Monacensis ?). 
saec. IX: Evv. 

Fertur fuisse s. Anscharii, diu in ecclesia Bremensi 
asservatus esse. Fuit Francisci Guilelmi comitis de 
Wartenberg, cardinalis et episcopi Ratisbonensis. Cf Colo- 
manni Sanftl Dmertabio (ut supra, cod. em), p. 73, adn. b, 
unde Tischendorfius notitiam codicis hausit. 

Monacensis univ. 29 fol. olim Ingolstadiensis. 
^ saec. IX, 82.5X22.4, membr, foU. 187, coU. 2, 11. 81: Ew; 
desunt Mt 1,1—22,39 24,19—25,14 Lc 7,44—9,48 10,7--18,1 
Iohl,l— 21. 

Descriptus a Seemillero (cf supra, p. 986, cod. for) qui 
lectiones varias ex Mc 12,21 — 16,20 exhibuit. Tischen- 
dorfius a. 1844 totum contulit V. cl. Wordsworthio est I. 
Vir clarissimus mihique amicissimus Emestus de Dobschiitz 
librum anno 1893 accuratius examinavit, locos nonnullos 
contulit, de scriptura et omamentis dissemit, Studien zur 
TexUcritih der Vul^dta, Lipsiae a. 1893, pp. 1 — 32 cum 
duobus &csimilibus. 

1 Luxoviense lectionarium hodie Paris. nat Lat 9427. 

Baec.VIII: lectiones in miasam per totum annnm. 

Mabillon repperit in Luxoviensi Benedictinae con- 

gregationis sancti Vitoni monasterio et initia pariter atque 

fines lectionum ecclesiasticamm typis expressit in libro 

De liturgia OaUicana, Parisiis a.l685, lib.2, pp.97 — 173, 

item lectiones varias, Appendix altera, pp. 471 — 477. 

Tischendorfius hausit lectiones e Sabatario, Bihliorum ss. 

Latinae vermonea antiquae, vol. 3, Parisiis a. 1751, cf huius 

p. 494, finis admonitionis in Act. Cf etiam v. cl. Ludovicus 

Duchesne, Origines du culie chrHien, Parisiis a. 1889, p. 147. 

. , s. Michaelis in provincia Britannia minore? 

Tischendorfius laudat e Sabatario (ut cod. lux) 

Lc 1,46. a Weihr., Stzgsh,ph.-h CL Vind. 1883, 103, p. 50. 

Londinii mus. Brit Egerton MS. 609, olim Maioris 

monasterii (Marmoutier 87). 



Digitized by 



Google 



IX. DE VBR8IONIBU8. 



saec. X— XI: Evv; desunt Mc 6,56— 16,20 Lc 1,1— 11,1. 
Westcottus suspicatur textum ease yersionis emendatae Gallicanae. 

TischeDdorfius hausit lectiones ex [Calmeto, Blanchino] 

Sabatario (cf supra, p. 989, cod. lux). 

^ ^ Breviarium Mozarabicum e Sabatario (cf supra, 

lux) Lc 1,46 ss. citatum. lohannes Mabillon de 

missali Mozarabioo agit, De lUurgia OaUioana, Luteciae 

Parisiorum a. 1685, pp. 391-395 et 440--457; ci Maximm 

bibliothecae veterum pairum . . . mppkmentum, tom. 27, 

Lugduni a. 1677, pp. 657a — 670 a, ubi laudatur Engenii 

Roblesii, Toletani, liber de vita et gestis Francisci Ximenis 

Toleti a. 1604 editus. De codicibus nihil habeo in promptu. 

S. Martini Turonensis bibl. publ. 22 olim 
mt vel mart: g ^. q.^ -— — - 

b. Mart. ^47. |litt aur: Bw. 

saec. IX, 31X23.5, membr, unc, foU. 289, ooll. 2, 11. 25.26; 

Tischendorfius usus est variis lectionibus quas Saba- 

tarius (cf supra, p. 954) ex Mc Lc lo praebuit Words- 

worthio KT. V. cl. Youngman contulit Cf v. cl. Samuel 

Bergerus, Histoire de la Vvlgaie pendarU les premiers si^des 

du moyen Age, Parisiis a. 1893, pp. 47 et 420. 

Perusinus. 

pe seu per: . . -.^, , 

^ ^ jfragmenta purpurea perantiqua (Blanch. 

saecVI): Ixj 1,26-2,46 3,4-16 4,9-22 4,28-5,36 8,11-12,7; 
nonnulla ex his desunt; quae supersunt a Blanchino sunt 
editSr (cf supra^ p. 953), append. p. dlxi — dlxxii, cum facs. 
prag: cf supra, p. 986, cod. for. |vel 664«. 

reg: Paris. nat Lat 11955, olim S. Germani 777 et 663 
saec.VII vel VIII, 27X22, membr, purpureo-aureus, foU. 67, 
11.20: Jft6,2— 26,42 27,49—28,20 Jfc9,46— 11,13 12,23 — 16,20. 

Stephano ftiit Ge. aur. Walkerus contulit in usum 
Bentleii. Tischendorfius contulit Cf v. cl. Bergerus (ut 
supra, p. 988, cod. gat), pp. 269.408. 

Tischendorfius praeterea rationem passim habuit codi- 
cum eiusdem bibliothecae aliorum duce Sabatario. 

. Sangallensis. {Btantissimus. 

saecVI: plurima eyangeliorum fragmenta; textus est prae- 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAUBS. (l.) LATINAE. Wl 

CfTischendorfius, Deutsche Ztschr, (ut p. 970, cod.r), 
Berolini a. 1857, num. 7, p. 54b — 55b. 
. Taurinensis P. VI. 1, olim Bobbiensis. 

saec.VII, in 4, foU. 94, col. 1: Ew; deeet Mt 1,1— 13,84; 
teztus est optimae notae. 

Amadeus Peyron Tischendorfio desideranti complures 
lectiones misit, Anecdota sacra, Lipeiae a.l855, p.l60. Lauda- 
tus est aliquotiens per priora Marei capita. Cf v. cl. Bemardinus 
Peyron, Rivigta diJUologiay I, Romae a. 1873, p.53— 58(71), 
quem excerpsit v. cl. lohannes Draseke, Zeitachrifi jur 
wiwenac^/Mit^ 2%eafo^, XXX, 1, Lipsiae a. 1887, p. 71-76. 

Siglum „T" = „Taurinense" Stephano fiiit codex 
Ebroicensifi (fJvreux) s.Taurini; cf Wordsworthius (utp. 959, 
cod. g^), p. xxvi, adn. 1, et p. 50. Estne Paris. nat. Lat. 257 ? 
. -1 . Matriti bibl. nat, olim Tpletanus 2, 1. 

' saecVIII, 48.8X33, membr, foll. 376, coU. 3, U. 63— 65, 
litteris Gothidfl ezaratns: Biblia; textus est Yulgatae versionis ad- 
mixtis lectionibiis Hispanicis. 

Conlatus anno 1588 a Christophoro Palomares, cuius 

conlationem Blanchinus edidit, Vindidae canonicarum scrip- 

iurarum vidgaiae Ixxtinae versionis, Romae a. 1740, p. LV. 

Trevirensis.TischendorfiushausitlectionesnonnulIas 
LrcvTr* 

e SanfUio (cf supra, cod. em) et e Bengelio ; nescio 

autem num SanMius codicem aliter ac per Bengelium noverit. 

^ Turonensis bibl. publ. 23 olim s. Martini num. 174. 

saecIX, 29X23.5, membr,foI1.193,col. 1,11.21: Etrv, 

Cf mt, et Bergerus (ut p. 988, cod. gat), p. 285 et 420. 

,|. Romae Vallicell. B. 6: saec. IX: Biblia, Primus 
• V81II1C * 

' inter codices Alcuinianos. Laudatur lloh 5,7.8 ex 

„MantiB8a" Philippi Vitalis apud Blanchin. (utp.953,adn.3), 

p. DLXVn. WordsworthioV, qui contulit a. 1883. 

Vaticanus, olim Regin. Suec. 11, e Sabatario (cf 

' supra, p. 989, cod. lux) allatus Lc 1,46 ss. 

«,^ textus Latinus inter lineas codicis Oraeci // scriptus; 

• cf Bupra, pp. 402—403. 



Digitized by 



Google 



W2 IX. DE VER8IONIBUS. 

(b.) Actus, epistulae, Apocalypsis. 

, « Corbeiensifl e Sabatario. Nescio an ita ex errore 

corb 

Griesbachium secutus Tischendorfius codicem ff 

sive®^^ sive^**^ laudarit 
demid: cf supra, p. 985, cod. demid. 
n Floriacensis: laciniae Ad, quas Tischendorfius e 
Sabatario attulit; cf Sabatarius (ut cod. lux) p. 494, 
et p. 600 ubi dicit de codice Floriacensi numero 129 notato. 
german: vide supra, p. 988. 
gue: cf supra, p. 988, cod. gue. 
hal: cf supra, p. 988, cod. hal. 
11 , Londinii mus. Brit. Harleianus 1772. 

saec. IX, 28.7X18.1, membr, foU. 146, col. 1, 11. 27—31: 
Faul (Fhm Heh) OathApoc; desunt 3loh et lu; textus est bonae 
notae sed sententia Westcotti est yeteris Latinae versionis non 
Vulgatae; certe admixtas habet lectiones yeteres. 

Bentleii M. lohannes Aymon e bibliotheca regia 

Parisiensi anno 1707 rapuisse videtur. Gomes Robertus 

- Harley ab Aymono emit. Conlatus a Griesbachio, Symb. crit, 

(cf supra, p. 247, adn. 1), vol. 1, p. 326— 382. Cf ^ catalogue 

ofthe Harldan mss, Londinii a. 1808, vol. 2, p. 211 — 218; 

Catulogue (ut supra, p. 988—989, cod. harl), p. 38. 

laud: Oxon.Bodl.Laud.Latl08: cf infra,p. 1016, cod. 442. 

ij 4.6.6, Lipsienses bibl. univ.; cf infra, pp. 1074.1075. 

^ * tres Apocalyxisis codices. Conlati a Matthaeio (cf supra, 

p. 249—251) Apoc. append. p. 229 — 238 et 310 — 334. 

lux: cf supra, p. 989, cod. lux. 

^ ^ Vindobonae caes. Lat. 1274, olim Lat theol. 287. 
mar: 

a. 1079, 28X20.5, membr, foll. 160, col. 1, 11. 21—24: 
Faul (Col Laod). 

A Mariano Scoto scriptus. Alterus contulit (cf supra, 
p. 254.255) vol. 2, p. 1040—1080. Vidi 3 Oct. 1893. 

^««« ,,^1 ir>«««:^*,. cardinalis Passionei A. 3. 
pass vel passion : „ „ 

^ ^ foU. 221 : r. r. et N. T. (Etv Ac C Ap P 

[Phm Heb]). Cf losephuB Blanchinns, Buarufeliartum quadruplex, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) IJ^TINAE. ••« 



Romae a. 1749, pars 1, vol. 2, fol. DLXXb, cum facsm [ante] post 
p. DUX; cf etiam p. DLXVb. 
san: Sangallensis. 

saec. fere VI : fragm rescr Phil Col Eph 1 Thess 1 Tim. 

CfTiachendorfius, Deutsehe Zeitgchrifljur chrutliche Wisaenr 

sehaft und christlichea Leben, Berolini a. 1857, p. 54 b. 55 a. 

Ulmenses 1 et 2: eodices Ulmenses duo. Unus, 

olim R. Krafti de Delmensingen, hodie videtur esse 

Lond. mus. Brit Add. 11852: V. T. Paul Aet Oath Apoc. 

Laudantur lIoh5,7sq., vol.2, p.338, nescio an e Bengelio. 

Cf V. cl. Bergerus, Hidoire de la Vvlgate, Parisiis a. 1 893, 

p. 126—127. 

.. Bomaebibl.Vallicellianae.jBi&/m. CfBlanchinus 

(ut supra, cod. pass), fol. DLXVb, vide etiam 
B. 25, fol. DXCIXv, b. 

v Guelferbyti bibl. duc. Weissenbureensis 76; 
weissenb: « , 

cf supra, cod. gue. 

item weissenberg 99, e. g. lIoh5,7sq., vol.2, p. 338. 



Hactenus codices Vulgatae versionis quos Tischen- 
dorfius in apparatu critico laudare solet. Nunc memore- 
mus e ceteris nonnuUos qui in promptu sunt. 



CODICES NONNULU VULGATAE VERSIONIS.» 

America. 

. Cantabrigiae in provincia Massachusetts, universitatis 
Harvardensis, olim Ludovici Cass. 
saec. XII : N. T. ; textus est bonae notae. Notitiam oodids ab 
Esra Abboto accepi. 
^ — — HarvardensiB. 

saec. XIII yel XIV: Biblia integra; textus non est bonae 
notae; notitiam codicis accepi ab Ezra Abboto. 

^ Codices qui sequuntur in ordinem terrarum siye nationum 

redacti sunt. Nisi fallor, erit ordo faic posthac non inutiiis in 

codicibus uniuscuiusque lingfuae ordinandis. Numero enim unicni- 

que terrarum dato, coniunctis sane, quoad neoesse fnerit, terris 

TiscHBzrDOBF, N. T. ed. 8. 64C 



Digitized by 



Google 



•94 IX. DE VERSIONIBUS. 

Q Cantabrigiae univ. Harvard. olim Hawteianus. 

saec.Vin: lectionarium; textus bonaenotae. Notitiam 
codicis accepi ab Ezra Abboto. 

. Novo Eboraco in urbe, bibliothecae Astorianae. 
saec. XIV: F. T. et N. T. excepta ut videtur Apoc (Evv P 
[Phm Hebr] Ac C). Cf v. cl. lacobus Isid. Mombert, Joumal o/ the 
society o/ biblical litercUure and exegesiSj lun. et Dec. a. 1884, 
pp. 99—106. 

g Oswego in urbe quae est provinciae Novi Eboraci, 
V. cl. Th. Irwini. 

saec. VIII, membr purpur, litt aur: Ew. Olim 
Hamiltonianus 251. Cf v. cl. Guilelmus Wattenbach „Ueber 
die mit Gold auf Purpur geschriebene Evangelienhand- 
schrift der Hamilton'schen Bibliothek" in actis SUzung»- 
berichte der koniglichen Preusmchen Akademie rfer Wissenr 
schaftm zu Berlin, a. 1889, 12 et 13, p. 143—156; — 
et V. cl. Samuel Berger, Histoire de la Vvlgate pendant 
leapremiers mMea du moyen dge, Parisiis a. 1893, p. 36.37.^ 

Sine dubio exstant in America codices alii. li tamen 
viri Americani, quibus sinus nummis resonat, qui etiam 
Europam Asiam Africam semper denuo percurrunt, adhuc 
minus codices manu scriptos quam libros in cunabulis 
quae dicunt typis expressos amant 

minoribus cum maioribus ne numerum 9 excedamus, statim ex 
numeri initio apparebit ubinam gentium codex exstet; e. g. codices in 
America insigniri possint, 01.02.03 . . . 010.011 . . . 0100 etc, oodices 
in Austro-Hungaria 11.12 . . . 110.111 . . . 1100 etc. 

Interdum laudantur codices in bibliothecis hodie sive in aliis 
locis positis sive dispersis, ut si fieri possit locus ubi sit codex eruatur. 

Nonnunquam desunt de bibliis Latinis Psalmi et Evangelia, 
quia vel in libris liturgicis ad manum iam exstabant vel seorsum 
ad praelectiones liturgicas scribendi erant hi libri. 

Utrum V.T.etN.T. an Biblia scriptum sit, nihil interest. 
Lectorem praeterea non fugit, catalogos saepe notas brevissimas 
praebere. Plerumque lacunas in codicibus ego etiam brevitati 
studens silentio praeterii. 

' Hic liber Bergeri saepe infra sine titulo citatur. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAI.es. (1.) LATINAE. 995 

ABglia. 

^ Bordeniae in comitatu Cantii, Eoberti Plot 2889.16. 

in 4: Biblia. Cf CcUalogi lihrorum mat, Angliae et Hibemiae, 
Oxoniae a. 1697, tom. 2, p. 73 b. 
. Bristoliae urbis 1565.13. 

infol: Biblia. Cf Catalogi (ut supra, cod. 6), tom. 2, p. 40. 
8. 1566.14: in 8: Biblia, 

9. Cantabrigiae collegii s. Benedicti 1320.44: Bihlia. 

10. 1322.46: Bihlia ,,8cripta per senatum monachorum 

Wigomiae". 

11. 1360.73: Biblia. 

12. — — 1413.136: Evv ,,tanta yetustate, ut characteres Kora. 
refenint characteras Qraecoe'^ 

13. 1564.297: Evv ,,cum elegantissimis picturis". 

— collegii Caio-Qonvilensis I. 42 (691.1). 

: Biblia. Cf Catalogi librorum wm. Angliae et ffiberniae, 
Oxonii a. 1697, tom. 1, pars 3, p. 107. 

15. H. 42 (692.2): Biblia. 

16. L. 9 (716.26): Oath cum gloesa. 

17. L. 33 (717.27): Faul cum glossa. 

18. C. 28 (1065.1): Biblia. 

— collegii corporis Christi 286. 

saecVI — VII: Ew; textus est bonae notae et optime 
correctus. Dicitur a Gregorio Magno ad Augustinum missus 
esse. Cf I. Gtoodwinus, Publications of Cambridge Antiquarian 
Society, Cantabr. a. 1847. Westcotti 23. Wordsworthio X. 

297. 

^*' saecVm: nonnulla ex /oAl,l-10,29 et Zc4,5-23,26; 
textus medium locum tenet inter textum Hibemicum et 
Vulgatam puriorem. Goodwinus (ut cod. 23) edidit 
fragmenta ex loh. Westcotti 24. 
91 — collegii Emanuelis 21 — 26: 

exemplaria sex: V. T, et N, T. Cf Catalogi librorum mss. 
Angliae et ffibemiae, Oxoniae a. 1697, yol. 1, pars 2, p. 90a. 

22. 43: in fol, membr: V. T. et N. T. 

23. 69-72: excmplariaquattuor : V. T. et iV. T. (71 mutilus est) . 

21 — coUegii lesu 2160.1. 

V. T. et N. T. 

64* 



Digitized by 



Google 



IX. DE VERSIONIBUS. 



Cantabrigiae coUegii D. loh. C. 23. 
saec. IX: Ew; textus bonae notae, diligenter scriptus. 
V. cl. Westcotti 26. 

rt^ — aulae Pembrochianae 1958.29. 
Act Apoc cum glossa. 

27. 1960.31: Fdul c. gl. 1963.34: ^w mut c. gl. 2086. 

158: loh c. gl. Cf 2159.231. 
28. 2140.212: Ool; ^probatissimum exemplar". 

2g — domus 8. Petri 1722.60. 

Bihlia ,,quam minimis characteribus scripta''. 

30. 1919.257: Pavi cum glossa. 

31. 1930.268: Biblia. 

Qo — collegii Sidney-Sussex 746.21. 

K T, et N. T. 
33. 768.9: V. T. et N. T. 

34. — collegii Trinitatis 29: Mt Mc cum giossa. 

36. 30: Zc cum glossa. 

36. 83: Paul cum glossa. 

37. 201.28: MtMc cum glossa. 

38. 218.40: iftcum glossa. 

39. 234.16: MtMc cum glossa. 

40. 243.26: V. T. et N. T. 

41. 250.32: Paul cum glossa. 

42. 260.6: Paui cum glossa interlineari. 

43. 264.9: Paul cum glossa. 

44. 289.34: loh cum glossa. 

45. 319.1: r. r. etiV. r. 

46. 820.2: Paul cum glosea. 

47. 822.4: Ew cum glossa. 

48. 823.5: Epp cum glossa. 

49. 339.21: Ew cum glossa. 

50. 421.10: Po«/ cum glossa. 

51. 434.23: frag Mt cxxm glossa. 

52. 435.24: Act cum glossa. 

53. — — 437.26: loh cum glossa. 

64. 463.22: PavX cum glossa. 

65. 482.13: V. T ei N. T. 

56. 495.26: Evv. 

57. 655.5: Apoc. 58. 565.15: N. T mut. 

59. 578.28: Apoc. 60. 586.86: V. T. ^ N. T. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. W 

61. Cantabrigiae oollegii Trinitatis 588.38 : If. T. (?). 
62. 627.37 et 628.38: V. T. ct N. T. 

63. B. 10,4, iv (snpra cod. 56?): saec. IX: Emj; 

textus bonae notae. Bentleii T. Westcotti 25. 

64. B. 10,5: saec. IX, litt Saxon: iCb7,32 

— 1 Thes8 (?.); textus mixtus. Olim Neviliianus. Bentleii S, 
Ck)nlatus ab Hortio. 

^- Cantabrigiae univ. 6 (Dd. I. 6).^ 

saec. XIY, in fol, membr, foll. 339, coll. 2, 11.60—66: V.T. 
et N, T. (Evv Act Apoc Heb 4,4— fin Cath). Cf A catalogue of the 
manuacripts preserved in tke library of the univernty of Oambridge, 
Cantabrigiae (voll. 5 et index, aa. 1856.1867.1868.1861.1867.1867), 
vol. 1, p. 8. 

66. 14 (Dd. L14): saec. XIV, in fol, foll. 401, coll. 2, 

U. 68: F. T. et N. T (Act post Paul). 

67, 29 (Dd. V. 62): saec. XIV, in 4, membr, foll. 833, 

coll. 2, 11. 67: V. T. et N. T.; desunt Mt Mc 1,1—9,25 (Phm Hebr; 
Act post Paul). 

68. 446 (Dd.VIII. 12): saec. XIV, In fol, membr, foll. 464, 

coll. 2, 11. 63: V. T et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

69. 688 (Dd. X. 29): saec. XIV, in 4, membr, folL 439, 

coll. 2, 11. 44: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act poat Paul). 

70. 764 (Dd. XII. 47): saec. XIV, in 12, membr, foll. 602, 

coU. 2, 11. 46: F. T, et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

71. 794 (Dd. XIII. 6): saec. XIV, in fol, membr, foll. 326, 

eoU. 2, 11. 63, mut: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

72. 889 (Dd. XV. 36): saec. XV, in 12, membr, foH. 476, 

coU.2, U.62: V. T. %t N. T. 

78. 898 (Ee.L9): aacc.(XIII?)XV, in 4, membr, foll.285, 

coU. 2, U. 60: V. T. et N. T. 

74. 905 (Ee. L 16): saec. XIV, in 4, membr, foU. 349, 

coU. 2, 11. 67 : V. T. et N. T. 

75. 941 (£e. 11. 23): saec. XIV, in fol, membr, foU. 394, 

coU. 2, U. 69: V.T. et N.T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

^ Supra, p. 931, adn. 1, quaeritur num codices Erpenii Arabici 
Cantabrigiae exstent. Sane; in Ubro Oatalogi (ut supra, cod. 6), 
p. 173, invenimus, „Auctuarium e bibUotheca v. ol. Thomae Erpenii*', 
nbi habentur inter libroa Arabicos 2448.9: Ew charactere Syro. 
2469.30: Evr. 2470.31: Evv. 



Digitized by 



Google 



M8 IX. DE VER8IONIBU8. 



76. Cantabrigiae univ, 1045 (Ee. IV. 28): saec. XIV, in fol, i 

membr, foll. 300, coll. 2, 11. 58: V. T, et N. T, (Cath Act). | 

77. 1118 (Ee. VI. 26): saec. XIV, in 4, membr, folL 459, | 

foll. 1 — 108 ool. 1 11.41, foll. 108— fin coll. 2 U. 48—53: V. T, etiV. T, i 

78. 1120 (Ee. VI. 28): eaec. XIII, in 12, membr, foU. 116, | 

col. 1, 11. 1 6 : Ruth AqI cum glossa. 

79. 1236 (Ff.III.28): a.circ. 1300, infol, membr, foll.229, 

coll. 2, 11. 59 : Paul cum glossa. 

79a. [ 1285 (Ff. IV. 42): saec. IX, in 4, membr, foll. 103, 

col. 1, 11.28: Ew a luvenco presbytero paene ad verbum translata, 
sive historia evangelica.] 

80. 1323 (Ff.V. 83): saec. XIII, in fol, membr, foll.116, 

col. 1, 11. 19: Lc cum glossa. 

81. 1357 (Ff. VI. 19): saec. XV, in 12, membr, fon.567, 

coll. 2, U. 42: V. T. et N. T, (Phm Hebr; Act post Paul). 

82. 1358 (Ff.VI. 20): saec. XV, in 12, membr, foU. 453, 

coU. 2, 11. 47 : V. T. et N. T. (Apoc post Act). 

83. 1383—1387 (Ff VI. 45—49) : saec. XV, in 12, membr, 

voU. 5, foU. 478, coU. 2, U. 60 : V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

84. 1398 (Gg. 1.3): saec. XIV, in 4, membr, foU. 375, 

coU. 2, 11. 59: V.T. etNT. (Phm Hebr; Act post Paul). 

85. 1416 (Gg. I. 21): saec. XIV, in 4, membr, fbU. 87, 

col. 1, U. 16: Act cum glossa. 

86. 1422 (Gg. I. 27): saec. XIV, in 4, membr, foU. 406, 

coU. 2, U. 51 : V. T et N T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

87. 1532 (Gg. IV. 33): foll. 1—46: saec. XIII, in 8, 

membr, foU. 46 (ex 90), ool. 1, U. 35: Paul (Phm Hebr). 

88. 1584 (Gg.VI. 15): saec. XIV, in 4, membr, foU. 506, 

coU. 2, U. 47: F. T. et N T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

89. 1614 (Gg.Vl. 45): saec. XIV, in 12, membr, foU. 538, 

coU. 2, U. 52: V. T. et N T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

90. 1617 (Hh. I. 3): saec. XIV, in 4, mcmbr, foll. 367, 

coU. 2, II. 52: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

91. 1807 (li. IV. 10): saec. XIV, in 4, membr, foU. 346, 

coU. 2, II. 55: V. T. et N T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

92. 1837 (li.V. 2): saec. XIV, in fol, membr, foU. 267, 

coU. 2, U. 53: V. T. et N T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

98. 1891 (li. VI. 12): saec. XIV, in 12, membr, foU.469, 

coU. 2, U. 50: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Panl). 

94. 1901 (li.VI. 22): saec. XIV, in 12, membr, foU. 299, 

coU. 2, 11. 55, Utteris minutissimis: V. T. et N T. (Evv Paul Cath 
Act Apoc). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 9W 



^- Cantabrigiae univ. 1911 (li. VI. 32). 

' saecVIII-X: if< 1,1-7,23 ifc 1,1-5,36 Zc 1,1-4,2 
loh integrum; Westcotto, qui siglo j9 insignivit, erat textus 
emendatus Hibernicus, textui Vulgatae versionis propior 
quam textus codicis a (nostri 97); exhibet lectiones 
multas veteres atque singulares. Una cum codicibus multis 
Hibernicis ponit hic codex Mt 1,17 „Finit prologus", deinde 
„Incipit evangelium". Olim monachorum monasterii Deer 
sive Deir in provincia Aberdonensi, nominatur Book oj Deer, 
Editus est a v. cl. lohanne Stuarto, Edenburgi anno 1869. 

96. 1958 (Kk. I. 24): saecVI vel VH, in 4, 

membr, foll. 118, col. 1, 11. 21: ic 1,15— 24,53 /o^l,18 
— 20,17. Manu Hibemica scriptus. Bentleii X. West- 
cotto a et „Hibernicae" sive Britannicae recensionis. 
Westcottus (ut supra, p. 999, adn. 1) praebet facsunile. 

97, 1959 (Kk.I. 25): saec. XIV, in fol, membr, foll. 221, 

eol. 1, 11. 45, mut, mann duabua: V, T, et N. T, 

98. 1971 (Kk. II. 8): saec. XIV, in fol, membr, foll.2S6, 

ool. 1, 11. 18: Mt Mc cum glossa. 

99. 1981 (Kk. II. 18): saec XV, in fol, membr, foll. 243, 

coll. 2, 11.28: Paul (Phm Hebr) cum glossa. 

100. 2023 (Kk. IV. 8): saec. XV, in fol, membr, foll. 340, 

coll. 2, U. 58: V, T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

101. • 2052 (Kk.V.10): saecXV, infol, membr(?), foll.861, 

coU. 2, 11. 57: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

102. 2060 (Kk.V.18): saecXIII, in fol, membr, foll.141, 

colL 2, 11. 30: Paul (Phm Hebr) cum glossa. 

102 a. [ 2139 (Ll. I. 10): saecVni: continet pas- 

sionem et resurrectionem ex quattuor Evv. Scriptus 
videtur esse in usum Ethelwaldi, episcopi Lindisfamensis. 
Westcotto (ut supra, p. 949, adn. 1) est 22.] 

103. 2263 (Mm. I. 2); saec. XIV, in 4, membr, foll. 610, 

coll. 2, 11. 40: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

104. 2318 (Mm.III.2): saec.XIII, infol, membr, foll.381, 

coll. 2, 11. 56: V. T. et N. T. (Phm Hebr; Act post Paul). 

106. 2370 (Mm. IV. 22): eaec. XIV, in fol, membr, foU. 548, 

coU. 2, U. 49: V. T. et N. T. ,col. 1, 11. 16: Mt cum glowa. 

106, 2421 (Mm.V.16): saec. XII, in fol, membr, foll.114. 



Digitized by 



Google 



IX. DE VERSIONIBUS. 



107. Cantabrigiae univ. 2599 (Nn. II. S7): saec. XIII, in fol, 
membr, foll. 83, ool. 1, 11. 16: Mt cum glossa,** deest 1,1—3,12. 

I^« Cheltenhamae Phillippsii 3007. 

' saec. X: Ew (?). 

109. — — 4558: saec. IX, m fol, membr: Ew. 

110. 4625: saec. XII, in 12, membr: Apoc Reg ParcUip. 

111. 4636: saec. XIII, in 4, membr: V. T. et N. T. 

112. 4723: Apoc cum glossa. 

118. 4735 : saec. IX, in 4, membr : Evv. Berthildis dictus. 

... Coventriae scholae 1446.1. |p. 33a. 

in fol: Biblia. Cf OakUoffi (ut supra, p. 995, ood. 6), tom. 2, 

II . Dunelmiensis cathedralis A. II. 16. 

' saecVin, 35X24, membr, foU. 134, coll. 2, U. 29: 
Ew mut; textus bonae notae. Bentleii K. Westcotto 28. 
Wordsworthii //. Cf Berger. p. 381. 

116. - - ^ °- l^- 

saecVni, 34.5X27, membr, foU. 111: fragm Ew; 

textus est bonae notae. Bentleii J. Westcotto 29. 

117. 192.127: in fol: V. T. inde a Dan, N. T. Cf Catalogi 

(ut supra, p. 996, cod. 6), tom. 2, p. 7b. 118. 196.131 : in fol: N. T. 
Praecedit V. T. tribus voll. 119. 197.132: pars V. T., N. T. 120. 198. 
138 : r. T. et N. T. 121. 199.134 : V. T. et N. T. oum glossa. 122. 284. 
219: in fol: Evv. Estne Westcotti 28? 123. 285.220: in fol: Ew 
cum glossa. 124. 286.221: in fol: Evv. Estne Westcotti 29? 
125. 288.223: in 4: Evv. 126. 386— 387.321— 322: in fol, voll. 2: 
l.S.Slohc.g}. 127. 388—391.323—326: in fol, voU. 4: loh c. gl. 

Cf autem haec serius accepta: 

Dunelm. cath. A. II. 1: saec. (XII? IX?), in fol, membr unc, 
Toll. 4, foU. 718: Biblia. Cf Thoma.s Rud, Codicum nus eccletiae caihe- 
dralis Dundmentit caialogut elatsicut, Dunelmiae a. 1896, pp. 9 — li; — 
A. n. 8: saec. XII ? 1X7, in fol, membr unc, foU. 894, coll. 8: par»r.7., 
N T.; — A. II. 3: saec. XIV, in fol, membr: Bihlia; - A. II. 4: pars 
V. r., N. T. (?); — A. II. 15: Ew cum gloasa; — [A. n. 18: Ml Mc 
cum glossa; — A. II. 19: Paul c. gl.; — A. III. 85: Mt loh c. gl.; — 
A. IV. 8.10: m c. gl. ; 11.18 : Mc bis c. gl. ; 18.14 : Lc bis c. gl. ; 16: Joh 
c- gl]; — A. r\'. 8: saec. XIV, in 4, membr: Bm et Mc, parer.T.; — 
A. IV. 16: saec. X (?), in 4, membr: loh; — A. IV. 30: aaee. XV, in 8, 
membr: Biblia. 

.«^ Eboraci cathedralis 33.33. 

' in 4: V. T. et N. T. Cf Catalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), 
tom. 2, p. 4a. 



Digitized 



byGoogle 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1001 

™ Etoniae coUegii 1829.31. 

in fol : Bibliorum quattuor exemplaria. Cf OcUcUogi (ut supra, 
p. 995, cod. 6), tom. 2, p. 47a. 

.o^ Exoniae cathedralis s. Petri 2064.10. 

2 Yoll, mut: Biblia. 
j„- Herefordiae cathedralis. 

saec.VIII— IX, mut: Ew; textus est bonae notae et 
versionis emendatae Hibemicae. Facsimile invenitur apud 
Westcottum, cui est C» Hic videtur esse 1797.205 in libro 
Catalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), laudato. 

132. 1612.20: infol: J!ft cum glosea. 1613.21: in fol: Mc 

c. gl. 1614.22: in 4: Lc c. gl. 1616.23: in fol: Lc c. gl. 1617.25: 
in fol: loh c. gl. 1618.26: in fol: Act c. gl. 1619.27: in fol: Oath 
Apoecgl. 1620.28: in fol: Aei c. gl. 1621—1623.29—31: in fol: 
Pavl c. gl. tria exemplaria. 1626.34: in fol: Apoc Cant c. gl. Cf 
Oatalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), tom. 2, p. 43 b. 

133. 1630.38: in fol: Biblia. 

134. 1631.39: in fol: PatU Cath. 

^o- Holkhamiae in provincia Norfolcia. 

exemplaria novem Bibliorum. Cf W. Roscoe, „Some acoount 
of the library at Holkham", Transactioni of the rogal soeiety of 
literaturt, vol. 2, pars 1 (Londinii a. 1832), p. 355.366 (352—379). 

.o/» Lambethae palatii archiepiscopalis. 

* saec. X, 16X11, membr, foll. 216, col. 1, 11. 20-25: 
Bkv; nominatur Booh of Mac Duman, Cf Bergerus, p. 390. 

.„_ Lichfeldensis cathedralis. 

* saecVn vel VHI: Mt Mc Lcl.l — 3,9; textus est 
versionis emendatae Hibemicae. „Baok of St. Chad". 
Bentleii Jj» Westc. est y. Scrivenerus edidit^ Wordsw. L. 

188. Lincolniensis ecclesiae, saec. X: Act Apoc. Bentleii |. 

.^^ Londinii collegii Gresham 2956.57. jtom. 2, p. 76b~ 

Mt cum glossa. Cf Oatalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), 

140. 2976.77: Biblia. 141. 2977.78: Biblia. 

^ Codex 8. Ceaddae Latinus. Evangelia sss. MaUhaeiy Marcif 
Lueae ad cap. III. 9 compleetenSf circa aeptimum vel oetavum aaeeulum 
scriptfis, in ecclesia cathedrali lAehJieldiensi servatu-a. Owm codice 
versionis Vulgatae AmiaHno eoniulitj prolegomena conseripeit F. H. 
A. 8. Cantabrigiae a. 1887, cnm tribus tabulis. 



Digitized by 



Google 



Bibliorum qainque exemplaria. 



19W IX. DE VER8I0NIBUS. 

142. Londinii eoUegii Gresham 3083.184: pars JV: T. (estne Lat?). 

148. 3100.201: Evv (Evl?). 

144. 3140.241: Biblia cnm fignris. 

145. 3176.277 ^ 

146. 3192.293 

147. 3200.301 

148. 3211.312 

149. 3243.344 j Ftiul c. gl. 

150. 3276.376: lac c. glosea; — item 3276.377: Apoc 

... Loiidinii hospitii LincolnieDsis 5776.1. p. 179 a. 

in fol: Biblia. Cf CaUdogi (ut snpra, p. 995, cod. 6), tom. 2, 
152. 6577.2: infol: Biblia. 



Doleo, mihi pauca tantum volumina e cataJogis musei 
Britannici ad manum esse. NonnuUa de codicibus prae- 
stantioribus e libris vv. cll. Westcotti et Bergeri hausi. 

l-„ Lond. mus. Brit Cotton. Nero D. 4. 

' saecVin, 33.5X25.5, membr, foll. 258, coU. 2, 
U. 24, scriptura Anglo-Saxonica: Ew cum glossa inter- 
lineari Northumbrica. Dictus evangelia Lindisfiuniana 
vel 8. Cuthberti. Bentleii Y. G. Stevensonus et G. Waring 
ediderunt, The Liiidisjanie and Rudiworth goepeU, voU. 4, 
Dunelmiae et Londinii a. 1854 — 1865. De Skeatii editione 
vide infra versionem Saxonicam, p. 1125. Cf Oaialogue (ut 
p. 1003, cod. 160), p. 15a— 18a et tabulae 8—11, et v. 
cl. Bergerus (ut p. 994, cod. 5), p. 385. Wordsworthio Y. 

,., Otho C. 5. 

saecVni, laciniae foUorum 64: fragmenta Mt Mc; 
textus conmixtus Vulgatae purioris et famiUae Hibemicae. 
Westcotto 4. Cf Gaialogue (ut p. 1003, cod. 160), p. 20. 

,-- Titus A. 22. 

155. . 

in 4, membr, foll. 382: Biblia. Cf A caialogue of the maTtu- 
scripU in the Cottonian library deposited in the British muaeum, 
Londinii a. 1802, p. 515a. 

156. — — Tiberius A. 2: saec. X, 23.7X17.5, membr, 
foU. 216: Ew; praebet lectiones multas veteres. Dicitur 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. ICMIJ 

„Coronation Book". Bentleii E. Westcotto 20. Cf Cata- 
logue (ut infra, cod. 160), p. 35 a — 37a. 

157. Lond. mus. Brit. Cotton. Appendix 3 : in fol, membr, foll. 86 : 
Mt cum glofisa. 

.-j. Lond. mu8. Brit. Egerton. 768. 

' eaec. X, 27.5X17.5, membr, folL 112, col. 1, 11. 24: 
Lc loh; insunt bonae lectiones. Westcotto 17. Cf Caiahgue 
of andent mss in the Britiah museum, Part 11, Latin, 
Londinii a. 1884, p. 33. 

873. 

^^^' saec. IX, 29.3X18.7, membr, foll. 149, col. 1, 11. 30: 
Eiw; textus est bonae notae. In Germania scriptus. 
Westcotto 18. Lectiones selectae inveniuntur in Catalogue 
(ut cod. 160). 

160. Landsdown. 437: saeo. XIV, in fol, membr: Bihlia. 

Cf A catalogue of the Landtdotone manu9cripts in the British miuetun, 
Londinii a. 1819. 

161. Landsdown. 438: saeo. XIV, infol, membr: Biblia. 

Beest oomma lohanneum 1 loh 5,7.8. 

162. — — Landsdown. 458: saec. XII, in fol, membr: Biblia. 
Comma lohanneum postea, manu tamen librarii ipsius, additum est. 

163. - - ^J- 46- 

in 4, membr: Mt Mc cum glossa; — item 50: in fol, membr: 
Mc c. gl.; — item 234: in 4, membr: loh c. gl.; — item 276: 
in 4, membr: loh c. gl.; — item 2791: saec. XIII, in 4: Mt Mc 
c. gl.; — item 3186: saec. XII, membr: /oA c. gl.; — item 3250: 
saec XIII, membr: Mt c. gl.; — item 3431: saec. XIII, membr: 
Mt c. gl.; — item 3653: saec. XIII, membr: loh c. gl.; — item 3939; 
saeo. XII, in 4, membr: loh. c. gl. Cf ^ catalogw of the Hdrleian 
msa in the British museumf Londinii voU. 1 — 3 a. 1808, vol. 4 
(indices) a. 1812. 

164. 223: in 4, membr: Apoc cum comm Bedae. 

166. — 404: membr: N, T. cum glossa. 

166. 507: in 4, membr: Biblia. 

167. — 547: in 4, membr: Evv Ps Gallicanum. 

168. — — — 618: in fol, membr, sine capitura divisione: Biblia 
(Evv Ac C Ap P). 

169. 659: in fol, membr: Paul cum glossa uberrima; — 

item 1524: in fol, membr: Paul c. gl.; — item 3131: saec. XII, 



Digitized by 



Google 



1004 IX. DE VER8IONIBUS. 

membr: PatU (etiam Laod) c. gl.; — item 3249: saec. XIV, membr: 
Paul c. gl. ; — item 5140: saec. XII, in 4, membr: Paul c. gl. 

170. Lond. mus. Brit. Harl. 1023: saec. X— XII, 29X18.5, membr, 
foU. 146, col. 1, 11. 28, litt Hiberoicis: Evv; textus recensionis 
Hibemicae est. Facsimile apud Westcottum. Cf v. d. Berger, 
HiHoire de la Vulffote, Parisiis a. 1893, p. 387. 

171. 1034: in 4, membr: Biblia (exc. Ps). 

172. 1280: in 4, membr: Biblia (Ps Gallicanum); 1 loh 

5,7.8 in margine. 

173. 1287:membr:-»t6iia(exc.P8);ordoe8tEvvCPAcAp. 

174. 1297: membr: Biblia (Ps Gallicanum). 

175. 1661: in4, membr: Biblia. 

176. 1772: cf supra, p. 992, cod. harl. 

177. — 1775: cf supra, p. 988, cod. harl. 

178. 1793: in 4, membr: Biblia (exc. Ps). 

179. — 1802: saec. X— XII, membr, 16.5X12.5, foU. 156, 

col. 1, 11. 25 — 30: Ew. In Hibemia scriptus. Bentleii W. Fac- 
simile apud Westcottum. Cf v. d. Berger, Histoire de la VvXgaU, 
Parisiis a. 1893, pp. 44 et 387. 

180. — — — 2351: in 4, membr, manu Gallica: Bihlia. 

181. 2353: in 4, membr: Biblia. 

182. 2442: saec. XIV, membr: Deut—Epp, 

183. 2786: saec. XIV: Bihlia. 

2788. 

' saec.VIII — rX, 36.5X24.5, membr, auro scriptus, 

foll. 208, coll. 2, 11. 32: Ew; textus est bonus. 

Bentleii M^. Westcotto 6. Cf Catalogue of andefid 

mss in the British museum, Fart II. Laiin, Londinii 

a. 1884, pp. 22b— 24b et tabulae 39—41, et v. cl. Bergerus 

(ut supra, cod. 172), p. 387. 

2790. 

^^^' saec. IX, 32X22, membr, foll. 271, col. 1, 11. 22: 

Ew; textus bonae notae. Westcotto 9. Cf Catalogue 

(ut cod. 186), pp. 24 b — 25 a et tabula 44, et v. cl. Bergerus 

(ut cod. 172), p. 388. 

2795. 

1S6 ^^ 

* saec. IX vel X, 27.5X21.2, membr, rubro scriptus, 

foll. 241, col. 1, 11. 21 : Evv; textus recentior. Westcotto 10. 

Cf QUalosrue (ut cod. 186), p. 31. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1W5 

Lond. mus. Brit. Harl. 2797. 
187. 

saec. IX, 26X20, membr, anro scriptus, foU. 175, 

col. 1, 11. 25: Bov; textus serioris aetatis. Westcotto 7. 

Cf CaUdogue (ut cod. 186), pp. 28.29, et v. cl. Bergerus 

(ut cod. 172), p. 388. 

188. 2798.2799: saec. XII: Biblia (Evv Ac C P Ap). 

189. 2808.2804: saec. XIII: Biblia; deflunt Cath Apoc. 

190, — 2806: saec. XIV, in 8, membr: Biblia. 

191. 2807: saec XIV, in 4, membr: Biblia. 

192. 2808: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

193. 2809: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

194. 2810: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

195. 2811: saec. XIV, in 4, membr: Biblia (in fine 

„explicit biblioteca'')- 

196. 2812: saec. XIV, in 8, membr: Biblia. 

197. 2813: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

198. — '- 2814: saec. XIV, in 8, membr: Biblia. 

199. — 2816: saec. XIV, in 12, membr: Biblia. (Evv vero 

est harmonia quam diount). 

200. 2816: saec. XIV, in 12, membr: Biblia. 

201. — . 2818: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

202 2819: saec. XIV, in 12, membr: Biblia. 

203. — — — 2820: saec. X, in 4, membr; pict: Ew, 

204. — — — 2821 : saec. X, in 4, membr; pict: Ew, 
205. 2822: saec. XIII, in 4, membr: Biblia. Comma 

lohanneum lIoh5,7.8 abest. 

206 2823: saec. IX, 23.6X15.6, membr, 

foU. 150, col. 1, 11. 28: Ew; textus est bonae notae. West- 
cotto 11. Cf Oatalogue (ut cod. 186), pp. 29b— 30a. 

207. 2824: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

208. 2825: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

209 2826: saec. IX velX, 23.1X18.1, membr, 

foll. 150, col. 1, 11. 26: Ew; textus bonae notae. Bentleii 
Hj. We8tcottol2. Cf Cfarfa/b^(utcod.l86),p.32b— 33b. 

210. 2827: saec. XIV, in 4, membr: BibUa. 

211. 2828: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

212. — 2829: saec. XI, in 4, membr: Fa^U, Olim Conradi 

Pentinger. 

218. 2830: saec. X, in 4, membr: Ew. 



Digitized by 



Google 



lOM IX. DE VERSIONIBUS. 

214. Lond. mus. Brit. Harl. 2831: saec. XI, in 8, membr: Ew. 

215. 2832: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. Abest 

1 loh 5,7.8. 

216. 2833.2834: saec. XIII, in fol, membr: Biblia (etiam 

Laod). Olim in cathedrali Andegavensi. |£vt; inest Laod). 

217. 2836.2837: saec. XV, in fol, membr: Biblia (desunt 

218. 2839.2840: saec. XV, in fol, membr: Biblia. 

219. 3047: saec. XV, in fol, membr: Paul Oaih. 

220. 3252: saec. XIV, membr: ilciCWA-^poccumglossa 

221. 3438: saec. XIV, membr: Biblia. 

222. 3815: saec. XV, membr: Biblia. 

223. 4067: saec. XIV, membr: Biblia. 

224. — — — 4747: saec. XIII, in fol, membr: Evv. 

225. 4772.4773: saec. XHI, 61X37, membr: Biblia. 

Abest oomma lohanneum 1 loh 5,7.8. Olim monasterii Monspeliensis 
ordinis s. Francisci. Cf v. cl. Bergerus (ut ood. 5), p. 388. 

226. 5367: saec. XIV, membr: Biblia. 

227. 5416: chart: loh. Bentieii y et a. 

228. 7551: 8aec.Vm: fragmenta Lc Cath, 

229. „Royal" 1 A. XVI: saec. XI: Aa Epp Apoc {?) ; textus 

bonae notae. Westcotto 2***. 

230 „Royal"lA.XVIII:saec.X,25.6X18.1,membr, 

foll. 199, col. 1, 11. 26-31: Ew; textus praebet lectiones veteres. 
Codex Athelstani dictus. Olim Cantuariensis. Bentleii O. 
Westcotto 13, Cf Catalogtie (ut p. 1004, cod. 186), p. 37. 
„Royal"lB.Vn. 

^^^' saecVm, 27.8X21.2, membr, foU. 155, coll. 2, 
11. 28 — 32: Ew; textus optimae notae. Bentleii H. 
Facsimile apud Westcottum, cui 3 est, et in libro Oata- 
logue (ut cod. 186), p. 19b— 20a et tabula 16. 

281a. „Royal" 1 B. 

' saec. XTT: a. 1254: Ew, Wordsworthio W. 

282 «Royal" 1 D. III. 

' saec. X, 32.5X21, membr, foll. 166, col. 1, 11. 24 
—27: Ew; textu similis codici (1. B.VIl). Westcotto 14. 
Cf V. cl. Bergerus (ui p. 994, cod. 5), p. 386. 

288. „Royal 1 D. IX: saec. XI: Evv; textus est bonae notae. 

Canuti ]iber. Bentleii A. Westcotto 21. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1007 

Lond. mu8. Brit. „Royal" 1 E. VI. 

'^^^- saecVIII, 46.5X35, membr, foll. 77, coll. 2, 11. 42: 
Ew; textus optimae notae, familiae Britannieae. Bentleii P. 
Westcotto 2. Cf CcUalogue (ut p. 1004, cod. 186), p. 20 b 
— 22b et tabulae 17.18. 

„Royal« 1 E. Vn.Vm. 

''^' saecIX— X: BxUia (?). Bentleii R. Westcotto^"". 

236. „Royal" 2 A. XX: lectiones nonnuUae ex Evv; textus 

bonus est. Westcotto 8. !lectiones multae veteres. Bentleii B. 

237. „Royal" 2 F. I: saec. XII: PaMd cum comm; insunt 

Add. 5463. 

^^^- saecVin, 35X27, membr, foll. 240, coU. 2, 11. 23 
txt: Fiw; textus bonae notae. Bentleii F. Facsimile apud 
Westcottum, cui est 5, et libro Cataloffue (ut p. 1004, 
cod. 186), p. 18a — 19a et tabula 7. Wordsworthii Bene- 
ventanus; cf eius N, T. fasc. 3, Lc, p. 307. 
9381. 

'^^^- saec. X, 26X17.5. membr, foll. 141, col. 1, 11. 30.31: 

Ew; praebet lectiones nonnuUas singularis ingenii. Olim 

sancti Petrocii, Bodminae, in Comulia regione Celtica. 

Westcotto 19. Cf Catalogue (ut cod. 186), p. 34a— 35a. 

10546. 

^^^' saec. IX, 50.5X36.5, membr, foll.449, coll. 2, 11. 50: 
Biblia (Ew Ac C P [Phil Thess Col Tim Tit Phm Hb] Ap) ; 
textus Alcuiniauus. Dictus Caroli Magni. Olim in monasterio 
„Mo(ltier-Grand-Val" prope Basileam. Cf Catalogue (ut 
cod. 186), pp. 1 — 4b et tabulae 42.43; — v. cl. Bergerus 
(ut p. 994, cod. 5), p. 389. Wordsworthio K. 
11848. 

'^^^- saec. IX, 30X23.5, membr, foll. 219, col. 1, 11.23: 
Ew; bene exaratus atque emendatus; textu similis codici 
158 (Cott. Tib. A. 2). Sententia v. cl. Bergeri erat olim 
sancti Comelii Compendii. Westcotto 15. Cf CataU>gv/e 
(ut cod. 186), pp. 26a--28a; — v. cl. Bergerus (ut 
p. 994, cod. 5), p. 389.390. 



Digitized by 



Google 



1008 IX. DE VERSIONIBU8. 



Lond. mus. Brit Add. 11849. 
'^'^^- saec. IX vel X, 22X18, membr, foll. 183, col. 1, 
11. 25: Ew; textus recentioris indolis. Westcotto 16. Cf 
Caialogue (ut p. 1004, cod. 186), p. 31b— 32b. 

11852! 

'^^- saec. IX, 23.5X17, membr, foU. 215, col. 1, 11. 23 
— 25: Pavl Act Caih Apoc; textus est bonae notae. Cf 
V. cl. Bergerus, Histoire de la Vidgate, Parisiis a. 1893, 
p. 390. 

^,, 16410. 

^*** a. 1292, in fol, membr: pare V, T., N. T. 

245> 16616: saec.XIII, in4, membr : ifc cum glossa; — 

Item 166S0: saec. XIII, in fol, membr: ^c< c. gl.; — item 16942: 
saec. XIII, in 4, membr: PavX c. gl.; — item 16976—16978: saec. 
XIII, in4, membr, voU. 3: Bihlia c. gl.; — item 17878.17379: 
saec. XIII, in fol, membr, voll. 2 : Evv c. gl. 

246 17182. foU. 100—175 (Wright 530). 

a. 512 : Aphraati operum pars secunda. Inest fol. 175 fragm Latiniun: 
saec. VI, 10.9X5.6, membr, 11.37,: Z« 12,23.24.32. Lc 12,23.24 
hoc loco damus. Cf GuUelmus Wright, OoUtUogue etc (ut supra, p. 886). 



ESCAET CORPUS 
QUAM UESTIME 
[NTUM] CONSI 



QUIA COMPLACU 
IT PATEIUESTRO 
DARE [VOBIS REG] 

247. 17737.17738: a. circ. 1170, in fol, membr, voll. 2: 

Biblia. 

248. 17739: saec. XIII, in 4, membr: Evv. 

249. ~ 17982: saec. XIII, in 4, membr, mut: Ew. 

250. 18300: saec. XI, in 8, membr: Puul. Olim mona- 

steiii s. Georgenberg. 

251. 18633: a. circ. 1300, in fol, membr: Apoc cum 

versione Gallica metrica et comm Gall oratione soluta. 

262. 18720: saec. XIV, in fol, membr: Biblia. 

258. 18860: saec. XIII, in 12, membr: Biblia. 

254 24142. 

* saec. IX, 32.5X24.5, membr, eoU. 3, 11. 62: non- 
nulla ex F. T., Ew Paul (Phm Heb) lac IPet 1,1—4,3. 
Olim abbatiae sancti Huberti prope Leodicum. Affinis 
est bibliorum quos Theodulfi dicunt, cf v. cl. Leopoldus 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1009 



Delisle, Len hibles de Thiodulfe, Parisiis a. 1879, p. 30; — 
CcUaloffue (ut p. 1003, cod. 160), pp. 5b— 8a; — v. cl. 
Bergerus (ut p. 994, cod. 5), p. 390. Wordsworthio H. 

255. Lond. mu8. Brit. Add. 28107: a. 1097: FUiU (?). 

256. — bibl. Sionensis 4083.19: in 8: BMia, 4096.32: 
Ew (Evl) Latine? Cf Catalogi (ut p. 995, cod. 6), tom. 2, 
p. 107a. 

257. — in aedibus lacobaeis (hodie in museo Britannioo? Fortasse 
„Royal"?) 7724.2: finis V. T., N. T. Cf Oatalogi (ut p. 996, cod. 6), 
tom. 2, p. 239. 

258. 7726 — 7728. 3 — 6: Bibliorum quattuor exemplaria. 

259. 7729.7: Evv charactere Saxonico. 

260. 7730—7731. 8—9: Bibliorum duo exemplaria. 

261. 7732.10: PatU cum glossa. 7738.11: Evv o. gl. 

7734.12: Paul c. gl. 

262. 7736.14: Ew. 

263. 7738.16: V. T., Ew c. gl. 7744.22: Mc Mt c. gl. 

7749.27: Le loh c. gl. 7762.30: Mt c. gl. Oath. 7761.19: Ew c. gl. 

264. 7763.41: Lc. 

266. 7764.42: Paul. 

266. 7765.43: Mt Mc c. gl. 7769.47: Ew c. gl. 7772.60: 

Act Epp c. gl. 7776—7778. 54—66: Mt loh Mc c. gl. 7782.60: 
Paul c. gl. 7788.66: Mt c. gl. 

267. 7766.44' 

Tr^* 7779.57 I Bihliorum quattuor exemplaria. 

269. 7790.68 I 

270. 7791.69 > 

271. 7796.74: Lc loh Paul. 

j^-rt — societatis antiquariorum MS. 80. 

* saec. XIV, in fol, membr: V. T. et N. T. Cf [Henricus EUis,] 
A caUilogue of MSS in the library of the society of arUiquaries of 
Londorif Londinii a. 1816. 

rtpyq Mancunii bibl. publ. 7.149.4. 

' in 4: Bxblia. 
274, 7150.5: in 8: Biblia. 

rt-- Naworthiae in comitatu Cumbriae, comitis Carlioli 
' 634.24. 
in 8 : V. T. et N. T. Cf Oatalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), 
tom. 2, p. 15 a. 

TiscHSNDORF, N. T. cd. 8. 660 



Digitized by 



Google 



Itlt IX. DE VEBSIONIBUS. 



^-^ Norvici loh. Mori fhodie Bodl.? mus. BriL?) 9187.1. 
in fol, membr: Biblia. 

277. 9188.2; in fbl j 

278. — — 9189.3: in 4 | membr: Bibliorum qoattaor exem- 

279. 9190.4: in 8 i plaria. 

280. 9191.5: in 4 ' 

281. 9209.23: in 4, membr: Mt ciun glosaa. 

282. 9267.81 I 

283. — — 9272.86 /infol, membr: Bibliorum tria exemplaria. 

2W. 9294.108 j 

285. 9358.167: in fol, membr: pars V. T, iX, T.?). 

286. 9656.470: in 4, membr: Biblia. 

287. 9850.664: vetast, in 8, membr: Evr. 

*2KK Oxonii coll^i Univ. MS. 20. 

' 8aec. XIII, in 4, membr, foll. 593, coU. 2: V. T. et N. T. 
€f HenriciiB O. Coze, OaUUogus codicum mss qui in eoUegiis auliM' 
4pu Oxoniennbus kodie adtervantur. 2 partt. Oxonii a. 1852. 

289. M8. 58: aaec. XIII, in fol, membr, foU. 217: Ew. 

290. MS.106:8a€c.XIV,infol,membr,folI.625:r.r.etiVM: 

291. MS. 116: saec. XIII, in fol, membr, foU. 395: V. T. 

pars altera et N. T. 

rt^rt — collegii BallioleDsis MS. 1. 

* saec. XIII, in fol, membr, foU. 392: V. T. (exc Ps) et iV'. T. 

293. MS. 2 : saec. XIII, in fol, membr, foU. 523 : V.T. et N.T. 

294. M8. 241: saec. XII— XIV?, in fol, membr, foU. 190 

— 244: Act cum glossa. 

295. M8.830: saec.XIII, in4, membr, foU.462: V.T.etN.T. 

296. M8.348: saec.XIII, in4, membr, foll.538: K.r.etJVir. 

297. MS. 351: aaec. XIII, in fol, membr, foU. 404: V. T. 

et N. T. (Hebr Laod). 

rtQo — collegii Mertonensis MS. 7. 

' saec. XIII, in fol, membr, foU. 370: V. T. et N. T. 

299. MS. 206.207: saec. XIV, in fol, membr, foU. 653j 

V. T. et N. T. \loh cam~glo8sa] 

300. MS. 211: saec. XIV, in fol, membr, foU. 139: hc 

801. MS. 213: saec. XIV, in fol, membr, foU. 254: JS^rr. 

802. MS.235:saec.XIV,infol,membr,foU.448:r.r.eti^.r. 

o^o — collegii ExonienBis MS. 5. 

' saec. XIII, in fol, membr, foU. 333: V. T. et N. T. 

804. MS. 36: saec. XIII, in fol, membr, foU. 283: V. T. 

et N. T. (Evv Act Cath Apoc Paul). 



Digitized by 



Google 



a. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1011 

o^- Oxonii collegii OrielensiB MS. 9. 

* saec. XIII, in fol, membr, foll. 461: V. T. et N. T. 

306. MS.77:8aec.XIII, infol, membr, foll.359: r.r.etJV^.r. 

307. MS.78: saec.XIII, in fol, membr, foll.406: V.T.etN.T. 

Q^^ — eoUegii Beginensis MS. 55. 

' saec. XIII, in fol, membr, foll. 568: V. T. et N. T. (Evv 
Act Cath Paul Laod Apoc). 

309. — - M8. 70: saec. XIV, in 4, membr, foU. 626: V.T.eiN.7'. 

310. MS. 316.823: saec. XII, in fol, membr, foll. 257: 

Mt Mc Lc cum glossa. \PmU Cath. 

311. MS. 344: saec. XII, in 4, membr: V. T. para et 

312. MS.368: saec.XIII, in4, membr, foll.809: V.T.eiN.T. 

Q.Q — collegii Novi MS. 1. 

' saec. XIII, in fol, membr, foll. 407: V. T. et N, T. 

814. MS. 2: saec. XIV, in fol, membr, foU. 340: V.T.eiN.T. 

315. MS.3— 6:flaec.XIII,infol,membr, voll.4: K.r.eti^.r. 

316. MS. 7 : saec. XIII, in fol, membr, foll. 300: V.T.eiN.T. 

317. MS. 8—13: saec. XV, in fol, membr, voll. 6: V. T. 

et N. T. (Evv Paul Cath Act Apoc). 

318. MS. 26: saec. XIII, in fol, membr, foll. 224: Evv. 

319. MS. 27: saec. XIV, in fol, membr, folL 189: Act 

Oath Apoc. 

320. MS.28: saec. XIII, infol, membr, foU. 135: PattZOiM. 

321. — — MS. 54 : saec. XII, in 4, membr, foU. 68 : loh cum glossa. 

322. MS. 55: saec. XII, in 4, membr, foll. 138: loh 

Apoc cum glossa. 

323. MS. 56: saec. XIII, in 4, membr, foll. 116: loh 

cum glofisa, (Apoc ?). 

Q^. — collegii Lincolniensis M8. Lat 23. 

' saec. XIII, in fol, membr, foll. 554: V. T. et N. T. 

325. MS.24:8aec.XIV, infol.membr, foll.404:F.r.etA^.r. 

ort« — collegii Omnium Animarum MS. 1. 

' saec. XIV, in 4, membr, foll. 372: V. T. (exc Ps) et -^. T. 
(Evv Paul Act Cath Apoc). 

327. MS.2: saec.XIV, in 4, merabr, foll.894: V.T.eiN.T. 

328. MS.3: saec.XIII, in 4, membr, foll.837: V.T.eiN.T. 

329. MS.4: saec. ? , in fol, membr, voll.4,mut: V.T.eiN.T. 

330. MS. 5: saec. XIII, in fol, membr, foU. 198: lob Act 

OoUh Apoc cum glossa. 

331. MS. 8: saec. XIV, in fol, membr, foll. 247: Mt loh 

PatU Apoc cum glossa. 

66* 



Digiti 



^dbyGoogle 



1012 IX. DE VERSIONIBUS. 

332. Oxonii collegii Omnium Animarum MS. 9: saec. XI, in fol| 
membr, foll. 116: FatU cum gloasa. 

oQQ — collegii beatae Mariae Magdalenae: MS. Lat 1. 
' saec. XIV, in 4, chart, foU. 492: V. T. et N. T. (Evr Paul 
Act Cath Apoc). 

334. MS. Lat. 2: saec. XIV, in 4, membr, foll. 674: V. T. 

et N. T. (Evv Act Cath Paul Apoc). 

335. MS.Lat.ll8:saec.XII,infol, membr,foll.l— 82:Pkif«/. 

336. MS. Lat. 130: saec. XIII, in fol, membr, folL 269: 

Lc loh Mt Mc cum glossa. 

337. M8. 182: Baec.XIV, infol, membr, foU. 128: Act Oalh 

Apoc cum glofisa. 

— collegii Aenei Nasi MS. 1. 

saec. XIII, in fol, membr, foU. 514: V.T.etN. T, 

MS. 2 : saec. XIII, in 4, membr, foll. 762 : V. T. et N.T. 

340. MS.8: saec. XIII, in4, membr, foU. 357 : F.T.^excPa) 

et N. T. 

341. MS.4: saec.XIII, in4, mcmbr, foU.496: V.T. (excPs) 

et N. T. 
342. MS.6: saecXIII, in4, membr, foU. 439: V.T.eXN.T. 

ojQ — collegii CorporiB Christi MS. 1. 

* saecXIII, in fol, membr, foU. 474: V. T, et N. T. 

344. MS.2: saec.XIII, infol, membr, foU.368: V.T.eiN.T, 

345. MS.8: saec.XIII, in4, mcmbr, foU. 447 : V.T.eXN.T. 

346. M8.13. 14: saecXVi, in fol, membr, foU. 580 : N.T. 

(Evv Act Paul Cath Apoc). 

347. — — MS.122: saec XI, 22X14.5, membr, foU.117, col.l, 
U. 31: Ew; textus Hibemicus. BenUeii C. Westcotto f. Cf v. cl. 
Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 399. 

348 ~ coUegii sanctae Trinitatis MS. 20. 

saec. XI, in fol, membr, foU. 105: Mt Job Apoc cum glo^sa. 

349. MS.24: saecXIV, in4, membr, foU.329:K.r.etiV.r. 

350. MS.84: saecXIII, in4, membr, foU.210: V,T.ttN,T. 

361 — coUegii s. lohannis Baptistae MS. 4. 

' saec XIV, in fol, membr, foU. 624: V. T. et N. T. (Ew Paul 
Act Cath Apoc). 

362. MS. 8: saec XIV, in fol, membr, foU. 299: lob Aci 

Cath cum glossa. 

863. MS.9:8aec.XIV, infol^membrjfoU.^^^i^^trvonmgloaBa. 

354. MS. 29:flaecXIV, in fol, membr, foll.478: V.T.^tN.T, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1013 

855. Oxonii collegii 8. lohannis Baptistae MS. 39 : saec. XIV, in 
fol, membr, foll. 155: Mt Mc cum glosaa. 

35e. MS. 48: saec. XIII, in fol, membr, foU. 319: V. T.et 

N. T. (Ew Act Cath Apoc Paul). 

367. MS. 100: sacc. XIII, in fol, membr, folL 829: V. T. 

(exc. Ps) et N. T. (Evv Act Cath Apoc Paul). 

858. MS. 101: saec. XIII, in fol, membr, foU. 168: Mc Lc 

loh cum glossa. 

859, MS. 110: saec. XIV, in fol, membr, folL 370: V. T. 

et N, T. 

3^0, MS. 111: saec. XII, in fol, membr, folL 113: Mt 

cum glosaa. 

861. MS. 123: saec. XIV, in 4, membr, folL 572: V. T. 

et N. T. 

862. MS.129:8a60.XII,infol,membr,folL84:/oAoumglo«sa. 

868. MS. 193: saec. XIV, in 4, membr, folL 374: V. T. 

(exc. Pb) et N. T. 

8^. MS. 194: saec. XI, in 4, membr, foll. 66: Ew. 

866. MS.207:8aec.XIV, in4,membr,folL642:r.r.etJVr.r. 

^fifi — collegii lesu MS. 55. 

saec. XIII, in fol, membr, folL 644: V. T. (exc. Pa) et N T. 

3^7. MS.56: saec. XIII, infol,membr,foll. 428: F.r.eti\r.r. 

8^8. MS. 59: BaecXIII, in4, membr, foU.497: V.T.aiN.T. 

8^9. MS. 91 : saec. XIII, in fol, membr, foll. 846 : V.T. etN.T. 

usque ad 2CorlO,l8. 

87Q^ MS. 98: BaecXIII, in fol, membr, foU. 166: loketLc 

mut cum glossa, Jft 1,1 — 6,27. 

871. MS. 108: saec. XIII, in fol, membr, folL 200: Mt Mc 

loh cum gloflsa. 

872. MS. 104: saeo. XIII, infol, membr, folL 184: Ew. 

878, MS. 105 et 106: saec. XII, in fol, membr , foU. 220; 

U et loh cum glossa. |glossa loh. 

874 MS. 107: saec. XII, in fol, membr, foU. 148: Mt cum 

875. MS.108:8aec.XII,infol,membr,folLll6:^<?<cumglos8a. 

— collegii Wadhamensis MS. 1 . 

a. 1244, in fol, membr, foU. 447 : V. T. et N T. 

877. MS. 2: saec. XI, in 4, membr, folL 130: Ew. 

878. MS. 9: saec. XIII, in 4, membr, foU. 446: V.TetN.T. 

— Bodl. Canonicianus M8. Lat. Bibl. 1. 

' saec. XIII, in 4, membr, foU. 252: Mt Me loh Le Paul (Phm 
Hebr) Oath Aet Apoe. 



Digitized by 



Google 



1014 IX. DE VERSIONIBUS. 

880. Oxon. Bodl. Canoiiicianiig MS. Lat. Bibl. 2: saec. XIII, in 4, 
membr, foU. 163: Evv Apoe Aet Oath Faul, 

881. 3 : saec. XIII, in 4, membr, foU. 419 : V. T. et N. T. 

(Paul ante Act). 

382. 4: saec. XIII, in 4, membr, foU. 176: Ew Aet 

Cath Apoc Faul (Phm Hebr vid). 

888. 5: saec. XIV, in 4, membr, foll. 345: F. T. et N, T. 

usqne ad Eph init. 

384. 6: saecXIV, in 4, membr, foU. 269: V.T.eXN.T. 

385. 7: gaec. XIV, in 4, membr, foll. 203: Ew Aet 

Oath Apoc Paul Laod. 

386. 8: saec. XIII, in 4, membr, foU. 271: N,T. (Ew 

Act Cath Apoc Paul) et multa ex V. T. 

887. 10:8aec.XIII, in4, membr, foll.409: V.T.etN.T. 

388. 11: saec. XIII, in 4, membr, foU. 652 : V. T.etN. T. 

(etiam Laod). 

389. 12: saec.XIII, in 4, membr, foU. 448: V.T.etN.T. 

890. 13: saec. XIV, in 4, membr, foll. 111: Ew. 

891. 14: saec. XIV, in 4, membr, foU. 130: Act PatU 

Cath Apoc. 

892. 16: saecXIII, in4, membr, foll.466: V.T.ttN.T. 

898. 16:8aec.XV,in4,membr,foll.l66:i^.r.(ColLaod). 

394. — 17: saecXIV, in 4, membr, foll. 205: V.T.ym 

et N. T. 

395. 18: saec. XIV, in 4, membr, foU. 262: N. T. 

896. 19: saec XV, in 4, chart, foU. 189: Ew. 

397. 21: saecXIII, in4, membr, foU.562: r.r.etiV:r. 

898. 24. 26. 26: saec. XV, in 8, membr, foU. 692: Aa 

Cath Paul (et. Laod) Apoc Mc loh. 

399. 31: saecXV, infol, chart, foU.1-88: Patt/(Phm 

Hebr) Act lae. 

400. 34: saec XIII, in fol, membr, foU. 250: Paul. 

401. 36:8aecXIV, infol, membr,foU.394:r.r.etJV:r. 

402. 88: a. 1427, in fol, membr, foll.372: V.T.etN.T. 

403. 39: saec XII, in fol, membr, foU. 118: PavZ; de- 

sinit Hebr 8, 8. 

404. 40: saec XIII, in fol, membr, foU. 160: Paul. 

405. 41: saecXIII, infol, membr, foll.609: V.T.etN.T. 

406. 44 b: saec XIV, in 4, membr, foU. 491: V. T. 

et N. T. 

407. 46: saec XII, in 4, membr, foU. 159: Ew. 

408. 47: saec.XIII, in4, membr, foU.460:F.r.etA".r. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAT.es. (1.) LATINAE. 1015 



409. Oxon. Bodl. Canomdanas MS. Lat. Bibl. 48: saec. XIII, in 4, 
membr, foll. 492: V. T. et N. T. 

410. 49: saec.XIV, in4, membr, foll.583: V.T.etN.T. 

411. — 60: saec. XIV, in fol, membr, foU. 277: 12 Froph 

1. S Mace Evv Paul Act Cath Apoc. 

412. 61: saec. XIV, in fol, membr, foU. 119: Ew. 

413. 52: saec.XIII, in fol, membr, foll.541 : V.T.eiN.T. 

414. 63: saec. XIV, in fol, membr, foll. 189: lihH 

5 SalomonU Act cum glossa. 

415. 64. 56: a. 1425, in fol, membr et chart, foll. 766: 

V. T. et N. T. 

416. 66: a. 1265, in fol, membr, foll.449: V.T.ttN.T. 

417. 57: Baec.XIII, infol, membr, foll.494: F.r.etiVr.r. 

418. 59: saec.XIII, infol, membr,foll.603: F. T.etiV.r. 

419. 60: a. 1178, in fol, membr, foll. 136; pict: Evv. 

420. 72: eaec.XII, infol, membr, foll.878: F.r.(excP8) 

et N. T. (Apoc Act). 

421. 74: saec. XV, in fol, membr, foll. 114: Patt/ mut 

(Phm Hebr) Act Oath Apoe. 

422. 76: saec. XII, in fol, membr, foU. 176: Pa N.T. 

428. 77:8aec.XIV, in4, membr, foll.400: V.T.iexcVB) 

et N. T. 

424. 78: saec.Xin, in4, membr, foll.429: V.T.etN.T. 

425. — 79: saec.Xm, in4, membr, foll.485: V.T.etN.T. 

426. 80: BaecXIII, in4, mcmbr, foll.426: V.T.etN.T. 

427. 81: saec. XIV, in 4, membr, foll. 871: F. T. et 

N. T. (Apoc Paul). 

428. 82: 8aec. XIII, in 8, membr, foll. 125: ^c^ fhi^i 

QUh fragm Apoe Paul (et. Laod). 

429. 83: saecXIII, in8, membr, foll.428: V.T.etN.T. 

430. 84: saec.XIV, in4, membr, foll.416: V.T.etN.T. 

431. 89: saec. XII, in 4, membr, foll. 231: Paul. 

432. 92: saec.XIII, infol,membr, foll.492;K.r.etiV^.r. 

— bibl. Bodl. D^OrvaiianusX. 1. 6, 23. 
in 8, membr: V. T. et N. T. 

— Bodl. IV. Laud. B. 516.35. 

in 8: Bihtia. Cf Catalogi (ut supra, p. 996, cod. 6), tom. 1, 
p. 51. 642.161: pars V. T., (N. T.f). 

485. C. 677.25: .V. T. 

436. 678.26 : Biblia. 

437. — 757.116: in fol: BibHa. 



Digitized by 



438. 
434. 



Google 



1016 IX. DE VER8IONIBU8. 

438. OxonU Bodl. IV. Laud. D. 810.43: Biblia. 

439. 867.100: Act Apoc. 

440. E. 971.48: Evv. 

441. 979.56: in fol: N. T. 

— 990.67, hodie ut videtur Laud. 

^'^- Lat. 108. 

saec. IX, 26X20, membr, foU. 117, col. 1, 11. 21: 
Pavl, Cf. V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 398. 

448. 1007.84: Paul. 

444. F. 1098.61: Evv. 

445. 1144.107: antiquus, in fol : Biblia. 

446. G. 1191.26: N. T. 

447. 1221.56: CcUh Paul cum glossa; — 1237.72: 

Lc c. gl.; — 1242.77: Gath c. gl. 

448. 1257.92: Oath Apoc cum gloasa. 

H. 1315.92, hodie Laud. Lat. 102. 

^^^' saec. X, 29.5X19, membr, foll. 210: Eirv; textus 
praebet lectiones multas Hibemicas. Cf v. cl. Bergerus 
(ut supra, p. 994, cod. 5), pp. 54 et 398. 

460. I. 1426.86: antiquus, in fol: Biblia. 

451. K. 1483.57: Paul. 

452. V. Digb. 1610.9: Biblia. 

453. 1762.161: Aet cum glossa. 

454. 1830.229: Biblia. 

465. — - — VI. Bodl. A. 1. 1848.9: Biblia. 

456. 1849.10: Biblia. 

457. 1860.11: pars V. T., N. T. 

458. 1852.13 j 

459. — 1853.14 Jin 8: Bibliorum tria exemplaria. 

460. 1855.16 ) 

461. A. 2. 1858.1: in 8: Bihlia. 

462. 1890.18: N. T. (Evv Ac C P [Col Laod] Ap). 

463. — — — A. 7. 1936.3: Joh „iuzta eam translationem quam 
Augustinus ezponit". 

464. B. 2. 1967.2: Biblia (Evv Ac C Ap P). 

465. 1968.3: Biblia. 

466. 1974.9: Evv „litt SaxoniciB". 

467. B. 5. 2029.12 I 

4^8, — _ 2031.14 >• Bihliorum tria exemplaria. 

469. 2032.15 . . j . . . (etiam Laod). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1017 



470. Ozonii Bodl. VI. Bodl. B. 6.2044.12: Ew, 

471. 2055.9 ) 

472. 2056.10 / • ^*^'^"*^ d"^ exemplaria. 

473. C. 4. 2086.2: Faul cum oomm. 

474. — 2094.11: CathcumgloesA', — item C.5. 2096.2: 

Apoc c.gl.; — 2098.4: Paul c. gL; — 2110.16: Aa Oath c. gL 
Apoc; — item C. 6. 2113.3: Mt Mc c. gl.; — 2115.6: Mt Lc c. gl.; 
2117.7: Mc Cath c. gL; — C. 7. 2132.9: Lc loh c. gl.; — 2138.10: 
Act c. gL Cath sine gL Apoc c. gl. 

476. C. 7. 2126.2 \ _ , 

476. 2126.3 j'^''' ^'" ^"^ exemplana. 

477. D. 7. 2238.2: Mt cum glossa; — 2239.3: Cath 

Apoc c. gL; — item F. 3. 2387.20: Mt c. gL; — item F. 11. 
2616.21: Lc c. gl.; — 2632.37: Mt Mc c. gL 

478. F. 3. 2392.25: in foL- Biblia. 

479. F. 6. 2426.2427.7.8: Biblia (Ac C Ap P LThess 

Col Tim Tit Phm Hebr] Evv); psalmi ex duplici versione. Hic 
codcx videtur esse hodie Auct. E. infra 1 et 2: 62.3X36.7, membr, 
voU. 2, foll. 316 et 316. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, 
cod. 6), p. 399. 

480. F.ll. 2619.24: ^t6/ia(EwP[PhmHebr]AcCAp). 

481. 2671.76: Oath Apoc cum glossa. 

482. — — — super D. 1. Art: 2629.30: Lc loh cum oomm; — 
item 2687.88: loh c. comm. 

488. — 2638.39: antiquus: Apoc cum comm. 

484. 2666.66: Biblia. 

485. 2682.83: Biblia. 

486. — 2698.99: antiquiss.: Ew. 

487. 2700.101: antiq.: B^lia (Evv Ac C P [Col 

Laod . . . Phm Heb] Ap); abest 1 loh 5,7.8. 

488. 2708.104: antiq.: Biblia; Ac post P. 

489. 2719.120: Evv. 

490. in archivo A. 2991.2: pict: Apoc (Lat?). 

491. 3050.3051.61.62: Bibliorum duo exemplaria. 

492. 3076.86: pict: Apoc. 

Vn. Selden. sup. 3418.30. 

^^^- saec. Vm, 22.5X18, membr, foll. 107, col. 1, 
11. 24—26: AcL Facs apud Westcottum. Cf v. cl. Bergerus 
(ut supra, p. 994, cod. 5), p. 398.399. (3394.6: Ew Lat?). 

494. VIII. 3497.7: Biblia, 

495. 3661.61: Mc Lc cum gloasa; — 3895.15: Lc c. gl. 



Digitized by 



Google 



1018 IX. DE VERSIONIBUS. 



496. Oxonii Bodl.VIII 8559.69: Apac, 

497. 3663.73 

498. 3564.74 

499. — 3587.121: iu 8 ^ : j?t6/ioru?n qninque ezemplaria. 

500. 3611.145: ant, 

501. 3700.234 

^ 3946.14 sive Auct D. 2. 19. 

502 

■ saec.Vni, mut: Em cum glossa Northumbrica inter- 

lineari; desunt Lc 4,29 — 8,38; textus est emendatus 

Hibernicus. Nominatur ChspeU of Mao Regol vel codex 

Rushworthianus. Bentleii %. V. cl. I. Stevensonus^ lectiones 

varias edidit, sed non accurate excerpsit, melius, ut videtur, 

W. W. Skeat in evangeliorum Saxonicorum editione Canta- 

brigiensi, 1887 [sic], 1871, 1874, 1878. Wordsworthio 

R, in cuius usum contulerunt w. cU. (Wordsw. ipse) 

I. Johnson, G. M. Youngman. 

503. 4047.22: Biblia. 

504. 4053.28: in 8 | 

505. — 4086.61: in 4 > : Bibliorum tria exemplaria. 

506. 4089.64 j 

507. 4096.71: Evv. 

508. 4100.75: in fol: Biblia. 

509. - — X. Mareschall. 5275.43: in4: -E'w^c«/aci.«.*/oA/tt//. 

— Rawlinson 167. 
saecVm, 32X24.5, membr, foll. 106, col. 1, 11. 22. 
Cf V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 399. 

511. — mns. Ashmoliani 8187: a. 1499, in 8, membr: Biblia, 
512. 8197.753: membr; pict: Apoc. 

.^g Salopiae (urbis?) 4009.5. 

Luc, Cf Catalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), p. 104a. | 

514. 4013.9: infol: Mi loh. \ 

515. 4015.11: Apoc, I 

516. 4022.18: Biblia mut (N. T.?). 

517. 4027.23: Biblia. 



^ Stey enson , Thc Lindirfame (St. CkUhbertJ gospeU etc, Dnnelmiae 
et Londinii a. 1857 et postea; cf Westcottus (nt supra p. 949, adn. 1), 
p. 3475** et adn. a, cui est d. 



510. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 10I9 



..^ Sarum cathedralis 949.23. 
Olo. 

Bibliorum duo exemplaria. Cf Catdlo^i (nt supr&y p. 995, 

cod. 4), tom. 2, p. 24 b. 

519. 956.30: Apoc. 

520. 959.38: fragm V. T. et N. T. 

521. 998.72: Ew. 

^no Silso in comitatu Bedford, Antonii com. Kantii l. 

Biblia. Ci Catalogi (ut supra, p. 996, cod. 6), tom.2, 
p. 391 a. 

'28 Stonyhurstii sancti Cutliberti. 

saecVII: loh; textus optimae notae consentit sae- 
pissime cum am et Lindisfarniano. Suspicatus est v. cl. 
Hortius codioes Stonyhurstianum et Lindisfamianum ex- 
scriptos esse ex altero duorum codicum Amiatini parium, 
qui adfixti erant in ecclesiis duorum monasteriorum 
Ceolfrido carissimorum, et qui sine dubio perierunt quo 
tempore Dani Angliam spoliaverunt Repertus anno 1 105 
in tumulo sancti Cuthberti; facsimile apud Westcottum 
(ut supra, p. 949, adn. 1), cui est 30. Wordsworthio est 
8, qui contulit a. 1879. 

524. Stow-Langtoft in comitatu Sufiblciae, viri Symonds 
' d^Ewes 9886.26. 

BibUa, Cf Oaialogi (ut p. 995, cod. 6), p. 386 a. 

525. — — 9969.109: Mi Mc cum glossa. 

526« — — 10038.178: ezemplar vetustissimum : Biblia. 

.,27 Sussexianus MS. Lat 1. 

' saec. XII vel XIII, 28.7X18.7, membr, foll. 337: V. 2\ et 
A. T, Ordo est Evv Ac C P (Phm Heb) Ap. Cf TbomaB losephua 
Pettigrew, Bibliotheea SvMtxiana. A deacriptive catalogue . . . vol. 1, 
pars 1, Londinii a. 1827. 

528. — MS. Lat. 2: saec. XII vel XIII, 18.7X11.2, membr, 
foll. 348, coll. iiV.T. et N. T. Ordo est Evv Ac C P (Laod exstat post 
Col; Phm Heb) Ap. 

529. — MS. Lat. 3 : saec. XII vel XIII, 22.5 X 16, membr, foll. 398, 
coU. 2: V.T.etN. T. 

530. — MS.Lat.4:8aec.XIIvelXIII, 20X12.5, membr,foll.5l3, 
coU. 2: V. T. et N. Tr, inest 4 Eur. 

631. — MS.Lat.6:sacc.XIIvelXIII,27.5Xl8.7,membr,foll.482, 
coll. 2: V.T.%tN. T. 



Digitized by 



Google 



1020 IX. DE VERSIONIBUS. 



532. Sussexianus MS. Lat. 6: saec. XII vel XIII, 26.2X17.5, 
membr, foll. 521: V.T, et N. T. Olim Caesaris de Missy, „Codex 
MS. D" (cf Bupra, p. 473, cod. 44). 

533. — MS. Lat. 7: saec. XIII, 20.6X13.1, membr, foU. 318: 
V. T. et N. T. 

534. — MS. Lat. 8 : saec. XIII, 15.6 X 10, membr, foll. 622, coll. 2 : 
V. T. et N. T. Ordo ut 528 (cod. 2). 

535. — MS. Lat. 9: saec. XIII, 15.6X10, membr, foll. 6 51: V.T . 
et N. T. |et N. T. 

536. — MS. Lat. 10: saec. XIII, 18X11.8, membr, foll. 490: V.T. 
587. — MS. Lat. 11: saec. XIII vel XIV, 47.5X32.5, membr, 

foU. 327, coU. 2: V. T. et N. T. cum comm. Ordo est Evv P (Phm 
Heb) Ac C Ap. Olim Trotteri Brockett. 

538. — MS.lAt.l2:saec.XIV,18.7Xl2.5,membr,folL513,coU.2: 
V. T. et N. T. Ordo ut in 637 (cod. 11). 

539. — MS. Lat. 13 : saec. XIV, 35 X 22.5, membr, foU. 500, coll. 2 : 
V. T. et N. T. Ordo est Evv P (Phm Heb) Ac C Ap. 

540. — MS.Lat.l4: aaec.XIV, 35X23.7, membr, fon.647, coU.2: 
V. T. et N. T. Ordo est Ew P (Phm Heb) Ac C Ap. Manu lustini 
(iuflsu? magistri Stephani de civitate Therm . . .). 

541. — MS.Lat. 15: saec. XV, 50X33.7, membr, foU. 389; pict: 
V. T. et N. T. Ordo est Evv P (Phm? Heb) Ac C Ap. In Gallia 
videtur scriptus. 

542. — MS. Lat. 16: a. 1419, 45X31.2, membr, voU. 4, foll. 189. 
190.178.155: V. T et N. T. Scriptus in vico „Wyk de Duurstede" 
in provincia Ultraiectina. 

543. — MS. Lat. 38: saec. XII, 26.2 X 18.7, membr, foU. 191 : Evv. 

544. — MS. Lat. 39: saec. XIV, 22.5X17.5, membr,foll. 214: Evv. 

545. — MS. Lat. 40: saec. XIV, 32.5X21.2, membr, foU.218: Ew 
cum glossa. 

546. — MS.Lat. 41: Lc; — 42: Act; ^ 43.44: Patt/ bis; — 45: 
Oaihj libri cuncti eum glossa. 

-^- Vigomiae cathedralis 837.162. 

' in fol: V. T. et N T. Cf Catalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), 
tom. 2, p. 20 b. 

- jQ Westmonafiteriensis ecclesiae 1265.175. 

V. T. et N. T. Cf Caialogi (ut supra, p. 995, cod. 6), tom. 2, p. 29. 

549. 1266.176: V. T. et N. T. 

550. 1286—1290.195—200: incertus sum horum codicum, 

utrum textum an glossam solam contineant: insunt Mattf Matl MCf 
LCf Act, Apoc Epp Actj Apoc. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1021 

^^^ Wintoniae cathedralis 1322.2. 

Biblia. Cf OaUUogi (ut supra, p. 995, cod. 6), toxn. 2, p. SOn. 
Addantur hoc loco codices nonnulli olim in biblio- 
thecis privatis Angliae positi. 

552. lohannia Ayres Londinensis 7132.7133.1.2: in fol, 
voU. 2: BiJblia, Cf Caialogi (ut cod. 551), tom. 2, p. 222a. 

653. — 7137.6: in 8: Bihlia. 

554. Ricardi Brideoake in comitatu Oxoniensi 403G.2: 
in 4: Bihlia. Cf Caialogi, tom. 2, p. 104 b. 

565. — 4037.3: in 8: Biblia. 

566. Roberti Burscough Totoniensis 7620.1: Bibliorum 
exemplaria duo. Cf Oatalogif tom. 2, p. 232 a. 

557. Gualteri Chetwyndi de Ingestria in comitatu 8taffor- 
diensi 4063.21: in 8, membr: Biblia. Cf Oatalogi, tom. 2, 
p. 105b. 
^^ Basilii comitis Denbigh 1472.10. 

in fol, membr: Apoc cum vendone Galiica metrica, item 
paraphrasi Gallica. Cf Catalogi, tom. 2, p. 36a. 
--^ Thomae Gale (hodie Bodleianus?) 6022.188. 
membr: Biblia. Cf Catalogij pp. 189 — 191. 

560. — 6023.189: in fol: BiMia. 

561. — 6024.190: in 8, membr, voll. 3: Bihlia. 
562. 6028.194: membr: Lc (Lat?). 

568.- 6091.267: in fol, membr; pict: Biblia. 

564. 6119.286: in fol, membr: Bihlia. 

565. lohannis Hobii 3792.1: Lc cum glossa. Cf OiJtalogi, 
tom. 2, p. 97. 

566. — 3811.20: in fol, voll. 2: Biblia. 

.^- Abraami Selleri 3771.2. 
Oo7. 

Paul cum glossa. Cf Catalogi (ut supra, p. 995, cod. 6), 

tom. 2, p. 96. 

568. Caroli Theyeri in comitatu Glocestriensi 6388.18: 
Mt Mc cum eomm. Cf Qitalogiy tom. 2, p. 198 b. 

569. — 6403.33: Pttul cum cat, 

570. — 6432.62: Biblia cnm psalterio duplici. 

571. — 6433.63: JSvv. 

572. — 6438.68: BibHa. 

573. — 6460.80: Biblia. 



Digitized by 



Google 



1022 IX. D£ VERSIONIBUS. 

574. Caroli Theveri in comitatu Glocestriensi 6459.89: Mc cam 
glossa. 6465.95: loh c. gl. 6466.96: Lc c. gl. 6469.99: Aet c gl 
6497.127: Mt c. gl. 6513.143: PavX c. gl. 

575. — 6462.92: Biblia, 576. — 6484.114: Biblia. 
&n, — 6492.122: B^lia, 578. — 6523.153: PUul. 

579. — 6645.176: Biblia (Laod; desunt Ps). 

580. — 6549.179: Biblia. 581. — 6675.806: BiUia. 

582. Radulphi Thoresby de Leeds 7564.1: Biblia, Cf 
Catalogi, tom. 2, p. 229 a. 683. — 7588.1: Biblia 

584. Thomae Wagstaffe: 3462.1: antiquissimus, membr: 
Bihlia (Ew Ac Ap C P). Cf Oaialogi, tom. 2, p. 85a. 

586. Henrici Worseley LoDdiniensis : 6945.97 : in 8, membr : 
Biblia. Cf CaUdogi, tom. 2, p. 214b. 

586. Ricardi Wroe Mancuniensis 7154.3: in 4: Biblia. 

587. — 7155.4: in 8: Biblia. 

588. — 7168.7: in 8, „niaiu8Culo charactere": Biblia. 



Aastria. 

.^^ Monasterii Admont in Stiria MS. 568. 

saec. XIV, membr: loh cum glossa. Cf Gustav Haenel, 
^Ungedruckte Handschriften-Kataloge" in actis Arehiv f&r PkiUh 
logie und Paedagogik^ Lipsiae a. 1840, vol. 6. p. 432. 

590. Cremifarensis: saec.Vm, 31X20, membr, foll. 331, 
coll. 2, 11. 23, litt unc: Ew. Cf v. cl. Amethus (ut infra, 
p.1027, cod.698), p.l07— 113, etWeissbrodt (ut cod.607). 

591. Cremiferensis: saec. IX, membr: Ew. Cf v. cl. 
Amethus (ut cod, 590), p. 113 seq. 

-Q9 Cremsirii bibl. archiepiscopalis MS. Lat 1. 

* saec. XIV, in fol, membr, foll. 387, coll. 2: Biblia. In 
Burgundia fortasse scriptus, fuit hio codex ^claustri beate Eluta* 
beth ord. frat. minorum de laurino'' (prope Raab), unde anno 1450 
Augustinus episcopus laurinensis codicem mutuo aocepit. Anno 
1595 donavit Fr. Matthias Borhy, minister provinciae Hungaiiae 
8. Mariae, codicem Petro Zokoly de Ssokol. Anno 1740 ex urbc 
Olacio pervenit codex donatione oomitis de Waldstein, affinis lacobi 
Emesti episcopi Olomucensis, ad bibliothecam Cremiriensem. Cf 
V. cl. B. Dudik, Bibliothek und Arehiv im fHrtUrzbiachdflichen 
JSehlosse zu Krejnsierf Yindobonae a. 1870, p. 44 — 46. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1023 



«^o Monasterii 8. Floriani MS. XI. 1. 

saec. XI, in fol, membr, foll. 358, coU. 2: pars F. T., Apoc 
Cath Act. Cf V. cl. Albinus Czemy, I>ie ffandsekriften der Stifts- 
bibliothek 8t. JFlortan, Lentiae [Linz], a. 1871, p. 1. 

594. — XI. 5: saec. XV, in fol, membr, foU. 242, ooU. 2: 
V. T. et N. T. (Evv Act Cath Apoc Paul). 

595. — XL 10: saec. XIV, in fol, membr, foU. 421, coll. 2: 
V. T. et N. T. 

596. — XI. 34: saec. XVI, in 8, chart, foU. 294: Ew cum 
glossa (loh glossam desideratur). 

597. — XI. 40: saec. XIV, in fol, chart, foll. 1—84: Ew. 

598. — XI. 47: saec. XV, in fol, chart, foU. 181—830: N. T. 

599. — in.l:saec.XI,infol,membr, foll.llO:-E%w. Czemy,p.238. 

600. — III. 221: saec. XIV, in fol, membr, foll . 499, coll.2 : 
V. T. et N. T. Czemj, p. 246. | V. T. et N. T. 

601. — III. 222: saec. XIV, in 4, membr, foll. 616, coU. 2: 

602. — in capsa 13 et 14: saec. IX, in 4, membr, foll. 4: 
ifc 12,21—13,12 et fragm Apoc ex capp 18—20. 

^^„ Osseci in coenobio Gisterciensi (hodie ?). 

saec. ? : i\r. T. Cf Bohuslaus Balbinus, Bohemia doeta. Opua 
po9thu.mum editum ab Raphaele Ungar, pars 3, Pragae a. 1780, p. 205. 
Bibliothecae Bohemicae a Balbino in hoc llbro descriptae conti- 
nuerunt sine dnbio codices biblioram Latinomm; quot bibliothecae 
hodie permaneant, nescio. 

^^ . Pestini musei nationalis, olim lankovichii. 
saec. X, in 4, membr: Apoc cum comm.^ 

605. : saec. XII, in 4, membr: V. T. et N. T. Haenel. 

p. 594.595. 
606. : saec. XIV, in fol, membr: Cath, Haenel. p. 597. 

^^_ Vindobonae bibl. caes. 383. 

saec ? , membr: fragm Evv. Cf W. Weissbrodt, De codice 
Cremifarensi millenario et de fragmentis evangeliorum Vindobonen- 
eibua n. 383 (Salisb. 4OOJ Norimbergenaibut n. S793i commentaiio. 
Partic. I [Index lecfionum Lycei Ho9ian%\j Bransbergae 1887. 

608. 448: foU. 82—119: Mt 1,1—8,16 cum gloesa; — 

1055: Cath c. gl.; — 1081: Mc Lc c. gl.; — 1082.5: Mi c. gl.; — 

^ Cf Qnstavus Haenel, „Ungedruckte Handschriften-Kataloge'* 
in actis Archiv fur Philologie und Paedagogik, Lipsiae a. 1837, 
Yol. 5, p. 591 — 639, in primis p. 592. 



Digitized by 



Google 



1024 IX. DE VER8IONIBUS. 

1085: Biblutc.gl; — 1086.3 et 6: Apoc OoUh c. g\,; — 1090: Jft 
c. gl.; — 1091 et 1092: loh bis c. gl.; — 1098: Zc c. gl.; — 
1099: PUiil c. gl.; — 1102: Paul c. gl.; — 1103: Oath c. gl.; — 
1108.1109: loh bia c. gl.; — 1121: Apoc c. gl.; — 1126: Apoc 
c. gl.; — 1128: Apoc o. gl.; — 1157: Apoc c. gl.; — 1195: JJowi 
—lOor 3,13 c. gl.; — 1197: 3ft Lc c. gl.; — 1214: Lc c. gl.; 

— 1226: Apoc c. gl.; — 1286*: Lc c. gl.; — 1237: loh c. gl.; 

— 1239: PavX Cath c. gl.; -— 1246: Act c. gl.; — 1261: OUh 
c. gl.; — 1252: Mc c. gl.; — 1256.1257.1259.1260: Paul C. gl. 
quattuor exemplaria; — 1267: Mt c, gl.; — 1268: Pavl c. gl.; — 
1271.1272: Caih c. gl. duo exemplaria; — 1273.1275: Paul c. gl. 
duo exemplaria; — 1274: Mc c. gl.; — 1277: Mt Lc c. gl.; — 
1279: loh c. gl.; — 1280: Apoc /ac c. gl ; — 1283: JoA c. gl.; — 
1307: Mt c. gl.; — 1367: Calh c. gl. (bia); — 1374: Patd c. gl.; — 
3615: Evv c. gl.; — 4869: Pavl c. comm.; — 15419.3: Apoc c. gl. 
Cf Tabulae codicum mM praeUr Graecot et orierUales in hilUiotheca 
Ptilatina VindobonenH asaervatorumj Viudobonae a. 18648«.; cf etiam 
Michael Denis, Codices mss theologici hxbliothecae Pola tinae Vindo ' 
bonensi* Latini . . . , Vindobonae a. 1793. |membr: Act. 

609. Vindobonae bibl. caes. 497: foll. 1—24: saec. XIII, tn 4, 

610 502: fol unum: saec. VIII: JoA 19.27-20,11. 

611. 732: foll. 64—116: saec. IX, in fol, membr: 

R(m 1 Ckyr 2 Theaa Phm. 

612. 737: foll. 92—160: saec. XIII, in fol, membr: 

HOor — ^Thew. 

613. 751: foll. 78— 128: saec. X, in fol, membr: 

Act lac IFet. 

614. 859: fol unum: saec. VIU: 1 Cw 14,28 ss. 

903. 

^^^" saecVI, in fol, membr, foll.82: 1 C&r l,14-i%mBe6. 

616. 949: folia duo: saec. X?: if< 26,34—49 

Mc 16,1—8. 

617. 971: fol unum: saec. X ? : Xc 1,62—2,4. 

618. 989: fol unum: saec. IX: i2om 2,9— 19. 

619. 1089: saecXIV, in 4, membr, foll.369: pars V. T.,N. T. 

620. 1094: saec. XIV, in 4, membr, foll. 473: Biblia. 

621. 1095: saec. XIV, in 4, membr, foll. 480: Biblia. 

^22. 1096: saec. XIV, in 4, membr, foU. 319: Biblia. 

Insunt versus Theodulfi Aurelianenflifi. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1025 

623. Vindobonae bibl. caes. 1097: saec. XIII, in i, membr, 
'foU. 100: Biblia. 

624. 1101: saec. XIV, in 4, membr, foU. 699: Biblia. 

626. 1105: saec.XIV, in4, membr, foU. 499: Biblia eTO.Va. 

626. 1111: saec. XIII, in 4, membr, foU. 380: Biblia. 

627. 1113.3: saec. XII, in 4, membr, foU. 64—168: Evv. 

628. 1115: a. 1247, in 4, membr, foll. 582: Biblia. Manu 

Henrici de Nemoaio. 

629. 1119.4: saec. XIV, in 4, membr, foU. 326: BibHa. 

630. 1120: saec. XIV, in 4, membr, foU. 496: Biblia. 

631. 1122: saec. XIV, in 4, membr, foU. 463: Biblia. 

632. 1123: saec. XIV, in 4, membr, foU. 411: Biblia. 

633. 1124: saec. XIII, in 4, membr: pars V. T., Paul Oah. 

634. 1125: saec.XIV, in 4, membr, foU, 717: Biblia. 

635. — ~ 1127: saec. XIV, in 4, membr, foU. 509: Biblia. 

636. 1131 : saec. XIV, in 4, membr, foU. 101: Mt 1,1—2,20 

Lc 10,19— fin loh frag Bom et 1 Cor. 

637. 1135: saec. XIII, in 4, membr, foU. 344: Biblia. 

638. 1136: saec. XIV, in 4, membr, foll. 393: Biblia. 

639. 1137: saec. XIII, in 8, membr, foU. 160: N. T. 

640. 1138.1139.1142.1143: saec. XIV: ^*6//ortw?i quattuor 

ezemplaria. 

641. 1141.1144: saec. XIII: Bibliorum duo ezemplaria. 

642. 1 1 45 : saec. XIII, in 4, membr, foU. 275 : pars V. T., N. T. 

643. 1146: saec. XIV, in 4, membr, foU. 1—7: Apoe. 

644. 1148.1149.1150.1151(XIII).1155.1156: aaec. XIV 

(XIII): Bihliorum sex exemplaria. 

646. 1153: saec. XIV, in 8, membr, foU. 103; N. T. 

646. 1163: saec. XII, in 8, membr, foU. 116: Paul. 

647. 1167.1168: saecXI, 54X35.5, membr,foU.171,ooU.2, 

U. 53 : V, T., N. T. Cf v. cl. Bergerue, p. 421. 

648. 1174: a. 1333, in fol, membr, foU. 280: N, T. 

649. 1178: saec. XIV, in fol, membr, foU. 134: N T. 

650. 1181: a. 1443, in fol, membr, foU. 436: Bihlia. 

651. 1182: a. 1368, in fol, membr, foU. 191: Evv litt aur. 

652. 1184:8aec.XV, infol,membr,foU.299:par8 r.r.,^.r. 

653. 1189: saec. XIV, in fol, membr, foU. 370: Biblia. 

654. - - 1190. 

saec. IX, 35.5X27.5, membr, foll. 292, coU. 3, 
11. 50—60: Biblia. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, 
cod. 5), p. 421. 

TiscHSNDORF, N. T. ed. 8. 66C 



Digitized by 



Google 



1026 IX. DE VEB8IONIBUS. 



655. Vindobonae bibl. caes. 1191: saec. XI V» in fol, membr, 
foU. 522: BiJblia. 

666. 1192: saec. XIV, in fol, membr, foU. 64 : pars V. 71, Caih. 

657. 1193: saec. IX, in fol, membr, folL 128: Em. 

658. 1194: a. 1472, in fol, membr, foll. 419: Bihlia. 

659, 1196: saec. XV, in fol, membr, foU. 494: Biblia. 

660. 1202: saec.XV, in fol, membr, foll. 191: DanlSProph 

Ew Paul Act Oath Apoc. 

661. 1203: saec. XIV, in fol, membr, foU. 319: pars 

V. r., N. T. 

662. 1211: saec. XIV, in fol, membr, foll. 449: Biblia. 

663. 1213: saec. XII, in fol, membr, foU. 150: Ew. 

664. 1215: a. 1394, in fol, membr, foll. 266: BibHa. 

665. — — 1217: a. 1434, in fol, membr, foll. 367: Biblia. 

666. 1221: saec. XIII, in fol, membr, foU. 317: pars 

V. r., N. T. (?). 

667. 1222: saec. XV, in fol, membr, foU. 443: Biblia. 

668. 1223: saec. XV, in fol, membr, foU. 476: Biblia. 

— — 1224 
669. 

saec.Vni, in fol, membr, foll. 205; pict: Ihv. 

670. 1228: a. 1460, in fol, membr, foU. 409: Biblia. 

671. - - 1229. 

saec. IX, in fol, membr, foll. 196: Ew, 

672. - - 1234. 

saec. IX, in fol, membr, foll. 223: Ew. 

678. 1238; saec. XIV, in fol, membr, foU. 374: pare 

V. r., N. T. 

674. — — 1241: saec. XIV, in fol, membr, foU. 363: Biblia. 

675. 1244: saec. XIII, in fol, membr, foU. 192: Ew. 

676. 1263: saec. XIV, in fol, membr, foU. 430: Biblia, 

677. 1263: saec. XIV, in fol, membr, foU. 104: Ew. 

678. 1270: saec. XII: frgm Ew. 

679. 1324: saec. XII, in 4, membr, foU. 141: Apoc cum 

comm. 

680. 1490: saec. ? , in fol, membr, foU. ? : Mt20,l—16 

5,43—6,4 iawl0,2— 4 SCor 11,19—25. 

681. 2206: saec. ? , in 4, membr, unc, foU. 2 (?): frgm 

Ew. — 2602: frgm {N. T. ?). 

682. - - 2672- 

saecVIII, in fol, membr, fol. 1 : frgm 1 Cor. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALB8. (1.) LATINAE. 1927 

683. Vindoboiiiiebibl.cae8.3110:8aec?,mfol,foU.2(?):frgmZ<;;?Cbr 

684. 3690: saec. XV, in fol, ohart, foll. 881: N. T. 

685. 3698:a.l410,infol,chart,foll.384:iNr.r. 3897: ^v(?). 

686. 4249: saec. XV, in fol, chart, foll. 348: Biblia (Laod). 

4260: OcUh{?). 

687. - — 4441 : saec. XV, in fol, chart, foU. 349: pare V.T., N.T. 

688. 4457.2: saec. XV, infol, chart, foU. 245— 293: Patt/. 

689. 4807: a. 1456, in fol, membr et chart, foU. ^%t: Bihlia, 

690. 4808: saec. XIV, infol, chart, foU. 294: pars V.T.yN.T. 

691. 5062.5: saec. XV, in fol, chart, foU. 192— 304: N.T. 

592. 13757: a. 1446, in fol, chart, foU. 489: Biblia. 

593, __ — 15170: saec. XII, in fol, membr, foU. 8: frgm Tob 
les Act Epp Apoe. 

^^. — — 15216: saecV, in fol, membr, unc, folL 7: 
' frgm Mc Lc. 

595. 15419.3: saec. XV, in fol, membr (?), foU. 111—145: 

^^^ Vindobonae bibl. privatae caes. 29644. 

• saec. XV, in fol, membr, foU. 284: N. T. Cf [M. A. 
Beckeros,] Die Sammlungen der vereinten FamUien- und Privat- 
Bibliothek Sr. M. des KaieerSf vol. 1, Vindobonae a. 1873, col. IX. 

597, 46; gaec. XV, in fol, membr, foU. 125; picfc: Evv. 

^^^ Vindobonae thesauri caes. 

' saecVm (?), 35X26, membr purpur, foU. 236, 
11. 26, script aur: Ew. Dictus „Evangelia sacramenti". 
Olim Aquisgrani. Cf v. cl. I. de Ameth, „Ueber das 
Evangeliarium KarFs des Grossen in der k. k. Schatz- 
kammer . . ." in actis Denkachriften der kavserlichen Akademie 
der Wissensduiften, FhilosaphisehrhistorUche CUme. XIII, 
Vindobonae a. 1864, pp. 85— [90— 107]— 134 cum 
5 tabulis; — v. cl. Bergerus (ut p. 994, cod. 5), p. 421. 

UtAfUu 

naa Lugduni Batav. bibl. univ. 14. D (Geel. 312). 

' Baec. XIV, in fol, membr, foU. 516, coU. 2: V. T. et A". T. 
Fnit Isaad Lelongii num. 13. 

700. 198. A (Geel. 313): saec. XV, in 8, membr, foU. 397, 

coU. 2 : V.T. et N. T. Fuit Is. Lelongii. 

701. 136.A (Geel. 314): saec. XIV, in 4, membr, foU. 273, 

ooU. 2 : posterior V. T. pars et N. T. Ordo est Ew Ac Ap C P (Phm 
Heb). OUm monasterii Wiblingen. Fuit Is. Lelong^i num. 3. 



Digitized by 



Google 



1028 IX. DE VER8IONIBU8. 



702. Lugdani Batav. bibl. nniv. F. 14. G (Geel. 319): saec. Xn 
— XIII, in fol, membr, foll. 17: MaU cum glossa. Olim monasterii 
Wiblingen. Fuit Is. Lelongii num. 15. 

703. 186. C (Geel.329): saec. XII, in 4, membr, foll. 54: 

Cfaih cum gloBs. Olim monasterii Wiblingen. Fuit Is. Lelongii num. 4. 

Traiecti ad Rhenum bibl. universitatis MS. Eccl. 230, 

^^^' antea293g (Tiele 29.) 

saec. XIII, in 4, membr, foll. 261, coll. 2: V,T,^tN.T, In 
Gallia videtur scriptua. Fuit monasterii ordinis canonicorum reguUurium 
in Traiecto, ex legato magistri Bemardi Wten enghe oanonici Traiectensis. 
Cf (P. A. Tiele) , Catdhgtu codd, ms9. bibliothecae universitati» Eheno- 
IVaiectinaef Traiecti ad Rhenum a. 1887, MS. 29. 

705. MS. Ecd. 8, antea 289 a (Tiele 30): saec. XV, in fol, 

membr, foll. 270, coll. 2: lob — Machab et N, T, Olim Petri van der 
Meer praepositi Embricensis. 

706. MS. Eccl. 486 (Tiele 31): a. 1464—1476, in fol, 

membr, voll. 6, foll. 303. 278. 243. 268. 283. 304: V, T. et N. T. 
Scriptus iussu Hermanni Droem decani s. Mariae Traiectensis. 

707 MS. Eccl. 484 antea 280a (Tiele 32), foll. 94 

—105: saecVII vel Vm, in fol, membr: J/a«l,l— 3,3 
Ioh\,\ — 21. Wordsw. U. Pars codicis prior est psalterium 
illud celeberrimum, Latin Fmlter, Lond. a. 1873 (1875?). 

708. MS. Eccl. 207 antea287h (Tiele33): a. 1476, in fol, 

membr, foll. 144: N. T. Ordo est Ew Ac Ap P (Phm Heb). Scriptus 
mann Romeri monachi Carthusiensis in domo Traiecti. 

709. MS. Eccl. 242 antea 292 1 (Tiele34): saec. XII, in 4, 

membr, foll. 95: Paul (Phm Heb) cum glossa. Olim „monasterii 
s. Pauli in Traiecto". 

iel^an. 

_^^ Brugis bibl. urbis 1. 

* saec. XII, in fol, membr, foll. 339: V. T, et N. T. Olim in 
abb. d. Dun. Cf I. Laude, Oatalogue . , , des manuscrits de la biblio- 
thtque puhlique de BrugeSj Brugis a. 1859. 

711. 6: saec. XIII, in fol, membr, foU. 810: JSsdr^-Mach et 

N. T. Olim in abb. d. Dnn. 

-.„ Bruxellis MS. Burgundicus 138. 

saec. XV: Paul, Cflnventaire des mss de ra/neienne bibliothtque 
royale des dues deBourgogne, No, 1—18000, Bruxellis etlipsiae a, 1840. 
IncertuB sum de codicibus 106. 107. 127. 137. 167. 195. 488. 4680. 
4681. 4684. 4688. 6438. 7449. 7623. 10514. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1020 

718. Brnxellis MS. Burgundicus 146: saec. XV: N, T. 

714, 202: a. 1471: Act Epp, 

716. 204. 205: saeo. XV: Act Epp Apoe, 

716. 211 : saec. XV: V. T. et N. T. 

717. 350: saec. XIV: V. T. et N. T. 

718. 384: a. 1423: N. T. 

719. 456: saec. XIV: Ew Oath. 

720. 830: aaec. XIV: V. T. et N. T. 

721. 972. 973: saec. XVIII: Pdul Cath oum glossa. 

722. 2036: eaec. XIII: MaU. 

723. 2053: saec. XIV: V. T. et N. T. 

724. 2076: saec. XII: Evv cum glossa. 

725. 2663: saeo. XIV: V. T. et N. T. 

726. 2815: saec. XII: loh cum glossa. 

727. 3641: saec. X: Pavl. 

728. 3931: saec. XV: PaiU. 

729. 3938: saec. XIII: loh cum glossa. 

730. 3939: saec. XIV: V. T. et N. T. 

731. 4693: saec. XIV: Apoc oum glossa. 

732. 4802: saec. XII: Mc (JfK?) cnm glossa. 

733. 4805: saeo. XII: loh cnm glossa. 

734. 5127: saeo. XII: Apoc oum glossa. 

735. 5484: saec. XIV: Pau/ cum gloasa. 

735, 5617: saec. XIV: V. T. et N. T. 

737. 5627: saec. XIV: V. T. et N. T. 

73g. 5655 et 5663: saec. XII et XI: fragm loh. 

739, 7454. 7455. 7456: a. 1464: V. T. et N. T. nt vid. 

740. 7502: saeo. XIV: Evv cnm glossa. 

741. 8318: saec. XIV: V. T. et N. T. 

742. 8428: saec. Xn^- V. T. et N. T. 

743. 8882: saec. XIV: V. T. et N. T. 

744, 9108—9110: saec. XII: V. T. et N. T. 

745, 9111—9114: saec. XIV: V. T. et N. T. 

745, 9115—9118: saec. XIV: V. T. et N. T. 

747, 9153—9155: a. 1463: V. T. et N. T.t 

748. 9156: saec. XIII: V. T. et N. T. 

749. 9157: saec. XIV: V. T. et N. T. 

750. 9167 : a. 1456 N. T. 

751. 9175: saeo. XIV: N. T. 

752. 9200: saec. XIII: PatU cum glossa. 

753, 9888: saec. XIV: V. T. et N. T. 

754, 10517— 10524: saecXIV: exemplariaoctor.r.etJV:7'. 



Digitized by 



Google 



1030 IX. DE VER8IONIBU8. 

755. Broxellifl MS. Bargnndiciu 10627: saec. XIII: Etfv. 

750. 10545: gaec. XIV: V. T, et N, T, 

757. 10610: saec. XIV: V. T, et N, T. 

758. 10780: saec. XV: V. T.et N. T. 

759. 10753: saeo. XIII: F. T. et N. T. 

760. 14317 et 14318: saec. XI: loh Apoc. 

761. 14680: saec. XIV: V. T. et N. T. 

762. 15002: saeo. XIV: V. T. et N. T. 

--„ Gandii bibl. urbis et univ. 423. 

' saec. XIII vel XIV, in 82, membr : F. T. et N. T. Cf luUua de 
Saint-GenoiB, CcUcdogue . . . des mss de la hiblioth^que de la viUe et 
deVuniversiU de Oand, Qandii a. 1849 — 1852. 

764. - — 424: saec. XIII, In 8, membr: V. T. et N. T. 

765. 425: saec. XIII, in fol, membr: V. T. et N. T. 

766. 427: saec. XII, in 8, membr: Apoe et Oant. 

^g^ Leodii bibl. univ. MS. 224 et 225 (Grandjean 1). 

aaec. XII, in fol, membr, voll. 2, foll. 296 et 267, ooll. 2: 
V. T. et N. T. Ordo est Ew Ac C Ap P. Olim abbatiae St. Trond. Cf 
[M. Grandjean,] BihliotK^qrie de VuniveraiU de Idige. CaUdogue des 
manuscrite. Leodii a. 1875. 

768. M8. 119 et 196 (Grandj. 8): a. 1460, in fol, chart, 

foll. 87 1 et 433, coU. 2 : V. T. et N. T. Ordo est Evv P Ac C Ap. Manu 
Petri Morel sacerdotis. Olim a. Mariae sive 8. Bemigil prope Bupem 
fortem in Fammenna, postea fratrum s. Crucis conventus Huiensis. 

769. M8. 430 (Grandj. 4): saec. X, in fol, membr, 

foU. 142: Ew. Codex erat Notkeri episcopi Leodiensis 
qui ecclesiae s. lohannis dedit; canonici illius ecclesiae 
codicem dederunt Guilelmo baroni de Grassier. Postea 
ftiit canonici David, deinde cuiusdam Sacr4, cuius filius 
bibliothecae dono dedit Cf Montfaucon, Bibliotheca bibliO' 
theearum, Parisiis a. 1739, vol. 1, p. 604 b— 605 b. 

770. MS.868(GrancU.5): saec.XII, infol, membr, foll.171: 

Ew. Olim abbatiae Everboden. 

771. MS. 295 (Orandj. 6): saeo. XV, infol, membr et ohart, 

foll. 1 64, ooll. 2 : Hvv Aci Paul Caih Apoc. Olim monasterii s. Crucis Hui. 

772. MS. 286 (Grandj. 81), foU. 46—65: saec. XII, in 4, 

membr, foll. 20 : Apoc cum scholiis. 

«allia. 

^yg Abbatis villa (Abbeville) bibl. publ. 1 (19). 

' saec. XIV: V. T., Me cap. 6— Xc fin. Cf OatcUogue des mss 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAL,ES. (1.) LATINAE. IMI 

des hiMicthlque$ pubUques de France. Dipartemenls gtnhxd IXy 
Parisiis a. 1888, p. 408. 

Abbatis villa (Abbeville) bibl. publ. 4 (1). 
^^^' saecVIII, 35X25, membr purpur, foll. 188, coU. 2, 
11. 32, litt or: Em) mut Cf Catalogue (ut cod. 773), p. 409, 
et y. cl. A. Ledieu, CaUdogue analytique des Ttm de la 
biblioth^ d^AbbevUle, Aureliaci a. 1885, p. 3—20. 

-^g 5(18). \Gaiej—Bebr 12,13. 

' saec. XII vel XIII, 85X24.3, membr, foU. 106, coll. 2: 

--^ Abrincis (Avranches) bibl. publ. 28. 

* saec. XIII, 24X17, membr, foll. 232i PtLul. Cf Oat, (ut 
supra, cod. 773), Dip. JT, p. 16. 

_-_ Agendici Senonum (Sens) bibl. publ. 2. 

' saec. XII, 42.4X29, membr, foll. 209, coll. 2: pars V. T., 
Act Apoc JPoLiU 1.2 Pet lac 1 loh (mnt). Cf Oat. (nt supra, cod. 773, 
p. 148.149. jitem 170 Apoe cum glossa. 

778. 3: saecXIII, 30.6X19.8, membr, foll.205: ^w(?); — 

^^^ Albiae ^(Alby) bibl. publ.21. 

saec. XrV, in fol, membr: BibUa, Cf Gustavus 
Haenel, Catalogi librorum mss qui in bibliotheeis Oalliae, 
Helvetiae, Belgii, Britanniae M,, Hispaniae, Ludtaniae 
asservantur, nunc primum editi, Lipsiae a. 1830, coll. 15 — 17, 
et Catalogue (ut cod. 850), p. 485. 

780. 22: saec. XIII, in fol, membr: Biblia. 

781. 28: saec. XII, in fol, membr, voll. 2 : N. T. (24: iV. T.?). 

782. — — 45:8aec.XI,in4,membr:^^oci^Ca»<8ymb(annil312?). 

7J^3. 47: saec. XIII, in 4, membr: Oant Act Cath. 

784. 49: saec XIV, in 8, membr: Cant Apoc. 

^o. Alenconii (Alen^on) bibl. publ. 53. 

' ' ' saec. XII, 42.6 X 29, membr, voU. A.V.T. (exc. Ps), Pdul (Phm 
Heb) Act CathApocEvvPa. Cf Cat. (ut supra, cod. 773), D^. II, p. 609. 

7^(J. 64: saec. XIII, 32.8X22, membr, foll. 416: Biblia. 

7^7. 55: saec. XIII, 24.5X16, membr, foU. 354: BibUa 

exc. Ps (Evv Ac C P Ap). 

7g8. 56: Baec. XIII, 34X23, membr, foU. 398: B^Ua. 

789. 57: saeo. XIII, 17.6X11, membr, foll. 478: BibUa. 

790. 70: Apoc c. gl.; — 85: Ew c. gl.; — 87—89: Mt 

Mc c. gl. tria exx.; — 90: Lc c. gl.; — 91: Lc loh c. gl.; — 93: 
Cath Act c. gl.; — 94: Cath Act Apoc c. gl. 



Digitized by 



Google 



1032 IX. DE VERSIONIBU8. 

Alenconii (Alen^on) bibl. publ. 84. 
^^^' saec. IX, 24X16, membr, foU. 131: Ew. 
792. 130:a.l710, 29.5X18.8, chart,foU.640:parBr.r.,A':r. 

„Qo Ambiani (Amiens) bibl. urbis 1. 

' saec. XIII, 24.2X16, membr, foU. 394, coU. 2: Biblia (Eyt 
P Ac C Ap). Cf [v. cl. E. Coyecque] CatcUogue ghUral dea mu des 
bibliathtqttei publiqites de Franee. Dipartements, Tatne XIX^ Amien$f 
Paruiis a. 1893. 

794. 2: saec. XIII, 20.3X13, membr, foll. 431, coll. 2: 

Biblia (E Ac P C Ap). 

795. 3: saec. XIII, 30X20.6, membr, foU. 295, coU. 2: 

Biblia (E P Ac C Ap). 

796. 4: saec. XIII, 18.3X12, membr, foU. 649, coU. 2: 

Biblia (E P Ac C Ap). 

797. 6: eaec. XIII, 37X26, membr, foU. 487, coU. 2: 

Biblia (E P Ac C Ap). 

798. 13: saec. XII, 41.8X28, membr, foU. 196— 202: -^poc. 

799. 14: saec.XII, 39X27, membr,foU.154-168,coU.2:^lc^ 

800. 16 : saec. XIII, 34 X 22, membr, foU. 36—43, col. 1: Aet. 

801. 23: saeo. XIII, 49X33.5, membr, foll. 308, coU. 2: 

pars V. r., Ew Act Cath Paul Apoc. 

802 24: saec. X, 27.5X20, membr, foU. 135, 

ool. 1: Ew. Olim Ck>rbeiensis. 

803. 25: saec. X, 30X23.7, membr, foU. 184, 

col. 1: Ew. Olim Corbeiensis 143 A. 

804. 26: saec. IX, 29X21, membr, foU. 103, 

coU. 2 : .Ew. Olim Corbeiensis 144 A. 

805. 27: saec. XI, 24.6X14, membr, foll.114, col. 1: MaU. 

Olim Corbeiensis 219A. \Act Oaih Apoc. 

806. 28: saec. XII, 34.8X24, membr, foU. 1—53, coU. 2: 

807. 70: saec. XIII: Ew cum gloasa; — 71: saec. XIII: 

Mt Mc c gl.; — 73: saec. XIII: Mt c. gl.; — 75: saec. XIII: 
Lc loh c. gl. 

808. 79: BaecXII, 31.6X21, membr, foU. 129— 144: Act. 

809. 86: saec. XIII, foU. 3—44: Cath c. gl.; — 92: saec. 

XIII: Oath Apoe c. gl.; — 93: saec. XII: Apoc c. gl. 

8t0. 669: saec. XII, 36X25, membr, foU. 103—158: 

I\iul Oath. 

811. Kohl. pag. 456, „fondB Leacalopier" 1 (11): gaeo.XIII, 

foU. 26 — 68: Apoc c. gl. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1039 

^.o Ambiani (Amiens) bibl. urbis Kohl. pag. 461, ^fonds 

Lescalopier^' 5 (15): saec. IX, 34.4X19.5, membr, 

foll. 116: Ew. Saeculo XIII Aiit monachi Angeli de 

Casma. Item37 (1672): saec.IX, foll.2: Xc 22,56— 23,11 

24,7—32. 

Andegavae (Angers) bibl. publ. 1. 

^^^' saec. IX, 45X34, membr, voU. 2, foll. 421, coU. 2, 
U. 50.61: Biblia. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, 
cod. 5), p. 220 et 375. 

814. 2: saec. IX, 48.5X35.5, membr, voU. 2, 

foU. 631, coU. 2, U. 45: Biblia. Cf Bergerus (ut cod. 5). 

816. 20: saecIX— X, 30.5X21, membr, foU.125, 

col. 1, U. 31: Evv. Cf Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), 
pp. 48 et 375. 

g^^ Anicii (Du Puy) bibl. publ. 1 (8065). 

' saec. XIII, 22.9X15, membr, foll. 373: Biblia mut (Eyy P 
Ac C Ap). Cf Oat, (nt infra, p. 1061, cod. 1388), p. 838—840. 

— thesauri cathedralis. 

^*'' saec. IX, 32.5X23.5, membr, foU. 348: Bihlia dicta 
Theodulfi. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), 
p. 171.412. 

^.^ Arvemae (Clermont-Ferrand) bibl. publ. 1. 

* saec. XII, 52.6X37, membr, foU. 254, coU. 2: pars V. T., 
JEvv Act Oath Apoe Paul. Cf Cat. (ut supra, p. 1030, cod. 773), 
Dhp, XIV, Parisiis a. 1890, p. 1. 

819. 15—19: saec. XIII: Evv Apoc cum glossa. 

820. 20: saec. XIII, 19X13, membr, foll. 454, coll. 2: 

Biblia (Evv P Ac C Ap). 

821. 21: saec. XIII, 18.8X12.5, membr, foU. 593, coll. 2: 

Biblia (Ew P Ac C Ap). 

822. 22: saec. XIII, 18X12.5, membr, foll. 386, coll. 2: 

Biblia (Ew P Ac C Ap). 

828. 25(23): aaec.XIII, 18.5X12, membr, foll.478, coll.2: 

Biblia (Ew P Ac C Ap). 

^ni Athanati (8t. Yrieix) archivii Viennensis provinciaeP. 
' saec. XII, 58X40, membr, foU. 376: F. T., Ew^OoL Cf 
Oatalogtu (ut infra, p. 1043. ood. 1018), p. 358. 



Digitized byCjOOQlC 



1034 IX. DE VERSIONIBUS. 

^^" Atrebatis (Arras) bibl. publ. 3. 

saec. XIII, infol, membr: Biblia mut. Cf OoUalogue (at 
infra, p. 1035, cod. 850), vol. 4, ParisiiB a. 1872, p. 10. 

826. — — 19.* saec. XII, in fol, membr: Proph Paul Aet, 

827. — — 48: saecX, infol, membr: pars V.T,,ActApot, 

828. 53: Evv cum glossa, item 110.181.447.448; — 56: 

Mi c. gl.; — 59: Mt Mc c. gl., item 111.951; — 63: Lc c. gl., 
item 125.598.716.765; — 90: Paul c. gl., item 534.932; — 220: 
Act Cath Apoc c. gl ; — 797: Apoc Cath c. gl.; — 1028: loh c. gl. 

829. 104: saec. XIV, in fol, membr: Evv. 

830. 219: saec. XIII, in fol, membr: Biblia 

831. — — 233: saec. IX, in 4, membr: Ew. 

832. 308: saec. XIII, in fol, membr: Bihlia. 

833. 341: saec. XIII, in 4, membr: N. T. 

834. 435: saec. XI, in fol, membr: Bihlia. 

836. 440: saec. XIII, in fol, membr: pars V. T., Pa%d. 

836. 501: saec. XIII, in fol, membr: Biblia, 

837. 743: saec. XIV, in 4, raembr: Bihlia. 

888. 919: saec. XIII, in fol, membr: Biblia. 

839. 994: saec. XIV, in fol, membr: Evv. 

^.^ Audomaropoli (St. Omer) bibl. publ. 3. 

saec. XII, in fol, membr: N. T. Cf CkUalogue ginkral des 
mj88 des bibliothlquea publiques des dfpartements , vol. 3, Parisiis 
a. 1861, p. 12. 

841. 4: saec. XIII, in 4, membr: pars V. T., N. T. 

842. 5: saec. XIII, in 4, membr: pars V. T., N. T. (?) 

843. 39: Act cum glossa, item 170.172; — 210: Mt Mc 

c, gl.; — 212: Pavl c. gl.; — 274: Mt c. gl., item 376; — 281: 
loh c. gl. 

844. 87: saec. XII, in fol, membr: Paul Cath mut. 

845. — — 99: saec. XV, in fol, membr: Ew. 

846. — — 342 bis: saec. IX, in fol, membr: Mt 

^._ Augae ((i'Eu) bibl. publ. 1. 

' saec. XV, 17X12.2, membr, foll. 411: Evv Paul Act OcUh. 
Cf Cat. (ut supra, p. 1030, cod. 773), Dep, /, p. 286. 

^^^ AugUBtae Suessonum (Soissons) bibl. publ. 74 (66). 

* saec. XIII, 26.9X18.8, membr, foU. 521, coU. 2: Biblia; 

textus est Alcuinianus. Cf Oat. (ut infra, p. 1040, ood. 951), p. 89. 

849. 77(69): Mt Me cum glossa; — 78(70): Le c. gl.; — 

80(72): PUul c. gl. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 163* 

^^ Augustoduni (Autun) bibl. seminarii 3. 

' saecVm, 32X24.5, membr, foU. 188, coU. 2, 
11. 26 — 32: Ew. Cf Oaialoffue genh-al des mss des Mbluh 
thtques des departements, vol. 1, Parisiis a. 1849, p. 9.10, 
et V. cl. Bergerus, Hidoire de la Vulgate pendant les 
premiers siMes du moyen age, Parisiis a. 1893, pp. 70.375. 

851. — — 4: saecVin, in fol, membr: Evv, 

852. — — 5: saec. IX, in fol, membr: Ew. 

853. 47: saec. XIII, in 4, membr: Favl cum glossa. 

854. 146 A: saec. XIV, in fol, membr: Biblia. 

^-- Aureliaci (Aurillac) bibl. publ. 9 (1). 

' saec. XIII, 22 X 14.6, membr, foU. 864: Btblia. Cf Oatahgue 
(ut supra, cod. 773), p. 187.188. 

^-g Aureliae (Orl^ans) bibl. publ. 7 (4). 

' fsaec. XII, 14.8X11, membr, foll. 669, coll. 2: Biblia (Ew 
P [Phm Heb] Ac C Ap); deestne lac? Cf Oat. (ut supra, p. 1030, 
cod. 773), DSp. XII, Pariaiifl a. 1889, p. 2. 

867. 8(6): saec. XII, 33.2X21.8, membr, foll. 330, coll. 2: 

Biblia (Evv Ac C Ap P [Phm Heb] Ps). 

858. 9(6): saec. XII— XIII, in 4 (?), membr, foll. 446, 

coll. 2 et 4: Biblia (Evv Ac C P [Phm Heb] Ap). 

859. 11(8): saec.XIII, 23.8X17, membr, foll.432, coU.2: 

Biblia mut (Evv P Ac C Ap). 

860. 12 (9): saecXV, 26.5X16.5, membr, foll.367, coU. 2: 

Biblia (Evv P [Phm Heb] Ac C Ap). 

861. 13(10): saec. XIII, 55X36.7, membr,foll. 503, coll. 2: 

pars V. T.f Evv Act Oath Paul Apoe. 

862. 19(16): unc, foll. 26—32: frgm Paut. 

868, 20(17):8aec.XI-XII,26.9X22.3,membr,foll.l48:^w. 

864. 21 (18): saec. XII, 21X15, membr, foU. 107: Paut. 

j,^- Autissiodori (Auxerre) bibl. publ. 1 (1). 

* saec. XIII, 18.9X13.6, membr, foU. 390, coU. 2: Biblia. 
Cf Cal. (ut Bupra, p. 1030, cod. 773), 2>lp. VI, ParisiiB a. 1887, p. 6 

}^5^. 2 (2): saec. XIII, 21.4X14.2, membr, foll.319, coll.2: 

^^- Avarici (Bourges) bibl. publ. 2. [Bibiia^ 

' saec. XIII, 14.5X9.8, membr, foll. 583: Biblia; P ante Ac 

Cf Oat. (ut supra, p. 1080, ood. 773), D^p. IV, Parisiis a. 1886, p. 4. 

808. 3: saec. XII, 65X35.5, membr, foll. 391: V. T., Evv 

Act Oath Apoe Paid Bar. 



Digitized by 



Google 



1036 IX. DE VERSIONIBU8. 

869. Avarici (Bourges) bibl. publ. 4: saec. XIY, 31.5X22, membr, 
foU. 616: BibUa; P C Ao. 

870. 5: flaec. XIII, 14.5X10.4, membr, foU. 462: Bmia; 

P ante Ac. 

871. 6.7(6): saec. XII, 47.5X35, membr, voll. 2, foU.629: 

Biblia; P ante Ao. 

872. 8 (7): saecXIV, 22.2 X 14.5, membr, foll. 338: BiHia; 

P ante Ac. 

878. 10(9): saec.XIV, 12.5X8, membr, foll.635: Biblia; 

P ante Ac. 

874. 12(11): saec.XII, 25.8X16.2, membr, foll.130: Ew. 

875. 61(55): Lc cum glossa; — 65(59): Evv c. gl.; — 

67—69(61): Paul c. gl.; — 351 (291): Oaih c. gl. 

g7g. 99(89): saec. XII, 21.2X14.4, membr, foU. 141— 

158: Oath. 

j,-- Avenione bibl. publ. 

in fol, membr, voll. 2: Biblia. Olim papae Clementie VII. 
Cf HaeneUus (ut p. 1031, cod. 779), col. 50. 

878. r in fol, membr; pict: Biblia, 

879. a. 1271, in 8, membr: Biblia. 

880. saeo. XIV, in 8, membr: Biblia. 

^^. Baiocis (Bayeux) bibl. publ. 49. 

'saec. XIII, 17.7X11.8, membr, foU. 517, coU. 2: Biblia 
(Paul Act). Cf au. (ut supra, p. 1080, cod. 773), D^. X, p. 321. 

^.j^rt Belnae (Beaune) bibl. publ. 1 (1). 

' saec. XI vel XII, 47.6X33.7, membr, foU. 280, coU. 2: 
pars V. 71, Evv Act Oaih Paul Apoc. Cf Cat. (ut supra, p. 1035, 
cod. 865), p. 250.251. 

388. 23(24): saec.XIII, 31 X20.8, membr, foU.460, coU.2: 

Biblia. 

884. 38(37): saec.XIII, 20X14, membr, foU.474, ooU.2: 

Bihlia. 

885. 57(56): saec.XIII, 16.8X20, membr, foll.516, coll.2: 

Biblia. \Biblia, 

886. 58(57): saecXIII, 19.8X24, membr, foU.376, coU.2: 

Q^^ — archivii provinciae „C6te-d'0r" 1. 

a. 1323, 24X16, membr, foll. 630: Biblia. Cf Catalogue (ut 
infra, p. 1043, cod. 1018), p. 362. 

^^^ Bononiae (Boulogne-sur-mer) bibl. publ. 2. 

saec. XII, in fol, membr, voU. 2 : Biblia mut (Evv P C Ac). 
CfOaUdogue (ut supra, p.l035, cod. 850), vol.4, Parisus a. 1872, p. 571. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1037 

Bononiae (Bonlogne-sur-mer) bibl. publ. 3.4 : saec. XIII, in fol, 

membr, voU. 2: Bihlia. 

890. 5: saec. XIII, in fol, membr: Bihlia, 

891. 6: saec. XIII, in fol, membr: Biblia, 

892. 7: saec. XIV, in fol, membr: Biblia, 

893. — — 8: saec. IX, in 4, membr, col. 1, 11. 29: Ew, 
894. 9: saec. XI (IX?), in fol, membr, col. 1, 

11. 33: Em). 
895. — — 10: saec. IX, in fol, membr, voU. 2, col. 1, 

U. 26: Ew. 
896. 11: saec. XI(IX?), in fol, membr, coU. 2, 

11.27: Ew. 
897. 12: saec. IX, 24.5X20.5, membr, foll. 57, 

coU. 2, 11. 26, auro scr: MaU, Cf v. cl. Bergerus, p. 378. 

898. 18: Baec.XII, in fol, membr, foll.101, coll.2, lUO:^»r. 

899. 14: saecXII, in fol, membr, voll, 2, foU. 216, col. 1, 

11. 28: Ew. 
900. 16: saec. XII, in fol, membr: Cath, 

^^. Burdigalae bibl. publ. 

in fol, membr: Biblia, Cf Haenelius (at snpra, p. 1031, 
cod. 779), col. 83. 
^^^ Burgi Bressiae (Bourg) bibl. publ. 1 (1). 

' saec. XII, 49X30, membr, foll. 187, coll. 2: Mc Lc loh PauL 
Aet CathApoc. Cf Cat. (ut supra, p. 1036, cod. 866), p. 216.216. 

903. 87 (29): saec.XIII, 20 XU, membr, foll. 113, coll. 2: 

pars V. T.f Evv Act Apoc Cath Paul. 

^^ Cadomi (Caen) bibl. publ. 1 (344, in fol, 10). 

* saec. XIV, 87X22, membr, foll. 476, coll. 2: Biblia. Cf 
Cat. (ut supra, p. 1083, cod. 818), p. 232. 

905. 2(846,in4, 10): saec. XIV, 24X16.6, membr,foll. 291, 

ooll. 2 : Biblia. 

Q^ Caesaroduni bibl. urbis MS. 1 — 7. 

saec. XIII, in 8, membr: exemplaria septem V. T. et N. T. 
Cf V. cl. A. Dorange , Catalogue . . .det mst. de la btbliothlque de 
TourSf Caesaroduni a. 1876. 

907. — M8. 8: saec. XIV, in 4, membr: V. T et N. T. 

908. — MS. 11: Baec, Xm, in fol, membr: V. T. et N. T. 

909. — MS. 12: eaec. XIII, in 4, membr: V. T. et N. T. 

910. — MS. 13: saec. XIII, in 4, membr: V. T. et N. T. 



Digitized by 



Google 



1038 IX. DE VERSIONIBU8. 

911. Caesaroduni bibl. urbis MS. 16: saec. XIII, in 8, membr: 
V. T. et MaU—1 Oor init. 

912. — MS. 17: eaec. XIV, in 8, membr: F. T. et MaU^Aet 
918. — MS. 22: saec. IX, in 4, membr, auro scriptus: 

Evv. Olim sancti Martini Turonensis num. 247. Reges 
Galliae inde a Ludovico VII anno 1137 usque ad Ludo- 
vicum XIV anno 1650 iusiurandum dabant super hoc 
volumen, cum primum recepti erant abbates et canonici 
ecclesiae beati Martini Turonensis. Cf supra, p. 990, mt 

914. — MS. 23: saec. IX, in 4, membr: Efvv. Olim sancti 
Martini Turonensis num. 147. Cf supra, p. 991, tur. 

915« — MS. 24: saec. XIII, in 8, membr: PavX mut; insunt alia 
theologica. 

916. — MS. 25: saec. XII, in 4, membr: Evv. 

Cameraci (Cambrai) bibl. publ. 278 et 279 (268). 
' saec.XI velXII, 52X35.6, membr, voll.2, foU.S42, coU.2: 
pars V. T.j Act Oath Apoe Paul. Cf Oat. (ut supra, p. 1030, cod. 778), 
D^. XVII, Parisiis a. 1891, p. 108. 

918. 281— 285(270):8aec.XIII,36.7X26.2,membr,voU.6: 

V. r., Oaih Apoc Act Macc Evv. 

919. 321(308): aaec. XIII, 25X17,2, membr, foll. 404, 

coU. 2: Biblia; Evv P Ac C Ap. 

920. 324(306): Lc cum glossa; — 329 et 330(311.312): 

Mc bis c. gl.; — 334(316): Mt c. gl.; — 335 et 386(317.318): 
loh bis c. gl.; — 338 (320): Lc c. gl.; — 340 (322): loh c. gl.; — 
342(324): QUh o. gl.; — 344(326): Lc c. gl.; — 354 et 355 
(335.336): Mt Mc bis c. gl.; — 857(338): Paul c. gl.; — 397 
(375): PtiylG.gl.; — 401(377): loh Mc c. gl.; — 408(384): Oath 
c. gl.; — 451(422): Mt c. gl.; — 463(434): Mt c. gl.; — 465 
(436): Mc c. gl. 

- -327(309). 

^^*' saec. IX, 24.7X18.6, membr, foU. 193: Ew. Olim 
cathedralis num. 135. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, 
cod. 5), p. 378. Cod. 270 (260) continet fragmentum 
loh saeculi IX vel X. 

922. 328(310): saec. XIII, 21.7X14.4, membr, foU. 343, 

coU. 2: Biblia; teztus Universitatis. 

923. 345 et 346 (127): saeo. XIII, 45.6X31.5, membr, 

voU. 2, foU. 739, coU. 2: Biblia; Evv P Ac C Ap. 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDBNTAI-.E8. (1.) LATINAE. 1039 



Cameraci (Cambrai) bibl. publ. 386 (364). . 

^^' saec. IX, 31.1X23, membr, foU. 48, col. 1; pict: 
Apoc, Olim cathedralis num. 165. 

925. 395 (373): saec. IX, 30.5X19.8, membr, 

foll. 112, txt rubr: Apoc cum comm Bedae. Cf cod. 422 
(397 bis) et 830 (735), foll. 99—104. 

926. 462 (433): saec. IX, 33.2X23.5, membr, 

foll. 154, col. 1: Ew, 

927. 1208 (1084): saec. IX vel X, 27.5X19, 

membr, foU. 111, col. 1: Me cum comm brevi. 

^.rto Carcasone (Carcassonne) bibl. publ. 1 (2796). 

' saec. XIV, 17.6X11.9, membr, foll. 618, coll. 2: Biblia. Cf 
Cal. (ut iDfira, p. 1061, cod. 1383), p. 171. 
929. 2(2263): saec. XIV, 21.5X16, membr, foU. 144; -Bi6fia. 

Camuti (Oiartres) bibl. publ. 23 (31). 
*^^' saecX, 32.5X22, membr, foU. 115: Mt Mc. Olim 
abbatis sancti Patris Camutensis. Cf OcU, (ut supra, 
p. 1030, cod. 773), Dlp. X/, Parisiis a. 1890, p. 10. 

981. 30(73): saec. XI— XII, 36X23, mem br, foll. 1—24; 

Aet Oath, |coU. 2 : Paul. 

932. 33(100); saec. XII, 31.3X21.2, membr, foU. 1—68, 

938. 61 (76): Paul cum gloesa; — 174 (208): Mt Mc c. 

gl.; — 199 (180); Le c. gl.; — 206 (232); Rom—Pkil 8,4 o. comm.; 

— 210(252); loh c. gl.; — 220(236); Paul c. gl.; — 246(249); 

Act c. gl.; — 402(414); Calh Aet Apoc c. gl.; 

934. 52(78): saecVIII, 30X19.5, membr, unc, 

folL 4 stichometrice scripta: fragm loh, 

985. 64(5): saecX, 29.5X19.5, membr,foll. 141: .£W. 

93g. _^ _ i^O^lOS^^eaec.XI-XII^^lXl^.^jmembrjfoll.l^^^-EW. 

987. 139(157); 8aec.XII,46X30.6,membr,voll.2,foll. 464: 

Bibli^ (Evv Ac C Ap P). 

988. 166(201); saec. XIV, 34.5X23, membr, foU. 667; 

Biblia (Ew P Ac C Ap). 

989. 221 (260): saec. XIII, 24.6X17.6, membr, foU. 395; 

Biblia (Evv Ac P C Ap). 

940. 337(375); saec.XIV, 23X16, membr, foU. 603 : ^tWta. 

941. 338(376); saec. XIV, 23.7X16.6, membr, foll. 380; 

Biblia. 



Digitized by 



Google 



1040 IX. DE VERSIONIBU8. 

942. Carnuti (Chartres) bibl. pnbl. 385 (390): saec.XIII: yol. 11: 
Parab-Eccles Act lac Apoc; — vol. 12: Ew; — vol. 13: Zc loh; 
— vol. 14 — 18; Paul qalBquies; — vol. 19: Act Oath Apoc. 

943. 396(259): saec XIII, 29X19, membr, foU. 411, 

coll. 2: JBiblia. 

944. 495 (67): saec. XII, 50X33, membr, voll. 2, foU. 481, 

coll. 2: Biblia (Evv P C Ac Ap Ps). Cf v. cl. Bergerus (ut supra, 
p. 994, cod. 6), p. 379. 

jv j,. Carolopoli Campaniae (Charleville) bibl. publ. 77. 
saec. XII, in fol, membr: Biblia. Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1031, cod. 779), col. 119. 
946. - — 78: in 4, membr: Biblia. 

947. 79: saec. XIV, in 4, membr: Bihlia. 

948. — — 80 — 83: BiUiorum quattuor exemplaria. 
^.^ Carpentoracti (Carpentras) bibl. publ. 1.2. 

in 8, membr: Bibliarum duo ezemplaria. Cf Haenelius (ut 
supra, p. 1031, cod. 779), col. 116. 

^- ^ Castro Sinemuro Briennensi (Semur) bibl. publ. 8(8). 

eaec. XII, 25.6X15.7, membr, foll. 53: loh cum glossa; — 

12 (12): Mt c. gl. Cf Cat. (ut supra, p. 1035, cod. 866), p. 300.801. 

^-. Catalauni (Chalons-sur-Marne) bibl. publ. 9 (10). 

saec.XII, 24.7X17.4, membr, foU. 201: CVUA Zc cum glossa. 
Cf Oat. (ut supra, p. 1030, cod. 773), B^. III, Parisiis a. 1885, p. 5.6. 

Q_rt Cenomani (Le Mans) bibl. publ. 22. 

saec. XIV, in 4, membr: Mt cum glossa. Cf Haenelius (ut 
supra, p. 1031, cod. 779), col. 198. 

958. 76: saec. X, in 4, membr: N. T, 

954. 107: saec. XIII, in 4, membr: Pavl. 

955. 108: saec. XIII, in 4, membr: Lc. 

956. 116: saec. XIII, in 4, membr: Mt. 

957. 142: saec. XIV, in 8, membr: Biblia. 

958. 129: saec. X, in fol, membr: Pavl, 

959. 216: saec. XII, in fol, membr: Biblia. 

960. 262.265: saec. XV, in fol, membr, voU. 8: Bibliorum 

duo exx. 
961. 274: saec. XIII, in fol, membr: Biblia. 

^^2 I>eodati (St Di^) bibl. publ. 2. 

saec. XII, in fol, membr: Btblia. Cf Catalogue (ut supra, 
p. 1034, cod. 840), p. 477. 

61: saec. XIII, in 12, membr: Biblia, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDBNTALES. (1.) LATINAE. IM 

^^ Divione (Dijon) bibl. publ. 1 (1). 

' aaec. XIII, 39.2X25, membr, foU. 677, coll. 2: Biblia; Pante 
Ac; Laod biB. Cf Oat. (ut supra, p. 1030, cod. 778), D^p.F, p. 1. 

966. 2 (2): saec. XI, 52X37, membr, foU. 505, coll. 2: 

Biblia (Ew Ac C Ap P). 

966. 3 (3): aacc. XIII, 40.5X25.9, membr, foU. 216, coll. 2: 

Biblia (Ap Ew P Ac C Macc). 

967. 4(4): saec. XIII, 26X17.5, membr, foU. 440, coU. 2 : 

BibUa; P ante Ac. 

968. 5 (5): saec.XIII, 28.4X19.4, membr, foll.326, coU.2: 

Biblia; P ante Ac. 

969. 6 (6): saec.XIII, 22.5X15.2, membr, foU.428, coU. 2: 

Biblia, 

970. 7 (7): saec. Xm, 14X9, membr, foU. 672, coU. 2: 

Biblia. 

971. 8 (8): saec.XIV, 24.6X17.5, membr, foU. 530, coU. 2 

et 3: Biblia. 

972. 9-11 (9): saec. XIII, 46.7X82.9, membr, voU. 3, 

foU. 858, coU. 2: Biblia (exc. Act). 

973. 12-15 (9 bis): a. 1109, 47.4X32.6, membr, voll. 4, 

foU. 601, coU. 2: Biblia (Evv Ac C P Ap). Dictue „8. Stephani". 
Cf MartinuSy ut supra, p. 974, adn. 1. 

974. 16-21 (10), voU. 9—12: Lc loh PavJ. Aei Oath Apoc 

cum glossa. 

^-- Dolae Sequanorum (D6le) bibl. publ. 15. 

' saec. XIII, 15.9X10.5, membr, foU. 484, eoU. 2: Biblia. 
Cf Oat. (ut infra, p. 1061, cod. 1383), p. 381. 

976. 16: saec. XHI, 17.7X11.9, membr, foU. 397, coU. 2: 

Biblia. 

917. 17: saec. XIII, 15.1X10.4, membr, foU. 443, coU. 2: 

Biblia. 

978. 18: saec. XIII, 16.6X11.8, membr, foU. 434, coU. 2: 

Biblia. 

979. 19: saec. XIII, 11.8X15.9, membr, foU. 486, coU. 2: 

Biblia. 

^^^ Duaci (Douai) bibl. publ. 

in membr, fol : Bibliorwm quattuor exemplaria. Cf HaeneUus 
(ut supra, p. 1031, cod. 779), col. 149. Item: in 4, membr: Bihlia* 
c. gl.; — Ew bis c. gl.; — Act Apoc c. gl.; — Paul c, gl. ; — 
MtLe c. gl.; — Mc Lc c. gl.; — Oath c. gl. 

981. : in 12, membr: N. T. 

TiscHKiTDOBF, N. T. ed. 8. 67C 



Digitized by 



Google 



1042 IX. DE VERSIONIBUS. 

982. Daaci (Douai) bibl. publ.: in fol, membr: Evv tria exem- 
plaria. 

983. — — ; in 4, membr: Act ApoCy pars F. T. 
984. : in fol, membr: PaxU Act. 

985. 12: saecVIlI— IX, 28.5X18.5, membr, 

foll. 111, coU. 2, 11. 30:. Ew, Cf V. cl. Bergerus (ut 
supra, p. 994, cod. 5), p. 91.380. Sine dubio est hic 
codex inter codices supra ex Haenelio citatos. 

^^^ Ebroicae (fivreux) bibl. publ. 20. 

* eaec. XIII, 19.5X13.5, membr, foU. 56—94: Act. Cf Cto/. 
(ut supra, p. 1030, cod. 778), Dlp. /, p. 413. 

987. 24: saec. XII, 21X14.5, membr, foU. 82—105: Act 

c. gl.; ~ 74: PatU c. gl.; — 76: Paw/ c.gl.; — 84: Pau^ c. gl. ; 
— 91 : loh Lc c. gl. 

988. 51: saec. XII, 22.6X14.8; membr, foll. 131: PlnW. 

^^^ Fano 8. Michaelis 1. 

saec. XIII, in fol, membr: Biblia. Cf OatcUogue (ut supra, 
p. 1034, cod. 840), p. 511. 

990. 2: saec. XI, in fol, membr: Biblia. 

991. 11: Act Apoc Epp cum glossa; — 21: loh c. gl. 

^^,y Franciscopoli (Havre) bibl. publ. 322 (A. 25). 

* saec. XI, 29X18.8, membr, foll. 84: Mt Mc Lc. Cf Cat. (ut 
supra, cod. 986), p. 329. 

Gracae (Grasse) bibl. publ. 1 (519— R. 1). 
saec. XV, 16X10, membr, foli. 634: Biblia (EwP AcC Ap). 
Cf Oat. (ut supra, p. 1033, cod. 818), p. 424.426. 

OQI Gratianopoli (Grenoble) bibl. publ. 1. 

*8aec. IX, 30.2X25, membr, foU. 2: i> 19,21 -44 
20,42 — 21,19. Scriptura similis bibliis Turonensibus (e. g. 
Quedlinburgensi, cf infra, p. 1085, cod. 1859). Cf OaL (ut 
supra, p. 1030, cod. 773), Dtp.VIl Parisiis a. 1889, p. 1. 

995. 2: saec. XIII, 30X20, membr, foll. 344, coll. 2: 

V. r., Evv Paul Act Cath Apoc. 

996. 3: saec. XIII, 20.8X14.3, membr, foll. 468, coll. 2: 

BibUa, 

997. 4: saec, XIII, 32.3X24.6, membr, foU. 330, coU. 2: 

Biblia. 

5:8aec.XIII,20Xl3.7,membr,foU.494,oolI.2:^i«ui. 

6 : saec. XIII, (in 4 ?), membr, foU. 632, coU. 2 : Biblia. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1043 



1000. Gratianopoli (Grenoble) bibl. publ. 7: saec. XIV, 81.2X22, 
membr, foll. 477, coU. 2: Biblia. 

1001. 8: saec. XIV, 24.8X16.7, membr, foll. 408, coll 2: 

BihUa. 

1002. 9: saec. XIV, 29.5X20.5, membr, foll. 620: coU. 2: 

Biblia. 

1003. 10: saec. XIV, 24.4X15.6, membr, foU. 451, coll. 2: 

Biblia; — 11: N.T. (?) 

1004. 14: saec. XII, 64.2X35.2, membr, foll. 330, coU. 2: 

pars F. r., Paul Ew 

1005. IS: saec. XII, 65X37, membr, foU. 282, coll. 2: Act 

Oath Apoc Reg Pa/ral. 

1006. 17: saec. XII, (in 4 ?), membr, foU. 256, coll. 2: pars 

V. T., Evv Paul. 

i007. 23: saec. XIV, 47X29.3, membr, foll. 353, coU. 2: 

pars V. 71, Act Oath Apoc Reg Paral. 

1008. 25: saec. XII, 50.8X33.7, membr, foll. 170, coll. 2: 

Act Cath Apoc PatU Ew. 

1009. 26: saec. XII, 49.7X32.2, membr, foll. 184, coll. 2: 

Ew PaiU Act Cath Apoc les ler. 

1010. 28: saec. XIII, 44X30, membr, foll. 204, ooll. 2: 

Macc Apoc Cath Act Pavl- Ew. • 

1011. 29: saec. XIII, 20.9X14.2, membr, foU. 267: N. T. 

(Ew Ac C Ap P). 

1012. 80: saec. XVI, 17.8X12, membr, foU. 233: Ew; — 

31: saec. XV et XVI: Act Cath Apoc: — BS: JHc cum glossa; — 
39: Zc c. gl.; — 40.41: loh bis c. gl. 

|AiQ Insulae (Lille) bibl. publ. D. 14. 

' saeo. XIV, membr: Biblia. Cf Haenelins (nt supra, p. 1081, 
cod. 779), col. 187. 

1014, B. A. 108: in 4, chart: Pwal. 

1015. D. 15: saec. XIV, in 4, membr: Bihlia. 

1016. D. 13: a. 1264, in fol, membr, voU. 4: Biblia. Olim 

fratnim Praedicatorum Insnlensium. 

1017. 15: saec. XII, 31X22.6, membr, foU. 133: Ew. Cf 

y. cl. Bergeras (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 886. 

.^.j. lurae montis in archivo 3. 

' saec. XII, 25X16, membr, foU. 142: Mc loh cum glossa; — 
4: Xe c. gl.; — 5: Paul c. gl. Cf Caiaiogue des mss conservis dans 
les dipots d'a/rchi/ves dipartementales communales et hospitaiitres^ 
Parisiis a. 1886, p. 162. 

67* 



Digitized by 



Google 



1944 IX. DE VERBIONIBUS. 

__ Lambalii (Lamballe) bibl. publ. 6. 

' saeo. XIII, 18X13, membr, foll. 1—32: Pttul mut Act Oaih 
Apoc, Cf OoU. (ut supra, p. 1085, cod. 867), p. 111. 

1020 ^^^'^^^ (Laon) bibl. publ. 45. 

saeo. XIII, in i, membr: pars V. T., Paul Oath Corinth 
apocrr. Cf Catalogue ghUral des msa des bibliothlques publiques deB 
dlpartemenis, vol. 1, Parisiis a. 1849, p. 79. 

1021. 62: saec. XII, in fol, membr: Evv, 

1022. — — 63: saec. IX, in fol, membr: Ew. 

1028. 63 bis: saec. XIII, in fol, membr: Evv. 

1024. 66: saec. XI, in 4, membr: Mt cum glossa. Item 69. 

70.71.73.74. — 76: loh Mc c. gl.; — 77: loh c. gl., item 78, 82. 
86.473; — 89: Lc c. gl., item 90; — 91: ifc c. gi., item 95; — 
102: Apoc c. gl.; — 108: Paul c. gl.; — 112: Oalh Oant ApoeQ.g\. 

1025. 111: saec. XIII, in 4, membr: Oath Apoc Tob Ruth, 

1026. 472: saec. XIII, in fol, membr: Biblia, 

1027. 473 bis: saec. IX, in 8, membr: Mt Me. 

1028 ^^^^^ (Lisieux) bibl. publ. 18. 

' saec. XIII, 21X13.5, membr, foll. 349, coU. 2: BMia. Cf 
Cat. (ut supra, p. 1030, cod. 773), D^. X, p. 262. 

.^29 Limoni (Poitiers) bibl. publ. 1. 

saec. XV, in 8, membr: Biblia. Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1031, cod. 779), col. 385. 

1030. 2 et 3: saec. XV, in 8, membr; pict: Bibliorum duo 

exemplaria. 

1031. — — 4: saec. X, in fol, membr: Eov. 

1032 -^^^®^ (Louviere) bibl. publ. 1. 

' saec. XIV, 31X21.5, membr, foU. 579, coU. 2: Biblia. Cf 
Oat. (ut supra, p. 1042, ood. 986), p. 366. 

1033. 2: saeo. XIII, 32.3X19, membr, folL 378, coll. 2: 

Biblia. 

Lugduni (Lyon) bibl. publ. 328. 
' saec. VIII, in fol, membr: Bihlia. Cf Haenelius 
(ut supra, p. 1031, cod. 779), col. 193. 

1035. 329: saec. IX, in fol, membr: Biblia. 

1036. 330: saec. X, in 8, membr: Biblia. 

1087. 381.332-333.834-336.337 (voll. 2): saeo. XI, in 4 

et 8, membr: Bibliorum ut videtur septem exemplaria. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDBNTALE8. (1.) LATINAE. lOiS 

1038. Lugdttm (Lyon) bibl. publ. 388.339.840: 8aeo.XII, jn 4 et 8, 
membr: Biblionm tria ezemplaria. 

1039. — — 341.842: saec. XIII, in 4 et fol, membr: Bibliorum 
duo exx. 

1040. 343— 846 : saec. XIV, in fol et 4 et 8, membr: J5J6Worttm 

tria exx. 

1041. 346.347: saec. XV, in 4, membr: Bibliorum duo exx. 

1042. 348: a. 1467, in fol, membr: Biblia. 

1043. 349: a. 1489, in 12, membr: Biblia, 

1044 360: saec. XVI, in fol, membr; Bibli^i. 

1045- 357: saec. IX, 28X20, membr, foU. 239, 

col. 1, 11. 21—22: Ew. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, 
p. 994, cod. 5), p. 391. 

1046. 358: aaec. XV, in fol, membr; pict: N. T, 

1047. 869.360: in 4 et 8, chart: N. T, 

1048. 365: saec. XII, in 4, membr: Faul. 

j^^^ Massiliae (Marseilles) bibl. publ. 1 (Eb. 265). 

' «aec. XIII, 24.2X16.1, membr, foll. 446, coU. 2: Biblia; 
Ew Ac C Ap P (Phm Heb Laod). Cf Oat. (ut supra, p. 1030, cod. 773), 
l>$p. XV, Parislis a. 1892, p. 1.2. 

1050. 2 (Eb. 260): saec. XIV, 27.3X20, membr, foU. 326, 

coU. 2: Biblia; Evv Ac P (Phm Heb) C Ap. 

1051. 11-22 (Ea. 61): saec. XIV, membr, voll. 12: V. T., 

Ew Patd cum glossa. 

1052. 52(Eb.26S):8aec.XIV,14.3Xl0,membr,foll.l94:Patt^. 

1053. '1230 (Aa. 86): saec. XIV, 29.8X22.6, membr, foU. 

127—267: FatU. 

IftRl Meldorum in civitate (Meaux) bibl. publ. 

Biblia. Cf Haenelius (ut supra, p. 1081, cod. 779), col. 214. 
lORp^ Molinifl (Moulins) bibl. publ. 

saec. XIV, in fol, membr: BibHa „quibu8 usus est episcopus 
MolinensiB in concilio Constantiensi". Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1081, cod. 779), col. 247. 

Monte Pessulano (Montpellier) bibl. scholae medi- 

cinae xi. 7. 
saec. XIII, in fol, membr, voll. 2 : Biblia. Cf Haenelius (ut 
supra, p. 1081, ood. 779), col, 282. 

1057. H. 10.196.283: saec. XIV, in fol et 8, membr: 

BibHorum tria ezemplaria. 

1058. H. 153: saec. IX, in 4, membr: Mi Mc. 



Digitized by 



Google 



1W6 IX. DE VER8IONIBU8. 



1059. Monte PesBnlano (Montpellier) bibl. scholae medicinaeH.155: 

Mt cum glossa. 

1060. H. 11: in fol, membr: Paul. 

1061. - ^^"- P""- 

saec. XIII, in 4, membr: Biblia. 
lft«9 Namnetis (Nantes) bibl. urbis 1. 

' a. 1270, 43.1X29.2, membr, foll. 457, coll. 2: Biblia; textus 
est Universitatis. Cf v. cl. Augustus Molinier, CkUalogue gtnhrtU 
dei msa des bibl. publ. de France. DhpartemenU. Tome XXII, 
Nantes-Quimper-Brestj ParisiiB a. 1893. 

1068. 2: saec. XIII, 18.3X19.2, membr, foU. 461, ooU. 2: 

Biblia; textus est Universitatis. 

j^g^ Nanceii (Nancy) bibl. publ. 1—3 (323). 

' saec. XrV, 27.8X20, membr, vol. 8, foU. 1—279 (?): N. T. 
mut. Cf Oat, (ut supra, p. 1055, cod. 867), p. 124. 

— thesauri cathedmlis. 
^^^^' saec. IX, 30.5X220, membr, foU. 227: Ew, Cf 
V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 247.396. 
lOAfi Nemaufii (Nimes) bibl. publ. 

in fol, membr: Biblia. Cf Haenelius (ut supra, p. 1031, 
cod. 779), ool. 250. 
.^g- Nicaeae (Nice) bibl. publ. 1. 

* saec. XIV, 17.6X30, membr, foU. 320, coU. 2: Biblia mut. 
Cf Oat. (ut supra, p. 1033, ood. 818), p. 434.435. 
1068 ^^^^ Castello (Neufch&tel en Bray) 1 — 5. 

' aaec. XIII, 37X27, membr, voU. 5: V. T., Ew Act Apoe 
Oath PtLul mut. Cf Oat. (ut supra, p. 1042, cod. 986), p. 348. 
106<) P*™ii8 bibl. Arsenalis 1 — 3. 

' saec. XII, 43X30, membr, voU. 3: Biblia; P.ad fin. Cf 
V. cl. Henrious Martin, Oatalogue des mee de la btbliathique de 
Varsenalf vol. 1, Parisiis a. 1885, p. 1.2. 

1070. 4: saec. XII, 40X28, membr, foU. 288: Biblia, 

1071. 5-8: saec. XV, 44X81, membr, voU. 4: BiUia. 

1072. 9 et 10: saec. XII, 44X32, membr, foU. 187: Biblia. 

1073. 33:8aec.XII,26Xl6,membr,foU.458:-Bi5?ta;Padfin 

1074. 35: Faul cum glossa; — 61 B: Zc c. gl. (mut); — 

77: foU. 1—65: frg Paul c. gl.; — 88: Mt c. gl.; — 89: loh C. gl.; 
— 90: Aet Oath Apoc c. gl.; — 91: Oath c, gl.; — 92, foU. 1—32: 
ApoG c. gl.; — 143: Evv c. gl.j — 144.145: Mt Le c. gl.; — 
147.149.150.151: Paul quater c. gl.; — 241: OUh c. gl. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1047 



i075. P&risiis bibl. Arsenalis 65: saec. XIII, 24X16, membr, 
foU. 361: Biblia ezc. Ps (Apoc Baracb). 

1076. 66: fiaec. XIV, 26X18, membr, foU. 432: Bihlia, 

1077. 67: sacc. XIII, 24X18, membr, foU. 446: BibUa, 

1078. 68: saec. XIV, 20X14, membr, foll. 498: Btblia. 

1079. 69: saec. XIII, 19X18, membr, foU. 670: Biblia, 

1080. 70: saec XIII, 20X16, membr, foU. 492: Biblia; 

Laod Baruch. 

1081. 71: saec. XIV, 21X16, membr, foU. 506: Biblia. 

1082 76: saec. IX, 27.2X18.2, membr, foll. 158: 

E}w mut. 

1083. 115: saec. XIII, 14X9, membr, foU. 736: Biblia, 

1084. 116: saec. XIV, 12X9, membr, foU. 416: Biblia mut. 

1085. 117: saec. XIII, 14X9, membr, foU. 618: Biblia. 

1086. 118: saec. XIII, 15X10, membr, foU. 515: Biblia. 

1087. 119: saec. XIII, 17X12, membr, foU. 370: Biblia, 

1088. 126.127: saec. XVII: Ftiul. 

1089. 579: saec. XII, 53X36, membr, foU. 218: N. T.; Err 

P Ac C Ap. Olim Ludovici d^Orl^ans. 

1090. 688: saec. XIV, 34X24, membr, foU. 423: Biblia. 

1091. 589: 8aec.XII-XIII, 35X24, membr,foU. 474: ^iWta. 

1092. 590: saec. XIV, 29X20, membr, foU. 683; ube rr 

pict: Biblia. |U. 23: Hvv. 

1093. 591: saec. XII, 30X20, membr, foU. 230, col. 1, 

1094. 592: saec. XI, 34X23, membr, foU. 207, col. 1, U. 24: 

Evv, Cf V. d. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 6), p. 410. 

1095. 599: Baec. IX, 26X19, membr, foU. 178, 

coll. 2, auro scriptus: Ew, Dictus Caroli Magni. Gf v. 
cl. Bergerus, p. 411. 

1096. 764:saec.XIII,18Xl3,membr,foU.492,coll.2:^t6Wa. 

1097. 1171: saec. XIII, 23X16, membr, foU. 478, coU. 2; 

pict: Evv. Cf V. d. Bergerus, p. 411. 

1098. 1184:saec.XII, 32X21, membr, foU. 124,coU.2:i;w. 

|/vQq — 8. Grenovefae, Kohler 1 — 2. 

' saee. XII, 61.7X38, membr, voU. 2, foU. 304 et 291: Biblia 
(Ew Ac C P [Thess Col Tim Tit Phm Heb] Ap). Cf v. cl. Carolus 
Kohler, Ckitalogue des manuscrits de la bibliothlqv^e Sainte-Oenevihfef 
Parisiis a. 1893, vol. 1. 

1100. Kohl. 4—6: saec. XII, 45X33, membr, voU. 3, 

foU. 560: Biblia (P [Phm Heb Laod] Ap Ac C; desunt Ew). Cf v. 
d. Bergerus, p. 412. 



Digitized by 



Google 



IM8 IX. D£ VBRSIONIBUS. 

1101. Parisiis s. Genovefae, Kohl. 8—10: saec. XII, 52.5X36, 
membr, voll. 3, foU. 876: Biblia (Evv Ac C P [Phm Heb] Ap). 

1102. Kohl.ll— 12:saec.XIII, 42.8(44.2)X82.5(81),membr, 

voU. 2, foll. 421: Biblia (Evv P [Phm Heb] Ac; deeunt C Ap). 

1103. Kohl. 14: saec. XIV, 88.8X28, membr, foll. 642: 

Biblia (Evv P [Phm Hebr] Ac C Ap). 

1104. Kohl. 15: saec. XIV, 34.6X24, membr, foll. 565: 

Bibli4i (Ew P [Phm Hebr] Ac C Ap). 

1105. Kohl. 17: saec. X, 29.9X19.5, membr, 

foU. 155: Ew. 

1106. Kohl. 18: saec. XIII, 29.7X19.5, membr, foU. 170: 

Paul (Phm Heb) Act Oath Apoc. 

1107. Kohl. 39.40: saec. XIII: Etw cum glossa; — Kohl. 72: 

saec. XIII: Evv c. gl.; — Kohl. 73: saec. XIII: Mt Me c. gl.; — 
Kohl. 75: saec. XIII: Act Oaih Apoc c. gl. 

1108. Kohl.1176: saecXIII, 19.8X14.5, membr, foll.342: 

BibHa (Ew Ac P [Phm Heb] C Ap). 

1109. Kohl. 1177: saec. XIV, 26.5X20, membr, foU. 638: 

Biblia (Ew P [Phm Heb Laod] Ao C Ap). 

1110. Kohl. 1178: saec. XIII— XIV, 18.7X13, membr, foU. 

591: Biblia (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1111. Kohl. 1179: saec. XIII, 21.5X14.7, membr, foU. 571: 

BibUa (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1112. Kohl. 1180: saec. XIII— XIV, 22.1X15, membr, foU. 

877: Biblia (Evv P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1113. Kohl. 1181: saec. XIII— XIV, 26.5X17.7, membr, 

foU. 439: Biblia (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1114. Kohl. 1182: saec. XIII, 22.2X14, membr, foU. 484: 

Biblia (Ew Ac C P [Phm Heb] Ap). 

1115. Kohl. 1183: saeo. XIII, 19.4X15, membr, foU. 564: 

Biblia (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1116. Kohl. 1184: saec. XIV, 22.6X14.5, membr, foll. 538: 

Biblia (Ew P [Phm Heb] Ao C Ap). 

1117. Kohl. 1185: saec. XIII," 21.7 X 15.2, membr, foU. 339: 

BibUa (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1118. Kohl. 1187: saec. XIV, 26.5X18.3, membr, foU. 141: 

Dan 12 Proph 1,9 Mach Ew PatU (Phm Heb) Act Oath Apoc. 

111». Kohl. 1189: saec. XII, 22X14, membr, foU. 149: Ew. 

1120. Kohl. 1190: saec. IX— X, 25.4X17.5, membr. 

foU. 209: Ew. Videtur cardinalis Ottobom fuisse; cf Lelong, 
Bibliolheca sacra, ed. 3, a. 1723, vol. 1, p. 248. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDBNTALE8. (1.) LATINAE. l#49 



1121. Parisiis s. Genovefae, Kohl. 1204: aaec. XIII: Mt Mc cam 
glossa; — Kohl, 1206: saec. XIII: Oath c. gl.; — Kohl. 1207: 
saec. XII: OcUh c. gl.; — Kohl. 1208: saec. XII— XIII: Apoe 
OcUh c. gl. 

JJ22 — instituti in 4, 1. 

in 4, membr: Mt, Cf Haenelius (ut snpra, p. lOSl, cod. 779), 
ool. 295. 
1128. 2: saec. XIII, in 4, membr: Mi. 

1124. — — — 4: in 4, membr: loh. 

1125. — — — 6: in 4, membr: Oath. 

1126. — — — 6: in 4, membr: Epp. 

1127. — — in 12, 1.2.S.4: Bibliorum quattuor exemplaria. 

1128 ~ ^^^^' ^*^*™- 1-2 (Mol. 1.2). 

' saec. XI, 54.3X38, membr, voll. 2, foll. 214 et 247, coll.2: 
Bihlia; ordo est Evv C P Ac Ap. Textus est Alcuinianus. Cfv, cl. 
AugufltUB Molinier, Oatalogue des mantiscrits de la bibliotkhque 
Mazarinef Parisiis jei. 1885, vol. 1, p. 1. Gra^dor est hic oatalogus, 
quia v. el. Samuel Berger editori subvenisse videtur et teztuum 
fiunilias distinxisse. 

1129. 6.7 (Mol. 8.4): saec. XII, 50.3X86.8, membr, voll. 2, 

foU. 826 et 827, coll. 2: Biblia; videntur Evv deesse; ordo est Ac 
C Ap P; textus Alcuinianus est. Cf v. cl. Bergerus (ut supra, 
p. 994, ood. 5), p. 411. 

1130. 29 (Mol. 5): saec. XIII, 34.8X25, membr, foU. 362, 

coll. 2 : Biblia; textus Aloninianus. 

1131. S5 (Mol. 6): saec XIII, 89.2X26.5, membr, foU. 549, 

coU. 2: Biblia; textus est Universitatis Parisiensis. 

1132. 88 (Mol. 7): saec. XIII, 88.6X24.3, membr, foU. 601, 

coll. 2 : Biblia; textus Universitatis. 

1133. 42 (Mol. 8): saec. XIII, 87.7X24.3, membr, foU. 438, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1134. 615 (Mol. 9): saecXIII, 81.8X21.8, membr, foll.488, 

coll. 2: Biblia; textus Universitatls. 

1135. 616 (Mol. 10): saec.XIU, 30.3X21.8, membr,foll.584, 

ooU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1186. 620 (Mol. 12): saec. XIII, 80.5X21, membr, foU. 272, 

ooU. 2 : Biblia; textus Alcuinianus. 

1137. 624 (Mol.18): saec. XIII, 27X19.6, membr, foU. 546, 

coU. 2 : Biblia; textns Universitatis. 

1138. 626 (Mol.l4):8aec.XIII, 24.2 X 16.9, membr, foU. 434, 

ooU. 2: Biblia; textus Universitatis. 



Digitized by 



Google 



1050 IX. DE VER8IONIBUS. 



1139. ParisiiB bibl. Mazarin. 627 (Mol. 16): Baec. XIII, 22.6X14.5, 
membr, foU. 484, ool. 1 : Biblia; textns UnivenitatiB. 

1140. 628 (Mol. 16): saec. XIII, 23X15.6, membr, foU. 463, 

coU. 2: Biblia; textus UniverBitatis. 

1141. 629(Mol.l7):Baec.XIII, 22.1X14.5, membr,foU. 458, 

ool. 1: Biblia; textus Universitatis. 

1142. 632 (Mol. 18): saec. XIII, 20.2 X 14.8, membr, foU.390, 

coU. 2: Biblia; teztus Universitatis. 

1143. 638 (Mol. 19): saec. XIII, 21X14, membr, foU. 380, 

coU. 2: Biblia; textus Univereitatia. 

1144. 634 (Mol.20): saec. XIII, 22 X 14.9, membr, foU. 471, 

coll. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1145. 636 (Mol. 21): saec. XIII, 20X13, membr, foU. 663, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1146. 686 (Mol. 22): saec. XIII, 20.2X14, membr, foll.331, 

coU. 2 et 3: Biblia; textus Universitatis. 

1147. 637 (Mol. 23): saec. XIII, 19X13.8, membr, foU. 501, 

coll.2: Biblia; ordo in N.T. eet Evv Ac C Ap P; textus Universitatis. 

1148. 640(Mol.24): saecXm, 14.7 X 10.3, membr, foU. 412, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1149. 641 (Mol. 25): saec. XIII, 14.1X9.5, membr, foU. 577, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1150. 645 (Mol. 26): saec. XIII, 28X19, membr, foU. 604, 

coU. 2: Biblia; textus Alcuinianus. 

1151. S4 (Mol. 27): saec. XIII, 37.8X29.9, membr, foU.462, 

coU. 2, mut: Biblia; textus Universitatis. 

1152. 622 (Mol.28): saec.XII, 23.1X13.1, membr, foU. 285, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1153. 32 (Mol. 29): saec. XIV, 39.2X26.7, membr, foU.662, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1164. 618(Mol.30): saec. XIV, 31.3X20.3, membr, foU. 438, 

coU. 2: Biblia inde a Siob 42,9; textus Universitatis. 

1155. 621 (Mol.81):saec.XIV, 18.1X11.7, membr,foll.362, 

coU. 2 : Biblia; textus Universitatis. 

1155. 623(Mol.32): saec. XIV, 26.7X18.5, membr,foU. 397, 

coU. 2: Biblia; textns Universitatis. 

1157. 638 (Mol. 33): saec XIV, 17X12, membr, foU. 390, 

ooU. 2 et 3: Biblia; textus Universitatis. 

1158. 33 (Mol. 84): saec. XIV, 38X24.1, membr, foU. 441, 

coU. 2: Biblia; textus Universitatis. 

1159. 5 (Mol. 43): saec. XI vel XII, 53.3X38.2, membr, 

foU. 246, coU. 2: nonnuUa ex V. T., J\r. T. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1051 

1160. Pansiis bibl. Mazarin. 3 et 4 (Mol. 44 et 45): saec. XII, 
50.7X36.5, membr, foll. 261 et 247: noDnulla ex V, T,, N. T. ez- 
ceptia evangeliis. 

W^l, 73 (Mol. 46): saec. XIII, 44.6X31.2, membr, foll. 167: 

fin V. T., N. T. ; textus Alcuinianus. 

1162. 37 (Mol. 48): saec. XV, 43.9X29.7, membr, foU.260, 

coU. 2: fin V. T^ N, T; textus Universitatis. 

1158. 685 (Mol. 61): sacc. XIV, 17.2X12, membr, foll. 247, 

coll. 2 : N. T. Cf v. d. Augustus Molinier, Oataiogue des manuscrits 
de la hibliothtque Maxarine, Parisiis, vol. 1, a. 1885. 

1164. 718 (Mol. 62):8aec.XVI, 18.6X12.8, membr, foU. 149, 

col. 1 : Paul. 

1166. 720 (Mol. 63): aaec. XVI, 19.8X14, chart, foU. 296, 

col. 1: Paul, 

1158. _ « 721 (Mol. 64): saec. XVI, 14X10, membr, folL 190, 

col. 1: Faul Oath. 

1157. 639 (Mol.70): saec. XIII, 23X16.3, membr, foll.528, 

col. 1 : Biblia cum glossa. 

115g. 673 (MoL 86): saec. XIII, 21.2X14.2, membr,foU. 182, 

ooU. 2: Esra Oath cum glossa. 

1159. 146 (MoL 109): saec. XIII, 31.4X21.8, membr, 

foU. 460, coU. 2 : N T. (exceptis Paul) cum glossa. 

1170. 194.161.152 (MoL 110.111.112): saec. XIII: Evv cum 

glosaa. Tria exemplaria. 

1171. 705.696.697.700.701.166 (MoL 118—118): saec. XII 

et XIII: Mt cum glossa. Sex exemplaria. 

1172. 168.698 (M0LII9.12O): saec.XIII:iftirecumg1os8a. 

1178. 687 (MoL 121): saec. XII Mt et XIII loh: Mt loh 

cum glossa. 

1174. 692 (MoL 122): saec. XII: Lc cum glossa. 

1176. l85(MoLl23): saecXIII: Act Cath Apoc cam gloBBA. 

1175, 708 (MoL 124): saec. XIII: Cath cum glossa. 

1177. 712.713 (MoL 125.126): saec. XII: Faul cum glossa. 

Duo exemplaria. 

1178. 1057 (MoL 127): saec. XIII: Cath cum glossa. 

1179. 187 (Mol. 128): saec. XIII: Cath Apoc cum glossa. 

llgO. 1128 (Mol. 129): saec. XIII Ap et XII Ac: Apoc Act 

cum glossa. 

1181. 704 (MoL 130): saec. XII: Apoc Cant cum glossa. 

1182. 165.170.189.181 (Mol. 141—144): saec. XIII: N. T 

cum glossa. 



Digitized by 



Google 



1052 IX. DE VERSIONIBU8. 

Parisiis bibl. nat. Lat. 1. 
"^^- saecIX, 49.5X37.5, membr, foll.423, coll.2, 11.51: 
Biblia, dicta prima Caroli Calvi. Cf Catalogus codicum 
m88 bibliothecae reffiae. Fars teriia, Tomus tertiuSj Parisiis 
a. 1744, p. 1, et v. cl. Samuel Berger, SRstoire de la 
Vulgate . . . , Pariaiis a. 1893, pp. 215.220.399. 

1184. 2: saec. IX, 43X33.5, membr, foU. .444, 

coU. 2, 11. 52 : Bihlia (exc. Rom Cath Apoc), dicta secunda 
Caroli Calvi. Cf v. cl. Bergerus, pp. 399.400. 

1185. 3: saec. IX, 48.5X37.5, membr, foU. 409, 

coU. 2, U. 52: Biblia, dicta comitis Rorigon. Cf v. cl. 
Bergerus, p. 400. 

1186. 4: saec. IX— X, 53.5X33, membr, voll. 2, 

foU. 429, coU. 2, 11.40—48: F. T. Jft 24,45— ifc 9,28 
ex Evv et ceteros ut videtur Novi Testamenti Ubros. 

1187. 5: saecX, 50.5X39, membr,voll. 2, foU. 344, 

coU. 2, 11.51: Biblia, dicta prima sancti Martialis. Cf 
V. cl. Bergerus, p. 400. 

1188. 6:8aec.X, 48X33.5,membr,voll.4, foll.566, 

coU. 3, U. 50.51 : Biblia, dicta de Rodis. Cf Bergerus, p. 400. 
1189. — — 7: 8aec.XI, 51X84.5, membr, foll.366, ooll.2, 11.60: 
Biblia dicta de Maasarin. 

1190. 8: saec. XI, 58X37.5, membr, foU. 490, voll. 8, 11. 50: 

Biblia (exc. Apoc) dicta gecunda sancti Martialis. Cf Bergems p.401. 

1191. 9: saec. XII, in fol, membr: pars F. T., N. T. 

1192. 10: BaecXII— Xm, 57X37, membr, foll.864, ooll.2, 

11. 60: Bitdia. 

1193. 11—17: saec. XIII, in fol, membr: Bibliorum aeiptem 

exemplaria. 

1194. 18—42: saec. XIV, in fol, membr: Bibliorum yiginii 

quinque exemplaria. 

1196. 48:saec.XIV, infol, membr: 5t6/«i(de8untEph-Heb). 

1196. 44: saec. XV, in fol, membr: Bibtia (exc 2 Pet— 

lud Apoc). 

1197. 47:8aec.XI,49X87,membr,foll.l76:parsKr.,i^.r. 

mut. Cf V. cl. Bergerus, p. 401. 

1198. 89: saoc. XII, in fol, membr: pars V. T., Act OtUh 

Apoc Rom. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE, M93 

Parisiis bibl. nat Lat. 45 et 93: saec. IX, 50.5X34, 
^^^^- membr, voU. 2, foU. 523, coU. 2, 11. 42: Biblia. Cf 
V. cl. Berger. (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 401. 

1200. 97: saec. XIII, infol, membr: para V. r., Paul (Laod). 

1201. 99: saeo. XIV, in fol, membr: loh Usdras Mc c. gl. 

1202. 60 et 104: saec. XI, 57.5X29.6, membr, voU. 2, 

foll. 391, coll. 2, 11.64—68: Bibh4i. Origine Italicus; cf v. d. 
Bergerus, p. 401. 

1203. 111: saecX, in fol, membr: pars V.T.,N,T. 

1204. 116: saec. XIII, in fol, membr: pare V. T., y. T. 

1205. 136: saec. XII, in fol, menibr: para V. T, Act Cath 

PatU Apoc. 

1206. 187: saec. XIII, in fol, membr: Proph Mc Lc loh 

OcUh PaxU Apoc, 

1207. 140: saec. XV, in fol, membr: Proph N. T. 

1208. 160: saec. XIII, infol, membr: para V. T, Act Oath Apoe. 

1209. — — 166: saec. XIV, in fol, membr: para V.T.,N.T.cum 
glossa; -— 159: para V. T., Paul c. gl. 

1210. 161—167: saec. XIII, in 4, membr: ^»6/ torum septem 

exemplaria. 

1211. 168—182: saec. XIV, in 4, membr: Bibliorum 

quindecim ezemplaria (182 caret Ap). 

1212. 197: saec.XV, in 4, membr: excerpta e V. T.etX. T. 

1213. 198—284: saec.XIV, in 8, membr: JJtWoruwi triginta 

septem ezemplaria. 

1214. 242: saeo. XII vel XIII, in 8, membr: inter alia 

CkUh Rom. 

1215. 247: saec. XIV, in 8, membr: para V, T, N. T. 

1216. 250: saec. IX, 49X36.5, membr, foU. 105, 

coll. 2, 11. 50: K T. Cf V. cl. Bergerus, p. 402. 

1217. 261.262: saec. XIII, in fol, membr: N, T. duo exx. 

1218. 253: saec. XIII, in fol, membr: pare K. T., N.T. 

1219. '- 264: saec. XII, 26X17, membr, foll. 149, coU. 2, 

11. 40: N. T, Cf V. cl. Bergerus, p. 402. 

1220. 265: saec. XV, in fol, membr: N. T. 

1221. 256: saecVII, 31.5X21, membr, foll. 177, 

coU. 2, 11. 30: Fm; deest Lc 18,39—22,64 et loh 7,39 
— fin supplevit manus saec. X. Cf v. cl. Bergerus, p. 402. 

1222. 257: saec. IX, 30X24, membr, foll. 200, 

col. 1, 11. 26—32: Em, 



Digitized by 



Google 



1054 IX. DE VERSIONIBUS. 

1223. Pariaiis bibl. nat Lat. 258—260: saec. IX, in fol, 
membr: Ew tria exx. 

1224. 266: saec. IX, 28X19, membr, foU. 149, 

col. 1, 11. 30: Ew. Cf Bergeros, p. 402. 

1226. 262: saec. IX, in fol, membr: Ew. 

1226. 263: saec. IX, 29X22, membr, foU. 129, 

col. 1, 11. 20: Mt 25,37— ilfc 10,37 Lc 1,1— ib^ 14,20. 
Cf V. cl. Bergerus, p. 402. 

1227. 264.265: saec. IX, infol,membr:J5^duoexx. 

1228. 266: saecIX, 32.5X25,5, membr, foll. 221, 

coll. 2, 11. 27 : Bov dicta de Lothario. Cf Bergerus, p. 403. 
1229. 267.268: 8aec.IX,infol,membr:J5rtwduoe3cx. 

1230. 269: saec. IX, 22.5X13.5, membr, folL 276, 

col. 1, 11. 21: Euv. Cf Bergerus, p. 403. 

1231. 270— 272:saecJX,infol,membr:jEWtriaexx. 

1232. 273 et 275: saec. XI, in fol, membr: Evv duo exx. 

1233. 274: saec. IX, 31X23, membr, foU. 161: 

Ew (desunt init Mt et Lc 1,1—18,22). 

1234. 276.277: saec. XII, in fol, membr: Evv duo exx. 

1235. 278: saec. XIII, in fol, membr: Uvv. 

1236. 279.280: saec. XIV, in fol, merabr: Evv duo exx. 

1237. 281.298: 8aec.Vni,35X26.5,membr,foll.265, 

col. 1 , 11. 21 : Ew. Dictus codex Bigotianus. Words- 
worthii B. Cf v. cl. Bergerus, p. 403. 

1238. 283-285: saec. XIV, in fol, membr: Jft Mc cum 

gloasa; — 287.288: m bis c. gl.; — 289: Lc loh c. gl.; — 290 
-298: Lc quater c. gl.; — 294-296: Lc lok ter c. gl.; — 297: 
IjC Apoc c. gl.; - 298—800: loh ter c. gl.; — 801: loh Mc c. 
gl.; — 302.303: loh Lc bis c. gl.; — 304: loh c. comm.; — 307: 
Act Calh c. gl.; — 808: Act Cath Apoc c. gl.; — 310—314: FtiuJ 
qulnquies c. gl.; — 316: Cath c. gl.; — 318: Apoc Proph c. gl.; 
— 330: Mt c. gl.; — 331.332: loh bi» c. gl.; — 338.339: Cath 
bis c. gl.; — 298 A: loh c. gl. 

1239. 286: saec. XIII, in fol, membr: Mt. 

1240. 305: saec. XI, 31.5X24, membr, foll. 146, ooll. 2, 

11. 30: Act Oath Pavl Apoc. Cf v. d. Bergerus, p. 403. 

1241. 306: saec. XII, in fol, membr: Act Apoc Cath Evr. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. lOSS 

1242. Parisiis bibl. nat. Lat. 309 : aaec. XI, 26 X 18, membr, foll. 164, 
col. 1, 11. 28—30: PavJ Act Cath Apoc CarU. Cf v. cl. Bergerus, p. 403. 

1243. 316: XII-XIII, 49X27.6, membr, foll. 90, coU. 2, 

11. 42: Cath Act Apoc. Cf v. cl. Bergerus, p. 403. 
1244. — — 317: saec. X, in fol, membr: Apoc. 

1246. 819—320: saec. XIV, in 4, membr: iV^. T. duo exx. 

1246. 321: saec. XIII, 19X16, membr, foll. 240, coll. 2, 

11. 30: N. T. Cf V. cl. Bergerus, p. 404. 

1247. 322: a. 1422, in 4, membr: N. T. 

1248. — — 323: saec. IX, in 4, membr: Evv „ad usum 
Caroli Calvi". 

1249. 324: saec. IX, 16.3X11.8, membr, folL 93, 

col. 1, 11. 40: Ew. Cf V. cl. Bergerus, p. 404. 

1250. 326: saec. XI, in 4, membr: Evv. 

1251. :- 326: saec. XIII, in 4, membr: Evv. 

1252. 327: saec. XIII, in 4, membr: Apoc. 

1253. 328: gaec. XI, in 4, membr: Mt Mc Lc; [item 329: 

aaec. XVI: firagm Mt Mc]. 

1253 a. [ 334: saec. XVII, in 4, membr: Act.] 

1254. 335: saec.VIII, in 4, merabr: Paul. 

1255. 336: saec. XII, in 4, membr: Faul, 

1256. 337: saeo. XV, in 4, membr: Jiom 1.2 Cor Qal. 

1257. 340: saec. XIV, in 4, membr: Apoc. 

1258. 341: saec. XIII, 18X11.6, membr, foll. 264, coll. 2, 

11. 27—29: N. T. Cf v. cl. Bergerus, p. 404. 

1259. 342: saec. XIII, 16X11.6, membr, foll. 180, coll. 2, 

11. 31 : N. T. Cf V. d. Bergerus. 

1260. 343: Baec.XIII, 19.6X12.5, membr, foll.301, coll.2, 

11. 26: N. T. Cf Bergerus, p. 404. 

1261. 344: saec. XV, 19.6X12.5, membr: Paul Oath. 

1262. 233A: saec. XIV, in 8, membr: Biblia. Cf CataloffV4 

(ut supra, p. 1052, cod. 1183), vol. 4, p. 497. 

1263. 2328: saec.VIII— IX, 27.5X17.5, membr, 

foU. 125, coll. 2, 11. 33—35: «rfA. Olim s. Martialis 
Lemovicensis. Cf Bergerus, p. 405. 

Codices Parisinos qui sequimtur hausi ex Vademecum 
illo iam saepissime laudato viri cl. Bergeri, Histoire de la 
VtUgate pendant les premiera sitcles du mayen dge, Parisiis 
a. 1893, pp. 405 — 410, ubi plura de his libris invenies. 



Digitized by 



Google 



1056 IX. DE VER8IONIBU8. 

1264. Parifiiis bibl. nat. Lat. 8849: saec. IX, 40X28A 
membr, foU. 267, coU. 2, 11. 27: Ew. 

1266. 8850: saecVniC?), 36X26, membr,foU. 235, 

colL 2, 11. 32, auro scr: Ew dicta sancti Medardi(?). 

1266. 9380: saec. IX, 32X23, membr purpur, 

foU. 349, coU. 2, U. 62, auro scr: Biblia dicta Theodulfi. 
Wordsworthii 0. Cf v. d. DeUsle (ut supra, p. 973, adn. 2). 

1267. 9383: sacc.VIII, 31X25, membr purpur, 

foU. 264, col. 1, U. 17—20: Ew. 

1268. 9385: saec.IX(?), 31X25, membr, foU.180, 

coU. 2, U. 26: Ew. 

1269. 9389: saecVni, 35.5X25.5, membr,foU.223, 

coU. 2, U. 25: Ew dicta Eptemacensia. Wordsworthii SP. 

1270. 9397, foU. 25-60: saec. IX, 28.5X21^ 

membr, foU. 6, coU. 2, 11.22-25: Jft 5,14— 15,28 ifo 1,1 
—5,32; - foU. 61—84: saec. XII: Mt 1,1—23,30. 

1271. 10439: saecVni, 7X5.2, membr, foll.263, 

col. 1, U. 11: loh. 

1272. 10440: saec.IX, 21.5X14, membr,foll.ll6, 

col. 1, U. 26: Pavl. 

1273. 11504.11505: a. 822, 52.5X34, membr, 

voU. 2, foU. 414, coU. 2, U. 54—56: Biblia. 

1274. 11532.11533: saec IX, 44.5X35.5, membr, 

voU. 2, foU. 459(?), coU. 2, U. 47: Biblia Corbeiensia. 

1275. 11534.11535: saec. XII, 46.5X32.6, membr, voU. 2, 

foll. 693, coU. 2, 11. 43.44: Biblia. 

1276. 11553: g^: cf supra, p. 958. 

1277. 11932: saec XIII— XIV, 35X21, membr, foll. 541, 

coll. 2, 11. 40.41: Biblia. 

1278. 11955: saecVIII, 27X22, membr purpur, 

foU.54, col. 1, U. 20, auro scr: M 6,2-26,42 27,49-fin 
ilfc 9,46— 11,13 12,23— fin. 

1279. 13169: g«: cf supra, p. 959. 

1280. 13174: saecIX, 25X20, membr, foU. 139, 

col. 1, U. 20: Aet Oaih Ew. 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDENTALE8. (1.) LATINAE. Ml 



1281. Parisiis bibl. nat. Lat 14407: saec. IX, 33X26, 
membr, foU. 141, coll. 2, 11. 33: Ew, 

1282. 16262: saec. XIII, 21.5X16.5, inembr, foll. 488, 

coll. 2, 11. 49: Biblia. 

1288. 16741.16742: saec. XII, 38X27, membr, voU. 2, 

foU. 410, coll. 2, 11. 35.36: Biblia. 

1284. 17226: saecVn, 30.5X23, membr, foll.206, 

coU. 2, 11. 22: Ew mut. 

1285. 17227: saecIX, 27.5X19, membr, foU. 232, 

coU. 2, U. 21: Em) Adalbaldi. 

1286. 17968: saec.IX, 23X17.5, membr, foU.169, 

col. 1, U. 26: £aw. 

1287. „foDdfl BalnM" 271: saec. XI, 49.5X84.5, membr, 

foll. 8, col. 1, 11. 47: frgm Maec Faul. 

I'^»» Perpeniani (Perpignan) bibl. publ. 1 (41). 

* saec. XII, 31.3X23, membr, foll. 165: Evv. Cf OcU. (ut 
infra, p. 1061, cod. 1383), p. 79. 

Remorum in civitate (Reims) bibl. publ. 1.2. 
^*^^^- saec. IX, 42X34, membr, voU. 2, foU. 449, coll. 2, 
U. 46.47 : Biblia. Cf Haenelius (ut supra, p. 1031, cod. 779), 
col. 390, et V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), 
pp. 281 et 412. 

1290. 5 — 6: saec. XIV, in fol, membr, voll. 11: BihUorum 

quattuor exemplaria. 

1291. 7: in 8, membr: Biblia. 

1292. 8 — 10: saec.XII, in fol et 4, membr, voll.4: Bibliorum 

tria ezemplaria. 

1298. 13: saec. XII, in fol, membr: Paul, pars V. T. 

1294. 15: in fol, chart: pars V. T. et N. T. 

1296. 23: aaec. XII, in fol, membr: N. T. 

1296. — — 24: saec. IX, in 4, membr: Em. 

1297. 26: in 4, membr: frag loh Evv. 

1298. 27: in 8, membr: Apoc. 

1299. — - 54.55: N.T.{^) cum glossa; — 86.89: Ew bi» c. 
comm.; — 92: loh c. gl.; — 95 — 99: Paul quinqniee c. gl.; — 
111.112: Apoc bis c. gl. 

' BaecXI, 49.5X35, membr, foll. 350, coU. 2 : JBiWta exc. Evv 
(Ac C Ap P). Cf Oat. (ut supra, p. 1080, ood. 773), Dkp. /, p. 1. 
TiscHKirDOKP, N. T. ed. 8. 680 



Digitized by 



Google 



1058 IX. DE VER8IONIBUS. 

1301. Rotomagi bibl. publ. 2 et 3 (A. 3): saec. XI, 46.4X24.5, 
membr, voU. 2, foll. 437, coll. 2: £tblia (Ac Ap C P Evv). 

1302. 4— 6(A.l):Baec.XII,66X37,membr,voll.3, foll.770, 

col.l (?): V. T., Act lac IPet 1,1—8 A Dan Ezeeh 12Ptoph les lerEtw. 

1303. 7(A.5): saec.XII, 49.5X34, membr,foll. 204, coll.2: 

V. T., Ew usque ad loh 16,15. 

1304. 8(A. 6): saec. XI, 48.6X34.2, membr, foll. 238, 

coll. 2: V. T., Mt^Lc 10,2. 

1306. 9(A. 223): saec. XIII, 31.6X21, membr, foll. 328, 

coU. 2: Biblia (Evv Ac C P [Laod] Ap). 

1306. 10 (A. 32): saec. XIII, 29X19.6, membr, foU. 374, 

coU. 2: Biblia (P ante Ac). 

1307. 11 (A. 69): saec. XIII, 41.2X26.6, membr, fbU. 374, 

coU. 2: £iblia (Evv Ac C P Ap). 

1308. 12(A.157): saec.XIII, 34.5X21.5, membr, foll.704, 

coU. 2: Biblia (Ew P Ac C Ap). 

1309. 13 et 14 (A. 311): saec. XIII, 28X18.5, membr, 

voU. 2, foU. 725, coU. 2: Biblia (Ac ante P). 

1310. 15 (A. 238): saec.XIII, 29.5X20.8, membr, foll.401, 

coU. 2: Biblia (P ante Ac). 

1311. 16 (A. 439): saec. XIII, 23X15.8, membr, foU. 377, 

ooU. 2: BibHa (P ante Ac). 

1312. 17(A.516): BaecXIII, 18.8X11.4, membr, foU.577, 

coU. 2: BibUa (P ante Ac; Ap Laod). 

1313. 18 (A. 649): saec. XIII, 16X10.2, membr, foU. 666, 

ooU. 2: Biblid (P ante Ac). 

1314. 19 (A. 588): saec. XIII, 13.5X8.5, membr, foU. 635, 

coU. 2 : Biblia (P ante Ac). 

1315. 20 (A. 555): saec. XIII, 17X11.4, membr, foU. 612, 

coU. 2: Biblia (P ante Ac). 

1316. 22 (A. 117): saec. XII, 37.5X26.2, membr, foU. 288, 

coU. 2: Bom — Eph Gen Exod Lev Act Apoc Quh, 

1317. 25(A.110):8aec.IX-X, 37.6X28.5, membr, 

folL 277, coll. 2: pars V. T., Act Oath Apoc Pavl, 

1318. 27(A.644): saec. XIII, 17.2X11.5, membr, foll.320, 

coU. 2: pars F. T., Apoc Oath Fatd. 

1319. 28(A. 14): saec. XI, 35.2X26.5, membr, foU 177, 

col. 1 : Evv. 

1320. 29 (A. 165): saec. XI, 34.6X26.8, mem br, foU. 145, 

eol. 1 : Ikfv, [col. 1 : Evv. 

1321. 30 (A. 436): saec. XI, 21.8X12.4, membr, foU. 177, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1059 

1322. Rotomagi bibl. publ. 31 (A. 24): aaec. XI, 31.6X 19.5, membr, 

foU. 183, col. 1: Ew Paid, 

1823. 82(A.21):8aec.XII,33X26,membr,foll.l92,col.l:-fi:fW. 

1324 33 (A. 320): saec. IX, 27.5X18, membr, 

foll. 99, col. 1 : Paul. 

1325. 86 (A. 327): Mc cum glossa; — 64(A.62): Aci Caih 

Apoc c. gl.; — 66 (A. 268): loh c. gl.; — 83 (A. 64): JEvv c. gl.; 
— 84 (A. 80): Ew c. gl.; — 85—89 (A. 163.351.363.406.892): Mi 
c. gl. qainqne ezemplaria; — 90 — 92 (A. 116.114.161): Mi Me c. 
gl. tria exemplaria; — 93 (A. 880): Lc c. gl.; — 94 — 96 (A. 160. 
168.170): Lc loh c. gl.; — 97 (A. 260): loh Mc c. gl.; — 98 
(A. 441): loh c. gl.; — 99 (A. 130): Aei Oaih Apoc c. gl.; — 100. 
101 (A. 212.610): Aci c. gl. duo ezemplaria; — 102 (A. 442): Aei 
Apoc c. gl.; — 103—106 (A. 64.440.461): Paul c. gl,; — 106 
(A. 832): Faul OcUh c. gl.; — 107 (A. 534): OoUh c. gl.; — 108 
(A. 429): Apoe c. gl. 

1326. 8016(Leber.l): saec.XIII, 12.2X8, membr, foU.782, 

coU. 2: £iblta (P ante Ac). Cf Oat. (ut supra, p. 1080, ood. 773), 

Dip, II, p. 71. 

jg27 Rupellae (La Rochelle) bibl. publ. 569 (4156). 

' aaec.XII, 16.6X10.8, membr, foll. 653, coll. 2: Biblia (Evv 
P Ac C Ap); „ezplicit bibliotheca". Cf Oat, (ut supra, p. 1030, 
cod. 778), Dip, VIII, Parisiis a. 1889, p. 197.198. 
iqoQ Segoduni (Khodez) bibl. publ. 

* in 4, membr: loh oum glossa. Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1031, cod. 779), col. 411. Item axM(?) c. gl. 

.ortA Spamaci (flpernay) bibl. publ. 1. 

• saec. IX, 26.5X21, membr, foU. 178, col. 1, U. 23, 
auro scriptus: Ew, Cf v. cl. Bergenis (ut supra, p. 994, 
.gg^ Spinati (fipinal) bibl. publ. 15. |c od. 5), p. 382. 

' saee. XII et XV, in fol, membr: Biblia, Cf Oaialogue (ut 
supra, p. 1084, cod. 840), p. 403. 

1331. 79: saec. XII, in fol, membr: Aei Pa/uX Apoc. 

1332. 201:8aec.XI,infol, membrpurpur,foI1.26, auro8cr:ifc. 

l«m<l Telone Martio (Toulon) bibl. publ. 1. 

' a. 1442, 31.4X22.8, membr, foU. 333, coll. 2: Biblia (C 
ante P). Cf Oat. (ut supra, p. 1033, ood. 818), p. 883.384. 

TolosaeTectosagum (Toulouse) bibl. publ.lO (mut)147. 
^^^*- 166.113.117.124.400.461 (cf HaeneUus, cod. 779). 

in fol et 4 et 8, membr; pict: Bibliorwn octo ezemplaria. 

68* 



Digitized by 



Google 



1060 IX. DE VER8IONIBUS. 

1335. Tolosae Tectosagum (Toulouse) bibl. publ. 14: in fol, membr, 
yoll. 4: Biblia cum glossa. 

1336. 73.211. 268. 271(vet.).362.592:membr5t6/iort*m8exexx. 

1337. 272: in 8, membr: N, T. 

-gog Trecis (Troyes) bibl. publ. 27. 

Baec. XII, in fol, membr, voll. 5: Biblia. 

1339. 28: aaec. XII, in fol, membr, voll. 2: Biblia, 

1340. 48: saec. XIII, in fol, membr: JPaul cum oomm, item 

79.9a.l21.131.169.176.176.233.238.393.(431).463; — 81 : -Ew c. gl., 
item 82.120.183.261; — 263: Mt c. gl., item 666.1119.1216.1479; 

— 132: Mt Mc c. gl., item 220.484.648; — 623: Mc c. gl., item 
871.1040; — 747: Lc c. gl., item 760.932.1083.1214.2260; — 87 
Lc Joh c. gl., item 167.449.476.226.1029; — 1478: lok Mc c. gl. 

— 1023 bis: /oA c. gl., item 1039.1064.1092.1166.1181.1379.1411 

— 83: Act Oath Apoc c. gl., item 124.228; — 1409: Oaih Apoc 
c. gl., item 1597; -<- 1096: Oi^ c. gl., item 1132.1228.1481.1491. 
1606.1620; — 389: I^iul c. gl., item 393.512.626.803.880.1026; 

— 767: Apoe c. gl., item 934.1223.1662. 

1341. 67: saec. XIII, in fol, membr: Biblia 

1342. 101: saec. XIII, in fol, membr: Biblia, 

1343. 138: saec. IX, in fol, membr: Biw. 

1344. 149: saec. XIII, in fol, membr: Biblia. 

1346. 291: saec. XIII, in fol, membr: Biblia. 

1346. 468: saec. XII, in fol, membr, voll. 2: Biblia. 

1347. 482: saec. XII, in fol, membr, foll. 119: Ew. 

1348. 492: saec. XIII, in fol, membr, foU. 339: BibHa. 

1349. 577: saec. XIII, in fol, membr, foll. 326: Biblia. 

1350. 649:Baec.XIII,infol,membr,foll.l62:^<;t(aiMc.gl.). 

1351. 857: saec. XII, in fol, membr, foU. 117: Apoc Epp 

{Caih et Act c. gl.). 

1352. 886: saec. XII, in fol, membr, foU. 110: Evv. 

1353 960: a. 909, in fol, merabr, foU. 149: JBbi;. 

1354. 1025: saec. XII, in 4, membr, foU. 160: pars K T. 

loh Act Oath Paul. 

1355. 1027: saec. XIII, in fol, membr: Mt {loh c. gl.). 

1356. 1123: eaec. XIII, in 4, membr: ^t6/Ki. 

1857. — — 1299: saec. Xni, in 4, membr: Biblia. 

1358. — — 1382 : saec. XIII, in 4, membr : Paul les Oant Lam OcUh. 

1359. 1690: saec. XII, in 4, membr, foll. 177: N. T. 

1360. 1852: saec. XIII, in 8, membr, foll. 516: BibUa. 

1361. 1906: saec. XIII, in 8, membr, foU. 338: N. T. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1061 

1362. Treda (Troyes) bibl. publ. 2391: saec. XIII, in fol, membr, 
foll. 240: pare V. T., N, T. 

— thesauri cathedralis 2. 

saec. IX vel X, in fol, membr: Ew, 

1364. 3: saec. X, m 4, membr, foll. 74: loh Mt. 

4Qn^ Valentianae bibl. publ. 

in fol, membi^, voll. 5 : Biblia. Cf Haenelius (ut sapra p. 1031, 
cod. 779), col. 491. 

1366. : in 4, membr, voll. 3: £iblia. 

1367. : in fol, membr, voll. 2; pict: Biblia. 

1368. : in 8, membr; pict: Bibliomm duo exx. 

1369. : in 4, membr: I\mL. 

1370. : in fol et 4, membr: Ew tria exx. 

1371. : in 4, membr: Mt loh. 

1372. : in 4, membr; pict: Apoc. 

1^7H Valonii (Valognes) bibl. publ. 1. 

' saec.Xni, 22.8X15.5, membr, foU.524, coll.2: V.T.eiN.T. 
Cf Oatalague (ut supra, p. 1030, cod. 773), Dipartements JT, Parisiis 
a. 1889, p. 137. l>. t. et N. T. 

1374. 2: saec. Xlll, 86X23.5, membr, foll. 258, coU. 2: 

.Q«c Vesoli (Vesoul) bibl. publ. 5. 

* saecXIV, 15.8X10.9, membr, foll.522, coll.2: Biblia. Cf 
OiU. (ut supra, p. 1035, cod. 865), p. 405. 

1876 Vesontione (Besan^on) bibl. publ. XIII. e. 1. 

saec. XIII, in 4, membr: Biblia. Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1031, cod. 779), col. 78. 

1377. e. 2: saec. XIV, in fol, membr: Biblia. 

1378. e. 3: a. 1467, in fol, membr: Biblia. 

1379. e. 4: saec. XIV, in 4, membr, voU. 2: Biblia. 

1380. e. 5: saec. XV, in 4, membr: Bihlia. 

1381. e. 6: saec. XV, in 12, membr: Biblia. 

1382. suppl. 43: in fol, membr: Paul Act Apoc Evv Ps. 

\^9SK V^^^^^ (Vitry-le-Fran^ois) bibl. publ. 12 et 13. 

saec. XIII: Rom Oal cum glossa. Cf Oat. (ut supra, p. 1030, 
ood. 778), Dip. XIII, Parisiifl a. 1891, p. 16; — item 53: PauL c. 
gl.; — 65: Mt c. gl. 

1384. 76: saec.XIII, 17.4X11.7, membr, foU.391: Biblia, 

-OQ- Vindocini (Vend6me) bibl. publ. 1. 

* saec. XIII, 32X21.5, membr, foU. 434, coU. 2: Bvblia. Cf 
Oat. (ut supra, p, 1040, ood. 951), p. 396. 



Digitized by 



Google 



1062 IX. D£ VERSIONIBUS. 

1386. Vindocini (Venddme) bibl. publ. 2: saec. X, 33.2 
X23.8, membr, foU. 158: Evo. 

1387. 183: saec.XIII, 20X13, membr, foll. 169: pars T. T., 

Ew Act OcUh Apoe FatU. 

1888. 184: saec. XII, 21.5X12.5, membr, foU. 1—129: 

OcUh PatU Apoc. 

1889. 185: saec. XIII, 15.6X11.5, membr, foU. 210: para 

V. T., Ew Aci PatU Cath, 

Clerauuda. 

1890. ^^i^gii Wbl. gymnaau loflephini MS. 18* 

saec. Xni yel XIY, in 8, membr, foU. 600 [?], ooU. 2, U. 48: 
V,T, et N,T. Cf V. cl. losepbus Godehardiu MoUer, Naehrieht ikher 
die Bibliothck dea Ofmncmi losephini . . . [Programma], Ascaliiigii 
[Hildeeheim] a. 1876 [Prog?. 1876, num. 248], p. 7. 

. oQi Augustae Vindelicorum bibl. urbis MS. 4. 

' saec. XIV (a. 1390?), in 8, membr, foU. 571 : V, T. et N. T. 
Cf O. 0. Mczger, Oeachiehte der . . . JKreiS' und Stadtbibliothek in 
Augihurg^ Angfnstae VindeUoorum a. 1842. 

1892. MS.66:a.l521,infol,chart,voU.2,foll.746:F.r.eti\r.7'. 

1898. MS. 66: saec. XV, in fol, chart, yoU. 2, foU. 666: 

V. T. et N. T. 

1894. MS.92: BaecXV, infol, ohart, foU. 816: (V.T.et)N.T. 

1895. MS.l 80 : saeo. XV, in 4, chart, foU.283 : J\iui oum oomm. 

1396 ^^^^S^ biW. publ. A.I.5 (laeck. 206). 

' saec. IX, 47.6X34.6, membr, foU.420, coU. 2, 11. 50; 
pict: F. T. et N. T. Apocalypsi excepta. Deest lIoh5,8. 
lussu Alcuini scriptus. £ bibliotheca cathedralis Bam- 
bergensis A. 5. Cf Henricus loachim laeck, Besehreibung 
von . . . Handsehriftm . . . in der offenUichen Bihlioihek m 
Bamberg, Norimbergae a. 1831, p.VII— IX 32. 33, et 
V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 376. 

1897. A. I. 20 (laeck. 207): a. 1263, in fol, membr, foU. 425, 

coll. 2, U. 50: V. T. etN. T. E bibUotheca abbatiae Langheimensis. 

1898. A. 1. 1 (laeck. 208): saec. XIII, in fol, membr, fbU. 899 : 

V. T. et N. T.; Mach post Hest, deinde ut videtur Proph Aot Cath 
Apoo Paul Evv. E bibl. cathedr. Barab. A. 1. 

1899. A. I. 6 et 7 (laeck. 209): saec. XIII, in fbl, membr, 

voU. 2, foU. 887, ooU. 2, U. 40: V. T. et N. T. OUm Conr. Schalarii, 
archidiac. BaaileenslB. £ bibUotheca cathedralis Bamb. A. 6. 7. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. iM3 

1400. Bambergae bibl. publ. A. I. 9 (laeck. 211): saec. XIII, in fol, 
membr, foU. 495, eoU. 2, 11. 51; pict: V. T. et N, T, £ bibliotheca 
cathedr. Bamb. A. 9. 

1401. A. I. 10 (laeok. 212): saec. XIV, in fol, membr, 

foll. 488, coll. 2, 11. 48: F. T, et N, T, £ biblioth. Langbeimensi. 

1402. A.Ll9(Iaeck.214):8aec.XIII,in4,membr,foU.370, 

coll. 2, 11. 54: V. T. et N T. E bibHoth. cathedr. Bamb. A. 168. 

1403. A. I. 2--4 (laeck. 215): a. 1889, in fol, membr, yoU. 3: 

V. T. et N. T. Manu Conradi AUecis de Eggolsheim in ooenobio 
,,Keunkirchen am Brand" 8criptu8.'E biblioth. cathedr. Bamb. A. 2-4. 

1404. A. 1. 21 (laeck. 216): saec. XIY, in 8, membr, foU. 420, 

coU. 2, U. 51 ; pict: V. T. et N. T. E biblioth. Franciflcanomm Bamb. 

1405. A.L22(Iaeck.217):8aec. XIV,in8,membr, foU. 1516 

(?516), coU. 2, U. 50; pict: V. T. et N T. £ bibUoth. societatis lesu. 

A. II. 19 (laeck. 264). 

^^^** saec. IX, in 4, membr, foU. 231, col. 1, 11. 24: Im. 

E biblioth. cathedr. Bamb. A. 13. 

1407. A. IL 20 (laeck. 265): saec. XIII: Evv. 

j^^g A. I. 16 (laeck. 266). 

' saec. X, in fol, membr, foU. 165, col. 1, U. 28: Evv, 
E bibl. cathedr. Bamb. A. 10. 
^^^j A. n. 18 (laeck. 267). 

' saec. X, in 4, membr, foll. 205, col. 1, 11. 27: Ew. 
E bibl. cathedr. Bamb. A. 12. 

laeck. 268—273: exemplaria sez Mt cum glossa, saec XII et 
XIII; — 274 et 275: ezemplaria duo Le c. gl. 8aec. XII et XIII; 
— 276: Mc o. gl; — 277 et 278: Mc et loh c. gl. eaec. XIII; — 
279: /oA c. gL saec. XII; — 280 — 288 (of 311): lectionaria noyem 
ex evangelii8; — 292 — 295: ezemplaria quattuor Pavi; — 300 
— 303: ezemplaria quattnor Caih cnm glossa; — 304.308—310: 
lectionaria ez epistulis; — 311 — 313: ezemplaria tria Apoc. 
...^ Berolini reg. Lat Meermanus 1 (Phill. 1644). 

' saec. XII, tzt 42X28, membr, voU. 2, folL 295 et 266, 
coll. 2 : V. T. et N T. (Evv Paul Act Clath Apoc). Cf v. d. Valentinus 
Ro8e, Vencichnus der UUeiwuehen Handtchriften der konigliehen 
Biblioihek zu Berlin. Ereter Band. Die Meerman^Handsehriften 
des Sir Thovnas Phillippe, Berolini a. 1893. 

1411. 2 (Phill. 2001): saec. XIV, tzt lOX 7, mem br, foU. 451, 

coU. 2: V. T. et N T. jfoUV 108, coll. 2: N T. 

1412. 3 (Phill. 2003): saec. XIV, tzt 10.5X7, membr, 



Digitized by 



Google 



10«4 IX. DE VERSIONIBUS. 

1413. Berolini reg. Lat. Meermanus 5 (Phill.1659): saec.X, 
txt 30X23, membr, foll.126, coU. 2: iVopA Patt/(PhmHebr). 

1414. 8 (Phill. 1647): saec. XII, txt 28X17, membr, foU. 54, 

coll. 3: Oant Apoc. 

1415. '. 10(Phill.l648):Baec.XI,20Xl5,membr,foll.l44:J5:rr. 

1416. 11 (Phill. 1725): eaec. XIII, txtl5X6 (cum comm 

20X13), membr, foU. 143: Mt cum glossa. 

1417. 12 (Phill. 1649): saec. XIII, txt 17X16.5, membr, 

foll. 152, coll. 3: Lc com glossa. 

1418 48 (Plull. 1650) :8aee.X,txt 23X17, membr, 

foU. 148: Oath eum glossa Faul. 

1419. — Lat. theol. fol. 1: saec. IX vel X, 40X29.3, 
membr, foll. 128, col. 1, 11. 31 : Evv, Vir doctissimus mihique 
amicissimus Emestus de Dobschiitz, hodie privatim docens in 
universitate lenensi, excerpsit in meum usum catalogum 
Berolinensem vel etiam codices volvit. 

1419a. [ fol. 3: saec. X, in fol, membr, foll. 221 : Evl.] 

1420. fol. 4: saec. XV, in fol, membr, foU. 323, ooU. 2: 

V. T. et i\r. T. ; ordo est P Ac C. Olim in monasterio ordinis Prae- 
dicatoram Calcariensi. 

1421. fol. 5: saec. XIII, in fol, membr, foU. 864: V. T. et 

N. T. (Evv Ac C Ap Paul [Phm Hebr]). Codex dicitur manu filiae 
Ottonis II imperatoris in monasterio Gandersheimensi scriptus esse. 

1422. fol. 6: a. 1514—1517, in fol, membr, voU. 4: V. T. 

et N. T. 

1428. fol. 7: a. 1446, 32X20, chart, foU. 275, ooU. 2: N.T. 

(Ew P Ao C Ap). 

1424. fol. 8: saec. XIV, in fol, membr, foU. 635: BiUia 

(Ew Ac C Ap P [Phm Heb LaodJ). 

1425. fol. 9: saec. XIV, in fol, membr, foU. 233: BiUia. 

1426. fol. 15: sacc. XII, in fol, membr, foU. 355: Paul cam 

comm, item 16.352.446.447.448; — 287: Ew c. gl.; — 360: 
Mt c. gl.: — 191: Mc c. gl.; — 816: Lc c. gl., item 865; — 
422: Lc loh c. gl.; — 192: Paut c. gl.; — oct. 62: Apoc c. gl.; — 
fol. 497 : loh c. gl. 

1427 fol. 18: saec. X, infol, membr, fol. 165: Iatv. 

1428. fol. 25: saec. XI, in fol, membr, foU. 237: Evv. 

1429 fol. 62: saec. IX, in fol, membr, foU. 258: 

Bxblia (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. lOW 

1430. Berolini reg. Lat theol. fol. 63: saec. XV, in fbl, membr, 
foU. 176: N.T. 

1431. fol. 67: saec. XIII, in fol, membr, foU. 166: N. T. 

1432. fol. 70: a. 1464, in fol, membr, foll. 194: N. T. 

1433. fol. 72: saec. XIII, in fol, membr, foU. 197: BiUia. 

1434. fol 73: saec. XIV, in fol, membr, foU. 802: Biblia, 

1436. fol. 74: saec. XIV, 26.3X18, membr, foll.687: Biblia 

(Ew Ac C P [Phm Heb] Ap). 

1486. fo^. 90: saec. XII, in fol, membr, foU. 116: Apoc. 

1437. fol. 166: aaec. XIV, in fol, membr, foll. 144: N. T, 

1438. fol. 198: aaec. XIII, infol, membr, foU. 224: Pa/ui. 

1439. fol. 204: saec. XVI, in fol, chart, foU. 302: Bihlia 

„Gen— Act". 

1440. foL260: saec.X, infol, membr,foll.241: Fm. 

1441. fol.283: saecX, infol, membr,foll.l79: ^. 

1442. fol. 336: saec. X, in fol, membr, foll. 193: 

BMid ,Je8— Heb«. 

1443. fol. 359: saec.X, infol, membr, foll.121: Ew, 

1444 fol. 366: saecVin, 27.3X21, membr,foll. 94, 

coU. 2, 11. 23 : Favl (Phm Hebr). Fertur manu s. Liudgeri 
scriptus esse. 

1445. fol. 375: saec. XIII, in fol, membr, foU. 125, coU. 2, 

U. 24: Evv. 

1446. fol. 379: saec. XII, in fol, membr, foU. 544: Bihlia. 

1447. fol. 481: saec. IX— X, 31X24.4, membr, 

foll. 149: Bpp, 

1448. fol.494: saec. XIII: frgm PlBi*/; — fol. 519: saeo. XIII: 

frgm Calh Apoc. 

1449, fol. 606.506: a. 1470, in fol, chart, foU. 4 60: Biblia 

(Evv P [Phm Heb] C Ao Ap). [CkUhApoc. 

1460. fol. 619: saec. XIII, in fol, membr, foU. 2: frgm 

1451. quart 4: saec. IX, in 4, membr, foU. 164: 

Ew. Erasmus usus est hoc codice in editione N. T. altera. 

1452. — — quart. 5: saec. X, in 4, membr, foll. 196: Ew. 

1453. quart. 33: saec. XIV, in 4, membr, foU. 629: Biblia. 

1454. quart. 34: saeo. XIV vel XV: in 4, membr, foU. 561: 

Bihlia. 

1455. quart. 36 : saec. XIV, in 4, membr, foU. 344 : Biblia. 

1456. quart. 103: nec. XV, in 4, naBbr, ibU. 466: Biblia. 



Digitized by 



Google 



lOee IX. DE VEB8IONIBUS. 

1457. Berolini reg. Lat. theol. quart 139: saee.VII, m4, 
membr, foU. 145: Ew, 

1458. oct. 2: saec. XIII, in 8, membr, foU. 260: Ew. 

1459. oct. 3: saec. XIII, in 8, membr, foll. 682: Biblia (Evv 

P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1460. oct. 4: saec. XIII, in 8, membr, foll. 684: J9t6/ia. 

1461. oct. 6: saec. XIII, in 8, membr, foll. 599: Biblia, 

1462. oct. 6: saec. XIII, in 8, membr, foll. 629: Biblia. 

1463. oct. 7: saec. XIII, in 8, membr, foll. 667: Bihlia. 

Scripsit Albregardns Lombardus. 

1464. oct. 8: saec. XIII, in 8, membr, foll. 630: Biblia. 

1465. oct. 9: saec. XIV, in 8, membr, foU. 682: BiUia. 

1466. oct. 70: saec. XV, in 8, membr, foll. 528, coll. 2, 11. 53 : 

Biblia (Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). 

1467. oct. 106: a. 1227, in 8, membr: N. T. 

1468. oct. 121: saec. XIII, in 8, membr, foD. 491: N. T. 

1469. — — Diez fol. 58: saec. X, in fol, membr: Eov. 

1470. Biez fol. 65 : saec. XIII, in fol, membr : pars V. T., PaiU. 

1471. Biez oct. 36: saec. XII, in 8, membr: Biblia. 

^»2 Sonnae bibl. univ. 134a (Klette 263). 

' saec. XIV, in 4, membr, foU. 419, coll. 2, 11. 57: V.T.etN.r. 
Anno 1863 bibliothecae accessit ez legato Martini Aug. Scholzii 
(cf Bupra, p. 265). Cf Antonius Elette, Oatal. ehirographorum in 
bibl. aead. Bonnensi, fasc. 2, p. 66, in programmate quod dicunt 
academioo in diem 16 Oot. a. 1859. 
^ .-„ Breitenaviae MS. 1. 

' saec. ? , in 8, membr: V. T, et N. T. Cf lohannes Henr. a 
Seelen, Bibliotheea Breiienaviana^ Lubeciae a. 1 7 47, tom.3, pars 8, p. 243. 
AAnA CaroliHesycliiae(Carlsruhe) bibl. duc.Beichenau211. 

' saeo. IX, 24.5X16: Em mut Cf v. cl. Bergerus 
(ut infra, cod. 1479). p. 383. 
^ j_- Cizae bibliothecae coenobii, MS. theol. 5. 

' saec. XIII, 28X22, membr, foU. 144 : Evv, Cf v. d. Philippus 
Wegener, VerteicJmies der auf der Zeitzer Stiftebihliothek befind- 
lichen Handtehriften [Programma paschale], Cizae a. 1876. 
^ .-^ — bibl. canonicorum 4 olim 14. 

' a. 1423, 30.6 X 22, membr, foU. 321 : pars V, T., N. T. Cf v. cl. 
Fedorus Bech, Verzeichnies der aiten Hdndschriften imd Drueke in 
der Ihmherren-BibHothek tu ZeitZj Berolini a. 1881. 
1477. 5 olim 16 : saec. XV, 80.5 X 22, chart, foU. 258 : Sap Evv, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1067 

Colmariae (Colmar) bibl. publ. 

* saeo. LK, in 4, membr: Ew Paul, Cf Gustavus 
Haenel, CaUdogi etc, Lipsiae a. 1830, col. 141. 
1i70 ^l^^^ ecclesiae metaropolitanae 1. 

' saecIX, 50X35.5, membr, foll.382, ooll.2, 11.51: 
V. T. et N. T. Cf w. cll. Philippus laffS et Guilelmus 
Wattenbach, Eeekdae metropolitanae Colonierms codices 
manvscripH, Berolini a. 1874, et v. cl. Bergerus, HisUnre 
de la VtUgate . . ., Parisiis a. 1893, p. 379. 

1480. 2: saec. XIII, in fol, noembr, foU. 839: F. T. et N. T. 

(Ew Paul [Phm Heb] Act Cath Apoc). 

1481. 12: saec. XI, in fol, mcmbr, foll. 210; pict: Evo, 

1482. 13: saecIX, infol, membr,foll. 195;pict: Ew. 

1488. 14: saecX, in fol, membr, foll.215; pict: Ew. 

1484. 21.22.28.24.96: saec. XIII, in fol, membr: Me le loh 

Act Oaih Apoc Paul oiim gloflsa. 

1485. 25 : «aec. XII, in fol, membr, foll. 111 : ParU cnm gloasa. 

1486. 56: saec. IX, in4, membr, foll.139; pict: Ew. 

1487. 144: saec. X, in 4, membr, foll. 133: Ew (?). 

1488. 218: saec. XI, in fol, membr, foU. 217; uberrime pict: 

Evv. Ex dono lohannis Guilelmi Knott, parochi Heimerzheimensis 
(t 1872). 

M9A Confluentiae bibl. urbis M8. 1. 

' saec. IX vel X, in fol, membr, foll. 319, coll. 2, 
11. 42—45; pict: pars altera F. T., N. T. (Ew Act Cath 
Paul [Eph Laod] Apoc). Cf Emestus Dronke, Beiirdge 
zur Bibliographie . . . oder Merkwurdigkeiien der Oymnadalr 
und der stadtisehen Bibliothek zu Koblenz, pars 1, Con- 
fluentiae a. 1837, p. 85—91. 

1490. MS. 2 [anno 1852 scripsit Dronkius „2 et 8"]: a. 1281, 

in fol, membr, vol. 2, coU. 2, U. 39: F. T. et N. T. (Ew Paul Act 
Cath [Apoc ?]). Simon, decanns Mognntinas, librum scripsit. 

1491. HS. 3: a. 1402, in 4, membr, foU. 411, coU. 2, U.47: 

F. T. et N. T. (EvT Panl Act [Cath Apoc ?]). lohannes de Northeim 
librum Moguntiae scripsit. Dronkius yero ipse, Ueber die Oyrnnaaial- 
bibliothek. . . Confluentiae a. 1852, hunc codioem signo B nominayit 
et ab alio quam lohanne Ulo scriptum ease siuspicatur. 



Digitized by 



Google 



10«8 IX. DE VERSIONIBUS. 

li<l^ Donaueschingae bibl. principis 177 (L. 8). 

' saec. XIII, in 4, membr, foll. 490, coll. 2: V, T. et iV". T, 
Manu Cambii de Vicentia. Cf v. d. K. A. Barack, Die Handschriften 
der fur8Uich'FvLrtienbergi9chen Biblioihek zujDoriauexcAin^en, Tubingae 
a. 1865. IT. T et N. T. 

1498. 178: saec. XIV, in 8, membr, foU. 875, coll. 2: 

1494. 188: saec. XV, in 12, membr, foll. 218: N. T. 

1495. 203 et 207 : Evl-, — 199 et 208: Apl. 

llQfi Dresdis bibl. reg. A. 47. 

* saec. XV, in fol, membret chart (?), foU. 520, coU. 2: Biblia; 
Col Laod; Phm Heb; Paul Act; 1.2 Pet ante lac ? ; inest Hermae 
pastor. Cf y. cl. Franciscus Schnorr de Carolsfeld, Katalog der 
Handschrifien der koniglichen bffenUichen Bihliothek zu Dresden, 
Yol. 1, Lipsiae a. 1882, p. 10. 

1497. A. 64: saec. XI, in fol, membr, foll. 190: Evv. 

1498. 63: saec. X, in fol, membr, foll. 137; pict: E&v, 

1499. A. 67: a. 1418, in fol, membr, foll. 851, coll. 2: BibUa. 

1500. A. 86.87: a. 1453, in fol, membr, voll. 2: Biblia. 

1501. A. 94: saec. XII, in fol, membr, foll. 154; pict: Ew. 

1 502. A. 1 34 : saec. XIV, in 4, membr, foU. 423, coll. 2 : Biblia. 

1503. A. 179: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

1504. A. 188: saec. XV, in 4, membr, coU. 2: Biblia. 

1505. A.197:saec.XIII,in4,membr,foll.392,coll.2:.B*6«a. 

1506. A. 201: saec. XIV, in 4, membr, coll. 2: Biblia. 

1507. A. 202: saec. XIV— XV, in fol, membr, ooU. 2: Biblia. 

i^A8 Erfordiae Amplonianus Oct. 18. 

* saec. XIII, in 8, membr: V. T. et N. T. Cf v. d. Quilelmus 
Schum, Besehreibendes Verzeichniss der Amphnianischen Hand- 
echriften-Samirdung tu Erfurt, Berolini a. 1887. 

1509. Oct. 19: saec. XIII, in 8, membr: V. T. (eiN. T.?). 

1510. — — Quart. 76: saec. XIII, in 4, membr: Mc cum comm. 

1511. Quart. 78: saec. XII, in 4, membr : Me loh cum comm. 

1512. Fol. 54: saec. XIII, in fol, membr: Lc loh c. comm. 

^-^„ Erlangae bibl. univ. M8. H. m. 490 (Irmischer. 121). 
' saec. XII, in fol, membr, foU. 393, coU. 2, U. 53 ; pict: V. T. et 
N. T. (Ew Act Cath Apoc Rom PhU Col Thess). Cf v. cl. loh. Con- 
radus Irmischer, Handschriften-Kalalog der koniglichen UniversitatS' 
Bibliothek tu Erlangen, Franoofurti ad Moenum et Erlangae a. 1852, 
p. 19.20. 

1514. (Irmi8cheril22— 124):saec. XIV— XV, infol,membr, 

voU. 3: (nonnulla ez V. T.) Act Caih Apec. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. IW% 

1515. Erlangae bibl. uniy. (Irmischeri 128—129): saec. XII, in fol, 
membr, yoll. 2: (nonnnlla ez V, T.) Ael OoUh, 

1516. (Irmiflcheri 131): saec. XIV, in fol, membr: (multa 

ex V. T.) N. T. „U8que ad Ep. ad Hebr." 

1517. (Irmischeri 141): saec. IX, in fol, membr, 

foU. 1251/2, coU. 2; pict: Epv. 

1518. (Irmischeri 169): saec. XV, in fol, membr, foU. 113: 

Act cnm glossa. *^ 

1519. (Irmi8cheri231): saec. XIV, in fol, membr, foU. 476 : 

V. T. et If. T, Olim regis Matthiae Corvini, qui codicem biblio- 
thecae Budensi dono dedit. 

1520. (Irmischeri 260) : saec. XI, in 4, membr: MaU cum 

glossa. CfPfeifferus (ut inte, cod. 1525 [467]), p. 25, qui lectiones 
pancas variaa dat. 

1521. — — (Irmischeri 276): saec. IX vel X, in 4, 
membr, foll. 118: Ew. 

1522. (Irmischeri 278): aaec. XI: Oath cum glosaa. 

1523. (Irmischeri 282): saec. XII, in 8, membr, foU. 507: 

V. T. et N. T. 

1524. (Irmischeri 428): saec. XI et XII: Apoc cum gloBsa. 

1625. — — (Irmischeri 467): saec. IX, in fol, membr, 
foU. 164, col. 1, 11. 25: Ew; desunt Mt 1,1- 2,14 Mcl,l 
— 16. Cf lohannes Ludovicus Hocker, Bibliotheca Heih- 
hronnenm, Noribergae a. 1731, p. 2, cod. 4; Augustus 
Pridericus Pfeiffer, Beytrdge zur Kenntnisa alter Bucher 
und Randschriften. I, Curiae Varisorum (Hof) a. 1783, 
p. 1-32. 

1526. (Irmischeri 525.526): saec. VIII vel IX, 

in 4, membr, voU. 2, foll. 147: Ew. 
1527. — — (Irmischeri 588): saec. XIII, in 8, membr, 
foU. 568: F. T. et N. T. Textum a textu Vulgatae multis 
locis dissentire testatur Irmischerus nisus libro I. Bar- 
tholomaei Riederer, Nachrichten zur Kirchetv-, Getehrten- und 
Buehergeschichte, AltdoriSae a. 1766, vol. 3, p. 126—149, 
ubi lectiones variae nonnuUae dantur. 

1628. (Irmischeri 610.611): saec. XIV, in fol, chart, voU. 2, 

foU. 668, coU. 2: V. T. et N. T. (Ew Paul [Phm Hebr Laod] Act 
Cath Apoc). 



Digitized by 



Google 



1070 IX. DE VERSIONIBUS. 

1529. Erlangae bibl. nniv. (Irmisoheri 618.613): 8a«c. XY, in fol, 
chart, voll. 2, foll. 781: V, T. et N, T. 

1530. (Irmischeri 828.829): saec. XV, in fol, chart, voll. 2, 

foU. 460V,: V. T.etN. T. 

--o^ Francofiirti ad Moenum bibl. gymnasii VI, 1, a et |3: 
' saec. XII: frag /oA 7,10— 31. 

^-^ Francofiirti ad Moenum bibl. publicae. 

saec. ? , in fbl, membr: Aet Calh Apoc Imc cum glossa. 
Cf loh. lac. Lucius, Cat. bibl. pub. Moeno-FrancofurUntiSy Fitmoo- 
furti ad Moenum a. 1728, paginarum Beries altera, p. 442. 

1588. saec. ? , in fol, membr: V. T. et N. T. 

1584. saec. ? , in 8, membr, V. T. et N. T. 

1535. Francofiirti ad Oderam, oHra univ. Arch. 1. 4: Biblia. 
Cf lohannes Christoph. Beckman, Memoranda Franeofurtana 
. . . Francofiirti ad Oderam a. 1676. 

1586. Arch.I.21: Biblia. 

1R^7 ^""^^^8^ Saxoniae bibl. scholae MS. (1 apud Hecht.). 
saec. XIV, in fol, membr, voll. 10 (?): multa ez V. T., HcUt 
Mc (f) Paul cum glossa. Olim fratrum minorum Fribergensium. 
Cf FridericuB Aug. Hecht, LiUerariache NachHcht von einigen Ednd- 
schriften. . . in der Preyberger Schulbibliothek . . . Fribergae (a. 1803). 

1588. 3: saec. ? , in fol: V. T. et N. T. 

1589. 4: saec. XV, in 4, voU. 3: F. T. et N. T. cum comm. 

1540. 6 : 8aec. XV, in 4 : N. T. cum comm. 

1541 ^^^ "^^^* ^' ^' ^^^' ^^^' 

' saec. XIII, in fol, membr, foll. 404, ooll. 2 : V. T. et N. T. 

(Paul [Phm Heb] Act Cath Apoc Evv). Cf I. Valentinus Adrian, 
Oatalogue codicvm mse. bibliothecae academicae CfissensiSf Franco- 
fiirti ad Moenum a. 1840, p. 197.198. 

1542. B. G. XV. 2: saec. XV, in fol, chart, foll. 476, 

ooll. 2: V. T.etN. T. 

1543. B.G.(3)31: saecXIII, in fol, membr, foll.250: Etfv. 

1544. B. G. (3) 23: saec. XIII, in fol. membr, foll. 159: 

Paul (Phm Hebr). 

1545. B. G. XV. 77: saec. XV, in fol, chart, foll. 289: 

Paul (Phm Hebr). 

^' Ma Gothae bibl. ducalis 1 et 2. 

saec. ? , in fol, membr: V. T. et N. T. Cf Emestus Salomon 
Cyprianus, Oataiogus codicum manuscriptorum bibliotheeae OothanaSf 
lipsiae a. 1714. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) lATINAE. 1071 



1547. Gothae bibl. ducalis 3: a. 1391, in fol, membr: V. T.etN. T. 

1548. 4 et 5: in fol, membr: V. T. et N. T. 

1549. 6 et 7: in fol, membr: V. T. et N. T. Duo exemplaria. 

1550. 8: a. 1292 (?), in fol, membr: V. T. et N. T. 

1551. 17: in fol, membr: Evv. 

1552. 18: in fol, membr: Paul. 

1553. 36: in fol, membr: Ew. 

1554. — — 37: in fol, membr: Ml cum glossa. 

1555. — — 41: in fol, membr: Piiul cum glossa. 

1556. 42: a. 1456, in fol, membr: PatU cum glossa. Con- 

tinetne MS. 43 textum Paul? 

1557. — — 44: in fol, membr: Paul cum glossa. 

1558. 46: in fol, membr: Apoc cum gloesa. 

1559. — — 47: in fol, membr: Apoc cum glossa. 

1560. MS. chart, fol. 2: a. 1462: V. T. et N. T. 

1561. MS. chart, fol. 20: Ew. 

1562. MS. membr, min. 1: V. T. et N. T. 

1568. MS. membr, min. 2: V. T. et N. T. 

1564. M8. membr, min. 4: V. T. et N. T. 

1565. MS. membr, min. 14: Ew. |cum gloasa. 

1566. MS. membr, min. 15—19: Mt Mc loh Oath Apoe 

^-^- Gudferbyti bibl. ducalis, 4 Helmstadienflis (Heine- 
mann. 4). 
a. 1287-— 1295, 49.5X35, membr, foll. 275: Oath Apoc Pbiul 
(Phm Hebr; Phil et Laod maior pars desunt) Evv. Cf v. cl. Otto 
de Heinemann, Die Handachriften der henoglichen Bibliothek zu 
Wo\fenhuUel.L Die Hdmstedter Handachriften I, Guelferbyti a. 1884. 

1568. 22 Helmgt. (Heinem. 25): a. 1474, 40X28, chart, 

foll. 409: (cum Heincm. 24) V. T. %% N. T. (Evv Paul [Phm Hebr] 
Act Cath Apoc). 

1569. 53 Helmst. (Heinem. 60): saec. XI, 35X22, membr, 

foll. 201: Apoc Oath Act et varia ex V. T. 

1570 65 Helmst (Heinem.80): a. 1194, 33X22.5, 

membr, foll. 181; mirabiliter pict: Ew. Heinemannus in 
catalogo suo (I, 1, a. 1884) &csimile dat; cf etiam 
C. P. C. Schonemann, Hunderi Merhumrdigkeiten d. herzgl. 
BibL zu Wolfenb. Hanoverae a. 1849, num. 45, p. 36—38. 

1671. 201.202 Helm8t.(Heinem. 284.235): saec.XV, 30X20.5, 

chart, ooll. 2 aed N. T. col. 1 : V. T. et N. T. (Evv Apoc 1.2 loh lud 
Paul [Tit Hebr; deestne Phm?] lac 1.2 Pet Act). 



Digitized by 



Google 



1072 IX. D£ YERSIONIBUS. 

1572. Guelferbyti bibl. ducali8 321 Helmst. (Heinem. 356): 
saec. X, 28X19, membr, foll. 174: Ew, MS. 365 Helmst 
(Heinem. 400) continet folium ex Mt cap. 27, ut videtur 
saec. X. 

1573. 425 Helmst. (Heiaem. 460) :8aec.XIII, 21X20, membr, 

foU. 127; pict: Evv. 

1574. 426 Helm8t(Heinem.461):8aec.X, 28.5X20, 

membr, foll. 171; mire pict: Ew» Heinemannus exhibet 
facsimile, CaJt. I, 1, p. 332. 

1675 427Helm8t(Heinem.462): saec.X, 25.5X18.5, 

membr, foll. 19: Ew, 

1576. 447Helm8t.(Heinem.482):Baec.XII,28X19.5,membr, 

foll. 162: Mt Mc Lc cum comm. 

1577. 557 Helmst (Heinem.606): 8aec.XV, 21.6X16, chart, 

foll. 271: Evv Paul (Thess Laod et Phm Hebr) Act Cath Apoc. 

1578. 603 Helmst (Heinem. 651): saec. XY, 22X16, chart, 

foll. 109: Apoc l,SIoh fragm Lc lac 1,2 Pet Sloh et varia ex V, T. 

1579. 1110Helm8t.(Heinem.l217):8aec.XIII— XIV, 17X13, 

membr, foll. 252: Ew, 

1580. 1152 Helmst (Heiuem. 1260): saec. XIV, 16X11.5, 

membr, foll. 236: V, T, et N, T, (Evv Paul Act Cath Apoc 1—3). 
1581. — — 1160 Helmst. (Heinem. 1268): a. 1418, 16.5X10.6, 
chart, fbll. 311: Ew PatU (Tit Hebr; deestne Phm?) QUh Act Apoc. 

1582. 1332 Helmst. (Heinem. 1446): saee. XIV, 16X12, 

membr, foU. 892: V. T, et N. T. (finem tenent Apoc Act). 

1583. 1338 Helm8t.(Heincm. 1447): saec. XIV, 14.6X10.5, 

membr, foU. 438: V, T et N, T. 

1584. 1334 Helm8t.(Heinem.l448): saec. XIV, 17.6X12.6, 

membr, foll. 377: V, T. et N. T, 

1585. 1336 Helmst. (Heinem. 1449): saec. XIV, 17X12, 

membr, foll. 418: V,T,eiN, T, 

1586. A.d.Angu8teuflfol.(Heinem. 1669;: saec. XIII--XIV, 

47.5X34, membr, foU. 261, coll. 2: Evv Paul (Phm Hebr) Apoc 
Cath Act. 

1587. 1. 3. 1. Aug. fol. (Heinem. 1683): a. 1316, 42.6X30, 

membr, foU. 317: V. T. et N. T. (Evv Paul |Phm Hebr] Cath' Act 
Apoc). 

1588. 7 6. 2. Aug. fol. (Heinem. 2062): iaec, XIII, 33.7X24, 

membr, foll.471, coll.2: V. T. ei N. T, (Ew Paul [Phm Hebr] Act 
Cath Apoc). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAIiES. (1.) LATINAE. 1073 

In bibliotheca Guelferbytana insuiit codiceB alii multi 
nondum in catalogum adsumpti. 
^- j.^ Halberstadii bibl. g^rmnasii cathedralis 1 et 2. 

' saec. XIII, 54X87, membr, voll. 2, foU. 281, coll. 2; pict: 
V. T. (exceptis Ps) Paul Apoe Cath Au, Cf v. cl. G. Schmidt, Die 
HandtchrifUn der Oyinnasial-Bibliothek. (hterprogramm , Halber- 
stadii a. 1878, p. 8—38. 

1590. 28: saec. XIV, 22X16, membr, foll. 829: V.T.etN.T. 

1591. 29: saec. XV, 31X22, chart, voll. 2, foU. 269.268: 

V. T. et N. T. (Evv Paul Act Cath Apoc). 

1592. 38: saec. XII— XIII, 24X16, membr, foll. 62 (praece- 

dunt alia in foU. 73): Aet cum glosaa. 

1593. 45: saec. XV, 81X22, chart, foll. 434: Evv (loh Ht 

Lc Mc) Epp Aet Apoc. 

1594. 46:saec.XI, 29X21,membr, foU. 161: J^ (MMLI). 

1595. 47: saec. XII— XIII, 25.6X17, membr, foU. 107 

(171): Matt cum glossa. 

1596. 48:8aec.XIII,28Xl6,fnembr,foll.l08:irccumgloflfla. 

1597. 49: aaec. XV, 21X14, chart, foll. 176(889): Etfv 

cum gloBsa. 

1598. 60: saec. XIII, 26X18, membr, foU. 60: loh cum 

glossa. Erantne codices 47.48.60 olim inter se coniuncti? 

1599. 51: saec. XII— XIII, 27X16, membr, foU. 48: Oath 

cum gloBsa. 

1600. 52: saec. XV, 22X16, chart, foU. 216(288): Ptiul 

cum gloflaa. 

^^^. Hamelae bibl. gymnasii urbis MS. ? . 

* flaec. ? , 28X20, membr, foU. drc. 160: Evv. Cf v. cL 
Bachof, IHe HaudeehrifUn und dlteren Drucke der GifmnaHal- 
hibliothek [Programma paschale], Hamelae [Hameln] a. 1876, 
p. 4—6. 

1«02 H*°o^®^6 bibl. publ. M8. 1. 

* saec. XIV, in 8, membr, foU. 619, ooU. 2: V. T. et N. T. 
Ex libris Gerardi Molani, abbatis LuocenfliB. Cf v. cl. Eduardus 
Bodemann, Die Handschriften der kdniglichen offerUlichen BibUothek 
zu Hannover, Hanoverae a. 1867. 

1603. MS. 2: saec. XIV, in 4, membr, foU. 488, coU. 2: 

V. T. et N. T. 

1604. MS. 3: saec. XIII et XIV, in 4, membr, foU. 821: 

V. T. et N. T.; desunt Rom — Col 2. Olim abbatis Gerardi Molani, 
qui Ubrum a Clamore „von dem Buach'' acceperat. 

TiscHBHDORP, N. T. ed.8. 69C 



Digitized by 



Google 



1074 IX. D£ YEBSIONIBUS. 

1605. Hanoverae bibl. pnbl. MS. 4: saec. XIII, in 4, membr, 
foU. 418, coU. 2: F. T. et N. T. 

Herbipoli (Wiirzburg) univ. Mp. th. f. 61. 
^^^^* saecVni: Mt Olim cathedralifi. V. cl. Georgius 
Schepss amicissime me de codicibus Herbipolitanis certiorem 
fecit Cf Schepesius, Die aUesten EmngdienJiandschriften 
der Wwnburger Universitdtsbibliothek, Herbipoli a. 1887, et 
V. cl. K. Koberlinus, Eine Wurzburger Emangelienhand' 
schrifi,.,f Augustae Vindelicorum a. 1891. 

1607. Mp.th.f.65:8aec.Vni:JE;iw. Olim cathedralis. 

1608. Mp.th.f.66:saec.Vin:^. Olim cathedralis. 

1609. Mp.th.f. 67: saec.VH exeuntis: Ew. Olim 

cathedralis. 

1610. Mp. th. f. 68: saec. VI: Ew, Dicitur fuisse 

sancti Burkardi Herbipolitani. Olim cathedralis. 

1611. — — Mp. th. q. l:'saec. IX: Ew. Olim cathedralis. 

1612. — — Mp. th. q. la: saec.VI: Ew. Dicitur fuisse 
sancti Ealiani, Francorum apostoli. Olim cathedralis. 
1612 a. lenae bibl. univ. MS. Elect theol. fol. 3: saec. X, 
27.1X22.7, membr, foU. 128, 11. 24: Ew. 

1612 b. 5: saec. XIV, 44X30, membr, foU. 127, ooU. 2: 

N, T. (E P Ap C Ac) ; — 7-11 : a. 1481, voU. 5 : Biblia; — 18 : saec. XV, 
48.6X35, membr, foll. 206, coll. 2, U.38: pars V, T., Evv; — 15: 
saecXIV, 46X33, membr, foU. 224, coU. 2, U. 27: ProphPaulAel 
Apoe Itr. Notitiam homm codicum debeo v. cl. Emesto de Dobechutz. 
^«^„ Lipsiae bibl. univ. 1.2. 

' saec. XV, in fol, membr, voU. 2, foU. 408 et 453: BiMa, 
Scriptus manu Martini dicti Kortzeck. OUm Numburgensis. 

1614. 3: saec. XIV, in fol, membr, foU. 496, coU. 2: BiJUia 

(Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). Matthaeii 6 in Apoc; cf eius Apoe 
(ut supra, p. 249), p. 229—238 et lectiones p. 310—834; vide supra, 
p. 992, cod. lips. 

1616. 4.6: saec. XV, in fol, chart, voU. 2: Bi6«a. 

1616. 6: saee. XV, in fol, membr, foU. 477: BQitia, 

1617. 7: saec. XIV, in 4, membr, foU. 603: Bihlia, Olim 

CeUae sanctae Mariae. 

1618* 8: saec. XIV. in 12, membr, foU. 591: BiJblia, 

1619. 9: saec. XIII, infol,membr,foU. 311: pars r.r.,J^.r. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 107$ 

1620. Lipsiae bibl. univ. 29: saec. XV, in fol, chart, foll. 260: 
pars V. T.y N, T, Anno 1490 fuit lohannis Klene de lobow (sic I). 

1621. 80: saec. XIII, in fol, membr, foll. 172: pars V. T,, 

N. T. exc. Act. 

1622. 31: aaec. XIII, in fol, membr, foll. 156: N. T. (Evv 

P [Phm Heb] Ac Ap C). Matthaeii 5 in Apoc (ut supra, cod. 1614). 

1623. 32: saec. XIII, in fol, membr, foU. 171: N. T. (Evv 

P Ac C Ap). 

1624. 33: a. 1408, in fol, chart, foll. 132: N. T. (Evv P Ac 

C Ap). Scriptus „in domo decani hradisoensis et plabani in Sobotka 
ecdesiae s. Mariae Magdalenae . . . per Nioolaum sacerdotem de Bor'^ 

1625. 36: saec. X vel XI, in 4, membr, foll. 139: 

Act Apoe lae 1 Pet 1,1 — 4,3. Inest nomen Windolfi abbatis. 
Olim ecclesiae Pigaviensis. 

1626. 74: saec. XIII, in fol, membr, foll. 176: Ew cum 

gloesa, item 76.76a.8l; — 78: Mt c. gl., item 79; — 80: Mt Me 
c. gl., item 82; — 83: Me c. gl.; — 84: Mc loh c. gl.; — 86: Lc 
c. gl., item 86; — 87: Lc loh c. gl.; — 88: Lc Act c. gl.; — 
90: Act Oath Apoc Hioh c. gl.; — 91: Pavi c. gl., item 92-93.94. 
(163); — 95: Calh c. gl., item 96.316; — 97: Apoc c. gl., item 
1264b(?). 

1627. 76:Baec.IXvelX,in4,membr,foll.223:^. 

1628.* 89: saec. XIII, in fol, membr, foll. 248: Act Cath 

Apoc Paul (Phm Heb) (cum glossa?). Matthaeii 4 in Apoc (cf supra, 

cod. 1614). 

1629 I^^i^^^urgi S' Michaelis MS. 88.89.90. 

saec. XlvelXII, in 4, membr, uniuscuiusque foU. 160: Evv 
tria exemplaria. Manibus abbatis Riddagi, monachi Eaduvii Basani, 
monachi cuiusdam anonymi scripti sunt hi codices saeculis XI (X ?) 
— XII in monasterio s. Michaelis (anno 966 fundato). De his 
codicibus cf Adolfus Martini, Beitrage zur KenrUnits der Biblwthefc 
des Klostere St. Miehaelis in Ltineburg, Luneburgi a. 1827, p. 1. 
2.68 — 70.112,.qui Gebhardi librum laudat: Dieeertaiio eectLlaris de 
re literaria coenoHi a. Michaelie, Luneburgi a. 1766. 
1 fi «Ift Magdeburgi gymnasii cathedralis MS.60, foll. 109— 1 55. 
' saec. XV, 30.7X22, chart: MaU cum glossa. Cf v. cl. 
Dittmarus, Die Handachriften und alten Drucke dea Dom-Qymna' 
aiuma, Magdeburgi a. 1878, p. 86. 

1681. MS. 237: saec. XIII vel XIV, 29.8X20.9, membr, 

foll. 1^166: Paul (Phm Heb); folL 166—187 continent comm 
in Paul. 

69» 



Digitized by 



Google 



1076 IX. DE VER8IONIBU8. 



1682. Magdeburgi gymDasii cathedralis MS. 275: saecX, 
29.4X21.3, membr, foll. 226, U. 22: Eov, Olim cano- 
nicorum Walbeccensium. Cf v. cl. Dittmarus, Verzeichniaa 
der dem Dtm^Oymncmum m Magdeburg gehorenden Hdnd- 
schriften, Magdeburgi a. 1880 [Progr. 1880, num. 199], 
p. 99—101. 

Mayhingae principis Oettingen-Wallerstein. 

* saecVIIE: Ew. Codex Anglosaxonicus. Cf v. cl. 
Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 393, et v. cL 
Guilelmus Wattenbacb, Anaeiger Jur Kunde der devi&chen 
V(yrzeU, Norimbergae a. 1869, col. 289. 

ifim Marburgi bibl. imiversitatis D. 2. 

saec. XIII, in 4, membr, foll. 159: loh et Mc cam glossa; 
insunt alia yarii argnmenti. Olim s. Mariae Virginis de Aulesbarg. 
Gf Caroli Frider. Hermann Oataloffus (in diem academicum 20 Aug. 
1838), Marburgi a. 1838, p. 13.14. 

1635. D. 3: saec. XIII, in fol, membr, foD. 167: FlattU 

cum glossa. 

16H6 ^®^ (Metz) bibl. publ. 

* in fol, memhr: Biblia. Cf Haenelius (ut supra, p.l031, ood. 779), 
ool. 216. Hic yidetur esse codex Mett. 7 apud Bergerum: saec. IX, 
45X33, membr, coll. 2, 11. 40: pars V. T,, N. T, Cf v. cl. Bergenis 
(ut p. 994, cod. 6), p. 393. 

1687. : in 4, membr: Biblia. 

1638. : saec. XV, in fol, membr: Biblia. 

1689. — — : in fol, membr: Ew. 

1640. : in fol, membr: Paul Act. 

1641. : saec. XII, in fol, membr: Mt cum comm. 

1642. : in 4, chart: Evv. 

1648. — — : saec. XV, in 4, membr: Apoe cum comm. 

1644. : in 8, chart: Ew. 1645. in 4, membr: Lc. 

1646. : in 4, membr: Evv, 

^«.- Monaci bibl. reg. Lat. 47. 

saec. XIV, in fol, membr, foll. 572: Biblia. Cf w. cll. 
Carolus Halm et Georgius Laubmann, Catalogus codieum Latiinorum 
bibliothecae regiae Monacensit^ Monachii a. 1 8 6 8 — 1 88 1 . ( Cai. eodd. 
vies. bibl. reg. Mon. III, 1— IV, 4). 

1648. 335: Le cum gloesa; — 2587: Apoe c. gl.; — 

3099: Paulc.gl.; — 3078: N.T.c.gl; — 3706: Oath Apoce.gh; 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 10T7 

— 8707: Oath c. gl., item 3738.4698; — S720: loh c. gl.; — 3733: 
Apoec.gl.] — S748:Po«/c.gl.; — 3816:Xcc.gl.; — 3820: ifc c.gl.; 

— 8836: Lclohe.gl.; — 3839: PatU c. gl., item 4666.6676.6216. 
14168.14327.16006.17042.17043.17626.18631 M8682V21216.21667. 
22228; — 4668: Apoe c. gl., item 12647.14109.18664.19104.22268; 

— 4676: Mt Mc loh c. gl.; — 4678: Biblia c. gl.; — 4679: Mi Mc 
c. gl.; — 4698: Oath c. gl., item 22274; — 6622: loh c. gl., item 
13077.22281; — 6206: Jf^ c. gl., item 18069.14363.14466.14607. 
17044.22028; — 6213: Jtfb c. gl., item 14262; — 6234: Caih loh 
c. gl.; — 7620: Lc c. gl.; — 7626: Apoe PoaU c. gl., item 7627; — 
9646: Pavl Cath c. g\,\ — 10026: Mt Lc c. g\.\ — 10027: loh Lc 
c. gl.; — 12248: PauL Cath Apoc Aet c. gl.; — 14306: N. T. c. gl.; 

— 14433: lohc.gh, item 19126; — 18318: Epp Mt c. g\. 

1649. Monaci bibl. reg. Lat. 367: saec. XIV, in 4, membr, foll. 366: 
BibUa. 

1650. — — — 828: saec. XI, in fol, membr, foll. 307; pict: Ew. 

1661. 836: saec. XrV^in4, membr, foll.420; pict:^i6/ia. 

1662. 926: eaec. XIV, in 8, membr, foll. 471: Biblia. 

1653. 2747: saec. XV, in fol, chart, foll. 168: Biblia 

„in8olIto libromm ordine". 

1654. 2764: aaec. XV, in 8, membr, foU. 597: Biblia. 

1665. 2821: saec. XV, in 8, membr, foll. 9—17: e Tim 

Tit 1 loh lud. 

1656. 2880: saec. XV, in fol, chart: Apoc. 

1^57, 2936: a. 1460, in fol, chart, foll. 482: Biblia. 

1658. 2962: saec. XV, in fol, chart, foU. 236: Evv. 

1659. 8242: saec. XV, in fol, chart, foll. 239: N. T. 

J^^O, 3301: saec. XII, in fol, membr, foU. 284: Biblia. 

Xggl, 3723: a. 1432, in 4, membr, foU. 140: Evv. 

1662. 8811: saec. XIV, in fol, membr, foll. 466: Biblia. 

1663. 8744: saec. XIII, in fol, membr, foll. 98: Mt. 

1664. 3837: saec. XV, in fol, membr, foU. 366: Biblia. 

1665. — 3901: saec. XI— XII, in fol, membr, foU. 236: 

Bihlia, „Liber enormis magnitudinis a. 1241 ab Hanrico protonotario 
ducis Bavariae ecclesiae [cathedrali AagnBtanae] dono datus est." 

1666 4451: saec. IX, 30.5X21, membr, foU. 155: 

Ew. Olim Bambergengis. 

\^^1, 4462: saec. XI, in fol, membr, foU. 203; pict: Ew. 

1668. 4468: saec. XI, in fol, membr, foll. 276; pict: Ew. 

\%^%, 4464: saec. XI, in fol, membr, foU. 267; pict: Ew. 

1670. 4484: saec. XIV, in 4, membr, foll. 624: BvUia. 



Digitized by 



Google 



1078 IX. DE VERSIONIBUS. 

1671. Monaci bibl. reg. Lat. 4501: a. 1446, in fol, membr, foU.351: 
Biblia, 

1672. — — — 4566: Baec. IX — X, in fol, membr, 
foU. 193: Em. 

1678. 4577: saecVIII— IX, in fol, membr, 

foU. 95: Paul epistulae quindecim. Cf v. cl. Bergerus 
(ut supra, p. 994, cod. 5), p. 395. 

1674. 4687: saec. XIII, in fol, membr, foU. 806: N. T. 

1675. 4617: saec. XII— XIII, in 4, membr, foll. 24— 48 : 

Apoc, 

1676. 4627: saecXIII— XIV, in4, membr, foU. 9— 48S: 

Btblia. 

1677. 4713: a. 1473, in fol, chart, foll. 1—121: N. T. 

1678. 4777: saec. XV, in 4, chart, foU. 162: Platul Aet 

Oath Apoc. 

1679. 5121: saec. XII, in 4, membr, foU. 139: Epp. 

1680. 5201: a. 1426, in fol, chart, foU. 1—197: N. T. 

1681. 6208: a. 1420, in fol, chart, foU. 295: N. T. 

1682. 5240: a. 1393, in 4, chart, foU. 185: Bamr-Apac. 

1683. 5250: saecIX— X, in4, membr, foll.206: 

Ew, Olim in ecclesia parochiali in Biirten quae pertinet 
ad monasterium in Au. 

1684. 5501: saec. XII, in fol, membr, foU. 219: pars 

V. T et N. T. 

1685. 5520: saec. XIV— XV, in fol, membr, foU. 344: 

Biblia. 

1686. 5523: saec. XIV, in fol, mcmbr, foU. 114: Apoe 

i€kUhG.g\.). 

1687. 5560: saec. XIV, in 8, membr, foU. 621: Biblia. 

1688. 5599: saec. XV, in fol, chart, foU. 269: N. T. 

1689. 5847: a. 1463, in fol, chart, foll. 844: N T. 

1690. 5865: saec. XV, in fol, chart, foU. 498: Aet. 

1691. 5992: saec. Xin— XIV, in 8, membr, foU. 206: 

Biblia. 

1692. 6101: sacc. XIII, in 8, membr, foU. 533: BiUia. 

1698. 6141:saec.X— XI,in4,membr,foll.l62:-ESw. 

1694. 6204: aaec. XII, in fol, membr, foU. 179: Ew. 

1695. 6207.6208: saec. XIV, in fol, membr, foU. 294, 

coU. 2: Biblia. 

1696. 6212: saecX, in fol, membr, foll. 122: JBw. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. I07* 

1697. Monaci bibl. reg. Lat 6215: saec.X, in fol, membr, 
foU. 184: Ihw. 

1698. 6224: q: ef supra, p. 963. 

Ig99 6229: saec.Vni-IX, in 4, membr, foll.135, 

coll. 2: Paul. Cf v. cl. Bergenis (ut supra, p. 994, 
cod. 5), p. 395. 

I70(^^ 6230: saec. X, in 4, membr, foU. 126: 

Aet Cath Apoc, 

1701 6236: saecX— XI, in 4, membr, foU. 166: 

PatU Apoc. 

1702. 6436: r: cf supra, p. 969. 

1703, 6480.6481 isaec. XV, infol,chart,voU. 2, foU. 809: 

Biblia, 

1704. 6486: saec. XV, in fol, chart, foU. 363: IT. T. 

1705. 6832: aaec. XI, in fol, membr, foU. 165: Ew. 

1706. 6902: a. 1600, in fol, membr, foU. 81—130: 

1707. 6917: aaec. XIV, in 4, membr, foU. 400: Biblia. 

1708. 7203: a. 1833, in fol, membr, foU. 485: Bihlia, 

1709. 7206: saec. XIV, in 4, membr, foU. 461: BiUia. 

(7884: Evv^) 

1710. 7413: saec. XV, in fol, membr et chart, foU. 659: 

Biblia. (7502: Evv-i) 

1711. 7711: saec. XV, in 4, chart, foU. 16—42: Mt, 

1712. 7774: eaec. XIV, in 4, membr, foU. 402: Biblia. 

1713. 7871: a. 1462, in fol, chart, foU. 477: Bihlia. 

1714. 8114: saec. IX— X, in 4, membr, foU. 42: 

Paul. 

1715. 8131: saec. XV, in fol, chart, foU. 361: pars 

V. T.y N. T. 

1710, 8202: saec. XV, in 4, membr, foU. 409: BibHa. 

1717. g272: eaec. XII, in fol, membr, foU. 178: Evv. 

1718, 8328: a. 1421, in fol, chart, foU. 279: pars F. T., 

N. T. Item 8540«: a. 1693: Evv. 

1719. 8686.8686:8aec.XV,infol, chart,foU. 749: ^tftita. 

1720. 8687: a. 1445, in fol, chart, foU. 190: N. T. 

1721. 8714: saec. XIV, in fol, membr, foU. 209: N. T. 

1722. 8716: saec. XV, in fol, membr, foU. 366: Biblia. 

1723. 9475: Baec. XI, in 4, membr, foU. 226: Ew>. 



Digitized by 



Google 



11^0 IX. D£ VERSIONIBUS. 

1724. Monaci bibl. reg. Lat. 9476 : saec. XI, in 4, membr, foll. 217: Ew, 

1725. 9544: saec. ES, in fol, membr, foU. 160: 

Rom l^ Oor Oal Ool Laod Eph Phil 1.2Th€S8 l^Tim Tit 
Fhm Heb 1,1—9,27. 

1726. 9547: saec. XIH, in fol, membr, foll. 120: N, T. 

(exc. Evv) Laod. 

1727. 9687: saec. XIV, in 4, membr, foU. 442: Biblia. 

1728. 10001.10002: saec. XIII, in fol, membr, voU. 2, 

foll. 616: Biblia. \Biblia, 

1729. 10004: saec. XIII— XIV, in fol, membr, foU, 415: 

1730. 10007: saec. XIV, in 4, membr, foU. 543: BiUiu. 

1731. 10010: saec. XIV, in 8, membr, foU. 644: Biblia. 

1732. 10011: saec. XIV, in 8, membr, foU. 626: Biblia. 

1738. 10019: a. 1446, in fol, membr, foU. 137: N. T. 

Daventriae scriptas manu Petri Fexen de Hoom in domo domini 
Florencii. 

1734. 10020: saec. XV, in fol, membr, foU. 211: N. T. 

1735. 10021: saec. XH— XIII, in 4, membr, foU. 203: 

Evv. Olim leBuitarum Paderbomensium. 

1736. 10023: saec. XII, in 8, membr, foU. 255: Ew. 

1787. 10024: saec. XIV, in 8, membr, foU.172: Biblia. 

1738. 11019: saec. XI, in fol, membr, foU. 93: Lc loh. 

1739. 11034.11036: a. 1460, infol, chart, voU. 2: Biblia. 

11099: saeo. XVIII: 1.2 Tim TU. 

1740. 11226: aaec.XV, infol, chart, foll.184— 332: N.T, 

1741. 11318: saec. XIV, in 4, membr, foU. 632: Biblia. 

1742. 11831: saec. XIV, in 8, membr, foll. 482: Btblia. 

1743. 11402: a.l444-1448,infol,chart,foU.126-301:iV':r. 

1744. 11403: a.l468-1460,infol,chart,foll.l-61(?):A';r. 

1745. 11404: a. 1460, in fol, chart, foU. 1—178.205 

—372: N. T. 

1746. 11703: a. 1470-1473, in4, chart, foll. 26-166: Ew. 

1747. 11723: a.l487,in4,chart,foU.221—263:lft JoAic. 

1748. 12201: saec. XII, in fol, membr, foU. 207: Ew. 

1749. 12241:saeo.XV, infol, chart, foU.179— 239:ir.r. 

1750. 12242: saec. XV, infol, chart, foU. 1—149: N.T. 

1751. 12303: saec. XV, in fol, chart, foU. 1—36: Pqv2 

Apoe (?). 

1752. 12672: saec. XIV, inl2, membr, foU. 671: Biblia. 

1758. 12693.12694: a. 1477— 1479, infol,chart,foU. 831: 

Biblia. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1081 

1754. Monad bibl. reg. Lat. 12704: saec. XV, in fol, chart, 
foU. 1—162: N. T. 

1755. 12741: saec.X—XI,infol,membr,foll. 253: 

Bihlia. 

1756. 13001: saecX— XI, infol, membr, foU.275: 

pars F. T., N. T. 

1757. 1S601: saec. XI, in fol, membr, foU. 119: Evv: 

1758. — 13808: a. 1345, in fol, membr, foll. 126: {Me 

c. gl.) loh. 

1759. 13113: saec. XIV— XV, in 4, membr, foll. 397: 

Biblia. 

1760. 13513: a. 1458, infol, chart, foll. 268— 287: Ael. 

1761. 18591: saec. XIII, in 4, membr, foll. 245: N. T. 

1762. 18601: saec.XI, infol, membr, foll.119; pict: Ew. 

1763. 14000: em: cf supra, p. 986. 

1764. 14002: a. 1347, in fol, membr, foll. 194: pars 

V. T., N. T, 

1765. 14023: saec. XV, in fol, chart, foU. 649: Biblia. 

1766. 14081: saec. XV— XVI, in fol, chart, foU. 199: 

PaiU Oath. 

1767. 14167: saec. XV, in fol, chart, foll. 92—215: N. T. 

1768. 14179: saec. IX, iu fol, membr, foll. 127: 

PatU c. gl. Cf V. cl. Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), 
p. 396. 

1769. 14222: saec.X,iufol,membr,foll.l99:JE;inj. 

1770. 14267 : saec. XI— XII, in fol, membr, foU. 196: Evv. 

1771. 14345: saec. X, infol, membr, foU. 117: 

Paul (Laod); Rom c. gl. 

1772. 14402: saecXIV, in 4, membr, foll. 606: Biblia. 

1778. 14451: saec.XIII, in 4, membr, foll. 1— 4: lloh. 

Item 14462: saec. XH— XIII: Oath. 

1774. 14530: saec. XIII, in 4, membr, foU. 638: Biblia. 

1775. 14652: saec. XV, in 4, chart, foll. 186: N T. 

1776. 14650: saec. Xin, in 4, membr, foll. 384: Biblia. 

1777. 15408: saec. IX— X, in fol, membr, 

foU. 188: mw. 

1778. 15409: saec. XV, in 8, membr, foll. 569: Biblia. 

1779. 16507: saec. XV, infol, membr, foll. 322 : Biblia. 



Digitized by 



Google 



1082 IX. DE VERSIONIBUS. 

1780. Monaci bibl. reg. Lat. 15701 : a. 1428, in fol, membr, foll. 508; 
uberr pict: JBiblia. Olim Salisburgensis aulieus. 

1781. 15904: saec.XI-XII, infol, membr, foll.215:.B^. 

1782. 15959: eaec. XI-XII, in 4, membr, foU. 172: Evv, 

a. 1466, in fol, membr, foll. 468: Biblia. 

saec. XI, in fol, membr, foll. 134: Ew. 

saec. XIII— XIV, in 8, membr, foll. 605: 



1783. 


— 


— 


— 


16001 


1784. 


— 


— 


— 


16003 


1785. 


— 


— 


— 


16008 


Biblia. 










1786. 


— 


— 


— 


16009 


1787. 


— 


— 


— 


16030 



saec. XIV, in 8, membr, foll. 452: Biblia, 
16030: a. 1333, in 4, membr, foll. 97 sqq : iW Qxth. 

1788. 16160: saec. XV, in fol, chart, foU. 438: Biblia. 

1789. 16446: a. 1404, in fol, chart, foU. 245: N. T. 

1790. 16463: a. 1415, infol, chart, foU. 376—426: Pavl. 

1791. 17011: saecIX, mfol, membr, foU.203: 

Efw (vix Evl). 

1792. 17040: saec. XI, in fol, membr, foll. 89: BitU 

Apoc Oath Aet. Suntne 1.2.3 loh ante Cath repetitae? 

1798. 17041: saec.XII, in fol, membr, foll. 1-^45 : Oath 

Apoc 1.2.S loh Aet. 

1794. 17045: saec. XH, in 4, membr, foU. 82: Apoc. 

1795. 17221: a. 1454, in fol, chart, foU. 237: N. T. 

1796. 17552: saec. XV, in fol, chart, foU. 448: pars 

V. T., {Paut c. gl.) Act Apoc Cath. 

1797. 18001.18002 :a. 1338—1341, infol,membr,voU. 2, 

foll. 660: Biblia. Wenceslaus „conyentualiB ad s. Cmcem in Praga 
scripsit". 

1798. 18005: saec. XI, in fol, membr, foU. 193: Ew. 

1799. 18032: saec. XV, in fol, chart, foU. 611: Biblia. 

1800. 18106: saec. XV, in fol, membr, foU. 180: Em. 

1801. 18128: saec. XII, in fol, membr, foll. 255: N. T. 

(exc. Evv). 

1802. 18134: «aec. XV, in fol, chart, foU. 204: N. T. 

1803. 18530*:saec.XI— XII, infol, membr, foU.l— 127: 

PatU Cath. 

1804. 18662: a. 1442, in 4, chart, foU. 244: N. T. 

1805. 18663: a. 1412, in 4, chart, foU. 344: N. T. 

1806. 18736: saec. XV, in 4, chart, foU. 222: Ew Paul, 

1807. 19101: saec. IX (VIII?), in fol, membr, 

foll. 245: Ew. 

1808. 19102: saec. XV, in 4, membr, foU. 485: Bihlia^ 

1809. 19103: saec.XIV, in 4, membr, foU. 473: Biiflia, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. lOM 

1810. Monad bibl. reg. Lat. 19218: saec. XI, in fol, membr, 
foll. 193: Ew, Manu Ellingeri TegerseensiB. 

1811. 19827: aaec. XV, in 8, chart, foU. 28—60: Mt. 

1812. 21266: saec. XII, in fol, membr, foU. 196: Ew, 

1813. 21261: saec. XIV, in fol, membr, foU. 661; pict: 

Biblia. Codez Italicas. 

1814. 21269: saec. XV, in foi, membr, foU.l — 10: ^;ewc. 

1815. 21406: a. 1468, in fol, chart, foft. 1—166: N.T.; 

foll. 353—867 Apoc. 

1816. 21608.21604: saec. XII— XIII, in fol, membr, 

foU. 467 : Biblia (exc. Ew). 

1817. 21680: saec. XII, in fol, membr, foU. 168:" Ew. 

1818. 21621.21622: a. 1458, in fol, chart, foU. 526: 

Bihlia. „ScripBit loh. Diettingen plebanns in Parr''. 

1819. — 21771: saec. XV, in fol, chart, foU. 374: pars 

V. T.f i\r. T, „8cripsit Petras Schemberger tnnc scriptor in MuUiausen". 

1820. 22006: saec. XII, in fol, membr, foU. 270: pars 

V. T, iV. T. (mut?). 

1821. 22021: 8aec.X,mfol,membr,foll.l88:^. 

1822. 22044: saec. XII, in fol, membr, foU. 267: Ew. 

1828. 22267: saec. XIII, in fol, membr, foU. 188: Paul 

{Mc c. gl.). 

1824. 22811: saec. XI, in fol, membr, foU. 153: Evv. 

1825. 22368: a.1462— 1454, infol^chartjfoU.l—S^^-Ftw. 

1826. 28040 :8aec. XII, infol,membr,foU. 292 :iVop^J\r.r. 

1827. 23841: saec. XII, in 4, membr, foU. 161: Ew. 

1828. 23342: saec. XII, in fol, membr, foU. 165: Ew, 

1829. 28348: saec XII, in fol, membr, foU. 187: Ew. 

1880. 28851: saec. XIV, in 8, membr, foll. 407: BibHa. 

Codex ItaUcus. 

1831. 28862: saec. XIV, in 8, membr, foll. 407: Biblia. 

1832. 23352*: saec. XIV, in 8, membr, foU. 624: Biblia. 

1833. 23358: saeo. XV, in 8, membr, foU. 490: Biblia. 

1834. 28354: saec. XIII, in 8, membr, foU. 505 : Biblia. 

1835. 23856: saec. XIII, in 8, membr, foU. 581: Biblia. 

1886. 28367 : saec. XV, in 8, membr, foU. 401 : Biblia. 

1837. 23858: saec. XI— XII, in 4, membr, foU. 208: 

Ew. Item 28422: Oath. 

1838 23631: saecIX, infol, membr, foll.245; 

pict: Ew. 

1889. 28759: a. 1444, in fol, membr, foU. 1—184: N. T. 



Digitized by 



Google 



1084 IX. DE VER8I0NIBUS. 

1840. Monaci bibl. reg. Lat. 23833: a^ 1 456, in fol, chart, 
foll. 246—268: Apoc. 126605; saec. XVI: N, T. 

1841. 24813: a.l464, In 4, chart, foU. 273: N.T. Item 

1842, 26634: Baec. XV, in fol, ehart: Ew. 

1843. 27270: saec. VIII, 35X25.5, membr, 

foll. 51, coll. 2, 11. 23: fragm Ihw. Cf v. cl. Bergerus, 
Histoire de la Vulgate . . . Parisiis a. 1893, p. 396. 

^^^ Monasterii (Munster) bibl. Paulinae 5.6.7.8 (Staend. 2). 

' saec. XIII, 47.4X35, membr, voll. 4, foll. 141.149.156.150, 

coll. 2 : V. T. et N. T. Cf v. cl. losephus Staender, Chirograpkorum in 

regia hibliotheea PatUina MonasterieMi catalogus, Vratislaviae a. 1889. 

1845. 726(Staend.3); saec.XIV, 14.7X10, membr, foll.649, 

coll. 2 : V. T. et N. T. 

1846. 105.106 (Staend. 4): saec. XV, 31.5X21.5, ohart, 

foU. 591 : V. T. (exc. Ps) et N. T. (Ew Epp Act Apoc). 

1847. 9 (Staend. 9): saec. XII, 45.1X31, membr, foU. 96, 

coll. 2: pars V. T., Paul ^cM, 1—9,35. 

1848. 276 (Staend. 10): saec. X, 26X20, membr, 

foll. 113: Eiw mut 

1849. 142 (Staend.l2): saec. XV, 30.6X21.7, chart, foll.256: 

PatU Oalh Dan cum gloe»a. 

2^50. 131 (Staend. 13): saec. XV, 31X22, chart, foU. 249: 

PaiU Cath cum postilla Nicolai de Lyra. 

Norimbergae bibl. publ. MSS. cent V. append. 43. b. 
^ * saec. X, in 4, membr: Ew. Textu consentit cum harl 
(ut supra, p. 988), cf Griesbachius, Syn\bolae critieae, Halae 
a. 1785, vol. 1, p. 307 sqq. Christophorus de Murr contulit. 
Cf Fridericus Guilelmus Ghillany, Index rarisdmonmi aliquot 
librorum mss . . . qms habet bihliotheca publicaNoribergeTma . . . 
Noribergae a. 1846, pp. 64 — 66 cum facsimili. 

1852. cent. IV. 4: saec. Xn(IX?), in 4, membr: 

Ew. Cf ibid. p. 66 cum tabula magna. 

1858. cent.III. 15 a: saec. XII, in 4, membr: JEw. Cf ibid. 

pp. 67.68 fiics et tab. ^Biblia. 

1854. Solg. form. quat. 1 : saec. XIII, in 4, membr, coU. 2 : 

— musei Grermanici. 
^^^^- 8aec.Vin(?), 32X20, membr, foll.28, coll.2, 1L27: 
fragm Lc loh. V. cl. Bernhardus Dombart folia contulit, 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. I0S5 

„Ueber den Codex Norimbergensis" in actis ZeUschrift Jur 
xmsaemchaftliche Theologie. XXIV, Lipsiae a. 1881, pp. 455 
—481 et 511.512; noli praeterire pp. 511.512. 

18ftfi Osnabrugae gymnasii Carolini MS. [29] A. e. 60. 

' a. 1466, in fol, chart, foU. 168: N. T, (Ew Paul [Phm Heb] 
Act Cath Apoc). Cf v. cl. Thyen, Die Biblioihek des Gymnani 
Oarolini. II [Prognmmtklf Osnabrugae a.l876 [1876, num.255], p.4. 
-^-- Portae (Schulpforta) scholae MS. 1 — 3. 

' saec. XII, in fol, membr, foU. 412, coU. 2: F. T. et N. T, 
(Ew Act Cath Apoc Paul). Cf v. cl. P. BOhme, NaehrichUn Hber 
die Biblioikek der Landes9chule P/orta. II, Handechriften . . . Beilage 
tum Jahretberiehi . . . Numburgi ad Salam a. 1883, p. 4 [Progr. 
1883, num. 223. I]. 
18R» Posnaniae bibl. Raczyiiskianae II. K. a. 18(209). 

' aaec. XIV vel XV, in fol, chart, foll. 357, coU. 2, manibus 
variis: F. T, et N, T, Cf w. dl. M. E. Soenowskiua et L. Knrtz- 
mannus, Katalog . . . , Posnaniae a. 1885, vol. 1, p. ccxlviii. 
Quedlinburgi M8. 1. 

" saecVni (anni 740?), in fol, membr, auro scriptus, 
litt uncc : Ew, Cf Tobias Eckhardus, Codices maa Quedlin- 
burgenses . . . Quedlinburgi a. 1723, p.4. Codicem curiosius 
examinayit v. cl. Stephanus Beysel, Friburgensis. Nuper 
inspexit v. cl. Hermannus Hering, professor Halensis. 

1860. MS. 2: saec. XI, in fol, membr: Ew, 

1861. MS. 4; saec. ? , in membr: V. T, Ew Bom — Ool, 

1862. MS. 5: saec. ? , in chart, voll. 4: V. T, et N, T, 

1863* — — MS. 6: saec. ? , in 4, membr: Ew, 

1864. MS. 7: saec. ? , in fol, membr: Ew, 

^^-- Sedini (Qreifewald) gymn. coenobii Mariae MS. 18. 

' a.1473, 31.7X21, chart, foU. 803, oo]1.2: inter libros V. T, 
inveniuntur Apoc Act Pcml (Phm [?] Heb) Oath, Scripsit Henninghus 
Kukan in vico „Tanglim'*. Cf v. d. Hugo Lemcke, Die Band- 
schriften und alten Drueke det Marienstifts GymnasiunUf pars 1, 
Sedini a. 1879 [Progr. 1879, num. 114], p. 28. 

1866. MS. 19: saec. XV, 28.5X19.5, chart, foU. 152: N,T. 

(Paul [Phm Heb] Apoc Cath Act Ew). 

.gg- Selestadii (Schlettstadt) bibl. publ. 13. 

' saec. XV, in fol, chart (et membr?): Biblia, Cf OoMogue 
(ut supra, p. 1034, cod. 840), p. 550. 



Digitized by 



Google 



108« IX. DB VER8IONIBUS. 

1868. Selestadii (Schlettstadt) bibl. publ. 44: aaec. XV, in 4, chart: 

Act Epp Apoc. 

1869. 117: saec. XIII, in 4, membr: Bihlia, 

i«7ft Stargardiae gymnasii reg. et Groning. M8. 1. 

' saec. ? , in fol, membr: F. T. et N, T. Cf v. d. RudoIfriB 
Kuhnke, Berichl uber die auf der Bibliothek des . . . GymnaHufM 
zu Siargard in Pommem vorhandenen .... HandwhTiften .... 
[Programma], Stargardiae a. 1877 [Progr. 1877, num. 107), p. 6. 

1871. MS. 9: a. 1457, in fol, chart: Paul Ew. 

1872. M8. 19: saec. ? , in fol, chart, foU. 220: Ew Paul 

Act Apoe Oath init. 

1873. MS. 8S: 8aec. ? , in fol, chart: K T et if. T, 

Stutirardiae bibl. ducalis. 

1874 

' saec. IX, in fol, membr, voU. 2 : Em, Cf lohannee 

Fridericus le Bret, De U6u vermmis LaHnae veteris in 
eodesia ehristiana aooasione wdieumStuttgardiensium, Tubingae 
a. 1786. Insunt bibliothecae codices alii multi bibliorum. 
^j.-- Treviris bibliothecae urbis M8. 2. 

^' saec. XII ? , in fol, membr, voU. 2, foll. 647, ooU. 2, 11. 40: 
V. T. et N. T. exoeptis Ps et Evv; ordo Novi Testamenti librorum 
est Act Apoc Cath Paul (Phm Heb). Cf v. d. Max Keufferus, Be- 
schreibendet Verzeiehnits der Handschri/ten der Stadtbibliothek zu 
Trier, pars 1, Treviris 1888, p. 1—3. [U. 59: V. T, et N. T. 

1876. MS. 3: saecXIV, 19X12.9, membr, fbll. 898, ooU. 2, 

lg77, M8. 22: Ada-Codex: 8aec.VIII, 36.5X24.5, 

membr, foll. 172, litteris aureis; pict: Ew (Mt Mc Lc loh). 
Cf KeufTerus, ut supra, p. 18 — 25 et w. cU. Carolus Menzel. 
P. Corssen, H. lanitschek, A. Schniitgen, F. Hettner, Carolus 
Lamprecht, Die Trierer Ada-Handseknft bearbeitet und 
heramgegebeny Lipsiae a. 1 889, cum tabulis 38 ; cf Bergerus, 
BuUdin crHiquey Parisiis a. 1890, num. 12, p. 227—232. 

1878. 23: saec. IX, 30.6X22.5, membr, voll. 2, 

foll. 233, col. 1, 11.25: Ew. 

1879. 29: saec. XII: Mi c. gl.; — item 35: Paul c. gl. 

1880. 31: saec.Vin(?), 26.2X21.6, membr, foll.74, 

col. 1, 11. 19: Apoe. 

1880 a. 34: %aec. XIV et XV, 80X21.2, chart: foU. 135-147: 

CkUh (saec. XIV); — foll.162-218: Pavl (saec XV). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1087 

1881. Wimariae bibl. archiduc. cod. fol. 1: saec. IX, 
35.8X27.5, membr, foU. 53, col. 1, 11. 24, litt aur: ^. 

lelTetift. 

Augiae Maioris monasterii 14 (19). 
* 8aec.'X: Ew. Cf Haenelius (ut supra, p. 1031, 
cod. 779), col. 735. 

Basileae bibl. publ. A. N. 1.3. 
^^^^- saecIX, 52.5X38, membr, foll.174, coU. ? , 11.51: 
Ma4x — Apoe. Cf v. cl. Bergerus, p. 376. 

1884. B. IX. l5etX. 16: inS, membr: ^cibis. CfHaenelius 

(ut supra, p. 1031, cod. 779), coll. 573.574. 

1885. — — B. II. 6: in fol, membr: Epp Aet Apoc cum glossa; 
— B.VII. 3 et 12: OcUh bis c. gl.; — B.VII. 12: Mc Lc loh Oath 
c. gl.; — B.V1. 13: PauL c. gl. ;(Tir[Phm?] Heb) Apoc. 

1886. B. I. 1: in fol, membr: pare V. T., Ew Act Cath Faxil 

1887. B. I. 4: a. 1445, in fol, membr: Proph AU Oath Apoc. 

Baaileae scripsit Henricus de Vullenho. 

1888. B.L 6: saec. X, 48X34.5, membr, foll. 128, 

col. 1, 11. 40: Paul Act Apoe Cath, pars F. T. Cf v. cl. 
Bergerus, p. 376. 

1889. B.VI. 24 et 28: in 4, membr: Biblia bis. 

1890. B. II. 1.2: in fol, membr, voll. 2: Biblia. 

1891. B. IX. 38: in 8, membr: CUth. 

1892. B. II. 10: a. 1418, in fol, membr: Evr. 

Ig98, B. II. 1 1 : saecIX, 29.5X21, membr, foll. 182: 

Ew. Cf V. cl. Bergerus, p. 376. 

1894. A. III. 23 et 24: in fol, chart: Biblia. 

Bemae bibl. Bongarsianae MSS. 3 et 4. 
^^^^' saec. IX, 45.5X35.5, membr, voU. 2, foU. 209 et 
154, coll. 2, 11. 51: V. r. et N. T. mut. Ordo est Ew Ac 
C P (Phm Heb) Ap. Cf v. cl. Hermannus Hagen, Cai. codd. 
Bemensium, Bernae a. 1874, et v. cl. Bergerus, p. 377. 

18%^ MS. B.61: saec. XIII— XIV, in 8, chart, foU. 562: 

V. T. et N. T. 

1897. MS.A.9:saec.X, 44.5X36, membr,foll. 329, 

coU. 2, 11. 54: F. T et N. T mut. Ordo est Ew P (Phm 
Heb) C Ac Ap. Cf v. cl. Bergerus, p. 377. 



Digitized by 



Google 



1088 IX. DE VER8IONIBU8. 

1898. Bernae bibl. Bongarsianae MS. A. 32: saec. XUI— XIV, in fol, 
membr, foll. 420: V, T, et N. T. mut. £ dono Ludovici Friderici de 
Arbonier a. 1695. 

1899. MS. B.61: sacc. XIII— XIV, in 8, chart, foll. 562: 

V. T, et N. T. Inest sub finem ep ad Laod. 

1900. MS. A. 73: saec. XIII— XIV, in 12, membr, foll. 475: 

V. T. et N. T. Anno 1556 Simon Liitoldus, Erlenbachiae in „septem- 
yallibus", lonae Dannmatteeo (-ro?) dono dedit. 

1901 MS. 85: saec. IX, in 4, membr, foU. 147, 

pict (Piperus Berolini a. 1860 edidit): Ew, 

1902 MS. 199, foll. 1.2: saec. X, in 4, membr, 

foU. 2: frag N. T. 

1908 MS.334:8aec.X— XII,in4,membr,foll.356: 

Mt (saec. XII), Le (saec. XI— XII) Faul bis (foU. 240—352 
saec. X, foll. 86 — 156 saec. XI — XII) cum scholiis. 

1904 MS. 348: saec. IX, in 4, membr, foU. 218; 

pict (Piperus Berolini a. 1860 edidit): Ew. 

1906. MS.638:saec.XIV,in8, membr, foll.367:r.r.eti\r.r. 

1906. MS. 647: saec. XIII— XIV, in 8, membr, foU. 454: 

V. T. et N. T. 

1907. MS. 671: saecIX, 16X11.5, membr,foU. 77, 

col. 1, 11.32 — 36: Em. Scriptura manum Anglosazonicam 
prodit et foll. 75.76 nonnulla edam sermone Saxonico oonfecta 
continen t, ex diario fortasse monasterii cuiusdam, e.g. „ Adavald 
postulat ut Kiolbreht dei ministris Bederindensibus duas 
decumae partes det" Cf v. cl. Bergerus, p. 377.378. 

Einsildae monasterii s. Benedicti 19. 

1908 

* saec. X, in fol, membr: Biblia. Cf Haenelius (ut 

supra, p. 1031, cod. 779), col. 662. 

1909. — — 68: saec. X, in fol, membr: Biblia. 

1910. 124: saec. X, in 8, membr: N. T. mut 

1911. 31: a. 1420, in fol: Bihlia. 

1912. — — 445: saec. XIV, in 4, membr: Biblia. 

1913. 435: Baec. XI, in fol, membr: Biblia. 

1914. ? : saec. XIV, in fol, chart: BibUa. 

V. cl. Samuel Bergerus hos libros dat, qui fortasse 
iam in aliis numeris reoensiti sunt: 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (1.) LATINAE. 1089 

1915. Einsildae monasterii s. Benedictil : saecX, 48X37.5» 
membr: Biblia, 

1916. 5et6: saee. X, 28.5X19.5, membr, voll. 2, 

foU. 567: Biblia, 

1917. 17:saec.X,28.5X19.5,membr,foll.383:^. 

8. Oalli bibl. monasterii MS. 2. 

"^^'^' saecVm, 25X16, membr, pagg. 568: Num Deut 

ActApoe, PartimmanuWinitharmonachi. Cf v.cLGustavus 

Scherrer, Verzeiehniss der Handschriften der Stiftabihliothek 

von St. Oallen, Habis a. 1875, et v. cl. Bergerus, p. 413. 

1919. MS.17: saecIX— X,in4,membr,pagg.342: 

MaU Mc 1,1—3,27. Cf v. cl. Bergerus, p. 414. 

1920. M8. 37 : saec. XV, in fol, chart, pagg. 729: Proph N. T. 

1921. MS.49: saec IX, 22X17.5, membr,pagg. 314, 

coU. 2, 11. 25: Ew, Mc habet capita 94, Lc 20, loh 14. 
Bergerus, p. 416. |534: Ew. 

1922. — — MS. 50: saec IX — X, in 4, membr, pagg. 

1928. MS.51: saec.VIII, 29.5X22, membr, pagg. 

268, col. 1, 11. 24.25: Ew. Scriptura est Hibernica 
semiuncialis. Cf v. cl. Bergerus, p. 416. 

1924. M8. 52: saec IX, membr, pagg. 286: Ew. 

1925. MS. 53: saec IX— X, 40X23.5, membr, 

pagg. 305(304): Evl. 

1926. — — MS. 54: saec X, in fol, membr, pagg. 185: 

Evl in dies festos. 

1927. MS.57— 59: saec.Xin,infol, membr, voll.3, 

pagg- 170 et 160 et 224, coU. 3: Mt Me Le cum comm. 

1928. MS.60:saecVIII,27X10.5,membr,pagg.70, 

col. 1, 11.26: loh. Scriptura Hibernica. Cf v. cl. Bergerus, 
p. 416. 

1929. MS. 61: saec. XII et XIII, in fol, membr, pagg. 344, 

coll. 3: loh bis et Me. 

1980. MS.62: 8aec.XIII,in4,membr, pagg.222, coU.3: loh. 

1981. MS.63: saecIX, 22X19, membr, pagg.320, 

foll. 160, coll. 2, 11. 22: Paul Act Cath (desunt 2.3 loh) 

TisCHBNDOSF, X. T. ed. 8. 70C 



Digitized by 



Google 



1090 IX. DE VERSIONIBUS. 

Apoe. 1 loh 5,7.8 deest in textu. Cf v. cl. Bergerua, 
p. 416.417. 

1932. s. Galli bibl. monasterii MS. 65: foll. 153—216: saec. XIF, 
in 4, membr, coll. 3: Cfath com comm. lud praecedit lohannem. 

1933. MS. 66:8aec.XII,in8,membr,pagg.64:CbMcumcomm. 

1934. MS. 67 : saec. XII, in 4, membr, pp. 216 : Faul c. comm. 

1935. MS. 68, foll. 207—404: saec. IX, 23X17, 

membr, foU. 198, col. 1, 11. 23: Paul. Cf v. cl. Bergerus, 
p. 417. 

1936. MS. 69, foU. 6—216: saec. XII, in fol, membr: Patd 

cum glossa. 

1937. M8. 70: saecVm, 28X20.5, membr, pagg. 

258, col. 1, U. 26--29: PauL Cf v. cl. Bergerus, p. 417. 

1938. MS. 71: saec. XII, in fol, membr, pagg. 284, coU. 3: 

PaxU cum glossa. 

1939. MS. 72: saec. IX, 30X25, membr, pagg.336, 

coll.2, 11.24: PaulAct CathApoc. Cf v. cl. Bergerus, p.417. 

1940. MS. 74: saec. XII, in fol, membr, pagg. 300, coll. 3: 

Apoc Caih loh. 

1941. MS.75: saecIX, 54X39, membr, pagg.840, 

coU. 2, U. 51.52: F. T. et N. T. Deest 1 loh 5,7.8. Cf v. 
cl. Bergerus, p. 417. 

1942. MS.76:8aec.XII,infol,membr,pagg.868: r.r.et^^r. 

Inest 1 loh 5,7.8. 

1943. MS. 80: saec. X, in fol, membr, pagg. 305: 

Pent los lud Paul Act. 

1944. MS.83:8aec.IX, 41X30.5, membr,pagg.418. 

coll. 2, 11. 27 : Paul Act Cath Apoc. Scriptus inter annos 

841 et 872. Cf v. cl. Bergerus, p. 417.418. 

1945. MS. 531, fol. 2138s: a. 1405, in fol, chart: Act. 

1946 MS.907, pagg. 237— 297. 303— 318: saec. 

Vm, 25X17, membr: lac 1.2Pet U.SIoh Apoc 1,1 — 7,2. 
Cf V. cl. BergeruS; p. 418. 

1947 M8. 908, pagg. 77—219: saec. VI, in 4, 

membr, foU. 21, coll. 2, bis rescr: Eph PhU Col 1 Thess 
1 Tim. Scriptiira prior videtur martyrologium esse; tum 
scriptae sunt epp Pauli; denique vocabularium Latinum. 



Digitized by 



Google 



2. 0CCIDENTALB8. (1.) LATINAE. IWl 

1948. 8. Galli bibl. monasterii MS. 1394, pagg. 101—104: 
saec. IX, in fol, membr, foU. 2, 11. 20: Le capp 1 — 3. 

1949 M8. 1395, pagg. 7—327: saecVI, in 4, 

membr: Ew; desunt Mt 1,1—6,20 et loh 17,18—21,25. 
Pagg. 440.441 sunt folium ex Paul: Ool3,b — 24, scriptura 
Hibemica. Cf v. cl. Bergerus, p. 418. 

1950 MS.1398, pagg. 238— 249: saec. X, in fol, 

membr,foll.6:^c<l,l— 5,36. Cfv.cl.Bergeru8,p.418. Noli 
neglegere apud Bergerum, p.419, notitiam codicis saeculilX 
in Archivo monasterii Sangallensis numero 1 signati. 
— bibl. Vadianae B. K. 6. 
' saec. X, in 4, membr: Ew. Cf Haenelius (ut supra, 
p. 1031, cod. 779), col. 732. 

1952. B. K. 7 et 9: saec. XIII, in 4, membr: Biblia bis. 

Grenevae bibl. urbis MS. 11. 1. 
^*^^' saec. IX, 60X38, membr, foll. 423, coU. 2, 11. 58: 
F. T. et N. T, Ordo est Ew Act Cath Apoc Paul. Titulus 
in 1 loh est „Iohannis epistola ad Spartos". Versus 8, 
in loco 1 loh 7.8, praecedit versum 7, versus 7 vero caret 
„in terra". Cf I. Senebier, Caial, des M8S etc, Genevae 
a. 1729, p. 51—60, et v. cl. Bergerus, p. 383. 

1954. MS.II.2: 8aec.XIV,TelXV,iiifol,membr: V,T,etN.T. 

1955. MS. II. 3: saec. XIV, in 4, membr: V. T. et N. T. 

1956. MS. II. 4 : saec. XIV vel XV, in 8, membr : V. T. et N. T. 

1957. MS. II. 5: saec. ? , in 8, membr: V. T. et N. T.; Act 

est inter Heb et Col. 

1958. MS. n. 6: saec. VIII, 28.5X20.5, merabr, 

foll. 238: Eiw. Cf Senebier (ut cod. 1963), p. 61—63, 
et V. cl. Bergerus, p. 383. 

IQfift Lausannae bibl. cantonalis U. 964. 

' saec. XIII vel XIV, S3.5X24.5, membr, foU. 509, coU. 2, 
U. 46 — 53: F. T. et N. T. Cf Oaialogue de la biblioihlque catUonale 
vaudoise. VI. Thhologiey Lausannae a. 1856, et v. cl. Beigerus, p.384. 

^^^^ Lausannae bibl. acad. 5. 

* saec. XIV, in 4, membr; BiUia. Cf Haenelius (ut supra 
p. 1081, ood. 779), col. 783. 

70* 



Digitized by 



Google 



IW2 IX. DE VER8IONIBU8. 

iQfti ^"^ abbatiae s. Benedicti. 

a. 1265, in 4, chart: Biblia, Scripsit lohanneB Grasch. 
lQfi2 P^^l^top^^^ (Schaffhausen) bibl. s. lohannis MS. 5. 

saec. ? , in fol, membr: Apoc Cath Act, pars V. T. Cf Guatav 
Haenel, Archiv jur Philologie und Paedagoffikf Lipsiae a. 1840, vol. 6, 
p. 462—458. 
1963. MS. 6: in fol, membr: V, T, et N. T. 

1964. — - MS. 7: in 8, membr: V. T. et N. T. 

1965. — — MS. 8: in 4, membr: Ew. 

1966. — — MS. 9: in 4, membr: Mt loh cum glossa. 
-^^_ Tiguri bibl. cantonalis C. 1. 

* saec. IX, 48X37, membr, foll. 416, coll. 2, 11. 50: 
Biblia. Cf v. cl. Bergerus, p. 422. 

libeniia.' 

Dublinii coUegii Trinitatis Armachanus. 
^^^^' a. 812, 19.5X15, membr, foll. 221, coU. 2, 11. 34: 
N. T.; textus est emendatus Hibemicus. Nominatur „Book 
of Armagh". Westcotto ly. Wordsworthio D, in cuius 
usum exscripsit v. cl. G. M. Youngman anno 1883. 
Cf V. cl. Bergerus, HiMoire de la Vulgate . . . Parisiis a. 1893, 
p. 380. 

1969. ? saecV— VI: E&v. Westcotto &. Laudat 

Westcottus Petrium* et CCurrium^. Westcotti t videtur 
esse r, supra, p. 963. 

1970. A. 4.6: saec.VIII: Eirv. Usserii alier. West- 

cotto X (?). V. cl. Abbottus contulit, cf supra, p. 963, cod. r. 

1971. ? saec. IX, 16X11.5, membr, foll. ?, coU. 2, 

11. 26—44: Ew. Dictus „Book of Moling (Mulling)". 
Cf V. cl. Bergerus, p. 380. 

^ Nescio quid sit dissertatio yiri cl. I. H. Bernardi, „0n some 
recently discovered fragments of an old Latin version of holy scripture'*, 
in actis Proceedings of the Royal Irish Academy, ser. 3, V. II. 2 
[a. 1892], p. 155—168. 

*' '•*T^etrtfe,' Transaction9 of roycU IrUh academyy Dnblinii a. 1838, 
vol.18. .< .. 

'.'. I '>O'0uri7; Zectore»,. J9ttbllnii *.-18ei> p. d21if..ubi etiam fiicsi- 
mile invenitnr. ..'... • 7: .!" ' .'.''.•'■: 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTAL.es. (1.) LATINAE. 1093 

1972. Dubl. colL Trin. A. 1.6: saecVn vel Vm, membr: 
Ew, Dictus Kenanensis „Bookof Kells".^ Wordsworthio Q. 

1978. A. 4.5: saec.VIII, membr: Ew. Dictus ,,Book 

of Durrow". V. cl. Abbottus contulit (ut supra, p. 963, ood. r). 

1974. A. 4.23: saec. IX, 17.5X14, membr: Ew. 

Dictus „Book of Dimma". Cf v. cl. Bergerus, p. 381, 
ubi invenies notitiam de libro „8towe Missal" in Academia 
regali Dublinensi. 

Ibpanla. 
-^-- Barcinone (Barcelona) bibl. Carmelitarum. 

saec. XIII, in fol, membr: Biblia, 

1976. in 8, membr: Ew. 

^q-- Escurialenis bibliotbecae. 

Act Epp cum glossa. Cf Antoniiis de sancto losepho (vel 
Villegas), „Catalogus mss bibl. Scorialensis'^ in actis Magazin fur 
die neue Historie v/nd Oeographi^ (Buscbingii) , Hamburgi a. 1771, 
pars 5, p. 107 — 184; et Pluerus, ibidem, pars 4 (a. 1770), 379—410. 

1978. — exemplaria sex F. T. et N. T, 

1979. — pars V. T, N. T. 1980. — - N. T. 1981. — Ew. 
1982. — exemplaria duo AcL 1983. — exemplaria tria Apoc. 
1984. — in 4, membr, auro scr: Ew. Olim Matthiae Corvini. 
Cf Haenelius (ut supra, p. 1031, cod. 779), col. 924. 

^^^^ Legione (L6on) archivi cathedralis 6. 

* saec. X, 37X24, membr, foll. 275, coll. 2, 11. 38-55: 
pars F. r., N. T. Cf v. cl. Bergerus, p. 384. 

1986 15: saecVII, 31.5X21, membrre8cr,foll.l84, 

col. 1, 11. 31: fragm F. T. 2(hr lloh AgI Chl. Cf v. cl. 
Bergerus, p. 384. 

* In libro Westwoodii, Pala^ographia aacra, Londinii a. 1843 
— 1845, &csimilia multa e codicibus Hibemicis reperiuntur. Adeunda 
sunt etiam evangelia Latino-Saxonica a vv. cl. [KembHo, Hardwickio,] 
Skeatio edita, Cantabrigiae Mt a.[1858] 1887, Mc 1871, Lc 1874, et 
facsimilia in libro National MSS. of Irekmd, Clausenti a. 1874, et 
liber a yy. cll. Artburo West Haddan et Guilelmo Stubbs editus, 
Coundls and eecleHastical doeumenis relaUng to Oreat Britain and 
Ireland, Oxonii a. 1869, yol. 1, append. G: „Lati'n yersions of tbe 
Holy Scriptures in use in the Scoto-Britannic churcbes", p. 170 — 198. 
Cf liber Abbotti (ut supra, p. 963, cod. r), ubi conlationem inyenies. 



Digitized by 



Google 



1094 IX. D£ VERSIONIBUS. 

^^.Q- Legione (lAon) archivi ecclesiae ut videtur b. Isidori 
de Lfegione. 

a. 960, 47X34.5, membr, foU. 517, colL 2, U. 51: 
Biblia. Cf v. cl. Bergerus, p. 384.385. 

1988. 1.3: a. 1169, 51.6X35, membr, voll. 3, coll. 2, 

11. drc. 45 : Biblia. Cf v. cl. Bergeros, p. 386. 
loeq Matriti bibl. nat. E. R. 1. 

' saec. XIII, 56X40, membr, voU. 2, coll. 2, 11. 51: Biblia. 
Cf V. cl. BergeruB, p. 392. 

1990. E. R. 8: saec. XIII, 58.5X39.6, membr, foU. 428, 

coll. 2, U. 58—62: Btblia, dicta de Avila. Cf v. d. Bergerus, p. 392. 
-qq- — bibl. universitatis 31. 

* saec. IX, 49.5X36.5, membr, foll. 339: Biblia, dicta 
prima Complutensia. Cf v. cl. Bergerus, p. 392. Cf 
praeterea de bibliis manu scriptis Complutensibus Samuel 
Prideaux Tregelles, An account of the printed text of fhe 
Greek New TestamerU, Londinii a. 1854, p. 15.16, ubi 
invenies etiam codicem antiquum, membr, Fcml cum glossa. 

1992. 32; saec. IX velX, 51.5X38, membr,foU.137, 

coU. 3, 11. 64.65: Bibliay dicta altera Complutensia. Cf 
V. cl. Bergerus, p. 392. 

1993 — ^^^^* academiae historicae F. 186. 

* saec. X, 34X27, membr, foU. 250, coU. 2, 11. 43: 
BihlkLy dicta sancti MillanL Cf v. cl. Bergerus, p. 393. 
1<^94 — iiiusei archeologici 485. 

saec. XII, 53X36, membr, ooll. 2, 11. 50: Biblia^ dicta de 
Osca (Huesca) Silos: cf v. cl. P. Savius, „Le lectionnaire de Siloe. 
Contribution & Pfetude de Phistoire de la Vulgate en Espagne", 
Revue bibliqut triitieUrieUe, II^ Parisiis lul. a. 1893, pp. 306 — 328; 
est recensio libri v. cl. Morini, Liber comicus sive lecHonariu» 
miuae quo Toletana ecclesia anle annos MCC tU^>alur [Ariecdota 
Maredsolana. /], Maredsoli a. 1893. 
1<>95 Toleti ecclesiae maioris 1.1. 

saec. XIII, in 4, membr: Biblia. Item 1.3. Cf Haenelins 
(ut supra, p. 1031, cod, 779), col. 984. 

1996. 1.^ et 4: saec. XV, in 4, membr: Biblia bis. 

1997. 1.6 et 8 et 9 et 10: saec. XIII, in 8, membr: Biblia 

quater. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) I^TINAE. 109S 

1998. Toleti ecdesiae maioris 1.6 et 7 : saec. XIY, in 8, membr: 
Biblia bis. 

1999. 2.3: saec. XIV, in fol, membr: Biblia, 

2000 2.1 : saecVni, in fol, membr, Biblia. 

2001. 2.4—9: saec. XIII, in fol, membr: Biblia sexies. 

(1.11: B%blia'i). 

2002 ^*^®^*^*® ^^^^- P"^L 134. 

in fol, membr: Biblia. Cf Haenelins (nt snpra, p. 1031, 
cod. 779), col. 1002. 

2003. 20—83 et 162—166: in fol et 4 et 8, membr: Biblia 

viginti novies cum glossa. 

Italiiu 
200i ^^gustae Taurinonim imiv. MS. Lat. 1 (b. VI. 42). 
* saec. XIV, in fol, membr, foU. 512: F. T. et N, T. Cf. 
losephuB Pasinus, Oodices maa. bibliothecae regii Taurineruis Athenaeiy 
Tanrini a. 1749, pars 2, p. 1. 

2005. 2 (b.VI. 43): saec. XIV, in fol, membr, foU. 547: 

V. T, et N. T. 

2006. 6 (cVI. 4): saecXIII, in fol, membr, foll. 221: pars 

r. T.y Faul (Phm Heb). 

2007. 6 (cVI. 6): saec XIV, in fol, membr, foll. 499: 

V. T. et N, r. 

2008. 7 (c.VI. 6): saec XIV, in fol, membr, foll. 471: 

V. T. et N T. 

2009. 8 (c.VI. 7): saec XIV, in foi, membr, foU. 245: 

V. T. et N T. 

2010. 10 (cVI. 9): saec XIII, in fol, membr, foU. 176: 

Act Oaih Apoc Reg, 

2011. 18 (c.VI, 18): saec XIV, in fol, membr, foU. 166: 

Mt Mc cum glossa. 

2012. 26 (d. III. 9): saec XII, in fol, membr, foU.167: Ew. 

2013. 681 (d. II. 2): saec XIV, in 4, membr, foU. 304: 

V. T. et N. T. 

2014. 682 (d. II. 3): saec XIV, in 4, membr, foU. 471: 

V. T. et N. T. 

2015. 688 (d. II. 4): saec XIV, in 4, membr, foU. 344: 

V. T. et N. T, 

2016. 684 (d, II. 6): saec XIV, in 4, membr, foU. 340: 

V. T. et N. T. 

2017. 686 (d. II. 6): saec XIV, in 4, membr, foU. 436: 

V. T. et N. T. 



Digitized by 



Google 



1096 IX. DE VEBSIONIBUS. 

2018. Augustae Taurinorum univ. MS. Lat. 69 1 (d. II. 1 1 ) : saec. XIV, 
in 4, membr, foll. 229: N, T. (Evv Act Cath Apoc Paul). 

2019. 692 (d. II. 12): saec. XIV, in 4, membr, foU. 172: 

JSvv Catk Act Apoe. 

2020. 693 (d. II. 18): saec. XIII, in4, membr, foll.102: Evv. 

2021. 694 (d. II. 14): saec. XIV, in 4, membr, foll. 178: 

Ew Act Oath Apoe Paul Prov Ecel. 

2022. 696 (d. II. 15): saec. XIII, in 4, membr, foU. 70: 

CkUh Apoc Act, 

2028. 696 (d. II. 16): saec. XIV, in 4, membr, foll. 82: 

Pait/ Oant Lament Oaih. 

2024. 702 (d. II. 22): saec. XIV, in 4, membr, foll. 75: 

Apoc Oant cum glossa. 

2025. 705 (d. II. 25): saec. XIII, in 4, membr, foU. 120: 

*Mt cum glossa. 

2026, 706 (d. II. 26): saec. XIII, in 4, membr, foU. 70: 

Mc cum gloBsa. 

2027. 707.708.709 (d. II. 27—29): saec. XIII, in 4, membr, 

foU. 72.89.103: Mc Lc loh cum glossa. 

2028. 710 (d. 11. 30): saec. XII, in 4, membr, foU. 92: loh 

cum glossa. 

2028a. [ 711 et 712: duo exemplaria Paul ? ] 

2029. 713 (d. II. 33) et 714 (d. II. 34): saec. XIII, in 4, 

membr, foU. 158 et 119: exemplaria duo Paul cum glossa. 

2080. 744 (d. III. 29): saec. XIV, in 4, membr, foU. 206: 

Patd cum glossa. 

2031. 914 (f. IV. 23): saeo. XIII, in 4, membr, foU. 542: 

V. T. et N. T. (Paul Act). 

2082. 1075 (d. I. 1): saec. XIV, in 8, membr, foU. 684: 

V. T. et N. T. 

2038. 1078 (d. I. 10): saec. XIII, in 8, membr, foU. 77: 

Me cum gloasa. 

2034 ^-'*®®®^^ bibliothecae Malatestianae plutV. MS. 8. 

* saec. XIV, in fol ? , membr: V. T. et N. T. (Ew Aot Cath 
Paul [Phm Heb] Apoc). Cf losephus Maria Mucciolus, OaJtaiogu» 
codicum mu. MakUeetianae Oaetenatia bibliotheeae fratrum minorum 
conventueUium fdei custodiaeque eonereditae, Caesenae a. 1780, 
p. 24—27. 

2085. VII. 2: saec. XIII: Ew cum oomm. 

2086. VII. 4: saec. XIV: Lc (?) cum glossa. 

2087. XXI. 1—4: saec. XIII: V. T., Ew Oath Apoc. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) lATINAE. 1097 

90<i8 Casini tabularii 35. 

' saec. XIV, 35X26, membr, pagg. 1020: V. T. et N. T. (Evv 
Panl [Phm Hebr] Act Cath Apoc). Cf Biblioiheca Cannensis, [Camni] 
a. 1873, Yol. 1, p. 313—352. Item codices 236: Mt Pavl, 237.238: 
Mt bis, 239: Mt Mc, 241: Lc, 243: Apoe, 244: Paul, cuncti cum 
glossa; cf ibid. vol. 4, p. 278 — 300 cum facsimilibus. 

rt|vqQ Florentiae Laur. III. eapBula 1. 

saec. XIII, in 8, membr: V. T et N. T. Olim in Sina monte. 
Cf Ant. Mar. Biscionius, Bibliothecae Med.-Laur. catalogut. Tomus 1 : 
codices orientales eomplectenSj Florentiae a. 1752, p. 121 a. 

9(Uft — ^^^^* Mediceae Laurentianae XV. 1. 

' saec. XII, in fol, membr, foU. 424, coll. 2: Biblia (Eyy Ac 
C Ap P [Phm Heb]). Cf Angelo Maria Bandinius, Oatalogus codicum 
LaHnorum bibl. Med. Laur., Florentiae a. 1774, vol.l, col. 143— 147. 

2041, 3: saec. XIV, in 8, membr, foU. 457: Biblia (P 

ante Ac). 

2042. 4: saec. XIV, in 8, membr, foU. 611: Bihlia. 

2043. 5: saec. XIV, in 8, membr, foU. 656: Bihlia, 

2044. 6: saec. XIII, in 8, membr, foU. 523: Biblia. 

2045. 7: saec. XIII, in 8, membr, foU. 519: Bihlia. 

2046, 8: saec. XIV, in 4, membr, foU. 313: BibPia. 

2047. 9: saec. XIV, in 4, membr, foU. 482: Biblia. 

2048. 10: saec. XII, in fol, membr, foU. 427: BiUia 

(Evv Ac C Ap P [Phm Heb]). 

2049. 11: saeo. XIV, in fol, membr, foU. 414: Biblia 

(P ante Ac). 

2060. 15—17: saec. XV, in fol, membr, voU. 3, N. T. 

foU. 192: Biblia (Ew P Ao C Ap); Ps bis. 

2061. XVII. 17: saec. XI, in 8, membr, foU. 70: Cath cum 

glossa, item XIX. 24, XX. 49; — XIX. 18: loh Apoc c. gl.; — 

XIX. 19.20.21: loh ter c. gl.; — XIX. 22.23: Apoc bis c. gl.; — 

XX. 23: Paul o. gl.; — XXI. 33: Mt c. gl.; — XXI. 34.36: Lc 
bis c. gl.; — XXI. 36.37: Me bis c. gl.; — XXIII. 5.7.8.9.10.11. 
12.13: Paul octies o. gi.; — s. Cruois X. sin. 8: Jft c. gl.; — s. 
Cr. III. dext. 9—11: Evv Paul Act Cktth Apoe c. gl.; — s. Cr. IV. 
dext. 4: Ew c. gl.; — i. Cr. V. dext. 3: N. T. c. gl.; — s. Cr. V. 
dext. 4 : Mt o. gl., item 7 : Evv c. gl., item 8 : Apoc Cath Ael c. 
gl., item 9.10.11: Paul ter c. gl., item X. 1.2: Evv Oath Act Apoc 
Paul c. gl.; — Aedil. Flor. eccl. 3: Paul c. gl., item 87: Oath c. 
gl.; — Leop. Strozz. 9 : OcUh Apoe c. gl. ; — Leop. Med. Fesul. 5 : 
Patd c. gl.; — Leop. Med. Palat. 21: Paul c. gl. 



Digitized by 



Google 



1098 IX. DE VERSIONIBUS. 

2052. Florentiae bibl. Mediceae LAarenaanae XYII. 26: saec. XIV, 
in 4, membr, foll. 81: Ew. 

2053. 27: Baec.X, infol, membr, foll.150: Eiw. 

2054. XIX. 8: aaec. XV, in 4, chart, foll. 181: Paul (Phm 

Heb) Act Cath Apoc, pars V. T. 

2055 XXI. 38: saec. X, in 4, membr, foU. 163: 

Act Apoc Cathy pars F. T, 

2056. XXIII. 6: saec. XV, in 8, membr, foll. 173: Paul. 

2057. XXV. 1: saec. XII, in fol, membr, foU. 209: pars 

V. r., N. T. (Evv Ac C Ap P [Phm Heb]). 

2058. 2: saec. XI, in tbl, membr, foU. 197: pars V. T., 

N. T. (Evv Ac C Ap P [Phm Heb]). 

2059. 6:8aec XIII,in4,membr,foll.71--136:Pa«^auA. 

2060. s. Cmcis I. dext. 3: saec.XIII, in fol, membr, foll. 163: 

N. T. (Evv P [Phm Heb] Ac C Ap). 

2061. IV. dext. 1: saec. XIII, in fol, membr, foll. 462: 

Biblia (Evv P [Phm Heb] Ac C Ap). 

2062. V. dext. 1: saec. XIII, in fol, membr, foll. 484: 

Biblia (Evv P [Phm Heb] Ac C Ap). 

2063. 12: saec. XIII, in 4, membr, foll. 141: 

Evv Act Catk Apoc Paul, 

2064. VI. dext. 1: saec. XIII, in 4, membr, foll. 434: 

Biblia (Evv P Ac C Ap). 

2065. VII. dext. 2: saec. XIII, in 4, membr, foU. 292: 

Biblia (Evv P C Ac Ap). 

2066. XIX. dext. 10: saec. XIII, in 8, membr, foU.470 

—476: loh cap. 13— fin. 

2067. Aedil. Flor. eccl. 126.126: saec. XI, in fol, membr, 

foll. 608, coll. 2: Biblia (Evv Ac C Ap P [Phm Heb]). Cf Angelns 
Maria Bandinius, Bibliotheca Leopoldvna Laurentiana . . . Florentiae 
a. 1791, voll. 3. 

2068. 129: saec. XIII, in 8, membr, foll. 643: Biblia 

(Ew Ac C P [Phm Heb] Ap). 

2069. 130: saec. XUI, in 8, membr, foll. 468: Biblia 

(Ew P [Phm Heb] Ac C Ap). Item 136: Gal. 

2070. Mugell. de Nemore 2: saeo. XI, in fol, membr, 

foll. 108—163: Evv. \n7'T. (Evv P Ac~C Ap). 

2071. Leop. Gadd. 37: saec. XIII, in fol, membr, foU. 210: 

2072. 100: saec. XIII, in fol, membr, foll. 516: BibUa. 

2078. 204: saec. XIV, in 8, membr, foll. 478: Biblia 

(Ew P Ac C Ap). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1M9 

2074. Florentiae bibl. Mediceae Laurentianae Strozs. 5 : saec. XIII, 
in 8, membr, foU. 478: Biblia. 

2075. 6: saec. XV, in fol, membr, foll. 143: Ew. 

2076. Med. Fesul. 1 : eaec. XIII, in fol, membr, foll. 377: 

Biblia. 

2077. 2: saec. XIV, in fol, membr, foU. 329: para 

V. r., N. T. 

2078. Med. Palat. 1: saec. XIII, in fol, membr, foU. 603: 

Bihlia (Ew P Ac C Ap). 

^^-^ Genuae bibl. CaroUnae 40 (3.10.8). 

' a. 1428: Biblia. Cf Fridericns Blume, Bibliotheea librorum 
mss ItaJicaf Gk>ttingae a. 1834, p. 3. 

2080 Mardnae (Cava deTirreni) monasteriiTrinitatis MS. 1 4. 
' saecVni, 32X26, membr, foll.303, coll.3, U. 55.54: 
V. T. et jy; T. (Ew i?aul [Phm Heb] Cath Act Apoc). 
Cf y. cl. Bemardus Caietano de Aragonia, in libro Godex 
dipUmuKtums Cavenm, Neapoli a. 1873, appendix, p. i — vi. 
1 — 32 cum duabus (3 T) tabulis. 

o^^^ Mevagnae [Bevagna] bibliothecae communalis 2747. 

' saec. XV, 16X11, membr: Oen Exod Lev Ew Fdul. Cf v. 
cl. Maszatinti, Tnventari dei manoscrUti ddle bibliotecke d^Itaiia, 
Forlivii a. 1890, p. 279. 
'2082 Mediolani bibl. Ambrosianae C. 39 inf. 

' saecVI: Em (?). V. cl. lohannes W. Burgonius 
perlustravit V. cl. Fortunatus Villa codicem exscripsit 
in usum Wordsworthii, cui est M. 

2083 E. 26 inf.:8aec.IXvelX, 44.5X29.5, membr, 

foU. 307, coU. 2, U. 42—44: Chnm—Paul. Cf v. cl. 
Bergerus (ut supra, p. 994, cod. 5), p. 394. 

2084 E. 53 inf.:saec.X, 48.5X38, membr,foU. 169, 

coU. 2, U. 49—51: F. T.—SQyr. Cf v. cl. Bergerus. 

2085 -^- ^^ ^"P- 

* saecVin, 22.5X17, membr, foU. 92, col. 1, U. 21 

— 39: Efw. Codex Hibemicus. Inest fragmentum Ulfilae 

rescriptum Mt25,38— 26,3 26,65—27,1. Cf v. cl. Bergerus. 

2086 ~ ^*^^* Trivulzianae MS. 2139. 

' saec. XIV, in fol, membr, foU. 608: F. T. et N. T. Cf v. d. 



Digitized by 



Google 



1100 IX. D£ VERSIONIBUS. 

lulius Porro, Oatalogo dei codici manoseriUi deUa IHvuUianaf 
Augustae Taurinorum [Turin], a. 1884, p. 435. 
2087. Mediolani bibl. Triyulzianae MS. 454 : saec. XII, in 8, membr, 
foll. 273: N. T, 

^ft«ft Modiciae archivi collegialis 6.1. 

* saec. IK, 51X37.5, membr, foU. 391, colL2, U.51: 
Biblia. Cf v. cl. Bergerus, p. 394.395. 

2089 li: saecX, 26X19, membr, foll.51, ooL 1, 

11. 26: frgm F. T, et N. T. Cf v. cl. Bergerus, p. 395. 

20ft0 ^^^*® ^^^^' ®- -^^t^^i 224. 

' saec. XIV, in 12, membr, pagg. (foll. ?) 237, coll. 2; capitula 
iterum divisa sunt: N. T.; desunt Act et Apoc. Cf Ludovicus 
M. D. Minciotti, Catalogo dei codici manoscritti . . . di sant* Antonio 
di Padova, Paduae a. 1842, p. 73. 

2091. 225: saec. XIV, in 8, membr, pp. 345, ooU. 2: 

V. T. et N. T. 

2092. 228: saec. XI, in 8, membr, pp. 70: Mc cum glossa. 

2098. 233 : saec. XI, in 4, membr, pp. 70: Lc; gloflsa man rec. 

2094. 249: saec. XIV, in 4, membr, pp. 215, coll. 2: Mt 

cum glossa. 

2095. 250: aaec. XIV, in fol, membr, pp. 492, coU. 2: 

F. T. et N. T. 

2096. 257.258: saec. XIII, in fol, membr, pp. 488, coll. 2: 

V. T. et N. T. 

2097. 259: saec. XIII, in fol, membr, pp. 565, coll. 2: 

V. T. et N. T. 

2098. 267: saec. XIII, in fol, membr, pp. 147: Lc loh 

cum glossa. 

2099. 278: saec. XIII, infol,membr, pp. 107: Zccumglossa. 

2100. 283: saec. XIII, in fol, membr, pp. 201: Mt Mc 

cum glossa. 

2101. 300: saec. XIV, in fol, membr, pp. 160, coll. 2: Lc 

cum gloBsa. Icumgloasa. 

2102. 382: saec. XIV, in fol, membr, pp. 330, coll. 2: Paul 

2103. 333: saec. XIII: CkUh U Oor Oal. 

2104. 338: saec. XIII, in 4, membr, pp. 399, coU 2: Paul 

cnm glossa. 

2105. 339: 8aec.Vm vel EK, in 4, membr, pp. 161: 

Pa\d; lectt varr in mg. 

2106. 340: saec. X, in 4, membr, pp. 203: Pavl. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1101 

2107. Padnae bibl. 8. Antonii 341 : saec. XI, in 4, membr, pp.181: Pdul. 

2108. 343: saec. XIV, in 4, membr, pp. 146: Me Mt loh 

cap. 10 — fin cum glossa. 

2109. 344: saec. XII, in 4, membr, pp. 97: loh Oath. 

2110. Panormi: nescio quid contineat liber: ,yl>i un codice 
critico della Bibbia Volgata, trascritto nel seeoh XII; con foto' 
grafie del codice gtessoy Palermo, tip. Virzi, 1880. (25 pp. in 8)." 

*2111 -P*™*^ De-Rossi MS. Lat. 1. 

' saec. XIII vel XIV, in 4, membr, coU. 2: Biblia. Cf loh. 
Bapt. De-Ro88i, M88. eodicea Hebraici biblioth. I. B. De-Hosai . . . 
Parmae a. 1803. 

2112. MS. Lat.2: saec. XIV vel XV, membr, coll.2: Biblia; 

Paul ante Act. 

2118. MS. Lat. 3: saec. XIII, in 4, membr, coU. 2: Biblia. 

2114. MS. Lat. 4: saec. XIV, in 12, membr, coll. 2: BibUa; 

ordo est Evv Paul Act Cath Apoc. 

2116. MS. Lat. 11: saec. XV, in 4, chart: N. T. 

2116. MS. Lat. 12: 8aec. XV vel XVI, in 8, membr: Ew. 

2117. MS. 18: Ew cum comm. 

2118. MS. 14: fragm Act lac. 

2119. MS. 16: Fmd Cath. 

o.o^ Pistorii archivi canonicorum (2). 

saec. X, in fol, membr: pars F. T., Caih Apoc Paul 
(Phm Heb). Cf Franciscus Antonius Zacharia, Biblioiheca 
Pistoriemis, Augustae Taurinorum a. 1752, p. 4. 

2121. (3): Act Oath Pdul. 

2122. (10—13): Mc loh lac lloh Paul cum comm. 

o-oQ Romae bibl. Alexandrinae MS. 1. 

' saec. XII, in fol, membr, foll. 211, coll. 2: pars V. T., Pdul 
Apoc Oath (excepta lac) Act. CJf v. cl. Henricus Narducci, Catalogus 
codicum vmb praeter orientales qui in bibliotheca Alexandrina Romae 
adservantur, Romae a. 1877, p. 1. 

2124. 219: saec. XIII vel XIV, in 8, membr, foll. 239: 

V. T. et N. T. — Cf MS. 102, num. 96 = foll. 407r— 416v: fragm Mt. 

— bibl. Angelicae A. 5.2 (Narduccii 29). 
'^^^^' saec. X, 20.6X13.6, membr, foll. 199: Ikv. Cf v. 
cl. Henricus Narducci, CaJtalogm codicum mss praeter Graecos 
et orieniales in hibliotheca Angelica olimcoenobiis.Augustini de 
urbe . . . privatis impensis . . . edidit H. N. vol.l , Romae a.l893. 



Digitized by 



Google 



1102 IX. D£ VEBSIONIBUS. 

2126. Bomae bibl. Augelicae A. 5.6 (Nard.32): saecXiy, 17.8X12, 
membr, foU. 467, ooll. 2: V. T. et N. T. 

2127. A. 6.7 (Nard. 33): saec. XIV, 16.6X11.2, membr, 

foll. 517, coU. 2: V. T. et N. T. 

2128. A. 5.8 (Nard. 34): saec. XIV, 16.3X10.8, membr, 

foU. 136: Evv. 

2129. A.5.9 (Nard.35): saec.XIV, 21X14, membr, foU. 78, 

coU. 2: Evv Paul (Phm Heb) Act lac 1.2 Pet. 

2130. A. 5.13 (Nard. 38): saec. XIV, 15.6X11.3, membr, 

foU. 475, coU. 2 : V. T. et N. T. 

2131. A. 6.14 (Nard. 89): saec. XI vel XII, 16.6X10.9, 

membr, foU. 179: (harmonia Evv) Coih Paul (Phm Heb) Aa. 

2132. B. 3.17 (Nard. 122): saec. XII, 27.3X17.7, membr, 

foll. 156: PatU cum glossa. 

2133. D. 5.14 (Nard. 445): saec. XIII, 19.7X12.8, membr, 

foll. 80: Oath cum glossa. 

2134. Q. 7.16 (Nard. 813): saec. XVI, 17.6X12.4, membr, 

foll. 38: Mt Mc. 

2135. T. 1.9 (Nard. 1272): aaec. XI, 65.6X36.4, membr, 

foU. 312: V.T. Aci Oath Apoc Paul (Phm Heb). 

2136. T. 1.11 (Nard. 1274): eaec. XI, 60X40, membr, 

foll. 221, coU. 2: pars V. T., N. T. (Evv Act Cath Apoc Paul 

[Phm Heb]). 

91 «17 — collegii 88. Blasii et Caroli. 

saec. X: Biblia; textus est Alcuinianus. Cf Ver- 
cellone (ut supra, p. 971, adn. 1), cui est F. Item apud 
Vercellonium G R S V; continentne omnes N. T. ? 

— s. Pauli extra muros. 
'^^^^- saec. IX, 44X36, membr, foU. 333, coll. 2, U. 59: 
Biblia, Textus est recensionis Alcuinianae. Usi sunt hoc 
codice ii qui auspiciis Pii IV papae textum Vulgatae 
versionis correxerunt. Vercellonii C. Cf v. cl. Bergerus, 
p. 412.413. Facs apud Blanchinum (cf supra, p. 953), 
p. DLXXVI. 
2139. - Vat. Lat.41: saec. IX: Eiyv. Cf Blanchinus. 

2140. Lat. 43: saec. IX, in 4, membr: Ew. Cf 

Blanchinus, fol. DCI v, a, cum tabula. 

2141. Lat. 42 10 rsaec. XI :J!fa/afn//oAPau/. Cf Blanchinus, 

fol. DCIV V, b, cum tabula. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1103 

2142. Romae Vat. Lat. 7016: saec. IX, in fol, membr: 
Etw. Cf Blanchinufi, fol. DCIV v, b. 

n^AQ — Vat.-Palat. Lat. 1. 

saec.XV, in fol, membr, foll.499: Biblia, Cf v. cl. Henricus 
Sterenson iun., Codices PdLatini Latini bibliotkecae VcUicanae, Romae 
a. 1886, vol. 1, p. 1. 

2144. — — 3 — 5: saec. IX, in fol, membr, voll. 3, 
foll. 408: Biblia. \Bibiia. 

2145. 6—7: saec. XV, in fol, membr, voll. 2, foU. 475: 

2146. 8: a. 1419, in fol, chart, foll. 427: Biblia, 

2147. 11: saec. XIV, in 4, membr, foU. 179: Biblia (Laod). 

2148. 12: saec. XV, in fol, membr, foll. 228: pars F. 71,^^.7. 

2149. 13: saec. XV, in 4, membr, foU. 46S: Biblia. 

2150. 15: saec. XIV, in 4, membr, foU. 443: Biblia. 

2151. 18: saec. XIV, in 8, membr, foll. 391: Biblia. 

2152. 19: saec. XIII, in 8, membr, foU. 332: Biblia. 

2153. — — 20: saec. XIV, in 8, membr, foU. 446: Biblia. 

2154. 21.22.23: saec. XIV, in8etl2, membr, foU. 389.263. 

613: Biblia ter. 

2165. 25: saec. XIV, in 12, membr, foll. 102: V. T., N. T 

exc. Act. 

2156. 44: saec. XI, in 8, membr, foU. 143: N. T. 

2157 46: saecVm, in 4, membr, foU. 149: Em). 

Manu lonathae. Facs apud Blanchinum, fol. DCUI. 

2158. 47: saec. IX, in 8, membr, foll. 156: E&v. 

Facs apud Blanchinum. 

2159. 48: saec. XII, in 8, membr, foU. 133: Evv. 

2160. 49: saec. XII, in 4, membr, foU. 147: Ew. Facs 

apud Blanchinnm. 

2161 50: saec. IX, in fol, membr, foU. 125: Lc loh. 

2162. 51: saec. XI vel XII, in 4, membr, foU. 119: Ew 

cum glossa; — 58: Act Caih Apoc Q.gl.; — 87: MtMca.gl., item 
88; — 89: Zc loh c. gl.; — 90: Oath Apoc Act c. gl., item 95 
(Ap C Ac); — 94 (item 91 mut): Paul c. gl.; — 93: Cath c. gl.; — 
120: Evv c. gl.; — 121: N. T. c. gl. (Laod). 

2163. 53—54: saec. XI, in 12, membr, voU. 2, foU. 859: 

Ew Epp. 

2164 57: saec. IX vel X, in 8, membr, foll. 173: 

Pavl. Facs apud Blanchinum. 



Digitized by 



Google 



2166. 



1104 IX. DE VERSIONIBU8. 

2165. Romae Vat. Palat. I^t. 78: saec XI, in 8, membr, foU. 100 
— 136: Cath exc. lud (lac bis). 

— Vat. Reg. Lat. 4 (1034). 

saec. IX : Ew, Cf BlaDchinus, fol. DCI v, a, cum tabula. 

2167. Lat 10: saec. X: Ew. Cf Blancbinus, 

fol. DCIVr, b, cum tabula. 

2168. Lat 14: saec. X: Euv. Cf Blancbinus, 

fol. DCrV r, a, cum tabula. 

2169. Lat 17: saec. X: frgm E^ Ad Cath. Cf 

Blancbinus, foll. DCI v. DCII r, cum tabula. 

2170. — — Lat 29 : pervetustus, in 4, membr: Act Oath 
Paul desinit Epb 1,10. Cf Blancbinum, fol. DXCI. 

2171. — — Lat 96: saec. IX: Apoc cum comm. Cf 
Blanchinus, fol. DCIII cum tabula. 

2172. — — Urb. Lat 3: saec. X, in 4, membr: Ew. 

„Savignano di Romagna" bibliotbecae communalis 

2173. j^g 2Q 

saec. XV, 19X13, membr, foll. 1— 81: Mt Lc loh, Cf v. cl. 
G. Mazzatinti, Invmtari dei vianoseriUi delle biblioteche d^Italia, 
Forlivii a. 1890, p. 89. 
2174. MS. 62: saec. XIV, 17X 12, membr: V. T. etiST. r. 

rt--;. Sublacii [Subiaco] bibliothecae abbatiae MS. 58 (56). 
saec. XIV, 32X23, membr: PatU cum comm. Cf v. cl. 
Mazzatinti (ut snpra), p. 172. 

2176. 63 (61): saec. XIV, 32X21, membr: V. T. et N. T. 

2177. 72 (70): saec. XII, 32X20, membr, foU. 134: FatU 

cum comm. 

2178. 80 (78): saec. XIV, 30X20, membr, coU. 2, U. 61: 

pars V. T., N. T. (Evv Act Panl Cath Apoc). 

2179. 81 (79): saecXIV, 30X21, membr, foU. 504, ooll.2, 

11. 50: V. T. etN. T. 

2180. 94 (89): saec.XIV, 29X21, membr, foU. 126, colLS: 

Lc cum gloBsa. 

2180 a. [ 99 (94): saec. XIII vel XIV, 27 X 18, membr: JPwf] 

2181. 117(114): saec.XII, 27X18, mcmbr,txtcol.l, 11.18: 

Paul cum glossa. 

2182. 136 (132): saec. XI, 24X15, membr, col. 1, 11. 29: 

PdtU (Phm Hebr). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. IIOS 

2183. Sublacii [Subiaco] bibliothecae abbatiae MS. 203 (199): 

saec. XIII, 21X12, membr, coll. 2, 11. 22: N. T, 

2184. 238 (235): saec. XII, 20X14, membr: Oathcumoomm. 

Venetiis s. Marci MS. Lat. 1 — 2. 
*^^^^' saec. X, 63X42, membr, voU. 2, foU. 399, coU. 2, 
11. 58: V. T. et N, T. (Ew Act Cath Apoc Paul [Phm 
Heb]). Cf Antonius M. Zanetti, Latina et ItaMoa d, Marci 
hibliotheca eodicum mss . . . [Venetiis] a. 1741. Facsimile 
invenies p. 1. Cf etiam v. cl. losephus Valentinelli, 
Bibliotheca manuscripta ad «. Mard Venetiarum. Codices 
mss. Latiniy Venetiis a. 1868, vol. 1, p. 193. 

2186. 3—6: saec. XII, 56.8X36.7, membr, voU. 4, 

foU. 1086, coU. 2, 11. 40: £iblia. 

2187. 7:8aec.XIII, 16.9X11.5, membr,foll. 342, 0011.2, 

11. 54: Biblia (Evv P Ac C Ap). 

2188. 8: saec. XIV, 20.9X14, membr, foll.411: Biblia. 

( Evv P Ac C Ap). In Gallia scriptus. 

2189. 9: saec. XIV, 21X14.3, membr, foll. 504: V. T. 

et N. T. (P ante Ac). 

2190. 10: saec. XIV, 18.4X13.3, membr, foU. 518: V. T. 

et N. T. (P ante Ac). 

2191. 11: Baec. XIV, 23.8X16.8, membr, foll. 661 : V. T. 

et N. T. (P ante Ac). jet 'n'.' f. 

2192. 12: saec. XIV, 18.2X13.2, membr, foU. 399: V. T. 

2198. 13: Baec. XIV, 27X18.6, mcmbr, foU311, coU. 2, 

U. 72—73: V. T. et N. T. (Evv Ac C Ap P). 

2194. 14: eaec. XIV, 17.7X12.6, membr, foll. 870, 

coU. 2 : V. r., Evv Paul Cath Act. 

2195. — 15: saccXIV, 31X22.3, membr, foU. 615, coU. 2; 

nihlia (Ew P Ac C Ap). 

2196. 16: saec. XIV, 13.8X9, membr, foU. 609: BillUa 

(Ac ante P). 

2197. 17: sacc. XV, 34X28.8, membr, foU. 601: V. T. 

et N. T. (P ante Ac). 

2198. 18—19: saec. XV, 27.2X19, membr, voU. 2, 

foU. 680: V. T. et N. T. (Evv P Ac C Ap). 

2199. 20: saec. XV, 13.5X8.2, membr, foU. 591, coU. 2: 

Biblia (Evv P Ac C Ap ut vid). 

2200. 21: saec. XV, 19.2X13.2, membr, foll.443: BibUa 

(Ew P [Tit Laod] Ac C Ap. 

TiscHENDORF, N. T. ed. 8. 710 



Digitized by 



Google 



1106 IX. DE VERSIONIBUS. 

2201. Venetiia s. Marci MS. Lat. 22—23: saec. XV, 49.8X85.2, 
membr, voll. 2, foU. 697: Biblia (exc. Evv); P Ac C Ap). 

2202. 76: saec. XII, 15.4X9.4, membr, foU. 210: Evv 

Act Oath Apoc Pa\d. 

2203. 77: saec. XIII, 32X21.7, membr, foll. 247: Em 

PatU Apoc Act Cath cam versione Gallica. 

2204. 78: saec. XIV, 12X7.3, membr, foll. 237: Ew 

Aet Apoc Oojth Paul. \Apoc Evv. 

2205: 79: saec. XIV, 22X14.3, membr, foU. 46— 113: 

2206. 84: saec. XIII, 37.2X23, niembr, foll. 128, coU. 3: 

Lc loh c. gl.; ~ 85: Mt Cath c. gl ; — 86: Mt Mc c. gl.; — 87: 
loh Mt mut c. gl.; — 89: Jfc c. gl.; — 92: loh c. gl.; — 96: Paul 
Catha. gl.; — 96 — 100: Paui quinquies c. gl.; — 112: Oath e. gl. 

99rt7 ^®°®*^8 Nanianus Lat 1. 

' saec. XIV, in 12, membr: V. T. et N. T, Cf lacobus Mordlius, 
CocUces mss Latini bibliothecae Nanianae, Venetiis a. 1776, p. 1. 
2208. Lat. 2: saec. XIV, in 8, membr: V. T. et N. T, 

Lisitania. 
i%i,yr.^ Alcobatiae bibliotheeae monasterii MS. 1. 

' saec. XI vel XII, in 8, membr, foU. 607 : V, T. et N. T, (Evv 
Paul [Phm Heb] Act Cath Apoc). Cf Index codicum bibliotheeae 
Alcobatiae . . . OUsipone a. 1776, p. 1—6. 

2210. 2: saec. XI vel XII, in 4, membr, foU. 367, coU. 2: 

V. T. ct N. T. (Evv Paul [Phm Heb] Act Cath Apoc). 

2211. 8: saec. XI vel XII, in 4, membr, foU. 642, coU. 2: 

V. T. et N. T. (Evv Paul [Phm Heb] Act Cath Apoc). 

2212. 7: saec. XIII, in fol, membr, foU. 279, coU. 2: Paul 

Aet Apoc Cath Evv. MS. 4—6 oontinent V. T. eadem manu. 

2213. 405: saec. ? , in 4, membr: V. T. etJPf. T. (E vv Pau l 

[Phm Heb] Act Cath Apoc). \PUurAct~Gath Evv. 

2214. 406-410: saec. XIII, in fol, membr, voU. 5: V. T. 

2215. — — 97 : saec. XIV, in fol, membr: Puul cum oomm. Cf 
HaeneUus (ut supra, p. 1031, cod. 779), col. 1018. 

2216 Olisipone bibl. reg. I. 3.2. 

saec. XIII, in fol, membr: Biblia. Cf HaeneUus (ut supra, 
p. 1031, ood. 779), col. 1030. 
2217. I. 3.3: sacc. XIV, in 8, membr: Biblia, 

RBBsia. 

2218 ^®^^P^^^ ^^- ^- ^- 8 (Gillert. 7). 

* saecVin vel IK, in fol, membr, foU. 214; pict manu 



Digitized by 



Google 



«. OCCIDENTALES. (1.) LATINAE. 1107 

Hibernica: Euv. Olim Sangermanus MS. 108. Cf Nouveau 
iraUe de diplomatique, Parisiis, vol. 2 (a, 1755), p. 114.115, 
vol. 3 (a. 1747), 226-230.380-382; — lohannes Obadiah 
Westwood, Facdmiles of the miniatures and omaments of 
Anglo-Saxon and Irish manyscripts, Londinii a. 1886; — 
V. el. Carolus (?) Gillert, ^Lateinisehe Handschriften in 
6t Petersburg" in actis Neuea Archiv der Gesellachaft 
fur dUere deutsche Oeschichtakundej Hanoverae vol. 5 
(a. 1880), pp. 241—265, item pp. 598—617, vol. 6 
(a. 1881), pp. 497— 512. 

2219. Petropoli caes. Q. I. 31: saec. IX, in 4, membr, 
foll. 171; pict: Ew, Olim Petri Dubrowsky. 

Se«tta. 
2220 ^^^sgoviae bibl. univ. 

in fol, membr: Biblw. Cf Haenelius (ut supra, p. 1031, 
cod. 779), col. 784. 

2221. in 8, membr: Biblia. 

2222 — niusei Hunteriani (etiam in universitate) S. 8.154. 

in 8, membr: Act. 

2228. S. 10.169: in 12, membr: Biblia, 

2224. 8. 10.176: loh. 

Saeda. 
222^ Holmiae bibl. reg. 

' saec.VI-VII, partim purpnreo-aureus: ^vr; desuntLc 21,8-30; 
textus videtur esse versionis Vulgatae hic illlc ad veteris versionis 
normam emendatae. 

Fortasse ab Hibernis in Italia scriptus, saeculo nono 
codex dono datus est ab Alfredo cathedrali Cantuariensi. 
Anno 1690 emit lohannes Gabriel Sparvenfeldt, Suecus 
doctus, codieem hunc ex bibliotheca marchionis de Liche 
Mantuae Carpetanorum (Matriti) et bibliothecffe Holmiensi 
dono dedit. Vir cl. lohannes Belsheim, auspiciis societatis 
Bcientiarum Christianiensis, edidit codicem in libro Codex 
aurem etc. Christianiae a. 1878, cum quinque tabulis; 
cf V. cl. Oscarus de Gebhardt, Theologische lAteraturzeitung, 
Lipsiae a. 1878, coll. 359—363; F. L A. Hort, The 

71» 



Digitized by 



Google 



1108 IX. DE VERSIONIBUS. 

Acadeniy, Londinii 24 Aug. a. 1878, p. 194c; lohannes 
Wordsworth, Old-Latin hiblical texts, No. I, Oxonii a. 1883, 
p. xxxii, adn. 1. 
9"29fi Upsaliae bibl. univ. 1.2. 

' a. 1434—1436, in fol, membr, voU. 2: V. T. et N, T. Manu 
Christiani Blumenroth in civitate Brauwenberg in usum ecclesiae 
Warmiensis iussu Friderici Salendorffii, ecclesiarum Warmiensis et 
Wratislaviensis canonici et cantoris, scriptus. Olim in bibliotheca 
Warmiensi. Cf Oscar lulius Aug. Almquist, Codd. msa. LaU. hibl. 
reg. acad. Upsali&nsis, Upsaliae a. 1836 (praeside loh. Henr. Schrodero). 

2227. 3: saec. XV, in fol, chart: N. T. mut. 

2228. 4: saec. XV, in fol, membr: Qal—Htbr. 



(2.) G0THICA.1 

Plerosque Bibliorum libros saeculo quarto medio 
Gothice vertit Ulfilas episcopus (nat. a. 310, mort a. 380; 
al. 311—381 vel 313—383). XJsus est textu Graeco, 
maxima ex parte Antiocheno, cum multis lectionibus 
Occidentalibus, nonnullis antiquis non-Occidentalibus. Ser- 
monem Graecum pressius secutus est; vocabula Latina 
saepe adhibuit, interdum Graeca. Ordo evangeliorum in 
codice unico quem habemus Occidentalis est, et ex hac re 
pariter atque ex lectionibus et interpolationibus aliquibus 
concluserunt viri nonnulli docti hanc versionem saeculo 
quinto vel postea, cum Gothi in Italia atque in Hispania 
degereut, ad normam versionis veteris Latinae^ eiusque 

* Cf Hug, Einl. §§ 130—142, ed. 4, Stutgardiae et Tubingae 
a. 1847, vol. T, p. 431—460, et v. cl. Eduardus Sievers, ^Gotische 
Literatur" in libro v. d. Hermanni Paul, Grundri^ der germanimihen 
Pkilologie, vol. 2, pars 1, Argentorati a. 1889, pp. 65—70. 

* Cf V. cl. Ernestus Bernhardt, KrUische Untersuchungen uber 
die gothitche Bibelubersettung , Meiningae a. 1864.1869, — Vulfiia 
oder die gotisehe Bibel. Mit dem entsprechenden griechischen Text 
. . ., Halis Saxonum a. 1875, — [editio minor] Die gotische Bibel 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (2.) GOTHICA. 1109 

recensionis Italicae emendatam esse. At fieri potest 
ut similitudo illa inde fluxerit, quod et Ulfilas et emen- 
datores illi codicibus Graecis textui Italico similibus usi 
sint. Negatur epistulam ad Hebraeos versam esse (sed 
verba pauca huius epistulae, fortasse non ab Ulfilae manu, 
habentur in codice Mediolanensi-Romano, cf infra, p. 1110), 
neque exstant fragmenta Actuum (nisi fortasse laudantur 
Act in codice Med.-Rom.), epistularum Catholicarum, 
Apocalypsis. Latuit versio inde a nono saeculo usque 
ad saeculum sextum decimum. 

Fragmenta quae supersunt haec sunt: 
I Upsaliae bibl. universitatis, Argenteus, 

saecVI, foll. 187, purpureo-argenteus : continet f ragmenta ex 
Mt lok Lc Mc. 

Scriptus fortasse in Italia septentrionali, saeculo sexto 
decimo erat monasterii Werdensis in Guestfalia prope 
Coloniam, quo tempore Antonius Morillonius, cardinali de 
Granvelle a secretis, et Arnoldus Mercator nonnuUa ex 
codice exscripserunt. Saeculo illo exeunte Pragae erat 
codex, ubi eum vidit Ricardus Strein (mort. a. 1601). 
Anno 1648 belli praeda in Sueciam translatus est Hol- 

dea VtdJUa . . . Textahdruck mit Angabe der haruUchriftlichen Le9- 
arten, nebst Glossart Halis Saxonum a. 1884; — y. d. Quilelmus 
Bangert, Der Einjhus lateinischer Quellen auf die gothische Bihel- 
ubersetzwng des Ulfila [Frogramm]y Budolstadii a. 1880 [1880, 
Progr. 603]; — v. cl. Carolus Marold, „Kriti6che Untersuchungen 
uber den Einfluss der lateinischen auf die gotische Bibeliibersetzung'', 
[dissertatio] Begiomontii a. 1881, et Oermaniay Vindobonae a. 1881, 
ser. nova, vol. 14, p. 129— 172, vol. 15, p. 23 — 60, et „Stichometrie 
und lieseabschnitte in den gothischen Episteltezten'^ Begiomonte 
a. 1890; — cf etiam v. cl. A. Kisch, „Der Septuaginla-Codex des 
XJlfilas^' in actis Monatsschrift fur Oeschichte v/nd Wissenschaft des 
Judenthumsy Vratislaviae a. 1873, vol. 22, pp. 42—46.85—89.216 
— 219, et V. cl. Ohrloflf, „Die alttestamenliichen Bruchstiicke der 
golaschen Bibelubersetzung. Eine kritisohe Untersuchung" in actis 
ZeUschrift fur deu^tsche Fhilologie, Halis Saxonum a. 1876, vol. 7, 
pp. 251 — 296. 



Digitized by 



Google 



IIIO IX. DE YER8IONIBUS. 



miam, et vel r^inae Christmae vel bibliothecario eius 
Isaaco Voss datus est, unde anno 1655 in Hollandia 
apud Vossium erat et a Derrero exscriptus est Anno 1662 
emptus a comite Magno Grabriele de la Gardie universitati 
Upsaliensi dono datus est. Franciscus lunius textum Grothi- 
cum ex apographo Derreri, una cum evangeliis Anglo- 
Saxonicis a Thoma Mareschallo editis, publici iuris fecit 
Dordraci a. 1665.^ Anno 1854 edidit haec fragmenta 
Andreas XJppstrom.^ Fragmenta anno 1891 vidi. 

Mediolani Ambrosianus 
2. Romae Vaticanus > rescriptus. 

Augustae Taurinorum 
saecVI: oontinet firagmenta ex Mt loh (nonnolla ez Lc Mc) 
PduL In oodiciboB quinque rescriptifl olim BobbienBibus detexit 

* luniufl, QucUtuor . . . evangeliorum vernones peranliquae duaCy 
Oothica seilicet et Anglosaxonica : quarum illam ex . , . codice argenteo 
nunc primum depromsit F. I, hanc autem ex codd. mss. eollatis emen- 
datius reeudi eu^vit T. M, Anglus, cuius etiam observationes in 
utramque versumem subnectuntvr . . ., Dordrechti a. 1666, ed. repet. 
Amstelod. a. 16S4. Item Evangelia . . . Gothice translata, nunc eum 
parallelis versionibus, Sueo-Oothicaj NorroMina seu Islandica et Vul- 
gata LcUina edUa . . . cura et studio Geoi^gii Sticmhjelmi, Holmiae 
a. 1671; 8s, evv. versio Oothica . . . cum interpret. et annot. Erici 
Bemeliif non ita pridem a/rchiep. UpsaUensis^ edidii . . . Edwardus 
Lye, Oxoniae a. 1760; lohannis ab Ihre scripta versionem Ulphi- 
lanam . . . illustrantia . . . edita ab Ant. Frid. Busching, Berolini a. 1773 ; 
UyUas Oothische BibelHbersettu/ng . . . [adiuvantibus Friderioo Carolo 
Fulda et W. F. H. Reinwald] herausgegeben von lohann Christian 
Zahn, Weiesenfelsiae a.l805. I. A. SchmelleruB edidit Mt Stutt- 
gardiae a. 1827, y. d. W. W. Skeat, The gospd of 8t. Mark in 
Oothic according to the translation made by WuIJUa in the fourth 
century. With a grammatical introduction and glossaruU indeXf 
Londinii a. 1882. 

* Uppstrom, CodexArgenteus, UpBaliae a. 1864 ; additis anno 1867 
deeem foliis quae fur restituerat, anno 1868 fragmenta epistularum 
Paulinamm et VeteriB Teetamenti cura filii eiuB Guilelmi Uppstrom; 
editionem Matt alteram carayit filiuB Holmiae a. 1874. Cf praeterea 
y. cl. Ignatius Peters, „Die Zahl der Bl&tter des Codex argenteus'' in 
actiB OervMniaj Vindobonae a. 1885, series noya, yol. 18, p. 814 — 816. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (2.) GOTHICA. llll 

Angelus Maius anno 1817 Mediolani haec fragmenta duonim codicum 
Gothicorum, quorum specimen anno 1819 adiuvante comite Carolo 
Octayio Castillionaeo Mediolani edidit. CastiUionaeus omnia publici 
iuris fecit 2 Cor a. 1829, Rom lCor Eph a.l834, Gal Phil Col iTh 
a. 1835, 2The88 Tim Tit Philem a. 1839, nisi qnod lohannes Ferdinan- 
dus Massmannus fragmenta commentarii in loh, quorum nonnuUa 
Romae in codice Vaticano insunt, Monaci a. 1834 edenda curavit; 
in hoc commentario praebentur multa ex loh laudanturque Mt 
Lc Mc et Hebr. Folia quattuor (duo) Taurinensia olim in codice 
Mediolanensi detexit y. d. Beifferscheid, legit Massmannus, Germaniay 
Vindobonae a. 1868, ser.noy.Tol. 1, p. 27 1-284 ; exhibent fragm Gal CoL 
o Guelferbytanus Carolinus dictus olim Bobbiensis 
Goth.-Lat rescriptus. 

saec. VI: contincft nonnulla ex Rom) Franciscus Antonius 
Knittel fragmenta repperit et anno 1762 edidit (cf supra, p. 387; 
de Latinis cf guCf supra, p. 988); lohannes Ihre edidit, Upsaliae 
a. 1763 repet. in libro Biischingii a. 1773; Zahnius edidit, una cum 
fragmentis Upsaliensibus (cf supra, p. 1110, adn. 1). 
* ♦ * 

Fragmenta omnia conlegerunt atqueedideruntlohannes 
Conon von der Gabelentz et Augustus lulius Loebe, UlJUaSy 
Altenburgi et Lipsiae a. 1836 — 1843; Fridericus Ludovicus 
Stammius, Ulfilas, Paderbomae a. 1858 (ed. 5 curavit 
V. cl. Mauritius Heyne a. 1872); Massmannus, Vlfilas, 
Stuttgardiae a. 1857 (Latina Massmanni sunt ex editione 
N. T. triglotta Tischendorfii) ; v. cl. Bemhardt ut supra, 
p. 1108, adn. 2; v. cl. G. H. Balg, The first TeuUmic 
(Oermanic) Bible translaied chiefiy firom ihe Oreek hy the 
Gothic hishop Wulfila in the fimrth centwry and the other 
remaina of ihe Ooihic language. Edited, with an introductiony 
a syntaa, and a glosmry, in urbe Milwaukee in provincia 
Wisconsin (a. 1890?). 

Ck)ntinent fragmenta haec: ifatt3,ll 5,8 5,15—6,82 7,12—10,1 
10,23—11,25 25,38—26,3 26,65—27,19.42—66 ifarci 1,1— 6,30 
6,53—12,38 13,16—29 14,4—16 14,41—16,12 Lucae 1,1—10,30 
14,9—16,24 17,3—20,46 lohannis 1,29 3,3—5.23-26.29-32 6,21— 
23.36-88 6,45—11,47 12,1—49 13,11—19,13 iJom 6,23 7,1—8,10 
8,34—11,1 11,11—12,5 12,8—14,5.9 — 20 15,3—13 16,21—24 
lOorvnth ljl2-^26 4,2—12 6,3—6,1 7,5—28 8,9—9,9 9,19—10,4 



Digitized by 



Google 



1112 IX. DE VERSIONIBUS. 

10,15—11,6.21—31 12,10—22 13,1—12 14,20—27 15,1—35.46— 
16,24 2 0ori7Uhl,l—n,lS Galatl,l—7 1,20—3,6 3,27—6,18 Epkes 
1,1—5,11.17—29 6,8—24 PMipp 1,14—2,8 2,22—4,17 Oolossl.G— 
29 2,11—4,19 i TAe»* 2,10— 5,28 ;? TA<jm 1,1— 2,4 2,15—3,18 
i!rw?M>«Al,l— 5,14.16— 6,16 8 Timoth 1, 1—^,1% TOl, 1—2,1 PhUem 
11—23. 



(3.) SLAVONICA. 

Rastislavius dux Moraviae anno ut fertur 862 vocavit 
in Moraviam Constantinum philosophum dictum, origine 
Thessalonicensem, qui ad illud tempus apud Chazaros ad mare 
Euxinum in Cherroneso evangelium praedicaverat, et ibi 
reliquias s. Qementis invenerat et Constantinopolim tulerat. ^ 
Constantinus, postea Cyrillus dictus, socio fratre suo 
Methodio factus est apostolus Slavorum ad Danu- 
bium anno fere 863; mox characteribus Slavonicis inventis 
versionem Novi Testamenti Slavonicam instituerunt fratres 
ex Graecis codicibus iisque maximam partem, ut videtur, 
familiae Antiochenae, sed incertum est utrum illo tempore 
Novum Testamentum totum versum sit. * Versio haec sententia 
Dobrowskii anno circiter 988, quo Wladimir dux bapti- 
zatus est, Russis tradita, mutationes et linguae et textus 
subiit, in primis post saeculum quartum decimum medium, 
unde fectum est ut Dobrowskius in codicibus recensiones 
tres distinxerit; novissima, typis expressa, in communi 
usu est. Wetstenius nonnulla ex hac versione laudavit, 
Alterus^ lectiones paucas conlegit, Matthaeius lectiones in 

^ Has reliquias etiam secum in MoraTiam portavit, deniqae 
Komam ubi mortuus est. 

* Verteruntne illo tempore Evl et Apl (lectiones solas), ita 
ut Apocalypsis omissa sit? 

• Alter, iV. T. Viennae a. 1787, vol. 1, p. 403—411 lectiones 
in loh capp. 1 — 14 ex editione Slavonica Mosquensi a. 1614 praebet; 
p. 1 1 22—1 1 56 in Evv ex codice Vindobon. Caesar. CCCLVI ; p. 1 1 57— 
1194 in Evv ex cod. Vindob. Caes. CCCLV ; vol. 2 (a. 1786), p. 968— 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (3.) SLAVONICA. 1113 

Apoc praebuit,^ fons autem praecipuus lectionum Slavo- 
nicarum debetur Dobrowskio qui cum Griesbachio* varia- 
tiones codicum atque editionum communicavit; Tischen- 
dorfius librum Griesbachii adhibuit atque ego catalogum 
Dobrowskii ex illo libro excerpo quamquam huc usque 
vix magnuB fructus ex hac versione decerpi potest. 



(a.) £vangelia. 

11. Aloysii Hankii Olomucensis: LectioTmrium Irmologio 
saec. Xin adnexum; textus Occidentalis &miliae 

videtur esse; Dobrowskius contulit ad Ew capita quattuor 
et nonnulla ex capitibus aliis 21. 
11 mur. Petrop. (?): Emngdiarvmi, a Gregorio diacono 
' a. 1056 — 1067 scriptum; editum a Vostokovo, 
Petrop. a. 1843, conlatum a Muralto, N. T. Hamburgi 
a. 1848, p.liii. 

12. Petrop. acad. scientiarum; saec.XIV: EwingeUarium; 
anno 1317 scriptum; textus antiquus sed saepe 

corruptus est; Dobrowskius contulit Mt et loh paucis ex- 

ceptis et capita fere tria ex Mc Lc. 

aianrar • airem. Remensis, saec. X: continet Ew; hoc 
81 sive 81 r ,., -r-i 

codice „olim m regum Francorum oleo 

inunguendorum solemnibus uti solebat ecclesia Bemensis"; 

editus est a Silvestro, Parisiis a. 1843, et ab Hanka, Pra- 

gae a. 1846; conlatus ab Altero (ut ad sP ™«'), p.liii.liv. 

Cf vir cl. Cerf, L^hangUiavre slave, manuscrU, dit Texte 

du mcre conservi d la hiblioihkqae de la ville de RemSy 

Remis a. 1881. 

1039 in Act Paul Cath ex codice Vindob. Caes. Orient. CI; harum 
tamen lectionum maiorem partem intelligere non poesunt nisi viri 
linguae Slavonicae periti. 

^ Matthaeius, ApoCy Rigae a. 1785, append. 2, p. 84S — 388. 

* Dobrowsky, Orie$bachii N. T. Qr. yol.l (a.l796), p.cxxvii— 
cxxxii, vol. 2 (a. 1806), p.xix — xxi et xxxii — xxxix. 



Digitized by 



Google 



1114 IX. DE VERSIONIBUS. 

p, Petrop. acad. scient. saec. XTV: continet Ew; textus 

singularis est generis et ad codices Oraecos iuniores 

plerumque refictus. 

u. PragaeGelasiiDobneri, saecXV: continet £^; scrip- 

tus fortasse in Servia; praebet lectiones recentiores, 

voces vero et phrases saepe antiquiores; Dobrowskius 

contulit Mc Lc et decem ex Mt capp. 

15, Vindob. caes. 356; saec. XV: continet Ew; textus 
posterioris &miliae est; cf Alterus iam laudatus. 

16, Vindob. caes. 355, saec. XVI: continet Ew; scriptus 
in Moldavia anno circiter 1535; textus posterioris 

familiae est; cf Alterus. Ubi sit Vindob. caes. Orient 98: 
Ew: nescio. Cf Nesselius, CaJUdogu».. . . Vindobonae et 
Norimbergae a. 1690, paraVII, p. 154a. 

17, Dobrowskii, olim Theodori Bausii, saec.XVI: continet 
Ew; textus est familiae novissimae quae in editioni- 

bus paene omnibus invenitur; Dobrowskius consuluit ad 
Mc et Lc, contulit ad loh. 

18, Moscuae bibl. synodalis, olim bibl. typogr. 19, saec. 
XII: continet Ew; textus est ^Eimiliae Occidentalis 

et consenttt plerumque cum sP et sl*; scriptus anno 1144; 
Dobrowskius contulit locos selectos. 
p. Mosc. synod. olim typogr. 11, saec. XTT: Ew (Evl?); 

contulit Dobrowskius quosdam in Mc versiculos. 
no. Mosc. monast. s. Archangeli vulgo Qsudaw, saecXTV: 
' continet N. T.; dicitur manu Alexii metropolitae 
scriptus esse; lectiones antiquae singulares ad fidem codi- 
cum Oraecorum bonae notae reformatae sunt; contulit 
DobrowskiuB Lc cap. 1 et 24 et nonnulla ex 22. 
bV^: cf supra, sl« °»»*'. 



(b.) Actus et epistulae. 

\i. cf supra, sl^ ad Ew; continet lectiones ecclesiasticas 
* ex Act Paul Cath. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (3.) SLAVONICA. 1115 

12. MoBCuae bibl. synodalis 6; saec. XIII (a. 1220) 
continet Eom l^ Cor Oal Eph 1,1 — 4,4 cum commen- 
tario; Dobrowskius contulit selectis locis. 
p. Mosc. synod. olim typogr. 10, vix saec. XII: Ptaxap; 
textus similis est textui sP; Dobrowskius contulit 
quaedam capita ex Act Tim lac et varios locos ex 1 loh 2Pe. 
^13 mur. Petrop. Q. V. I, 5, saec. XIII: continet Paul Oath 
' Act; conlatus ab Altero (cf sP °^"' ad Ew), p.liv. 
14. Mosc. synod., olim typogr. 24, saec. XIV (a. 1370): 
Praxap; accedit proxime ad sl* et sl*; contulit 
Dobrowskius commata quaedam ex Act cap. 1. 
16. Georgii Ribayii, Czincotae in Ungaria, saec. XV: 
continet Act Oaih Paul; familiam textus mediam 
praebet; hunc codicem integrum contulit Dobrowskius. 

16. Mosc. synod. 620: continet N, T. excepta Apoc; 
convenit cum sl^ statim describendo; cursim inspexit 

et examinavit Dobrowskius locos multos. 

17. Petrop. acad. scient, saec. XVI (a. circ. 1548): con- 
tinet Act Oath Pavl; &miliam praebet textus postre- 

mae, quam editiones primae exhibent, proximam; contulit 

Dobrowskius praecipue iis locis qui in margine interiore 

a Griesbachio notati sunt. 

ig. Vindob. Caes. 101: continet Act Oaih Paul; textus 

mediae est familiae et recentior est paulo textu 

codicis sP atque emendatior; cf Alterus, ut supra, p. 1112. 

19, Monasterii Resurrectionis prope Moscuam: Praxap; 

textus est antiquus et textui codicum sl'et sl^similis; 

inspexit Dobrowskius nonnullos locos. 

110, cf s\}^ ad Ew; contulit Dobrowskius locos varios 
epistularum. 

111 , Venetiis s. Marci 627, saec. XV: continet Ew Apoc 
' Act Oaih Paul; Heb sequitur ITh; desunt Hebl,6— 

13,25 1.2Tim Tit Philem; textus est paulo recentior textu 
codicis sP; videtur in Servia vel Bulgaria scriptus esse; 
inspexit Dobrowskius varios locos. 



Digitized by 



Google 



1116 IX. DE VERSIONIBUS. 



(c.) Apocalypsis. 

11. Moscuae synod., saec. XV (a. 1499): con^ei Biblia 
integra; etsi conferre non potuit, putavit Dobrowskius 

hunc codicem antigraphum esse duorum qui hoc loco 
sequuntur, docetque hos tres solos in tota Russia biblia 
integra continere. 

12, Mosc. synod., saec. XVI (a. 1558): continet Biblia 
integra; Apoc desumpta est ex commentario Andreae; 

Dobrowskius contulit priora tria capita ex Apoc. 
p, Mosc. synod.: continet Biblia integra; Apoc consentit 
cum sl*; videtur Dobrowskius Apoc totam contulisse. 

14. Mosc. synod.: continet Apoc cum comm. Andreae; 
alius quam sP et sP familiae accedit textus magis 

ad textum sP^infradescripti; interpolatus autem est textus ex 
altera versione Slavonica et ex codicibus Graecis iunioribus. 

15. Mosc. synod. 605: continet Apoc cum comm. Andreae; 
eiusdem familiae est atque sl^ et sP. 

16, Biblia Moscuae edita a. 1663, repetita ex editione 
Ostrogiensi anni 1581; reprehendit Dobrowskius 

nonnulla quae Matthaeius (cf supra, p. 1113, adn. 2) de 
hac editione scripserat. 

17, N. T. Moscuae a. 1783 editum; praebet multis locis 
textum editionum antiquarum. 

ig, Biblia Moscuae a. 1759 edita; textus non differt a 
textu librorum aliorum emendatiorum post annum 

1751 editorum; hac editione usus est Dobrowskius in 

conferendis codicibus in Russia servatis. 
p. Biblia Moscuae a. 1778 edita; non discrepat a sP 
neque ab editione Moscuensi anni 1762 quam Mat- 

thaeius adhibuit. 

sP®: cf supra, sU® ad Ew. 

^iii. cf Bupra, sl^^ ad Act et Epp; consentit in primis 
cum sP. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALES. (3.) SLAVONICA. 1117 

Dobrowskius^ distinguit tria editionum genera: 

1. Antiquum minus correctum, ex codicibus iunioribus 
etiam cum librariorum erroribus excusum. a. £w, 
Ugrowlachiae a. 1512, iussu ducis loh. Basarabae edita; 
6. Ew, Vilnae a. 1575; c. Biblia Ostrogierma a. 1581; 
d. Evv, Moscuae a. 1614 (quibus Alterus usus est ad loh 
capp. 1 — 14, cf supra, p. 1112, adn.3); e, Bihlia, Moscuae 
a. 1663 ex ed. Ostrogiensi recusa. 

2. Antiquum quidem, sed studio ad Graecum receptum 
emendatum. a. N, T, Vilnae a. 1623; b. Ew, Leopoli 
a. 1644. 

3. Novissimum: emendatio vulgaris textus Slavonici iussu 
Petri I inchoata saeculo XVIII ineunte, anno demum 
1751 absoluta; sed editiones Novi Testamenti post 
annum 1751 impressae non omnes emendationes has 
admiserunt. 

Videtur Dobrowskius nonnunquam certius de textus 
familiis sive recensionibus dicere quam pro conlationum 
suarum exiguitate debebat. 

Ita Dobrowskius, quem fusius adduximus quia Tischen- 
dorfio apparatum suppeditavit. Dobrowskii vero tempore 
nondum cogniti fuerunt codices Palaeo-Slovenici sive Slavo- 
nici meridionales , e quibus codices Russici exscripti vel 
versi sunt, unde fit, quod nemini inopinatum esse potest, 
ut conlationes eius aeque ac theses eius criticae hodie non 
satisfaciant viris rei criticae peritis. Nemo autem adhuc 
rei toti operam navavit, etsi multi codices singulos modo 
ediderunt modo excusserunt, prae ceteris viri clarissimi 
Vatroslavius (Ignatius) Jagid et Alexander Gorskij (vide 
infra, p. 1121—1122, codd. 43— 79). 

Codices Palaeoslovenicos habemus et scriptura Glago- 
litica et scriptura Cyrillica exaratos eosque iam saeculo 
decimo vel undecimo scriptos. Studio viri cl. Vatroslavii 

* Dobrowsky, Oriesbaehii iV. T. Gr. vol. 1, p. cxxxi.cxxxii. 



Digitized by 



Google 



III8 IX. DE VER8IONIBU8. 

Jagid debemuB editionem librorum duonim Palaeo-Sloveni- 
corum: QuaUuor evangdia. Codicem OlagolUieum olim 
Zographensem nunc Petropolitanum, characteribus OyriUicis 
transeripbwm notia criticis prolegomenis appendieUms auctum 
edidit V. I. Berolini a.l879, cum tribus tabulis; — Quattuor 
evangeiiorum versionis PalaeoSlovenicae oodicem Marianum 
Olagoliticum characteribus OyrHlicis transcriptum edidit Y. I. 
Berolini a. 1883, cum tribus tabulis. Codex Marianus 
positus est hodie in museo Rumiantzovico urbis Moscuae. 
Cf praeterea v. cl. Vatroslavius Jagid, „Da8 altslovenische 
Evangelistarium Pop Sava*s" Archiv Ju/r slavische Philologie 
[1881], V, 4, S. 580—612. Cf Slnymik etatej academiae 
Petropolitanae, pars 3, p. 916 (p. 16 ? , fasc. 6 ? ), a. 1868. 
Bis prodiit Eoangelium Assemanianum vd VaUcanum, primum 
Zagrabiae anno 1865 cura Francisci Ra6ki, cum tabula, 
iterum Romae anno 1878 cura lohannis Cmdid, cum 
tabula; characteribus Latinis transcriptum est 

Codices Russicos invenimus scriptura Cyrillica exaratos. 
Ex his est Emngelium Ostromirianum annis 1056 — 1057 
scriptum, quod evangelium Alexander Vostokov Petropoli 
anno 1843 edidit cum multis tabulis; anno demum 
1889 Petropoli prodiit editio quam dicunt photolitho- 
graphica. Exemplar aliud est Tdraevangdium Gali- 
danum, quod v. cl. Amphilochius Moscuae anriis 1882. 
1883 publici iuris fecit. V. cl. Aemilianus Kaiu£niacki, in 
libro Monumenta linguae Palaeo-Slovenuxie coUeeta et in 
lucem edita cura et qpera Ae. K. vol. 1, Vindobonae et 
Teschenae a. 1888, edidit Eoangdvum Pvtnanum saeculi 
Xm vel XIV. 

Codices Serbici utuntur scriptura Cyrillica. Exempli 
gratia conferendum est Tetraevangdium Nikoljanum, codex 
saeculi quarti decimi in monasterio Serbico Kikolja, quem 
V. cl. Georgius Dani6ic Albae Bulgaricae (Belgrad) anno 
1864 edidit. Apodolus anni 1324 e codice monasterii 
Sisatovac editus est a v. cl. F. Miklosich Vindobonae a. 1853. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDBNTALES. (8.) 8LAVONICA. 1119 

Lectiones ecclesiasticas Croaticas, scriptura Glagolitica 

scriptas, conlegit v. cl. lohannes Ber6ic e Missalibus quae dicun- 

tur pariter atque ex aliis libris ecclesiasticis : Vlamei Svetoga 

PisnuL edidit I. B. e mss Glagoliticis recensionis Croaticae, 

partt5, Pragae annis 1864 — 1871. Videtur textus harum 

lectionum ad normam Vulgatae Latinae mutatus esse. 

Paucos alios codices plerosque Russicos in usum virorum 

linguarum Slavonicarum peritorum addo. Si quis monstca- 

verit ex nonnullis horum codicumSlayonicorum possehauriri 

testimonium de textu Oraeco vetere, bene erit. Si minus, 

omittendi sunt codices Slavici in apparatu critico congerendo. 

^ Lipsiae bibl. urbis Sl. fol. 4. 

saec. ? , iu fol, membr, foll. 163: ApL 

2. Sl. fol. 5: saec. ? , in fol, chart, foU. 298: Apl, 

„ Monaci bibl. reg. cod. Slav. 1 (1125). 

a. 1492, in fol, membr, foll. 267, praef Thphyl: Evv Palaeo- 

Slavonice. Scriptus in usum Stephani, principis Moldaviae, a diacono 

Theodoro Mricheskoula in quodam Germaniae monasterio. Fuit 

anno 1637 Petri Mogilae, metropolitae Kioviae et Galiciae, qui 

codicem ecclesiae s. Mariae Kiovensi dono dedit. Cf CcUalogut codd, 

TTiss. bibl. reg. MonacensiSf vol. 7, Monaci a. 1858, p. 327.^ 

. Bomae Vat Slav. 3. 
4. 

saec. XIII, membr: Bvl. Cf Angelus Mai, Scriptorum veterum 

nova collectio, vol. 5, Romae a. 1831, paginarum series altera, 

p. 105.106. 

5. Slav. 4: saec. XIII, in fol, membr: Evl. 

6. Slav. 5: saec. XIV, in fol, chart, foll. 288: Evv. 

7, — — Slav. 6: saec. XVI, in fol, chart, mendis seatet: Evl. 
Olira reginae Suecorum. 

8. Slav. 7 : saec. XV, in 8, chart, foll. 8 (in oodice quodam 

foll. 49— 56): Zo 10,1— 11,41. 

^ Moscuae bibl. mon. Neohierosol. Resurr. 117. 

saec. XVI vel XVII, in fol, chart, foll. 840: Evv cum comm. 
Cf Amphiloohius, Descriptio bibliothecae monasterii Neohierosolomitici 
Hesurrectionis, Moscuae a. 1875. 

^ Monaci bibl. xeg. cod. Hungaricus (1140): a. 1466, in 4, chart, 
foll. 208, coU. 2 ; pict : Evv Hungarice. Olim loh. AlbertiWidmanstadii. 
Integer prodiit Budae anno 1842. Cf Oatalogus (ut cod. 3), p. 832. 



Digitized by 



Google 



1120 IX. DE VERSIONIBUS. 

10. Moflcuae bibl. mon. Neohierosol. Resnrr. 1: a. 1120 — 1128, 
in fol, membr, voU. 2, foll. 231: Evl. 

11. 2: saec. XIV, in ? , membr, voU. 2, foll. 326: Evl. 

12. 3: saec. XIV, in fol, membr, voU. 2, foll. 137: Evl. 

13. 4: saec. XV, in fol, membr, voll. 2, foll. 268: EvL 

14. 5: saec. XIV, in fol, membr, voll. 2, foll. 153: Apl. 

Cf supra, p. 1116, Dobrowskii sl*. 

. — musei Rumiantzovici 8. 

saec. XIII vel XIV, in 8, membr, foU. 110: Apoc cum comm 
Andr. Caes. Cf v. cl. Alexander Vostokov, DescHptio codicum 
nuinuscriptorum Eusncorum et Slavonieorum in museo RumiantzovicOj 
Petropoli a. 1842. 

16. 9: a. 1495, in 4, chart, foU. 431: Apl. 

17. — — lOetll: saec. XVI: exemplaria duo Apl. 

18. 103: a. 1164, in 4, membr, voU. 2, foU. 270: EvL 

19. 104: saec. XII vel XIII, in fol, membr, voU. 2, 

foU. 158: Evl. 

20. 105: a. 1270, in fol, membr, voU. 2, foU. 167: Evl. 

21. 106: saec. XIII, in fol, membr, voU. 2, foU. 167: Evl. 

22. 107: eaec. XIII vel XIV, in fol, membr, voU. 2, 

foU. 161: Evl 

23. 108: saec, XIII vel XIV, in fol, menibr, voU. 2, 

foU. 117: Evl. 

24. 109: saec. XIV, in fol, membr, voU. 2, foU. 158: Evl. 

25. 110 — 114: saec. XIV: exemplaria quinque Evl. 

26. 116: saec. XV vel XVI, in 4, chart, foU. 276: Evl. 

27. 116: a. 1544, in 4, chart, foU. 357: Evl. 

28. 117: saec. XIV, in fol, membr, voU. 2, foU. 128: Evv. 

29. 118: a. 1401, in 4, membr, voU. 2, foU. 215: Ew. 

30. 119: saec. XV, in fol, chart, foU. 200: Ew. 

31. 120: saec. XV, in fol, membr, foU. 306: Ew. 

32. 121: saec. XV, in 4, membr, foU. 245: Ew. 

33. 122: saec. XV, in 4, chart, foU. 225: Ew. 

34. 123: saec. XV, in fol, chart, foU. 469: Evv Apl. 

35. 124: saec. XV, in 4, chart, foU. 360: Evv. 

36. 125: saec. XV, in 4, chart, foU. 189: Evv. 

37. 126: saec. XV, in 4, chart, foU. 236: Evv, 

38. 127: saec. XVI, in fol, chart, foU. 289: Ew. 

39. 128 — 143: saec. XVI: exemplaria sedecim Evv. 

40. 144: a. 1609: Evv. 

41- 146: a. 1819: Evv. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (3.) 8LAVONICA. 1121 

42. Moscuae xnusei Rumiantzovici 472: a. 1522, in fol, chart, 
foll. 558: Lo et loh cum oomm Thphyl. 

.o Moscuae bibliothecae synodalis Gorskii 1 (915). 

a. 1499, in fol, chart, foU. 1002 (praef. 16, txt 986): V, T, 
et N.T, Cf V. d. Alezander Gorsk^, Degeriptio codicum manu- 
seriptorum in bibliotheca gynodali Moscuensit para 1, Libri liiurgicif 
Moscuae a. 1855, p. 3. 

44. Gor8kii2 (21): a. 1568, in fol, chart, foU. 1041: 

V. T. et N, T. Cf cod. 45 [Gorsk. 3]. 

45. GorskiiS (30): saec. XVI, in fol, chart, foU. 1013: 

r. T. et N. T. (N. T. fol. 667 seqq). Gorskius disserit fusius de 
codicibuB 43 — 45, p. 3—161. 

46. Gorskii 20 (404): a. 1144, in 4, membr, foU. 260: Ew. 

Cf Gorskius, p.208— 215.234— 264. Cf supra, p. 1114, Dobrowskii sl*. 

47. Gorskii 26 (742): a. 1383, in 4, membr, foU. 282: Evv. 

Cf GorskiuB, p. 224—227.234—264. 

48. Gorsku 33 (922): saec. XV vel XVI, in 4, chart, 

foU. 326: Evv. Cf Gorskius, p. 265.266.284—292. 

49. Gorskii 34 (399): saec. XVI, in 4, chart, foU. 494: 

Ew. Cf Gorskius, p. 266.267.284—292. 

50. Gorsku 35 (810): saec. XVI, in 8, chart, foU. 336: 

Ew Apl (Aet Cath Pault), Cf Gorskius, p. 267—273.284—292. 

51. Gor8kn36 (74): saec. XVI, in fol, chart, foU. 478: 

Ew. Cf Gorskius, p. 274.284—292. 

52. Gor8ku37 (62): a. 1537, in fol, chart, foU.406: Ew, 

Cf Gorskius, p. 274—276.284—292. 

53. GorBkii 39 (400): saec. XVI, in 4, chart, foU. 283: 

Ew, Cf GorskiuB, p. 277.278.284—292. 

54. Gorskii 40 (11): saec. XVI, in fol, chart, voU. 2, 

foU. 317: Ew Apl (Aet Oath Pault). Cf Gorskiu», p. 278.279. 
284—292. 

56. Gorskii 41 (398): saec. XVI, in 4, chart, foU. 877: 

Ew. Cf GorskiuB, p. 279.280.284—292. 

56. Gorskii 42 (63): saec. XVI vel XVII, in fol, chart, 

foU. 413: Evv. Cf Gorskius, p. 280.281.284—292. 

57. Gorskii 43 (739): saec. XVII, in 8, chart, foU. 27%: 

Evv. Cf Gorskius, p. 281—283.284—292. 

58. Gorsku 44 (61): saec. XVII, in fol, chart, foU. 711: 

Evv. Cf Gorskius, p. 283—292. 

59. Gorskii 21 (.740): a. 1307, in fol, membr, voU. 2, 

foU. 127: Evl. Cf Gorskius, p. 215—217.234—264. 

TISCHEKOORF, N. T. ed. 8. 78G 



Digitized by 



Google 



1122 IX. D£ VERSIONIBUS. 

60. Moscuae bibliothecae synodalis Gorskil 22 (67) : a. 1354, in fol, 
membr, yoll. 2, foll. 188: Evl. Cf GorskiuB, p. 218.219.234—264. 

61. Gorskii 23 (70): a. 1366, in fol, membr, voll. 2, 

foU. 176: Evl. Cf Gorskiiu, p. 220.221.234—264. 

62. Gorskii 24 (68): a. 1367, infol, membr, voU. 2, foU. 178, 

manibus variis: Evl. Cf Gorskius, p. 221—223.234 — 264. 

63. Gorskii 25 (69) : a. 1368, in fol, membr, voll. 2, foll. 221: 

Evl, Cf Gorskius, p. 223.224.234—264. 

64. Gorskii 27 (71): a. 1409, in fol, membr, foU. 219: 

Evl. Cf Gorskins, p. 227—229.234—264. 

66. Gorskii 28 (64): saec. XIV, in ? , membr, voU. 2, 

foU. 134: Evl. Cf Gorskius, p. 229—231.234—264. 

66. Gorskii 29 (66): saec. XIV vel XV, in fol, membr, 

voU. 2, foU. 170: Evl. Cf Gorskius, p. 231.232.284—264. 

67. Gorskii 30 (401): saec. XIV vel XV, in fol, membr, 

voU. 2, foU. 132: Evl. Cf Gorskius, p. 232—264. 

68. Gorskii 31 (66): saec. XIV vel XV, in ? , chart, 

voU. 2, foU. 164: Evl. Cf Gorskius, p. 233—264. 

69. Gorskii 32 (403): saec. XV, in 4, chart, foU. 219: 

Evl. Cf Gorskius, p. 264.266.284—292. 

70. Gorskii 38 (60): saec. XVI, in fol, chart, voU. 2, 

foU. 164: Evl. Cf Gorskius, p. 276.277.284—292. 

71. Gorskii 46 (722): a. 1307, in 4, membr, voU. 2, foU. 180: 

Apl. Cf GorskiuB, p. 292—294.299—314. 

72. Gorskii 46 (15): a. 1809—1312, in fol, membr, voU. 2, 

foU. 129: Apl. Cf Gorskius, p. 294—298.299—314. 

78. Gorskii 47 (14): saec. XVI, in fol, chart, voU. 2, 

foU. 204: Apl, Cf Gorskius, p. 298—314. 

74. Gorskii 48 (857): saec. XVI, in fol, chart, foU. 362: 

Apl. Cf Gorskius, p. 315.316.326—339. 

75. Gorskii 49 (18): saec. XVI, in fol, chart, foU. 514: 

Apl. Cf Gorskius, p. 316.317.326—339. 

76. Gorskii 50 (721): saec. XVI, in 4, chart, foU. 267: 

Apl. Cf Gorskius, p. 317—319.326—339. 

77. Gorskii 51 (16): saec. XVI, in fol, chart, foU. 406: 

Apl (mut?). Cf Gorskius, p. 319—323.326—339. 

78. Gorskii 62 (368): saec. XVI, in 4, chart, foU. 272: 

Apl. Cf (3k>rskin8, p. 324.326.326—389. 

79. Gorskii 53 (726): saec. XVI vel XVII, in 4, chart, 

foU. 314: Apl. Cf Gorskius, p. 325—339. 

^^ Moscuae bibl. Undolskovii 961. 

saec. XI, in 4, membr, foU. 2 : fragm Evl. Cf v. cl. A. E. VUKtoro- 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (3.) SLAVONICA. 1123 



vius, Collectio eodicum manvMriptorum Slavo-Jiusiicorum UndoUko' 
vianay Moacuae a. 1870; — et Codices Slavo-Bussici B. M. UndoUkovii, 
Moscuae a. 1870. Santne hi codices Moscuae in museo Rumiantzovioo? 

81. Moscuae bibl. Undolskoyii 962.964.965.1275: saec. XII.XIII. 
XIV, membr: frag Evl. 

82. 1045: saec. XV, in fol, membr, foU. 17: frag Evl. 

83. 1184.1210.1276: saec. XVI: tria exemplaria EvL 

84. 19: saec. XVI (a. 1407?), in fol, chart, foU. 508: Evl. 

85. 11: saec. XVI, in 32, chart, foll. 582: Apl. 

86. 21: saec. XV, in 4, chart, foll. 448: Apl. 

87. 1291: a. 1674, in 4, chart, foll. 268: Ew. 

88. 10: saec. XVI, in 4, chart, foll. 284: Ew. 

89. 20:saec.XV,in4,chart,foll.384:ZccumcommThphyl. 

90. 22: saec. XVII, in 4, chart, foU. 177: Cath cvim comm. 

91. 23: saec. XVII(XVIII?), in 4, chart, foll. 268: Apoc 

cum comm And Caes. 

92. 24: saec. XVIII (a. 1717?), in fol, chart, foll. 24: 

Apoc cum comm. 

jvo Wilnae bibl. publ. 1. 

saec. XI, in 4, membr, foll. 10: fragm ex EvL Eyangelium 
Tyrovskoyianum ; editum est chromolithographice Wilnae a.l869. Cf v. 
cl.Th.Dobrianskius, Descriptio codicum manuscriptorum EccletiaUicO' 
Slavicorum et RusHcorum in hibliotheca publica WilnenHy a. 1882. 

94. 2 olim 3 : saec. XIV, in fol, membr, foll. 1 78, coll. 2 : Evl. 

95. 4 olim7 : saec. XV, in fol, membr, foll.l 1 : fragm ex Evl, 

96. 8 : saec. XIII, in fol, membr, fol. 1, coU. 2 : fragm ez Evl. 

97. 9.10.1 1-14: saec. XIV, infol,membr:exemplariasexJS*t;/. 

98. 23—25: saec. XVI: exemplaria tria Apl. 

99. 26: saec. XVIII: Apl. 

100. 27: saec. XIV: Evl, 

101. 28—33: saec. XV: exemplaria sex Evl 

102. 34—41: saec. XVI: exemplaria octo Evl. 

103. 42—46 : saec. XVII et XVIII : exemplaria quinque Evl. 

104. 20 olim 60 vel 31: saec. XVIII, in fol, chart, foll. 82: 

Apoc cum comm Andr Caes. 

105. 21: saec. XVI: Apl (Act Cath Paul?) cum comm. 

106. 22: saec. XV: Apl. 

.^- Archangeli seminarii pastoralis 6. 

saecXIII, in fol, membr: Evl. Cf v. ol. A. E.Viktoroviu8, De- 
scriptio eoddcum mamiscriptorum in bibliothecis Russiae septefUrioneUis, 
Petropoli a. 1890, apudquem descriptio codicum 107 — 136 inyenitur. 

72* 



Digitized by 



Google 



1124 IX. DE VERSIONIBUS. 

108. Archangeli seminarii pastoralis MS. 7: saec. XIV, in fol, 
membr, voll. 2: (EvLJ 

109, MS. 8: saec. XV, in 4: Evv. 

110. MS. 9: a. 1683, in fol: Evv, 

..^ Sjeuflki bibl. monasterii 1. 
a. 1339, in fol, membr: Evl. 

112. MS. 2: saec. XV— XVI, in fol: Evl. 

113, MS. 3: a. 1576, in 8: Evl. 

114. MS. 4: saec. XVII, in fol: Evi. 

115. MS. 5: saec. XVI, in fol: Evl. 

llg. MS. 6: saec. XVI, in fol: Evv. 

117. MS. 7: saec. XVI, in 4: Ew. 

118. MS. 8: saec. XVI, in 4: Evv. 

119. M8. 9: saec. XVI, in 4: Evv. 

120. MS. 10: saec. XVI, in fol: Evv. 

121. MS. 11: saec. XV, in 4: Apl. 

199 Solobetzki bibl. monasterii 1. 
saec. XV, in fol, membr: Evl. 

128. MS. 2: a. 1551, in fol: Evl. 

124. M8. 8: saec. XVII, in fol: Evl. 

.„- Biloserski bibl. monasterii Cyrilli 1. 
' saec. XVI, in fol: Evl. 

126. M8. 2: saec. XV, in 8, membr: Evv. 

127. MS. 8: saec. XV, in fbl, chart: Evv. 

128. MS. 4: saec. XV, in 8, membr: Ew. 

129. MS. 5: saec. XV— XVI, in 8, chart: Ew. 

180. MS. 6: saec. XV, in fol, membr: Apl (? Ac C P ?). 

^Q^ Colasini bibl. monasterii MS. 1. 
* a. 1533, in fol: Evl. 

132. MS. 2: saec. XV, in 4, chart: Evl. 

^oq Riasanki bibl. seminarii MS. 1 olim 9. 
' a. 1467, in fol: Evl. 

134. MS. 2 olim 10: saec. XV, in fol: Evv. 

135. MS. 3 olim 16: saec. XV, in 4: Ew. 

186. MS. 4 oUm 8: saec. XVI, in fol: Evv. 

Cf etiam v. cl. B. Lamanskago, De codieibui nonnullis Slavonicit 
BeUgradiaey ZagraMae et Vindohonae, cum observaiionibus phUologicis 
et hietorieis. Supplementwn voluminis sexti actorum academiae seien- 
tiarum imperialiSj num. 1, Petropoli a. 1864: bibl. Min. (?) 63: 
saec. XII vel XIII, in fol, membr, foll. 201 : Evl (loh Mt Lc). 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTA1.es. (4.) SAXONICA. 112S 

VERSI0NE8 EUROPAEAE lUNIORES, E LATINA 
VULOATA PROOENITAE, 



(4.) SAXONICA 81 VE ANGLOSAXONICA. 
Saxonice videtur Novum Testamentum saepius esse 
yersum, partim saltem iam saeculo oetavo,^ sed e Latino, non 
e Graeco, quapropter nullo suo iure haec versio in 
consilium vocaretur ad textum Graecum constituen- 
dum, quamquam non inutile est testimonium quod de codici- 
bus Latinis qui in Anglia illo tempore in usu erant nobis 
suppeditat. Evangelia (quae sola supersunt) prodierunt ex 
editione Matthaei Parker, cum praefatione lohannis Foxe, 
Londinii a. 1571; cura Guilelmi Lisle, Londinii a. 1638; cura 
Mareschalli (cf supra, p. 1 1 10, adn. 1 ), Dordraci a. 1 665 ; cura 
Beniamini Thorpe, ^Londinii a.l 842; curis lohannis M.Kemble 
et Caroli Hardwick et Gualteri W. Skeat,^ Cantabrigiae Mt 
a. 1858 etiterum a. 1887, Mc&. 1871, Lc a. 1874, /oAa. 1878. 
Millius usus est schedis Mareschalli. Tischendorfius versionem 
hanc illis locis in primis citat ubi cum codicibus Vulgatae 
versionis antiquissimis vel etiam veteris Latinae consentit; 
cf Lc8,46 9,55 10,11 11,37.40 13,35 22,61 23,15. 

^ Ut exempli gratia evangelium lohamiis a Beda moriente 
anno 735. Tischendorfius putavit codicem evangeliorum Saxoni- 
cum, quem Londinii in Museo Britannico vidit, saeculi ease octavi. 

* Thorpe, Ba haigan godspel on JEnglise, The Anglo-Saxon 
version of the holy gospels, edited from the original manuscripis, 
Londinii a. 1842. Cf etiam v. cl. Carolus Guilelmus Bouterwek, 
Die vier Evangelien in alt-nordhumJbriacker Spraehe. Aus der jetxt 
zum erstenmale voUstdndig gedruckten Interlinearglosse in St, Cuthherfs 
Evangdienbuche hergestellt, mit einer a/usfuhrlichen Einleitungj evnem 
reichhaltigen OlossarCj sowie eimgen BeUagen versehen und heraus- 
gegeben von K, W. B. Guterslohiae a. 1857. 

^ Skeat, The gospel aceording to St, Matthew in Ai^lo-Saxon, 
Northumbrian ^ and Old Mercian versions^ synoptically arranged, 
with collations exhihiting all ihe readings of all the manuscripts, 
A new edition, Cantabrigiae a. 1887; — ... Mark in Anglo-Saxon 
and NorthamJbrian versions , , . a. 18Z1. 



Digitized by 



Google 



1126 IX. DE VERSIONIBUS. 



(5.) FKANCICA. 
Versio Francica evangelii Matthaei e codice Sangallensi 
saeculi noni edita est ab lohanne AndreaSchmeller, annol827, 

frDvangelii secundimMatthaeum versio Frandca mec. IX, 
necnon Oothica saec, IV. quoad mpered. Das Evangelium 
des h. Matthaei im Hbchdeutsch des 9. Jahrh. aus dem 8t. GaUer 
Codex der Tatianisehen Evangelienharmonie, mit Vergleichung 
der Schiitergchen Ausgabe des Oxforder Manuscripts zusammen.' 
gedeUt etc, Stutgardiae et Tubingae a. 1827, pp. 106.^ 



(6.) THEOTISCA. 

Versio haec re veraFranco-Bavarica, ad Mt 20,28 laudata, 

hausta est e codice Vindobonensi bibl. caes. 3093* (et ex foliis 

duobus Hanoveranis bibl. publ. MS. I. 20) qui codex olim 

in monasterio Monseensi erat, saeculo ut videtur nono 

ineunte scriptus. Tischendorfius usus est libro 

Fragmenta Theotisca versionis antiquissimae evangelii 

s. Matthaei . . .E membranis Monseensihus bibliothecae PakAinm 

Vindobonensis ediderunt Stephanus Endlicher et Hoffinann 

Fallerslebensis, Vindobonae a. 1834; ed. 2, cura H. F. 

Massmanni, Viennae a. 1841. V. cl. Georgius Allison 

Hench, Americanus^^^fragmenta omnia denuo excussit, The 

Monsee fragments. Newly coUaied text with introduction, notes, 

gramnMxUcal treatise and exhmistive glossary and a photolitho- 

graphic facsimile, Argentorati a.l890, pp. 212 cum tabula.^ 

* Cf etiam v. cl. losephus Haupt, ^Bruchstucke einer alt- 
hochdeutschen Uebersetzung der vier Evangelien" in actis Germaniaf 
Yindobonae a. 1869, vol. 14, S. 440—466, et v. cl. Fridericus 
Keinz, „Ueber einige althochdeutsche Bruchstucke" in actis SUmngs- 
hericMt der koniglich bayerischen Akademie der Wi^sen^chaften tu 
MHnchen, Monaci a. 1869, vol. 1 (anni 1869), pp. (537)546 — 566, 
et V. cl. Carolus Tomanetz, Zeitschrift fur deutsche PhUologie, Halis 
Saxonum a. 1882, vol. 14, fasc. 3, p. 267—285. 

* Pagg. 1—142 etiam separatim Argentorati eodem anno 
prodierunt dissertatio academica facultati philosophicae universitatis 
lohns Hopkins Baltimoriae in provincia Marjland tradita. 



Digitized by 



Google 



2. OCCIDENTALE8. (7.) BOHEMICA. UW 

(7.) BOHEMICA. 

losephus Dobrowsky^ distinguit recensionem ver- 
sionis Bohemicae vetustissimam et alteram. Hlam testantur 
codices Dresdensis sine anno, LeitmeritzoYratislaviensis anni 
1411, Olmuciensis lycei anni 1417, hanc codices Olmuciensis 
sine anno, Leitmeritzianus anni 1429; — codex 
Pragensis in monasterio Emmai anno 1416 
litteris Glagoliticis scriptus (est infra apud lungmannum p. 91 , 
num. 506) mediam inter utramque recensionem tenet. 
Sententia Dobrowskii scriptus est codex ille versionis 
vetustissimae Dresdensis, bibliothecae hodie regiae olim 
familiae Leskowetzianae, inter annos circiter 1390 et 1410. 

Biblia Bohemica videntur primum anno 1488 Pragae 
apud lohannem Pytlik, Severinum Kramar, lohannem 
„von Storchen", Mathiam „vom weissen Lowen" typis 
expressa esse. Cf Raphael Carolus Ungar, AUgemeine 
bohmische Bibliothek, Pragae a. 1786, p. 15 — 18, qui 
p. 18 — 20 editionem alteram, anno 1489 Kuttenbergae 
apud Martinum de Tissnow typis expressam, describit. 
Ungar suspicatur vel ex colophone conligit Novum 
Testamentum Bohemice primum anno 1475, fortasse Pragae, 
typis expressum esse, cf apud eum p. 63 — 72. Cf etiam 
lohannes Gottlieb Elsner, „Periculum historico-ecclesiasti- 
cum, quo succincta diversorum verbi divini codicum 
Bohemicorum delineatio exhibetur, Berolini a. 1768" in 
actis Museum Haganum, tom. 4, pars 1, pp. 225 — 268, 
qui disserit de editionibus, non de codicibus manu scriptis; 
Gottfiried lohannes Dlabacz, Nat^rieht von einem bisher 
noch unbekannten bohmischen Neuen Testammte (ex actis 
Abhandlungen der koniglich bohmischen GkseUschafi der 

^ losephas Dobrowsky, „Ueber den ersten Tezt der bohmischen 
Bibelubersetzung naoh den altem Handschriften derselben, besonders 
nach der Dresdener^' in actis Neuere Abhandlungen der koniglieh 
bohmUehen Gesellsckaft der Wissenaehafteny Pragae a. 1798, vol. 3, 
DiphTnatUch-Historiech-LiUerarieeher Theil, pp. 240 — 266. 



Digitized by 



Google 



1128 IX. DE VERSIONIBUS. 

Wismuchafteny vol. 5, hisioriscker Theil), Pragae a. 1816, 
pp. 12 cum tabula, qui de editione secunda dicit et de 
editionibus annorum 1497.1518.1527; p. 11 nominatur 
editio anni 1475 ut quae in urbe Pilsen prodierit. Unde 
Tischendorfius bohem, e. g. Act 25,24, hauserit nescio. 



C0DICE8 BOHEMICI. 

Pragae bibl. univ. A. 10. 

a. 1450—1460 (?), in 8, membr, coU. 2: Biblia. 
Cf V. cl. losephus A, Hanslik, Oeschichte und Beschreibung 
der Prager UniversUata-Bihlioihekf Pragae a. 1851. 

A. 7: a. 1471, in fol, membr, foU. 347: 

Siraeh cap. 45 — Apoc, 

Apud losephum lungmann, Hidoria literaturae 
Bofiemioae, Pragae a. 1849, invenies notitias has de codicibus 
librorum Novi Testamenti: 
p. 16, num. 3: saec. X: Ew (Evl?); — num. 4: saec. XIV: 

Eiw (Evl?); — num.8: saec.XI vel XII: Ihw (Evl?); 
p. 38, num.107: saec.XIV: Biblia; — num. 108: a.l391: 

Biblia; 
p. 39, num. 118: saec.XIVvel XV: Ew (Evl?); — num. 

119: saec. XIV vel XV: Paul; — num. 120: 

saec. XIV: Eirv (Evl?); — num. 121: saec. XIV: 

Evl Bohem-Lat; 
p. 91, num. 504: saec.XV: Biblia; — num. 506: a. 1416: 

Bihlia Glagolitica; — num. 510: Biblia; — num. 

511: saecXV: Biblia; —num.51 2.514.516.517.518. 

(p.92)522.525.527.531.533.534:exemplariaundecim 

Bibliorum, 
p. 92.93, num.539— 566:iV;r. (exemplaria duodetriginta). 
p. 94, num.587: a.l411: Paul; — num.593: saec. XV: 

Evl; — num. 595: saec. XVI: Ero; — num.597: 

a. 1505: Evl Apl. 



Digitized by 



Google 



112» 



DE 
SCRIPTOItlBUS ECCLESIASTICIS. 



Digitized by 



Google 



1130 



paginae 

1. Dissertatio 1131—1152 

(1.) Quid adhuc iudicatum sit de 

patnim testimonio . . . 1131 — 1138 
(2.) Comparantur inter se codices, 

versiones, patres . . . . 1138 — 1139 
(3.) E quibus scriptoribus testimonium 

quaerendum sit . . . . 1139 — 1140 
(4.) Quomodo patrum lectiones de- 

iiniendae adhibendaeque sint 11 40 — 1 1 42 

(5.) De scriptoribus Graecis . . . 1143 — 1149 

(6.) De scriptoribus Latinis . . . 1149 — 1151 
(7.) De scriptoribus Syriacis, Aegypti- 

acis, Armeniacis, ceteris . 1151 — 1152 

2. Catalogus scriptorum 1153 — 1230 



Digitized by 



Google 



1131 



DE SCRIPTOIMBUS ECCLESIASTICIS. 



DISSERTATIO. 

rTnestimonium patrum vel scriptorum ecclesiasticorum 
JL quamquam ultimo loco poni solet cum de textu 
Novi Testamenti constituendo agitur, tamen minime contem- 
nendum est: interdum rei criticae studiosos auxilio haud 
exiguo firmat in primis quod ad textus historiam ne dicam 
geographiam attinet. 

(1.) Quid adhuc mdieatum sit de patrum testvmonio, 

Simulatque Novum Testamentum Graece typis ex- 
primere coeperunt viri docti, patres testes adduxerunt. 
Editio Complutensis a. 1514 (cf supra, p. 205) sane 
nullas fere adnotationes exhibet, ad 1 Co 15,50 tamen 
laudat Hieronymi epistulam ad Minervium et Alexan- 
drum de resurrectione camis et ad 1 loh 5,7 Thomam 
Aquinatem et abbatem loachim. Erasmus (cf supra, 
p. 207) recognovit textum „ad probatissimorum omnium 
sufiragiis autorum, vel citationem, vel emendationem, vel 
enarrationem, nempe Origenis, Chrysostomi, Cyrilli, 
Hieronymi, Ambrosii, Hilarii, Augustini". Ad Mt 24,30-44 
in libro eius adnotationum haec inveniuntur: (30) „Gloriam 
certe legit Hieronymus, citans hunc locum in commentariis 



Digitized by 



Google 



1132 X. DE SCRIPT0RIBU8 ECCLESIASTICIS. 

Zachariae''; (36) „ex homiliis Origenis quas scripsit in 
Matthaeum, apparet illum addidisse filium"; ,,ad eundem 
modum legit Augustinus in homiliis . . . cumque hoc 
Hilarius cum ait in expositione canonis .... Legit et 
interpretatur eodem modo Chrysostomus. Denique et 
Hieronymus ipse in progressu enarrationis sequitur hanc 
lectionem"; (43 (pvXaxiQ) „ita legit Origenes in homiliis"; 
(44 ozi J ojQrc ov doxeire o . . . (Qxetou) „ita legit Chryso- 
stomus, etiamsi secus Vulgarius."^ Affert praeterea Erasmus 
testes Ambrosium, Athanasium, Augustinum, Cyprianum, 
Gregorium Nazianzenum, Origenem, Theodoretum. 

Neque ecclesia reformata vocem respuit antiquae 
ecclesiae. Beza (cf supra, p. 214), Grenevensis ecclesiae 
minister, editionem N. T. Gr. suam Elisabethae „Angliae, 
Franciae, Hibemiae et circumiacentium insularum reginae" 
dedicans, haec scripsit: „etiam veterum tum Graecorum 
tum Latinorum et recentiorum quoque doctissima scripta 
diligenter contuli: a quibus me plurimum adiutum esse 
ultro profiteor". Nihilominus patribus Beza multo rarius 
quam Erasmus testibus est usus. Franciscus Lucafl 
Brugensis (cf supra, p. 216) primus, nisi fallor, patres 
Graecos Latinosque in lectionum conlectionibus Novi Testa- 
menti Graeci laudavit, disquisite eos pro meritis censens. 
Hugo Grotius (nat. a. 1583, mort. a. 1645) in variis 
suis lectionibus liberrime usus est patrum Graecorum et 
Latinorum testimonio.^ Anno 1639 Daniel Heinsius,' in 
prolegomenis ad sacras suas exercitationes de patrum e 

* Nomen Vulgarii (Bulgarii) scripsisse putatur Erasmus pro 
Theophylacto quia vocem Theophylacti pro adiectiyo habuerit, 
Basileae autem inyeni librum manu scriptum e quo, nisi follor, 
Erasmus lectiones hausit cuius titulus nomen Vulgarii solum praebet, 

- unde yidetur exortus esse error Erasmi. 

* Grotins, PolygloUa LondinenHaj tractXV, cf supra, p. 221. 
' Heinsius, Sacrarum exercitationum ad Novum Testammtum 

libri XX. In quihua contextua mcer illustraturj u patrum aliomm- 
que sententiae examinantur . . . Lugduni Batayornm a. 1689 fol. 



Digitized by 



Google 



1. DISSERTATIO. 1133 



Novo Testamento citationibus disseruit ad eum tamen finein 
magis ut patrum menda exhiberet quam ut ex operibus 
eorum subsidium criticum hauriret. Mox exstitit lohannes 
Croius,^ adseverans „Hein8ium ne millesimam quidem sacri 
textus partem intelligere", vix autem ipse scivit quomodo 
patrum testimonium adhiberet ad textum N. T. Gr. de- 
finiendum. Heinsio, Croio, Dallaeo^ curae fuit patrum 
testimonium parvi fiusere. Millius patrum scriptis usus 
est et in prolegomenis suis fusius de patribus disseruit. 
In editione Millii Kusteriana (cf supra, p. 225.226) 
habetur epistula loannis Clerici praeclara in qua cum 
lectiones variae Methodii Patarensiset Optati Milevitani ex- 
cutiuntur tum callidissime de scriptorum ecclesiasticorum 
testimonio disseritur. Whitbius^ sane Millium impugnans 
patres in primis impugnat, et in appendice Hilarii lectiones 
varias enumerat ut eas reiciat. Gerhardus etiam ille (cf 
supra, p. 229) patribus vix uUum locum in re critica 
concedere voluit. Celari vero non debet, eos qui patres 
respuerunt saepe paene idem statuissequodpatrum defensores 
etiam concesserunt, dico patres innumeris locis non accurate 
verba sacra laudare. De hac re disputari non potest. 
Fugit tamen nonnunquam viros qui textum receptum omni 
modo defendere in mente habuerunt, patres nihilominus 
multis locis testimonium et certissimum et optimum de 
veris lectionibus dare. 

De patrum ex Novo Testamento lectionibus, vide p. (2) — (18); ed. 2, 
Cantabrigiae a. 1640, prolegomena, p. 2 — 13. 

* Croius (de Croi), Saerarum et historicarum in Novum Foedus 
observcUionum, par$ prior: in qua JDan. Heinsii prolegomena . . . 
perpenduntv/r , . . Genevae a. 1645. De patribus vide eapp. 16 — 29, 
p. 121—221. 

' Dallaeus (Daill6), De ueu patrum . . . libn duo Latine e 
OaUieo nunc primum a I. Mettayero redditi; ab auctore recognitif 
auctij et emendatij Genevae a. 1655, lib. 2, oap. 3, p. 245 — 248. 

' Whitby (cf Bupra, p. 225, adn. 2) lib. 1, cap. 1, (in editione 
Lugd. Bat. a. 1733), p. 1—43; de Hilario, app. p. 376—406. 



Digitized by 



Google 



1W4 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICI8. 

BeDgelius^ scriptores ecclesiasticos non parvi aesti- 
mavit. Refiitavit accusationes Heinsii, Croii, Rechenbergii, 
Whitbii, secutus est Millium et Wetstenium, copiosius 
patrum testimonia adtulit In eandem sententiam scripsit 
caute scite locupletissime Castus Innocens Ansaldi, ordinis 
Praedicatorum, in libro De atUhenticis sacrarum acripiurartm 
apud «8. patres lectionibvs libri duo ad ss, d. nosbrvm 
Benedidum XIV, pont, max, (Veronae) anno 1747.^ In- 
cipit disputatio a testimonio Tertulliani de loh 1,13, 
ubi Ansaldus variatione „natus est" versionis veteris 
Latinae exemplum tradi arbitratus est,^ Petrus autem 
Barsanus nihil aliud nisi scriptoris incuriam agnosoere 
voluit Inde exorsus tractavit Ansaldus totam rem et 
fortasse magis quan) necesse erat patrum accurationem 
praeconatus est^ Apud Christianum Benedictum Michaelis^ 

* Bengel, N, T. Gr. Tubingae a. 1734, cf in appendice „lntro- 
ductio in crisin N. T.** ad finem libri, § XXXII, obss. 11— IV, 
pp. 389.390, obs. XX, pp. 401— 419, in piimis considd. VI.VII, 
pp. 413 — 416; in libro eins Apparatus crUicus, Tnbingae a. 1763, 
quaere pp. 28.24 et 36 — 55. — Hoc looo addo Semleri adnotationes 
in eius editione Wetstenii Prolegomenorum, Halae Magdeb. a. 1764, 
pp. 169 — 222, et Wetstenii LibeUorum ad crisin atque interpretationeni 
N, T, Halae Magdeb. a. 1766, pp. 183 ss. 197 ss. 

* Anno 1798 scripsit E. F. K. Rosenmuller, Handbuch fur di€ 
Literatur der btblischen Kritik und Exegese, Gottingae, vol. 2, 
p. 268: „noch immer die yorzuglichste [Schrift] iiber diesen Gegen- 
stand". Cf etiam quae de Ansaldo scripsit lohannes David Michaelis, 
Einleitung in die gotdichen Schriften des neuen Bundes, pars prima, 
ed. 3, Gottingae a. 1777, pp. 619.620 (in Marshii translatione, ed. 2, 
vol. 2, p. 373, cap. 9, sect. 2). 

' Ansaldi, De loco loannia, aliter atque habet Vulgaia a 
nonnullis pairibua lecto, diesertaiio, Brixiae a. 1746. 

* Hoc loco commemoro de iis quae Petrus Sabatier, Bihliorum 
sacrorum Latinae versionee antiquae, Bemis a. 1743, vol. 1, prae&t. 
pp. XXXVI— XXXVIII, scripsit. 

' C. B. Michaelis, Tractatio critica de variis lectionibus H. T, 
caute colligendis et diiudicandis, Halae Magd. a. 1749. — Cf etiam 
quae Wetstenius de scriptoribus eedesiasticis profert, et in editione 



Digitized by 



Google 



1. DISSEBTATIO. 1135 



examinantur prae eeteris loci quos Irenaeus e sancta 
scriptura citavit. Non est quod dicam lohannem lacobum 
Oriesbach^ hac quoque ex parte studiis criticis pro suo 
ingenii acumine subvenisse, Christianum Fridericum Matthaei 
phialas irae suae m Bengelium, Semlerum, Griesbachium 
effudisse.' Matthaeium oppugnavit lohannes Severus 
Yaterus,^ qui accuratius examinavit quae Cyrillus Alexan- 
drinus e capitibus quinque prioribus evangelii lohannis 
adtulit. lohannes Fridericus Schleusnerus mentem defixit 
in citationibus e LXX virorum versione Veteris Testamenti,^ 
nihilo minus multum fructum etiam in Novum Testamen- 

ipsa et in libro a Semlero iterum e Novi Testamenti editione typis 
mandato (nt supra, p. 1134, adn. 1) Libelli, pp. 86 — 92 (item pp. 69 
— 86). — Liber lusti Wesselii Rumpaei, Oommentatio eritica ad 
libros Novi Testamenti in genere, lipsiae a. 1730; ed. 2, a. 1757 
(subnectitur libro I. G. Carpzovii Introduetio ad lihrot propheticoi 
Bibliorum V, T. ed. 4, Lipsiae a. 1757), caret critica arte; dtationes 
solae pretium habent, cf pp. 277 88. 311 ss. 

^ Griesbach, Distertatio crUiea de codieibus quaiuor evan- 
geliorum OrigenianiSy pars prima a. 1771, in suis Opuscul. acad, 
lenae a. 1824, vol. 1, pp. 226 88, in primis 278 — 300; — Ourarum 
in hiH. teztus Graeci epistolarum JPauli specimen J, a. 1777, in 
Opuscc. vol. 2, p. Iss, in primis pp. 37-42.79-82; — OomTnentarius 
critieus in textum Graecum N. T. PaHic. Uy lenae a. 1811, p. XXV s. 
Cf etiam I. D. Michaelis (ut supra, p. 1134, adn. 2 et ed. 4, 
a. 1788). — Cf Benedictus Bendtsen, Specimen exercitationum crit. 
in V. T. libros apocryphos e scriptis patrum et antiquis versionibtis, 
Gottingae a, 1789. 

* Matthaei, Ueber die sogenannten Eeeensionen . . . Ronneburgi 
et lipsiae a. 1804, pp. 43 — 47.62— 69.71 ss, etiam p. 8 et p. 12 adn.; 
cf de Oecumenio p. 31 et de Theophylacto p. 42 adn. Multa praebet 
Matthaeius in editionibus suis Novi Testamenti (ut supra, p. 249-251). 

• Vater, Spicilegium observationwm adusumpatrum Graecorum 
in critica Novi Testamenti pertinentium. 2 partt. Begiomontii a. 1810. 
1811. — Cf etiam F[ridericus?] G[uilelmus?] Edel, Oollatio critica 
locorum Novi Testamenti quae in actis conciliorum Oraeeorum 
laudantur, Argentorati a. 1811. 

^ Schleusner, Opuscuia critica ad versiones Graeea^ V. T. 
pertinerUia, lipcdae a. 1812, in primis pp. 12 — 74. 



Digitized by 



Google 



1136 X. DE SCRIPTOBIBUS ECCLESIASTICI8. 



tum prae ceteris habent eius ObgervcUionee de paJtnm Orae- 
corum aiustoritate, fultae studiis diutumis. Non multum inde 
profecerunt Henricus Carolus Alexander Hanlein^ et Leon- 
hardus Bertholdt,^ plus lohannes Grottfried Eichhom,^ vir 
eruditissimuslohannes Leonardus Hug,^ Americanus Andrews 
Norton.^ Carolus Augustus Credner^ operam nayavit 
locis apud lustinum Martyrem et in ClementiniB Homiliis 
citatis. lustini opera perscrutavit magno cum iructo Carolus 
Semisch."^ V. cl. Adolfus Hilgenfeld® ante hos quadraginta 
quattuor annos et lustinum et Homilias Clementinas et 
Marcionem examinavit Eem tractaverunt lohannes Scott 
Porter,^ Samuel Davidson,!® Samuel Prideaux Tregelles,^^ 

' H&nlein, Handimeh der IHrUeUung tn die 8ehriften de$ 
N, T. ed. 2, Erlangae aa. 1801—1809, §§ 77.78, pp. 248—264. 

^ Bertholdt, Hietorisch kritiache EinleUwng . . . , pars 2, 
Erlangae a. 1813, p. 740 ss. 

' Eichhorn, EijUeitung in dae N, T. vol. 5, Lipsiae a. 1827, 
pp. 119—167. 

*• Hag, Einleitung in fUe Sehriften des Nefoen Teetamenttf 
ed. 4, pars 1 (a. 1847), § 7, pp. 32—86. 

'^ Norton, The evidenees of ihe genuinenees of the gospels, 
Bostoniae a. 1837, vol. 1, p. 1948S, et adnotat. £, pp. ecyii— eczzxi 
(ed. 2, Cantabrigiae a. 1846, p. 21088 et pp. ccxiv — ooxxxviii). 

^ Credner, JBeitrdge tur Einleittmg in die biblisehen Sehriften. 
2 voU. Halis aa. 1832—1838; vol. 2 examinst qnae adlata sunt e 
versione LXX virorum. 

' Semisch, Die apostolischen Denktourdigkeiten des Martyrers 
lustinSf Hamburgi et Gothae a. 1848; cf in primis pp. 207—232. 

" Hilgenfeld, Kritische Untersuchungen vher die Evangelien 
Iustin*s, der clementinischen Homilien und Mcvrcions, Halis a. 1860, 

pp. 4688. 6388. 

* Porter, Principles of textual criticism, Londinii a. 1848, 
pp. 376—890. 

*° Davidson, A treatise of biblical oritidsm . . . vol. 2 (a. 1853), 
pp. 362 — 370. 

** Tregelles, An introducHon to the textual criticism of the 
New Testamentf Londinii a. 1866, pp. 829 — 342. In editione 8ua 
Novi Testamenti Graeci seriptores praecipnos non neglexit. 



Digitized by 



Google 



1. DI8SERTATIO. 1137 



Fridericus Henricus Ambrosius Scrivener.^ Vir cl. Brooke 
Foss Westcottus,^ nunc episcopus Dunelmensis, in libro 
suo de Novi Testamenti canone multa de citationibus apud 
lustinum Martyrem et in Homiliis Clementinis praebet, 
item in Chrysostomi dissertatione de sacerdotio. Amicus 
fautorque ille meus Ezra Abbot^ nonnulla de scriptoribus 
ecclesiasticis exhibet in appendice ad librum Nortoni aeque 
atque in dissertationibus variis. lacobus Scott^ callide de 
citationibus disseruit et v. cl. Guilelmus Sanday^ non 
solum „de citationibus in genere apud scriptoribus Chri- 
stianis primis temporibus" egit sed etiam accuratissime 
de citationibus in operibus lustini Martyris et in Homiliis 
Clementinis. Multum valent, quod ad scriptores Latinos 
adtinet, labores Ronschii praesertim de TertuUiano, et vv. 



* Scrivener, A plain introdiLCtion to tke criticiimi of the New 
Tesiamentj ed. 3, Londinii a. 1883, pp. 416— 421. lohannes Guilel- 
mus Bargon, Scriveneri amicus, multam operam scriptis patrum nava^dt, 
nec tamen edidit indioes suos locupletissimos locorum sacrarum 
scripturarum a patribus laudatorum, id quod maxime dolendum est; 
cf Burgonii liber, The last twelve verses of St Mark^ Oxonii et Londinii 
a. 1871, pp. 269—287 ubi de Victore Antiocheno dicit. 

^ Westcott, A general sv/rvey of the hietory of the canon of 
the New Testament, ed. 5, Londinii a. 1881; cf de lustino et 
Homiliis Clementinis p. 96 — 179, et de illo Chrysostomi tractatu 
p. xjcx, adn. 1. 

' Abbot in libro Nortoni, Statement of reason^, ed. nova 
Bostoniae a. 1856, p. 455 adn. 456 adn; item in tractatu de loh 
1,18 in actis Bibliotheca sacra, Andoverae a. 1861, pp. 855.856, et 
in actis Unitarian Review, mense lunio a. 1875, p. 568 (separatim 
impr. p. 8). 

* Scott, Prinoiples of New Testament quotation ettdbliahed and 
applied to biblical acience, £dinburgi a. 1875, cf pars VII. 

^ Sanday, The gospels in the second century, Londinii a. 1876; 
de citationibus ui genere vide cap. II, p. 15 — 57, de lustino p. llSss, 
de Homiliis Clementinis p. 163 ss. — Cf etiam v. cl. Llewelyn I. 
M. Bebb, Studia biblica et eccleaiastica , Oxonii a. 1885, voK 2, 
p. 195—240. 

TISCHBNDORP, N. T. ed. 8. 7SG 



Digitized by 



Google 



1138 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 

cU. Sandaei, Whitii, Corsseni, aliorum quos iam supra 
nominavi cum de yersione Latina egi. 

Hactenus de eo, quod adhuc de scriptorum eccle- 
siasticorum testimonio iudicatum elaboratumque est. 



(2.) Oomparantur inter se codicea, versionesj patres, 

Codices sacrae paginae Graeci quoad antiqui atque 
puri sunt testimonium rectum de textu reddunt Sed 
cum non semel inter se vel antiquissimi codices discrepent, 
accuratius indagare textus historiam studemus, ut statuere 
possimus ubi terrarum unaquaeque lectio viguerit In 
hoc labore nobis subveniunt versiones quae terras nunc 
artius nunc aliquo saJtem modo definiunt At versiones 
nihil clarius de tempore monstrant. Sin ad scriptores 
ecclesiasticos conAigere possumus, hi non solum de loco 
sed etiam de tempore testantur, et procul dubio demon- 
strant si non lectionis patriam certe domicilium, et 
si non quo anno nata sit certe annum quo viguerit. 
Magnus igitur fructus e scrij^rum ecclesiastioorum scriptis 
percipi potest 

Quid vero agemus, si nullum scriptoris de loco 
dubio testimonium inveniamus? Tum revertendum est ad 
indolem testium^ quae iam ex aliis locis perspecta erit 
Nam cum codices, versiones, patres inter se comparantur, 
saepe eiusmodi evadit iudicium de testibus ipsis ut sciamus 
testes quosdam, qui iam saepius cum patris cuiusdam 
lectionibus consentierunt, etiam absque patris illius testi- 
monio id testari quod pater testaturus esset si forte in 
consilium vocari posset 

Patres ergo multum valent in iudicio de lectionibus 
iam e textus codicibus cognitis definiendo. Attamen 
cavendum est ne putemus eos solos lectiones satis graviter 
commendare.pofise. Post codices sint aut non sint Cum his 
testentur aut sileant. Discemant, distinguant, non iudicent 



Digitized by 



Google 



^. 



1. DI8SERTATIO. llM 



Ubi vero pauciores habemus codioes ibi frequentiores 
in litem adducuntur scriptores, ftisius adferuntur diBCurBus 
eorum ut qui testimoniorum defectum aliquo modo com- 
pensent; exempli gratia revertat lector ad volumen Tischen- 
dorfii alterum, inspiciat apparatum criticum, conferat eum 
cum apparatu critico prioris voluminis. 



(3.) E quibus acriptaribus ieslmumium petendum 9U, 

' Ecclesia Romana statuit usum restrictiorem vocis 
patris, unde factum est ut pauci sensu illo nomen 
patris adipisci possent, dico octo illos : Graecos Athanasium, 
Basilium, Gregorium Naadanzenum, Chrysostomum, Latinos 
Ambrosium, Hieronymum, Augustinum, Gregorium Magnum, 
qui omnes doctrinam orthodoxam et eminentem, insignem 
sanctitatem vitae, approbationem ecclesiae, notabilem anti- 
quitatem vel praebent vel merentur per eminentiam.^ Luce 
darius est talem distinctionem nihil rei criticae prodesse. 
Non semel vocabulo „8criptor ecclesiasticus"ut in huius partis 
titulo usus sum, ubi vero brevitatis studium Hagitat nomen 
„pater" vel in genere vel in specie scriptoribus ecclesiasticis 
tribuo non haesitans. Hoc de appellationibus. 

Pergendum est ad testimonium. Testimonium pe- 
timus ab unoquoque qui testari possit Non agitur de 
doctrina sed de re, non agitur de opinione sed de visione, 
de cognitione. Minime igitur nostra interest utrum scriptor 
doctrinam ecclesiasticam studiose tenuerit necne. Valent 
aeque orthodoxus haereticus ethnicus, si forte ethnicus de 
loco Novi Testamenti dicat Valet idem orthodoxus cum 
lectionem respuat atque cum lectionem approbet. Nam 
quaeritur de lectione illo tempore illoque loco in codi- 
cibus inventa. Plus semel erraverunt orthodoxi qui criticae 

* Cf V. d. loflephns Nirschl, Lehrbtieh der Patrologie und 
Fairiitik, Mognntlae a. 1881, yoI. 1, pp. 3 — 6. 

78* 



Digitized by 



Google 



1140 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

artis non periti lectiones in codicibus haereticorum dam- 
nariint Ne tamen putaveriB haereticos illos peritiores artis 
criticae fuisse et scientia ductos illas lectiones sibi quaesiyisse. 
Nam nihil aliud fecerunt nisi quod codices sibi traditoe 
conservarunt et magni aestimarunt 

Testimonium omnium scriptorum omnium temporum 
valet per se. Nos vero quaerimus in primis sufiragia e 
saeculis ecclesiae prioribus antequam textus iunior se 
evolvit et e temporibus quibus evolutio illa &cta 
est, dico saecula quattuor inde a primo usque ad quar- 
tum. Tum necesse est nos accuratissime et terras et 
annos indagare si forte pressius sequi possimus varationum 
semitas dbscuras. 



(4.) Quomodo patrum lectimies dejiniendae et adhibendae mU. 

Multum interest in hac re cum consuetudinem scriptoris 
tum indolem libri scite novisse. Hic scribit exacte, omni 
diligentia adhibita, ille sine ulla accuratione; hic 
curat, ille non curat minima. Yir exegeticus aptius 
verba ipsa e codice laudat, vir oratorius £Eicundia 
ductus facile sua pro codicis verbis substituit Idem 
valet de libris. In libro exegetico critico arte com- 
posito rectius quaeres textum purum. Liber dogmaticua 
vel polemicus modo arctius codicem sequetur modo 
argumentatione duce, lectionem minus bene per testes 
firmatam adferet Denique libri ut ita dicam practici in 
aedificationem fiddium scripti sensum generalem spectant 
verbis ipsis saepe neglectis. Sermones et orationes 
omni modo scripturae dicta flectunt et orationi currenti 
admiscent. 

Scriptores pariter atque librarii ex incuria ut 
homines errantes falso locos citant etiam e codice praesenti, 
quanto fiicilius id fit cum e memoria sententias adferunt 
Uno loco addunt, alio omittunt, tertio transponunt nunc 



Digitized by 



Google 



1. DXSSERTATIO. 1141 



vocabula Bingula nunc verborum combinationes. Denique 
verba mutant, vel singula vel plura, ne dicam sententias. 
Aliis verbis idem fere dicunt, iisdem fere verbis aliud 
dicunt. Hoc modo exsistunt variationes innumerabiles. 

Saepius de hac re disputaverunt, vel hodie etiam 
disputant, theologi ac si patres singulari incuria scrip- 
serint, multo neglegentiores Aierint quam scriptores 
et theologi huius aevi. Minime. Et nos homines sumus. 
Qui se ipsum ore dicentem et calamo scribentem sine ira et 
studio observet, mox errores similes cemet De erroribus 
meis silebo. Duo in promptu habeo virorum clarissi- 
morum et doctissimorum errata. Oarolus Hodge, professor 
celeberrimus Americae septentrionalis, Tholuokii amicus, in 
opere magno suo theologico verba ex Gen. 3,15 adferre 
voluit. Fuit vir animi exegetici, ut ita dicam, qui commen- 
tarios qui hodie quoque non parvi sunt pretii scripserat, multus 
ftiit in Scripturis legendis. Nihilominus verba ita dedit:^ 
„The seed of the woman shall bruise the serpent^s head." 
Re vera saepe in Anglia et in America audita sunt illa 
verba hunc ad modum, putantque multi ea biblica esse, 
sed Bibliorum pars non sunt. Quo tempore liber ille 
typis exprimebatur ex familiaribus v. cl. Hodgii eram, 
et eum monui, verba illa non biblica esse, quod initio 
concedere noluit, posthac volumine excusso aocuratius 
inquirens concessit. Sed vetuit verba mutari, quod ea, 
quibus sane sententia verborum biblicorum contineretur, 
ei ex usu valde probata essent. Adduco deinde v. cl. 
Fr. Kaulen, de Yulgatae historia optime meritum; cum 
de versione Latina vetere disputat,^ verba Angustini bene 
cognita de Itala: „verborum tenacior cum perspiouitate 
sententiae,"quae verba iam recte citaverat, alio locosic reddit: 

' Hodge, SpHematic theology, New York, Londoii, and Edin- 
burgh, 1872, vol. 1, p. 88. 

* Katilen, OeachichU der VvXgaiaj Moguntiae a. 1868, p. 188. 



Digitized by 



Google 



1142 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICI8. 

^verborum tenacior cum sermorm perspicuitate''. Scriptor 
saeculi secundi qui tantam in evangelii textu variationem 
exhiberet, sine dubio testis esset „alius eyangelii''. £x his 
et ex similibus, quae lectoribus in mentem venient,^ £BMdle 
est iudidum prudentiae plenum ferre de consuetudine a 
scriptoribus in primis ecclesiae saeculis observata. 

Cum loci copiosiores adferuntur paene necease est scrip- 
torem codicem volvisse, verba non e memoria protulisse. 
Ita in vetustissimis codicibus qui homilias continent ac- 
curatissime saepe exscripta sunt verba de quibus orator 
disserit, in codicibus qui commentarios continent interdum 
omni cura loci longiores redduntur quos commentator 
statim tractat. 

Loci ex evangeliis Matthaei Marci Lucae qui inter 
se fere consentiunt difficultatem magnam habent, nam 
saepe procul dubio scriptori non praesens fiiit e quo 
evangelio hauserit, saepe cum id sciverit inscius verba ex 
aliis admiscuit vel sententias ad modum alius evangelii 
mutavit, saepissime nobis non dicit ex quo evangelio 
dictum adferre velit Dubium igitur vel nobis vel scriptori 
ipsi est evangelium, dubius est locus ipse, dubiae sunt 
lectiones. Fieri potest ut omnibus locis accurate excussis 
darius evadat iudicium de locis his harmonisticis qui 
dicuntur. Nunc prudentissimus quisque cautissime de 
lectionibus hoc modo con^is iudicabit. 

Magna auctoritate valent loci qui vel ab eodem patre 
iterum iterumque vel a variis patribus eiusdem saeculi 
variis in regionibus scribentibus iisdem verbis adfenmtur. 
Tutissime ibimus cum scriptor diserte de lectionibus suo 
tempore in patria sua variantibus dixerit 

^ Amicus meu8 Abbotus in libro scientiae pleno The authorship 
of the fourth gospel: cxtemaZ evidences, Bostoniae a. 1880, pp. 39 — 41, 
adtolit novem locos ez scriptlB theologi Hieronymi Taylor (*1613 
tl667) quibus loh 3,3 — 5 laudatur. NuUub oonsentit cum vendone: 
Angtioa, duo soli inter se consentiunt. 



Digitized by 



Google 



1. DISSERTATIO. 1143 



(5.) De scriptoriBvs OraeeU. 

Cam codices scriptorum Graecorum adimus, statim 
curiosius inquirere debemus, utrum libraiii locos sacrae 
scripturae, quoe scriptor quidam adtulit, accurate exscrip- 
serint an mutarint ad normam textus iis bene oogniti. 
Interdum exempli gratia e commentario vel sermone 
clare elucet commentatorem vel oratorem textum alium 
ante oculos habuiBse quam quem librarius posuit. 
Eitiam quod ad locos longiores adtinet, non omiserunt 
librarii e codice iis ipsis usitatiore verba scripturae 
inserere, extrusis locis qui iis ante oculos erant in exem- 
plari exscribendo. Perversa baec nonhullorum consuetudo 
pretium codicum minuit, difficultatem rei criticae augit 

Non est quod dicam codices patrum eodem modo 
quo codices sacri textus critica arte excutiendos esse, 
pro aetate aestimandos, cum yersionibus, si versiones 
exstant, comparandos esse. li autem qui scripta patrum 
verterunt saepius textum in his operibus sacrum non ex 
exemplari yerterunt sed e versione scripturarum sacrarum 
quae ad manum erat exscripserunt, eodem modo atque 
librarii illi Graeci quorum consuetndinem iam reprobavi. 
Praebet talis scriptorum versio testimonium non de textu 
Graeoo sed de textu sacro Latino vel Syriaco vel Coptico. 

Pergamus ad editiones. Eadem perversitas etiam 
hic offendit Exemplo est editio Puseyana commeutarii 
Cyrilli Alexandrini in evangelium lohannis. Brevi post 
initium operis omisit Heysius locos scripturae copiosiores 
exscribere, nihil Oxonium misit nisi initia et finee; locos 
deinde implevit editor Oxonii e Novo Testamento tjpis 
impresso. Si tale quid Oxonii anno 1872 evenire potuit, 
quanto magis in editionibus patrum prioribus, in quibus 
saepissime textus sacer sine signo mutatus est. . 

Opus est editionibus patrum Graecorum novis quae 
subsidiis criticis iisque locupletissimis nitantur. Cam nostra 



Digitized by 



Google 



1144 X. DE SCRIPTOBIBUS ECCLESIASTICIS. 

intersit saecula prima , penitus perquiri, laetissimus 
est nuntius virum clarissimum mihique amicissimum 
Adolftim Harnack, professorem Berolinensem, auspiciis 
academiae regiae Berolinensis, editionem scriptorum ecde- 
siasticorum Graecorum ab initio ecclesiae usque ad medium 
saeculum quartum instaurare velle. Prodromus huius 
operis iam exstitit in introductione ad eius ,,liistoriam 
veterum litterarum Christianarum iisque ad Eusebium*^^ 

a. Periodus postapadolica. Quae sparsa supersunt opera 
scriptorum ecclesiastioorum ex annis ante annum circiter 
177 sive Irenaei tempus plus valent ad studia quae 
dicuntur canonica sive ad historiam canonis quam ad 
rem criticam illuminandam. 

Clemens Romanus vel epistula ecclesiae Komanae 
ad ecclesiam Corinthianam saepius locos scripturae in 
genere adfert rarisslme ita ut studiis textus criticis inser- 
viant loci, nam sunt partim loci adlati minus addubitati 
loci, partim defuit iis temporibus primoriis quod ad novi 
foederis scripta adtinet notio textus sacri, unde fit ut 
liberius adlatae sint sententiae verbis ipsis neglectb. Idem 
fere quadrat in Ignatii epistulas, Bamabae epistulam, 
Hermae librum pastoris. lusdnus martyr et philosophus 
in iis operibus suis apologeticis quae ad ludaeum 
spectant Yetus Testamentum fusius adtulit, in iis quae ad 
imperatorem ethnicum missa sunt testimonia sacra non 
apte proferre potuit Nihilominus inter pauca ex Novo 
Testamento quae apud lustinum invenimus locum habemus 
qui libertatem illam in verbis adferendis praeclare exhibet, 
nam laudatur Ioh3,3 — 6 admixto loco Matt 18,3^ (Christia- 
nus Fridericus Matthaeius sane adseverat lustinum in libris 

* Harnack, Adolf, QetchiehU der aUchrisUiehen Lileratur bis 
Eusebitis, FrsUr Theil: Die Ueberlieferung und der Bestand^ 
Ldpsiae a. 1898. 

^ De hoc loco cf Ezra Abbot, The authorship of the fourth 
ffospelf BoBtoniae a. ISSO, pp. 88 — 41. 



Digitized by 



Google 



1. DIS8ERTATI0. 1145 



genuinis textum Novi Testamenti semper &lsa88e uno loeo 
Matt 5,20 excepto)^ Eundem fere locum non sine ad- 
mixtione nova praebent Homiliae Clementinae. Tatianus 
Byrus qui e quattuor evangeliis unum consarcinavit in 
libro Diatessaron et ita lectionibus multo magis inter se 
commiscendis curavit, confecit harmoniam hanc, quod 
probabilius est, lingua Graeca urbi et orbi communi, 
etsi textus eius Graecus hodie non exstat. Post Tatianum 
igitur dubium erit, utrum loci ex evangeliis synopticis quae 
dicuntur a librariis vel a scriptoribus suo Marte cum aliis 
locis commixti an e libro Diatessaron hausti sint. 

Quid valeant ea quae Hippolytus in libro ,,Philo- 
sophumena" vel „Refutatio omnium haeresium'' ex scriptis 
saeculi secundi haereticiB hausit, sub lite est^ 

b, Periodus Lugduno-Alexandrina. Huic periodo (inde 
ab anno fere 177 usque ad annum 315) nomen dedimus 
ex domicilio virorum praecellentium qui agmen ducunt, 
dioo Irenaei Smyrno-Lugdunensis, Clementis et Origenis 
Alexandrinorum. 

Irenaeum (f 202) hoc loco iu litem ducimus propter 
chronologiam. Difficultatem tamen magnam propterea praebet 
opus eius ^contra omnes haereses*' quod fragmenta praecipua 
quae supersunt Graeca per unum Epiphanium saeculi 
quarti exeuntis ad nos pervenerunt et passa sunt traditionem 
duorum paene saeculorum antequam Epiphanius ea ex- 
scripsit Quae vero Epiphanii manum Aigerunt; ea frag- 
mentis paucissimts exoeptis in sola versione Latina adhuc 
exstant, de qua inira dicendum est. Attamen multa ex 
Irenaeo hausta sunt, multum valet testimonium eius e 
saeculo ecclesiae seeundo. Utinam discemere possemus, 
utrum codices suis secum ex urbe Smyrna portarit necne. 

^ Matthaei, Ueber die sogenannlen Hecensionen . . . Bonnebargi 
et lipBiae a. 1804, p. 64. 

' De ^Udaxii quae didtar tractare yetat tempos et huins disBer- 
tationifl scopus, nam mittimua ea quibus Titehendorfius non usns est. 



Digitized by 



Google 



1140 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

demens Alexandrinus, natu fortasse Atheniensis, 
primus litterarum theologicarum magister exstitit, pnmus 
scienter ex cathedra pro ecclesia, scripsit. Vir erat 
liberalibus studiis imbutus qui calamo currente modo 
Vetus Testamentum modo Novum modo scriptores qui 
dicuntur classicos adtulit Apud eum comparare possumus 
citationes omnis generis, scrutari possumus quo modo locos 
utriusque generis cum sacri tum pro&ni laudaverit 

Origenes Alexandrinus, homo iUe mirificus, qui mente 
et animo, industria et vi ceteros superavit, a quo scripturae 
sacrae textus cura indefessa daboratus est, libros in- 
niunerabiles scripsit Dolendum est libros permultos, propter 
haereses quarum accusatus est Origenes ab ecclesia spretos, 
iam diu perisse. Curae eius in textum Veteris Testamenti 
non prorsus interierunt Mihi vix dubium esse videtur 
Origenem, quo modo Vetus Testamentum elaboravit» 
eodem modo etiam Novi Testamenti textum tractasse. 
Obeli et alia signa quae hic illic in codicibus exstant 
reliquiae esse possunt curarum eius. Origenes vero ipse 
non volens exemplum dat, quomodo textus non curetur 
sed corrumpatur. Ablego exempli gratia ad locum loh 
1,28 ubi luce clarius videre possumus Origeni nihil 
valere codicum testimonium, si rationes allegoricae quas 
dicunt et rationes e geographica arte ductae lectionem 
probabilem esse monstraverint^ Sed de iudicio Origenis 
nobis non est cura. Saepius, quod loco iam laudato 
fit, ubenime de ea quae in codicibus et in scriptoribus 
illius aevi exstet lectione refert. De operibus Origenis 
quae hodie non supersunt nisi ex versione Latina posthac 
referetur. 

Principatum tenent Irenaeus, Clemens, Origenes. 
Minime vero neglegendi sunt Athenagoras, Dionysius et 

^ Origenes, In evangelium loannis eomtneniariottim pan 1 
[Opera ed. Lommatzsch.], Berolini a. 1831, pp. 237 — 243; eet tomnB 
VI, 24.26. 



Digitized by 



Google 



1. DI88EBTATIO. 1147 



Petrus Alexandrini, Methodius (de Marcione dicendum 
est cum de Tertulliano dicemus), Oregorius Tliauma- 
turguB, Theophilus Antiochenus. 

c. Periodns Nieaena. Scriptores qui inde ab anno 
circiter 315 usque ad finem saeculi quinti floruerunt 
fusius testimonium de Novi Testamenti textu praebent» sed 
testantur plerique in plerisque lods textum iam emendatum, 
unde fit ut minoris pretii sint in historiam textus con- 
stituendam. Nomina patrum celeberrimorum huius aeyi 
nos in terras yarias ducunt Sjriam (Antiochiam), Palae- 
stinam (Caesaream), Aegyptum (Alexandriam), Cyprum 
(Salamina), Thraciam (Constantinopolim), Cappadociam 
(Caesaream) et ceteri proyindas alias multas repraesentant 

E schola Antiochena in qua fortasse recensiones Noyi 
Testamenti textus potiores yel summa auctoritate factae sunt 
eyasit Chrysostomus qui ore aureo yerbum dei in urbe 
Constantini praedicaret Etsi orator erat, non minus 
erat yir exegeticus qui curiosius textum inspicere non 
omisit. Loci etiam pleni praedicationibus ut textus praefixi 
multum yalent in textu eo tempore apud eum usitato defini- 
endo. Tischendorfius usus est codice Guelferbytano saeculi 
sexti qui homUias in eyaugelium Matthaei continet. Multa 
etiam hausit ex operibus Christiani Friderici Mattiiaeii,^ 
qui tot Chrysostomi codices accuratissime contulit. Eius- 
dem scholae erant Theodorus Mopsuestenus et Theodoretus 
Cyrensis. Scholam Alexandrinam et traditionem eius 
repraesentant Eusebius Caesareensis Palaestinae, Didymus 
Alexandrinus, Athanasius Alexandrinus, Cyrillus Alexan- 
drinus e quibus Eusebius et Cyrillus proAise yerba Noyi 
Testamenti adferunt Aegyptiae scholae yix alienus est 
Epiphanius Salamine in insula Cypro. Cappadocia 

* De Matthaeio of suprs, pp. 249—261. Cf in primis dis- 
ciursuB einfl „de Chrysostomo, ceterisque interpretibus, eorumque 
codidbuB mes," praefiEitio „iii omnes d. Pauli epistolas," Thess Tim, 
Bigae a. 17S5, pp. (19) sine nttmeria. 



Digitized by 



Google 



1148 X. DE SCRIPTORIBUS ECCI.ESIASTICIS. 

in litem mittit ex iirbe Caesarea Bajsilium Magnum qui etiam 
Constantinopoli degerat, et cuius amicus Gregorius Nazian- 
zenus litterarum et theologiae studiis se Caesareae in 
Palaestina, Alexandriae, Athenis dederat; Basilii frat^r 
Gregorius Nyssenus in Ponto e libris Origenis se instruxit 
in scripturis sacris. Euthalius diaconus operam multam 
studiumque navavit textui Actuum et Epistularum 
curando.^ 

d. SaecuUt posteriora. E saeculis posterioribus non est 
quod multos adferamus scriptores. Andreas Cretensis et 
pedisequus eius Arethas Apocalypsim tractaverunt et tra- 
ditionem textus huius libri paene penes se habent. lo- 
hannes Damascenus in Parallelis suis sacris magna diligentia 
locos innumeros coacervavit. Oecumenius, Theophylactus, 
Euthymius Zigabenus commentati sunt multos Novi Testa- 
menti libros partim suo Marte partim impensis scriptorum 
ecclesiae priorum; in hac re catenis similes sunt eorum 
commentarii. 

e, Caienae, De scholiis quae Christianus Fr. Matthaei 
conlegit sufficit ut ad editiones eius lectorem ablegam.* 

Catenae' sive florilegia e scriptoribus ecclesiasticis 
textui sacro subnexa non tantum ultimorum saeculorum sunt, 

* Cf supra, pp. 153 — 161. — V. cl. Albertas Ehrhard, nnnc 
profesBor Herbipolitanus, „Der oodex H ad epiBtulas PahU und 
,Euthalius diaconos"' in actis CmtralblaU fur BihliotheJuwuen^ 
VIII, 9, Lipsiae a. 1891, pp. 385 — 411, vult Evagrium Ponticum 
pro Euthalio ponere. Cf contra Erhardum v. cl. Ernestus de Dob- 
schiitz, „Ein Beitrag zur Euthaliusfrage^' iisdem in actis, X, f, 
a. 1893, pp. 49—70. 

* Ut Bupra, pp. 249—251. 

' Cf lohannes Christophorus Wolf, Catenm patrum Oraedarwn 
easque potissimum mss . . , ex codicibus quibusdam Anglicanie em- 
ditis contemplandcu sistent et specimina q%uiedam earum exhibelmnt [W. 
et diBcipulufl], . . . Witembeiig^e a. 1712; — loanneB Qeoi^us Waloh, 
Bibliotheea pcUristicaf . . . lenae a. 1 7 7 0, pp. 1 9 3 — 1 98, ed. nova a loanne 
Traugott Lebrecht Danz, lenae a. 1834, pp. 247 — 854; loannes 



Digitized by 



Google 



1. DIS8ERTATIO. 1149 



nam habemus catenas easque bonas in codicibus saeculi 
octavi, noni, decimi et Gassiodorius saeculi quinti exeuntis 
aeque ac Procopius Gazaeus conlectiones tales iam con- 
fecisse videntur. Tregellesius^ callidis rationibus ductus 
demonstrare voluit codices cum catenis textum prae ceteris 
vetustum et purum exhibere, vix tamen eam vim quam 
putavit habent rationes illae. 

Laudantur in catenis saepissime Origenes et Chrjso- 
stomus, deinde etiam scriptores multi ex omni aevo. Primo 
maximam partem posuerunt confectores catenarum siglum 
ante citationem unamquamque, e quo intelligi posset cuius 
scriptoris essent verba. Facile postea confusa sunt inter 
se haec sigla; saepius Ammiano adtributa sunt verba 
Ammonii vel Ammonio verba Ammiani, Gr^rio 
Nazianzeno verba Gregorii Nysseni vel e contrario, Severo 
verba Severiani vel Severiano verba Severi. Theodoretus 
conAisus est cum Theodoro, quam saepe vero inter se 
Theodori quattuor Antiochenus, Heradeota, Monachus, 
Mopsuestenus. Quaerendae sunt catenae Novi Testamenti 
in primis in octo tomis Crameri (vide infra in catalogo 
scriptorura sub voce cat). 



(6.) De scriptoribvs Latinis. 

Scriptores Latini testantur primo loco textum versionis 
Latinae cum veteris tum Vulgatae. Tertullianus magister 
exstitit et multa praebet; in oratione domini ordinem 

Albertus Fabricius, Bihliothtca Oraecay ed. G. C. Harlesius, Ham- 
burgi a. 1802, vol. 8, pp. 687 — 700; de catenis in Novum Testa- 
mentum pp. 669 — 700; — lohannes Augostus Noesselt, De ccUenis 
patrum Graecorum in Novum Testamentum observationet f Halis 
a. 1762 [Opuacc. ad hiH. eccL fasc. 3, Halis a. 1817, p. 321s.]; 
— V. cl. Otto Fridolinus Fritzscbe, „Exegeti8che S&mmlungen^' apud 
Herzogium Realencyklopadie Jiir protestantische Theologie und Kirche, 
ed. 2, Lipsiae, vol. 4 (a. 1879), pp. 449 — 453. 

^ Tr^lles, Codex ZacynthiuSf Londinii a. 1861, p. IVset llls. 



Digitized by 



Google 



IIM X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 

petitionum exhibet quem nuUus alius teatis babet Quae 
Marcionis supersunt praecipue Tertulliano debentur, et haee 
Marcionis verborum versio nos ducit ad interpretationes 
ceterorum scriptorum Graecorum Latinas. Interpres 
Irenaei putatur Tertulliani tempore scripsisse,^ quod fieri 
potuit sive Tertullianus bac versione usus est sive non usus 
est. Exemplo est hic interpres fieri posse ut yersio purius 
textum reddat quam scriptor alius scriptoris verba ad- 
ferens^ nam accuratius yertit locos sacrae scripturae quos 
Irenaeus citayit quam Epiphanius, Theodoretus, Anastasius 
Sinaita in Irenaeo Graece laudando hos locos reddiderunt^ 
Origenis interpretes magnum locum implent, quippe qui 
soli tot libros seryarint Non est quod de aliis inter- 
pretibus Latinis ftisius dicam, e. g. interprete Orsiesii 
Aegyptii et interprete lacobi Nisibeni. Bevertamur ad 
scriptores Latinos. Cyprianus, qui profuse prolixeqne 
scripturas sacras laudayit, horrea posuit in usum yirorum 
rei criticae peritorum,' praecipue enim e codice eyoluto 
exscripserit necesse est In Apocalypsim multimi prosunt 
Victorinus, Tichonius vel Pseudo-Tichonius, Hieronymus, 
prae ceteris Primasius.^ Satis erit hoc loco nominasse 

^ NoDdum adsentiri possum opinioni vv. cll. Westcotti Hor- 
tiique, qui saeculi quarti esse volnnt Irenaei interpretem. 

^ Cf Mt 1,18. Ad loh 1,1.8 (Massiieti p. 191; Stierenii pp. 470. 
471) descripsemnt locum minus accurate. Anastasius habet in fine 
ouik ^Vf o yiyov€v contra interpretem Latinum; Irenaeus, quod 
nemo nescit, adsociavit o yfyov€V versui qui sequitur; cf Stiere- 
nius, p. 470, adn. b. 

' Cf supra e. g. codex reg Actuum, pp. 96&.966, et liber 
Corsseni ibi citatus; vide etiam passim v. cl. Wordsworthii socio- 
rumque eius (Hd-Latin bibUcal terU. I—III^ Oxonii aa. 1888 — 1888. 

* Hos omnes excussit v. cl. lobannes Haussleiter (de Primasio 
vide infra catalogum), „Die Commentare des Victorinas, Tidionius, 
und Hieronymus zur Apokalypse. Eine literargeschicbtliche Unter- 
snchung" in actis Zeitsehrift fur kirehliehe Wissensehaft iind kirch- 
lichee Leben, Lipsiae a. 1886, nnm. 5, pp. 389 — 267; cf v. cl. Hugo 
Liiike, Studien zur Itala. 1. Die vorhieronymi^nisehe Ueberiieferung 



Digitized by 



Google 



1. DI88ERTATIO. llil 



Hilarium,^ Ambrosium, Augustinum, Pelagium, Fulgen- 
tium, Vigilium. Priscillianum,^ quem vir doctissimus mihi- 
que amidssimus Georgius Schepps in lucem dedit, prae- 
termittare coactus sum iisdem rationibus ductus, quibus 
Jidaxijv iam praetermisi. 

Quod ad scriptores Latinos adtinet hodie multum 
debemus viris iis docdssimis qui auspiciis Academiae 
Scientiarum Vindobonenms editiones novas lectionibus variis 
locupletatas instituunt. Attamen curae sit textum bene 
definire. Textui Cypriani inseruit primus v. cl. Hartelius 
lectiones multas veteres Latinas. Plus vero quam e re 
est, sequitur Hartelius codicem Sessorianum, qui e teztu 
Cypriani bono processit, saepius tamen longius ab illo textu 
discessit Cognitio textus biblici accuratior iudicium melius 
de testibus Cypriani praestitisset 



(7.) De scriptorHyus Syriaeisy AegyptiiSy AmieniaeiSy eeteris. 

Hoc loco vix aliud quidquam ponere velim quam vota. 
Scriptores Qraeci scientias et artes liberales in ecclesiae usum 
verterunt et traditionem paene totam in manibus habuerunt. 
Fieri vero vix potuit quin iam saecidis ecclesiae primis 
ex urbe Antiochia Graeco-Syriaca exiens scientia Christiana 

der Offisnbarung lohannes [ProgramTna gymnoHi urbani euangeHci 
ad ». EUmbetham. Frogr. 1889. No. 164], Vratislaviae a. 1889. 

^ Cf y. cl. A. Zijigerle, „Die lateinischen Bibelcitate bei S. 
Hilarius von Poitiers" in actis Kleine philologisehe Abhandlungen 
von A. Z. IV, Oeniponti a. 1887, pp. 75—89. 

* Schepps, IViaciUianj evn neuavfgefundener Zat. Sehriftstetter 
des 4. Jahrhunderts. Vortragy Herbipoli a. 1886, cum facsimili, et 
„Die Sprache Priscillians** in actis Archiv fur lat&inische Lexiko- 
graphie, vol. 3, pp. 309 — 328, et in primiB Priscilliani qv^e svper- 
»unl maximam partem nuper deteont adiectis commentariis crUicii 

et indicibue primus edidit G. S [Oorptis script. eccl. Lat. 

Vol. 18]. Yindobonae a. 1889; — item v. cl. Fridericus Paret, 
PrisciUianuSy ein Reformator des 4. Jahrhunderts, Herbipoli a. 1891, 
pp. Vni, 302. 



Digitized by 



Google 



IW2 X. DE SCRIPTOBIBU8 ECCLESIASTICIS. 



Edessae, Nisibis multum proficeret. Immo vidimus in 
codicibus Syriacis nonnullis^ theologos Syriacos rei criticae 
operam dedisse modo prorsus accurato, etiam niinima 
curantes ad exemplum ludaeorum. E talibus laboribus 
processerunt nisi fallor recensiones illae, quas viri doctis- 
simi Westcottus Hortiusque Antiochiae medio saeculo 
tertio et quarto saeculo medio factas esse opinantur. Magnam 
testimoniorum silvam habet textusNoviTestamenti Syriacus. 
Utinam viri clarissimi Hallius, Gwynnius, Baethgenius, 
Gwilliamus vias per hanc silvam aperiant 

Christianos in Aegypto litteris etiam favisse certum 
est Utrum vero quae pauca adhuc de eorum scriptis 
nobis adlata sunt magnum fructum datura sint necne 
futurum tempus diudicabit. 

Aethiopia sine dubio nohnulla praebebit. 

Multum, spero, nobis dabit ecclesia Armeniaca. lam 
prius ab ecclesia Graeca separata, traditionem suam 
servavit. Bibliothecas raagnas his annis coacervaverunt 
viri ecclesiae Armeniacae spectatissimi in urbe Et2shmiadzin. 
Ddem viri prospicunt hoc tempore instructioni eorum qui 
thesauros perscrutaturi et in usum ecclesiae excussuri in 
lucemque daturi sint.* De fructu disputari non potest 
Satis sit recordari commentationem Ephraemi Syri in 
Tatiani Diatessaron Armeniace ante multos annos Venetiis 
typis impressam, apologiam Aristidis, acta Apollonii, tra- 
ditionem de Aristione auctore versuum duodecim uldmorum 
evangelii Marci, his proximis diebus evulgatam, quam v. 
cl. F. C. Conybeare e codice Etzshmiadzensi hausit^ 

* Vide supra, p. 815. 

^ lam supra nominaTi v. cl. archidiaconum Karapet (ter 
Mkrtzahian) qui Lipsiae a facultate philosophica rite gradum doctoris 
philosophia a accepit. 

* Conybeare, The Expo»Uor^ Londinii(?) a. 1893, mense Octobri, 
pp. 241 — 254; cf v. d. Adolfus Hamack, Theologische Literaiwr' 
zeitungf Lipsiae a, 1893, 11 Nov., coll. 561 — 564. 



Digiti 



zedbyGoOgle 



2. SCRIPTORE8: ACAC — ACTA. 1153 



SCRIPTORES. 

Lectorem nOn fiiget Tischendorfium plus semel opera 
quae testimonium minime reiciendum praebent nominatim 
non laudasse, unde fit ut desiderentur horum librorum tituli 
in hoc catalogo. 

Tischendorfius omisit saepius paginam cum scriptoris 
alicuius locum adtulit, si liber laudatus indicem habuit 
Non est autem quod dicam indices editionum raro tam 
accurate quam opus est confectos esse. Burgonius indices 
in omnes yel in plerosque scriptores componere voluit vel 
iam composuit^ 



A. 

Acac: Acacius Monophthalmus , Eusebii discipiilus, mortuo Eusebio 
episcopus Caesareae constitutus est anno 340, obiit anno cir- 
citer 366 j scripsit inter alia avfjLfiUxfav Cv'^rifj.dTO)V libros sex. 
Laudatur ex catenis. 

Act. Bamab.: acta Barnabae, vix ante Constantinum Magnum a.275 
scripta; recensio servata ante annum 478 comparata est; apud 
Tischendorfium , Aeta apostolorum apocrypha, Lipsiae 1851| p. 64 
—74, vide etiam ibidem p. XXVI— XXXI; cf E. A. Lipsius, 
JXe apokryphen Apostelgeschichten und Apostcllegenderif IIj g, 
Brunsvigae a. 1887, pp. 270 — 320. 

Acta conciliorum: cf editio lohannis Harduini (e societate lesu), 
Parisiis a. 1714, et lohannis Dominici Mansi (* Lucoae anno 
1692, t 9S1110 1769), Sacrorum canciliorum nova et ampUsHma 
colleetio, Florentiae a. 1759 usque ad (Venetiis) a. 1788, tomos 
unum et triginta complectens. 

ad 1 Co 8,6 oitatur epistula Germani episcopi Constantinopoleos ad 
Thomam episcopum Claudiopoleoe ; cf Concilii oecumenici VII 
vel Nicaeni II actio quarta; apud Harduinum, Parisiis a. 
1714, vol.4, p.253e. 

* Cf supra, p. 1137, adn. 1. 
TlSCHKNDORF, N. T. ed. 8. 740 



Digitized by 



Google 



1154 X. D£ 8CRIFTORIBUS ECCLESIASHCIS. 

ad lTi3,16, p. 850, laudantur acta oonc. Constantinop. 2, qnae 

apud Harduinum, vol. 3, col. 84 inveniuntur. 
ad 1 Io5,7 citantur acta oonc. Lateran. a. 1215, quae ezstant 

apud Harduinum, vol. 7, coll. 17.18. 
acta condlii Nicaeni; apud Mansium, vol. 2, ool.635 8eq. 

act martyr agap : acta sanctarum Agapea, Cbioniae, Irenes, etc. apnd 
Buinartum, Acta martyrum , ed. Bemardus Baillie, Veronae a. 
1731, p.348a. 

Act '^ : acta Philippi ; apud Tischendorfium , Acta apoUolorum apo- 
erypha, lipsiae 1851, p. 75 — 94 (104); vide quoque ibidem 
p. XXXI— XXX VIII (XL), cf R. A. lipsius, JHe apokryphen 
ApostelgesehiehUn . . . Brunsvigae aa. 1883 — 1890, cf indez sub 
Yoce Philippus, pp. 229 — 231. 

Act pu • ••< b. acta Pilati duplicis recensionis a et b apud lischen- 
dorfium, Evangelia apoerypha, lipsiae, ed. 1 (1853), p. 203 — 
300; ed. 2 (1876), p. 210—322. 
cod mon : codez Monacensis, yide ibidem, ed. 2, p. 241 et LXXI. 

Acta Thomae: cf Tischendorfius, Acta apoetolorum apocrypha, lipsiae 
a. 1851, pp. LXIII— LXVIII et 1 90—284, et Ricardus Adalbertus 
Lipsius, IHe apokryphen Apoetelgesehiehlen . . . ubi yide indioem 
sub voce Thomas. 

Adimant: Adimantus, saeculi tertii, unus ez Manetis (qui Manes anno 
277 florult) discipulis duodecim, in Africa plurimum habitans. 
Augustinus librum contra eius doctrinam scripsit, in quo libro 
verba multa Adimanti ezstant; vide Aug. 

Afric : lulius Africanus, ortu fortasse Afer, vizit temporibus Heliogabali 

(218—222) et Alezandri Severi (222—235), Emmai in Palaestina 

totam fere vitam degit, urbem Heliogabalo favente instauravit 

eique nomen Nicopolim dedit, composuit libros quinque de chrono- 

graphia; vide Smithium et Wacium, sub voce Africanus et v. d. 

Adolfum Harnack, Die Zeit det IgnathLS . . . Lipsiae a. 1878, et 

V. d. Henricum Gelzer, Sextua Tulius Afrieanus v/nd die byzan- 

tinische Chronographie j Lipsiae, pars 1 a. 1880, partis alterius 

tBLBC. 1 a. 1885. Laudatur ez Eusebio. Apud Gallandium, vol. 2, 

p.337 — 376, apud Mignium, Patrol. Gr. vol.lO, coll.63— 94. 

aristid : epistula ad Aristidem de domini genealogiis discrepantibus ; 

apud Routhium, yol. 2, p. 228, apud Mignium, vol. 10, 

coll. 51; cfv. cl. Fridericus Spitta, Brief des lulius Afri- 

canus an Aristides, Halae a. 1877. 

Agapet: Agapetus, episcopus Romanus annis 535.536; epistulae eius 
quinque ezstant apud Mansium, vol. 8, p. 856.855.848.850.921, 
apud Mignium, Patrol. Lat. vol. 66, ooU. 35 — 80. 



Digitized by 



Google 



2. SCiOPTORES: ACT— AMB. M$ 

Alez: Alezander episoopus Alexandrinus inde ab anno circiter 313 
usqne ad annum 326, Arii adversarius, scripsit epistulas non- 
nullasy ex quibus duae' ezstanty de Ariana haered deque Arii de- 
positione; apud Gallandium, Yenetiis 1788, vol. 4, p. 441—456, 
apud Mignium, Fatrol, Or, vol. 18, coll. 547 — 582. 
Alex : Alexander, Photio auctoreLycopoli archiepiflcopus, floruit saecnlo 
fere quarto ineunte, scripsit tractatus de plaoitis Manichaeorum ; 
apud Combefisium, Bihliolhecae Qrdecorwm patrvLm miduarium 
novisnmum, Farisiis a. 1672, pars altera, p. 8 — 21, apud Gallan- 
dium, Venetiis 1 788, vol. 4, p. 71—88, apud Mignium, JPcUrol. Or. 
vol. 18, coll. 411— 448. 
Amb: Ambrosius episcopus Mediolanensis inde ab anno 374 nsque 
ad annum 397. Opera eius ediderunt monachi ordinis Benedietini 
congregationis S.Mauri, Parisiis a. 1686.1690, per duo volumina 
dispertita (huius editionis volumina ad vocabula singula ad- 
posui), Mignius, PatroL Lat. vol. 14 — 17 (a. 1845) Ballerinius. 
Paginae editioms Parisiensis notantur apud Mignium. 
abel: de Abel et Cain libri duo (vol. 1, coll. 181—224). 
abr vel abra vel abrah: de Abraham patriarcha libri dno (vol. 1, 

coll. 277—352). 
apol dav: apologia prophetae David ad Theodosium Angnstum 

anno 385 (vol. 1, coll. 673—734). 
bened patri: de benedictionibus patriarohamm liber unus anno 

387 (vol. 1, ooU. 511—532). 
bon mort: de bono mortis liber nnus, anno 387 (vol. 1, ooU. 383-414). 
cain : vide abel 

eUa: de EHa et ieiunio Uber unns (vol. 1, ooU. 531 — 562). 
ep vel epp vel epist: epistulae (vol. 2, ooU. 733 — 1108;. 
exhort viig: exhortatio virginitatis (vol. 2, coU. 275 — 802). 
fid: de fide ad Gratianum Auguftnm Ubri quinque anno 377 in- 

choati, absoluti anno 379 (vol. 2, coU. 439—596). 
fid res vel resurr: de excessu fratris Satyri Ubri duo, quomm 

alter de fide resurrectionis vocatur (vol. 2, coU. 1109—1170). 
fhg vel tag saec: de fnga saeouU liber unus paulo post annum 387 

scriptus (vol. 1, coU. 415—440). 
hex vel hexa: in hexaemeron Ubri sex, anno 389 scripti (vol. 1, 

ooU. 1—142). 
iacob: de lacob et beata vita libri dno (vol. 1, coU. 439 — 480). 
incam: sermo de incamationis dominicae saoramento, anno cir- 

citer 382 (vol. 2, coU. 699—730). 
inst virg: de viiginis institntione ad £2usebium Uber nnus vel sermo 

de virginitate perpetua S. Mariae (vol. 2, coU. 247 — 274). 

74* 



Digitized by 



Google 



IIM X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

interp vel interp iob vel interp dav vel interpell dav : de inter- 

pellatione lob et Davidis libri quattuor (vol. 1, coU. 621 — 672). 
ioB vel ioseph: de losepho patriarcha liber unus (vol. 1, coU. 479 

—510). 
isaac: de Isaac et anima liber unus (rol. 1, ooll. 353 — 384). 
laps virg [ex errore virgg] : de lapsn virginis consecratae (vol. 2, 

coU. 301—320). 
lib de sacram: vide sacram. 
luc : commentariorum in evangeUum secnndum Lucam libri deoem 

anno 386 (vol. 1, ooll. 1257—1544). 
myst: de mysteriis, Hve de iis qui mysteriis initiantur Uber unus, 

anno 387 (vol. 2, coU. 319 — 342); nonnuUi negant hunc 

librum Ambrosu esse. Oudinus, Commentarius de scriptorilms 

eccUHae antiqvM^ Lipsiae a. 1722, yoI. 1, coU. 1827 — 1920, 

vindicat Ubrum hunc de mysteriis et Ubros sex de sacra- 

mentis Ambrosio Catnrcensi GralUamm episcopo, saecuU 

octavi desinentis, et eos edit, coU. 1861 — 1920, sub titulo 

hoc: sermones seu tractatus septem de sacramentis. Utrum- 

que opus non multo post Ambrosu tempus, nec longe a 

Mediolano exstitisse videtur. 
noe: de Noe et arca liber imperfectus (vol. 1, coU. 225 — 278). 
obi theod vel obit theodos: oratio de obitu TheodosU imperatoris, 

anno 395 habita (vol. 2, coU. 1195—1214). 
obit valent: de obitu Valentiniani consolatio (yol. 2, coU. 1171 

—1196). 
offv«/offic: de officiis ministrorum Ubri tres, anno circiter 391 

soripti (yol. 2, coU. 1 — 142; vide quoque folium unum 

praepositum). 
par: de paradiso Uber unus paulo post annum 374 scriptus 

(vol. 1, coU. 143—182). 
poenit: de paenitentia Ubri duo, anno circiter 384 scripti (vol. 2, 

coU. 885 — 440). 
ps: enarrationes in Psalmos duodecim [1.85—40.43.45.47.48.61] 

(vol. 1, coll. 733 — 968) ; et expoeitio in Psalmum 118 (vol. 1, 

coll. 967—1258). 
sacram: de sacramentis libri sex (vol. 2, coU. 341 — 386); vel 

Ambrosii vel aUcuius discipuli eius ; vide Sabatarium, vol. 1, 

p. XLVI; vide quoque supra myH 
serm cont aux : sermo contra Auxentium de BasiUcis tradendis, 

qui sermo in epistula 21 habetur (vol. 2, coU. 861^874). 
siric: ad Lcl,37 est epistula 42 (quam apud GaUandium, vol. 7, 

p. 542 inyenies, cum titulo ^rescriptum Ambrosii aliorumque 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: AMB— AMM. 1157 

episooponim ad Siricium papam'^) in editione Ambroedi 

openim Benedictina, yol. 2, col. 967 (ex errore autem habet 

epistula 41 quoque signum 42). 
spi sa vfl spix san: de Spiritu Sancto libri tres, anno circiter381 

scripti (vol. 2, coU. 696—700). 
tob: de Tobia sive adversus foeneratores liber unus, anno 386 

(vol. 1, coll. 587—622). 
vidu vel vidui: de viduis liber unus (vol. 2, coll. 185 — 210). 
virg vel virgin vel de virg: de virginitate liber unus (vol. 2, 

coll. 211—246). 
viigg: de virginibus ad Mareellinam sororem suam, libri tres 

(vol. 2, coll. 141—184). 
virgg col: ad Col 3,17, ex errore; Sabatarius scripsit de virg. 

col. 180 c, ubi col oolumnam significat: est de virffinibuSj in 

editione Benedictina vol. 2, col. 180c. 
virg devot: libellus ad virginem devotam (vol. 2, app. col. 365 — 

368; in editione Migniana, vol. 17 (4), col. 580c); vix Am- 

brosii est. 
Amb * ■**«: codex Ambrodanus bibliothecae Mediolanensis, versionis 
Veteris Testamenti Graecae LXX, saeculi fortasse qninti, continens 
partem maiorem Pentateuchi et librum losnae ; editus est a v. d. 
A. M. Ceriani in libro Manumenta eacra et profcma ex codicibus 
praesertim bibliotheeae Ambrotianae, tom. 3 (Mediolani a. 1864 
[ — 1871]), cuius tomi titulns est Pentateuchi et Toeue quae ex 
prima eeriptura superaunt in codiee AmbroHano Oraeco seeuli 
fere V. 
Ambrst: Ambrosiaster seu Pseudo-Ambrosius, fortasse Faustinus (cf 
infra Faust) presbyter Bomanus qni post medium saeculum quartum 
floruit, scripsit vel consardnavit librum : oommentaria in tredecim 
epistulas beati Panli (unde 2oor, eph), operibus Ambrosii con- 
sociatum; in editione Benedictina, vol. 2 append. coU. 21 — 318, 
apnd Mignium, Palrol. LaJL. vol. 17, 45 — 508; et Ballerinium. 
Cf de Ambrst v. cl. losephus Langen, De comTnentariorum in 
epistolas PauHnas qui Ambrosii et quaestionum bibliearum quas 
Augustini nomine ferunlur scriptore diuertoHo [libellns academi- 
cus in diem 8 Augusti a. 1880], Bonnae. a pp. 44 in 4. 
rom: editio Romana a. 1580. 1588, 5 tom. fol. 
ven: editio Veneta 1748— 1751 in4tom. fol.; 1781.1782 in 
8 tom. 4^ Videtur textus editionis Venetae idem fere esse atque 
textuB editionis PariBiensis. 
Amm vel Ammon: Ammonius; huius nominis dno distinguendi sunt: 
(1.) Ammonius philosophus Alexandrinus qui anno 220 floruit. 



Digitized by 



Google 



11S8 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 



Ammonio huic adscribuntur canoneSi quos Ammonianos dicunt, 
quos autem, post Lloydium et Westoottum, lohannes Guilelmus 
Burgonius (T/ie kut twelve veraea of the gospel aeeardvng to 
S.Mark, Ozoniae a. 1871, p. 126—132, 295—311) recte docet 
Eusebio ipsi adtribuendos esse. Ammonius consardnavit quattuor 
evangeliorum harmoniam diatessaron seu monotessaron, quod opus 
iure a Cavio et Tischendorfio in monotessaro a Victore Capuano 
olim Tatiano adscripto agnoscitur (vide Gallandinm, yo1.2, p.546 
— 604), iam dudum periit. DeAmmonio hoc yideCayium, vol. 1, 
p. 1098eq.; confer apparatum criticum ad Mc6,ll Iol,36. 

(2.) Ammonius, presbyter et oeconomus Alezandrinus, qui a&no 
458 claruit. Tischendorfius in editione sua septima Novi Testa- 
menti, Alfordio et Scrivenero ut videtur oonsentientibus , Am- 
monium hunc multo iuniorem cum praecedente confudit. Hic 
Ammonius iunior ez catenis citatur, unde Amm^*', confer 
quoque Amm p"*^ in apparatu critico ad Io7,53 sqq. p. 827, et ad 
Act5,41; vide Cramerum, vol. 2, p. ivseqq.; Cavium, vol. 1, 
p. 445 seq.; Wetstenium, N, T. Gr,j Amstelaedami a. 1751, toI. 1, 
proll. p. 76; Smithium, JHctionary o/ Greek amd Boman biogTaphy^ 
Londinii 1849, vol. 1, p. 145. Quod mireris, deest Ammo- 
nius uterque in libro: Smith and Wace, JDictionary o/ Ckriatian 
biography, Londinii 1877, vol.l. Fragmenta Ammoniana ezhibet 
Mignius, Patrol. Or. vol. 85, coU. 1361—1610. 

Amphil vel Amphiloc vel Amphiloch : Amphilochius, Iconii episoopus, 
floruit anno 870; opera edidit Franciscus Combefisius, Parisiis 
a. 1644, fol., et Gallandins, vol. 6, p. 457 — 514, et Mignius, 
Patrol. Gr. vol. 39, ooll. (9) 35—180. 

iambi ad Seleucum: epistula iambis scripta ad Seleucum, olim 
Gregorio Nazianzeno adscripta. 

Anasf ^ ve/ *B^^: Anastasius, fortasse monachus Sinaiticus, Anti- 
ochiae episoopus inde ab anno 559, sede depulsus anno 570, ut 
Aphthartodocetis vel IncorrupticoliB inimicus, restitutus anno 593, 
mortuus est anno 598 ; ei sucoessit Anastasius, forsan hic quoque 
monachus Sinaitious, qui mortuus est anno 610. Anastasio Anti- 
ocheno tribuuntur orationes quinque, dubii auctoris dubiae aetatis, 
quae exstant Latine apud Canisium: Lectiones antiquae, ed. 
Basnag., Antverpiae a. 1725, vol. 1, p. 428 — 464, additis „8er- 
monibus quattuor" apud Gallandium, vol. 12, p. 233 — 257, apud 
Mignium, Patrol. Qr. vol. 89, coll. 1309 — 1362. Conferendus est 
de Anastasiis Oudinus, vol. 1, coU. 1479 — 1492 et 1663 — 1666; 
Cavius, vol. 1, p. 531.550.599; Edmundus Venables, apud Smith 
andWaee, vol. 1, p. 109.110. Oudinus cum Cavio arbitratur 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: AMM— AND. llSt 

tres Anastaalos monachos SinftitieoB patriarchas Antiochenos annis 
561 [recte559Jj hW, circiter685 ezstitisse; Edmundus Yenables 
tadatimat priores duos patriarchas Antiochenos Aiisse, nunquam 
monachos Sinaiticos, tertium monachum Sinaiticum fuisse, nun- 
quam patriarcham, sed non ezposuit cur traditionem con- 
iunctionis intimae inter Antiioohiam et monasterium Sinaiticum 
respueremus. Litem autem lite resolvere nolumus, nec loci huius 
est plus addere. Lectori cauto Anastasii hi omnes cum libris 
suis incertisaimi sint. Confer I. B. Eumpfinuller, De AncuUuio 
iHnaita, Wirceburgi a. 1865, et recensiouem Steitzii, Jahrbucher 
/ur DeuUche Theologie, voL 13, p. 526 — 632. 
Anast: Anastasius Sinaita, monasterii in Sinai monte monachus, for- 
tasse etiam Antiochiae archiepiscopus vel patriarcha, scripsit inter 
annos 677 et 686; saepe oum aliis eiusdem nominis permutatus 
est; vide supra ad Anast^^^. 

hodeg: odriyoa vel duz viae adversus Acephalos, Severianos, et 

Theodotianos, unam tantum in Christo naturam admittentes; 

editus Graece et Latine a Gretsero, Ingolstadii a. 1606, 

et apud Mignium, FatroL Or, voL 89, ooll. 85 — 310. 

quae vel quaest: quaestiones et respondones 154 de variis ax^gu- 

mentis in S. Scriptnram; editae Graece et Latine a Gretsero, 

Ingolstadii a. 1617; Latine in Dibliotheca patrum Lugdu- 

nenai, vol.l9, p.808seq-.; Graece et Latine apud Mignium, 

F^rol. Or. vol.89, colL 311—824. Tischendorfius exscripsit 

fragmentum ez codice Coislinensi, Aneedota saera etpro/ana, 

Lipsiae a. 1855, p. 120s. Vide quoque librum Maii: Scrip- 

torum vetertm nova coUectiOy Romaea. 1825, voL 1, p. 869 — 

376 et MPG. voL 89, colL 825—1202. 

Anastas*^^: Anastaaius monasterii S. Euthymii in Palaestina abbas, 

claruit a. 749 (alii dicunt a. 875). libmm oontra ludaeos ei ad- 

scriptum ediderunt Canisius, LectUmes antiguae, tom. 3, pars 1, 

p. 123, edit. nov. tom.2, pars 3, p.9 — 48, Maius, Scriptorwn veterum 

nova colleetiOf vol. 7 (a. 1833), p. 207 — 244, Mignius, Patrol. 

Or.Yol.S9, CO1L1203 — 1288. Fabricins nolit librum Anastasii 

huius esse, quod scriptor diserte dicit plus ootingentos annos 

defluxisse a deletis Hierosolymis. 

And : Andreas Caesareae episoopus, saeculi fortasse quinti exeuntiB, cuius 

liber ^EqfAtivifa iia ttiv *j4noxdXv^lftv primus oommentarius 

Graecus in Apooalfpsim videtur fhisse. Hunc oommentarium edidit 

Fridericus Sylburgius, supplementum editioms conmientarii 

Chrysostomi in epistulas Paulinas [Heidelbergae] anno 1596, fol., 

et Mignius, Patrol. Or. vol. 106, coll. (199) 207— -486, repetitum 



Digitized by 



Google 



1160 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 

ex Sylburgio. De Andrea et de oommentarii oodicibus cf FranoiBciis 
Delitzsch, HandschrifUiche Fwnde, lipsiae a. 1861, fiuc. 1, p. 10, 
Lipsiae a. 1862, fasc. 2, p. 29 — 44; — Bettigius, „Die Zeugnisse 
des Andreas und Arethas . . . " in actis TheologUehe Studien und 
KrUiken, Hamburgi a. 1831 , p. 784; — y. cL Welte, snb yoce 
„Andrea8^' in fasciculo Bupplementario lexici eodesiastici. 
a: codex Augustanus, nunc MonaeenBis Graec. 544, saec. XIV, 

cuius lectiones apud Sylburgium in appendice adnotantur; 

cf Delitzsch. 2, p. 31—34. 
bay: codex Bayaricus, nunc Monacensis Graeo. 23, saec. XYI, 

apud Sylbnrgium; cf Delitzsch. 2, p. 38.39. 
c: codex Coislinianns 224, saec.X, quem Tischendorfins ipse oon- 

tnlit. Cramerus hoc codice in edenda catena usus est, textum 

autem optimum fere totum neglexit ; cf Delitzsch. 2, p. 40 — 42. 
p: codex Palatinus, nunc Yaticanus 346, saec. XV, ex quo editio 

Sylburgii hausta est; cf Delitzsch. 2, p. 29.43.44. 
Tischendorfins anno 1859 codicem alium Andreae, saec. XV, 

Petropolim detulit, Notitia ete, lipdae a. 1860, p. 60, num. 7. 
And ^^ vel '^^: Andreas, natu Damascenus, monachus Hierosolymi- 
tanus, archiepisoopus Cretensis, floruit anno circiter 850 (alii 
yolunt 635 — 680). Opera eius edidit Combefisius, Parisiis a. 1644, 
fol. Tischendorfius eum laudat ex Gallandio, yoL 13, p.93 — 184. 
Mignins opera eius edidit, Patrol. Gr, yol. 97, coU. (789) 805 — 
1444. De aetate eius yide Ondini argnmenta, yol. 1, coll. 174 — 
188, et y. cL Edmundi Venables coniecturam apud Smith a^ 
Wace, yol. 1, p. 111.112. 
Anonym *"« vel •»««•*; est anonymi expositio in Apocalypsim, in 
Augustini operibus, edit. Benedictin. Parisiis 1700, yol. 3, 
part. 2, append. p. 143; ed. Paris. alt. a. 1837, yoL3, para 2, 
coU. 3107 — 3160, apud Mignium, Palrol. Lat, yol. 3, pars 2, coU. 
2417—2462. 
Anonym ^i**: anonymi tractatus ad Noyatianum haereticum (cir. A. 
D. 255): quod lapsis spes yeniae non est deneganda; apnd Gallan- 
dium, yoL 3, p. 371 — 376, apnd Mignium, Potrol. Lat. yol. 8, 
colL (1203) 1205— 18. 
Ansb vel Ansbert: Ambrosius Ansbertus (Ansebertus, Autbertus, 
Autpertus , Amalbertus) episcopus Angnstodunensis post medium 
saecnlnm octayum, cui adscriptus est commentarium in Apo- 
calypsim, in appendice yoluminis alterius editionis Parisini yel 
Benedictini opemm Ambrosii Mediolanensis , coll. (497)499 — 
590, et apud Mignium, Pi, vol. 17, ooll. (763) 765—970. Ipse 
anctor yero se Berengandus nominat. 



Digitized by 



Google 



2. SCiaPTORBS: AND— APOIJ^ 1161 

Antio vel Antioch : Antiochus S. Sabae monasterii monachus claruit 
anno 614. 

hom: navSixrria Trja ayiaa yQatpfja; liber ex 130 homiliis; 
apud Fronto-Ducaeum, Bibliotheca veterum pabrumy Parisiis 
a. 1624, Yol. 1, p. 1019—1252, apud Mignium, PatroL Qr. 
vol.89, coll. (1411) 1415—1856. 

Antitaot: Antitactae, nomen a Clemente Alexandrino haereticis pauds 
datum; yide SmitK and Wace, yol. 1, p. 123.124. 

Ant vel Anto vel Anton: Antonius Melissa (nomen Melissae est nisi fidlor 
re vera titulus libri eius)inoerti saecnli(Gayius a. ciro.l 1 40; Oudinus 
saec. VIII ; cf Grisse, Allgemeine LUerargetchiehU, Dresd. et Lips., 
vol. 2, parsl, p.235f). Tischendorfins citat Antonium ut videtur 
ex editione Qesneri, Turici a. 1546, et ex Wetstenio qui editione 
Antonii et Maximi (Confessoris) , unde „Anton et Maxim'', usus 
est, quae Stobaeo anni 1609 subiuncta est. Utraque citatio 
numerum non paginae sed ^sermonis" dat. 

Apell: Apelles Qnosticus Marcionis discipulns clamit Alexandriae 
anno 188. Apud Hippolytum, vide HippP^^ 

Aphraates: laoobns Aphraates (Aphrahat, Farhad) episoopus in mon- 
asterio Mar Matthaei prope Mossnl soripeit inter annos 337 
et 345 et postea sine dubio. Homiliae eius exstant Syriace. 
HomiUee of Aphraatee, Syriace edidit Quilelmus Wright, Londinii 
anno 1869. Versio anglica adhuc desideratur. £x his viginti duo 
homiliis exstant undeviginti Armenice sub nomine lacobi Nisibeni, 
quas N. . Antonellius , Romae a. 1756, edidit, GkJIandius vero, 
vol. 5, pp.I — CLXIV, iterum typis mandavit. Has laudat Tischen- 
dorfius sub nomine lac ^***^. Cf v. d. Schonfelder, „Aus und flber 
Aphraates" in actis Theologieehe QaartaUehrift , Tubingae vol.6, 
pp. 195 — 206. V. cl. Gustavus Bickell, AuagewahUe Sehriften 
der tyriaehen Kirchenv&ter [BtbUt^hek der Kirchenv&ter], 
Kempteniaea. 1874, pp.7 — 151 ; cfv.cl.Georgius Bert, Aphrahat% 
des penieehen Weisenf Homilien, Aue dem Syriaehen Hbenetgt 
und erlautert [Gebhardt. et Hamack. Texte und Untereuchungen. 
III, 3.4], Lipdae a. 1888. 

Apollin: Apollinarius nomen duorum theologorum, patris Alexandriae 
nati saeculo quarto inennte, post annum 385 presbyteri Laodi- 
oensifl, filii episcopi Laodicensis, deinde haeretid, qui anno cir- 
citer 392 supremum diem obiit. Filius metaphrasim psalmorum 
scripdt. Laudatur ex catenis. 

ps: metaphrads pealmorum; apud Gallandium, vol. 5, p. 357 — 
457, apud Mignium, Patrol. Gr. vol.83, coll. (1309) 1313 
—1538. 



Digitized by 



Google 



1162 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

Apollon: ApoUonius ignotae patriae scripsit fortasse anno circiter 210 
librum contra Cataphrygas. Testimonium eius de apocalypsi lo- 
hannis offert Ensebius, Hutoria eccleaiasUcaf lib. 5, cap. 18, par. 14 ; 
vide etiam Gallandium, to1.2, p.199.200, et Mignium, Palrol. Gr, 
vol.5, coU. (1B75) 1»«— 1»86. 

App: incertus sum utrum a Tischendorfio laudatus sit Aponius vel 
Apponius, soriptor Latinns qui saecnlo sexto medio vel septimo 
ezeunte floruit et commentarium in Cantica Canticorum scripsit 
in quo multae citationes ex Novo Testamento inveniuntur; Biblio- 
theca maxima pcUrum f Lugdnni a. 1677, yol. 14, p. 988S libros 
1 — 6 praebet, quibus Maius, SpiciUgium J^omanwm, Bomae 
1841, vol. 5, p. 1 — 85, libros 7 — 9 dimid addit. Cf etiam Orasse, 
AUgefnicint Litcrdrguchichtej yol. 2, p. 257. 

Apring: Apringius vel Aprigius, Pace lulia in Hispania episoopus, qui 
claruit anno circiter 540, scripsit commentarium in Apocalypsim. 
Huius oommentarii habuit I. L. Moshemius exemplar manu ex 
codice Hafiiiensi posthac incendio consumpto exscriptum, quo exem- 
plari usus est I. A. Bengelius in libro Fundamentum crUeoe 
Apoealyp»eo8, unde ut videtur Griesbachius et Scholzius lectiones 
hanserunt. Tischendorfius in editione septima Apringium semel 
e Griesbachio laudat. Codex multum interpolatus nihil nisi 
lectiones Hispaaas Apocalypseos Latinae praebet neque Apringii 
auctoritate uti poteat, ut docet ipse Bengelius; vide Bengelium, 
FuTidamenium criseos Apocaiypseos, XIY et XXII, 3, Apparatua 
erHicus ad Novum Testamentum, ed. 2 a P. D. Burkio, Tubingae 
a. 1768, p. 494 et 501. 

Arat: Arator, Ligusticus, post annum 541 subdiaconus Bomae, anno 
ciroiter 544 hiBtoriae apostolicae ex Luca expreAae libros duos 
carmine heroico soripsit; apud Gallandium, vol. 12, p. 93 — 115 
(116), apud Mignium, Patrol. Lat, vol. 68, coll. 81—252. 

Archel: Archelans, Chasoarorum urbis in Mesopotamia episcopus, 

claruit anno cirdter 278; apud Gallandium, vol. 3, p.563 — 610, 

apud Mignium, Fiatrol. Or. vol. 10, ooll. (1405) 1429 — 1528. 

disp : disputatio habita in Chascar civitate Mesopotamiae adversus 

Manetem; edidenint Latane Zacagnius in suis OoUectaneis 

moTiumentorum veterwm, Romae anno 1698, et Fabridus in 

operibus HippolyH, anno 1718. Bouth, ReU. Sacrae, voL 5, 

ed. 2 (Oxon. 1848), p. 8—206. 

Are vel Areth vel Aretha: Arethas archiepiscopus Caesariensis claruit 
anno drciter 900 (cf I. C. T. de Otto, „Ueber das Zdtalter des 
Erzbischofs Arethas'' in actis 2^eit8chr\ft fur vnesemchafUiche 
Theologie, XXI , Lipsiae a. 1878, pp. 539.540, y. cl. Adolfus 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: APOLL— ATH. UW 

Hamackius in libro, TexU wid Unterttiehungen, Lipsiae, a. 1883, 

vol. 1, para 1.2, p. 86 — 46, et v. d. OscaniB de Gebhardt, 

ibidemf panS, p.l54 — 196), catenam in Apocalypsim oompoeuit, 

plurimis ez Andrea Caesareensi hanstis. Exstat apud Cramerum, 

Oalenae voL 8 (Ozonii a. 1840), p. 171 — 682, ad coius editionem 

textum contulit et emendavit Mignius, Patrol. Qr, vol. 106, colL 

(486)493—783. 

cod. barocc : codez Baroccianus a Cramero editus. 

morell: editio a Morellio curata, post opera Oecumenii, Parisiis 

annol63l, sine dubioez editione Veronensi addita versione 

Latina. 
veron : editio VeronensiB ad calcem Oatencte OecumenU, anno 1532. 
Ari: Arius presbyter Alexandrinus daruit inde ab anno 315, mortuus 
anno 336, Arianismi pater. Apud Epiphanium, PanaHa, haer. 
48 et 49 (68 et 69), ed. Oehler. Berolini a. 1860, voL 1, part. 2, 
p. 668— 731. 
Am vel Amob: Amobius lunior, Qallus,'pre8b7ter, Semipelagianus, 
flomit anno fortaflse 460. 
de trin : Amobii . . . et Serapionis, conflictus catholid oum Serapione 

de Deo trino et uno, M.P,L, voL 53, coll.(287)239— 322. 
Asterius: e catenis laudatus, est Asterius saeculi quarti medii, Arianus, 
qui teste Hieronymo oommentarios in psalmos, in evangeUa, in 
epistula ad Bomanos scripsit. 
Aih: Athanasius, natus Alexandriae anno circiter 296, episcopus 
Alexandrinus anno 328 (alii 326) oonstitntus est; quater exsul, 
anno 373 supremum diem obilt. Opera eius tomls duobus in tria 
volumina divisis, ediderunt monachi Benedictlni ordinis S. Mauri, 
Parisiis anno 1698, quibns in MontefiJoonii libro OoUeetio n&va 
patrtm et aliis libris magnum supplementum aocrevit; deinde 
omnia recusa sunt Patavii anno 1777. Usus est Tischendorfius 
editione Pataviensi , cuius paginae infra singulis titulis adduntur. 
Fragmenta exstant apud Qallandium, vol. 6, p. 169 — 241, apud 
Mignium, P. O, volL 25—28. 
oontra Apollinarium libri duo, ApoUinario mortuo, anno fortasse 

372 scripti (vol. 1, p. 735—762). 
ep. ad Castor: vide Pseudo-Ath 
ep. ad Dracont: epistula ad Dracontium, anno cirdter 364 scripta 

(voLl, p.207— 211). 
epist festal: epistulae festales {iograaTixal), quamm fragmenta 

exstant apud Coemam Indicopleustem, Topographia chrUHana, 

lib. 10, p. 316 — 819; vide Athanasii opera edit. Patav. 

voL 3, p. 78 — 81, et Gallandium, voL 5, p. 217 — 219. 



Digitized by 



Google 



1164 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 

Epistulae hae editae simt S^rriace a Guilelmo Curetonio: Tkt 

fcBtal letiera of Athanasius , Londinii anno 1848; editio Ger- 

manica a v . cl. F. Larsoyio curata : JXe Fettbriefe des heiligen 

AthanoHuSf Lipsiae et Gottingae anno 1852; Syriace et 

Latine apud Maium, Ifava pcUrum bibliotheca, vol. 6 (Bomae 

1853), p. 1—168. 
frag ™^ : fragmentum vel in Lucae evangelium commentariomm 

excerpta apud Maium Nav. patr, bibl, vol. 2 (Bomae 1844), 

p. 566—584. 
luc: fragmenta oommentariorum in Lucam ex catenis (yol. 3, 

p. 32—86). 
ps: expoeitiones in jMalmoe, quorum textni in editione Patayiensi 

Tulgato Tischendorfius parram fidem habuit (vol. 1, p. 801 

—1002). 
tri : liber de trinitate et spiritu sancto, antea Vigilio Tapsensi ad- 

scriptus, circa annum 365 scriptus (vol. 1, p. 773 — 783). 

Latine tantum ; vix Athanami est. 
virg : vide Pseudo-Ath ; est fortasse opus genuinum. 
Athenag: Athenagoras philosophus Atheniensis daruit circa annum 
177. In Bihlioiheea veterum patrum, Parisiis a. 1624, vol. 1, 
p. 50 — 104; apud [Prud. Marannm], lusUm opera, Parisiis 
a. 1742; Gallandium, vol. 2, p. 1 — 58; I. C. T. Ottonem, lenae 
anno 1857. Cf v. d. Eduardus Schwartz, Athenagorae libellus 
pro Christiania, OraUo de reeurreetione eadaverum [Gebhardt. 
et Hamack. Texte u/nd Untermehungen IV, f], Lipsiae a. 1891; 
cf V. cl. Adolfhs Hamack, Die Ueberli^erung der grieehieehen 
Apologeten des i, lahrhunderts . . . [Texte und Untereuehwtgen. 
/, i.f], Lipsiae a. 1882 [1883]. Mignius, PtttroL Gr. vol. 6, 
coll. 890—1024. 

ieg vel lega: legatio sive supplicatio pro Christianis; 
res: de resnrrectione mortuorum. 
auct de bapt: vide Ps-Bas 

auct*"P* ™*": auctor libri de duplid martyrio ad Fortunatum, inter 
Cypriani opera editi apud Hartelinm, Oypriani opera, Vindobonae 
anno 1871, pars 3, p.220 — 247, et Mignium, Patrol. Lat. vol. 4, 
coU. 881—906. 
anct mans: auctor tractatas de XLII mansionibus filiorum Israel, sae- 
culi fortasse octavi ineuntis (cf Sabatarius, vol. 1, p. LXII), in 
Ambrodi operum editione Benedictina, vol. 2, append. ooU. 1 
—20; et apud Mignium, Patrol. Lat. vol. 17, coU. 9—40. 
auct»*^»»: vide emte anonym laps 
auctor prologi galeatl in epistulas cathoUcas Pseudo-Hieronymiani, 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: ATH— AUG. 1165 

s&eculi saltem sexti, ai Rcmke, Cod, FuldensiSf p.399, et ef supra, 
vol. 2, p. 338 sub lIoh5,7; Hieronymi opera, ed. Vallarsius, 
vol. 10 y p. 1057. Ezstat in codice r saeculi sexti yel septimi, cf 
Zieglerus, ItaktJniginerUef p. 488. 56. 
auct sing cler vel clen vel cleric: auctor libri de singularitate deri- 
corum; apud Hartelium, Cypriani operaj pars 3 [Oorpus acrip- 
torum ecclesicaticorum LaUnorumf vol.3, parsS, append.],Vindo- 
bonae a. 1871, p.l73 — 220 (de auctoris aetate vide ibidem 
p. LXIV), et Mignium, Patrol. Lat, vol. 4, colL 835 — 870; in 
Opp. Aug. 6,626—634. 
auctor Speculi: vide supra, p. 961, cod. m, et Weihrichii librum. 
auct voc {vel voca vel vocat) gen vel gent: de vocatione omnium gen- 
tium libri duo, opus anonymum anno circiter 440 exaratum, 
saepe falso Prospero Aquitano adsciiptum; apud Mignium, Patrol. 
Lat. vol. 17, coll. 1073—1152; de auctore cf coll.639— 648; ex 
incuria ut videtur prodiit hoc opu8 iterum apud Mignium, vol. 51, 
coU.639— 722. 
Aug: Aurelius Augustinus episcopus Hipponensis, natus anno 354, 
obiit anno 430. Opera eius ediderunt monachi Benedictini ordinis 
S. Mauri, Parisiis a. 1679 — 1701, 11 voU. fol.; huius editioms 
volumina ad titulos singulos adposui; — editio Parisina altera, 
emendata et aucta, Paris. a. 1836 — 1839, 11 tomi in 17 partt. 
Prodiemnt ap. Mign., PatroL Lat. vol. 32 — 46 etsuppl. vol. 47. 
act fel (vel felic) vel act fel manich : de actis cum Felice Manichaeo, 

libri duo (vol. 8). 
adim vel adima vel adimant: contra Adimantum Manichaei disci- 
pulum, liber unus (vol. 8). Cf v. d. losephus Zycha, Corjms 
9criptorum eeclenculicorum, Vindobonae, vol. 25. 
ad donat post ooll: ad Donatistas post oollationem, Hber unus 

(vol. 9). 
ad simpU : de diversis quaestionibus ad SimpUdanum , libri duo 

(vol. 6). 
advers leg vel adversar legis: contra adversarium legis et prophe- 

tarum, Ubri duo (vol. 8). 
bon coniug: de bono coniugali, liber unus (vol. 6). 
bon vidui vel viduit: de bono viduitatis, Uber unus (vol. 6). 
dv vel civit: de civitate Dei, libri viginti duo (vol. 7). Edidit 
V. d. B. Dombartus, Lipsiae a. 1863. 

coU carth: gesta coUationis Carthaginensis (a. 411) inter CathoU- 
coB et Donatistas, § 242, OoUat. diei. iii. apud Optatum de 
sehigmcUe Donatittarum Ub. vii. ed. Dupinus, Antverpiae 
a.l702, p.312. Tischendorfius laudat ex Sabatario. Invenies 



Digitized by 



Google 



1166 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

haec in editione Bened. prima, vol.9| App. C0I.68D; Bened. 

sec. vol. 9, App. col. 1163 A; Mignii, vol. 43, col. 833. 
confvel confess: oonfessionum libri tredecim (vol. 1). 
coning adult: de ooniugiis adulterinis, libri duo (vol. 6). 
cons vel consens : de oonsensa evangelistarum) libri quattuor (vol. 3, 

part. 2). 
cont adim : vide adim 
contin: de oontinentia, liber unus (vol. 6). 
contr crescon : vide crescon 
contr ep mani vel manich : contra epistulam Manichaei quam vo- 

cant fundamentum, liber unus (vol. 8). 
oont 2 ep pelag: oontra duas epistulas Pelagianorum ad Boni- 

&cium, libri qnattuor (fol. 10). 
contr faust: oontra Faustum Maniohaeum, Ubri triginta tres 

(V0I.8). 
oontr iulian: contra lulianum haeresis Pelagianae defensorem, 

libri sex (vol. 10). 
contr Utt petil : contra litteras Petiliani Donatistae Cirtensis epi- 

soopi, libri tres (vol. 9). 
oont maxim : contra Maziminum haereticum , Arianorum episoo- 

pum, libri duo (vol. 8). 
oont mendao: contra mendacium, Uber unns (vol. 6). 
cont parm vel cont ep parmen: contra epistulam Parmeniani, libri 

tres (vol. 9). 
corr et gr vel gra: de correptione et gratia ad Valentinum et oum 

illo monachos Adrumetinos (vol. 10). 
crescon: oontra Cresoonium grammaticum partls Donati, Ubri 

quattnor (vol. 9). 
de agone Christiano, liber unus (vol. 6). 
de civ dei : vide civ 
de octo quaest Dulcetu : de octo Dulcetii quaestionibus, liber unus 

(vol. 6). 
deut vel deuter: quaestiones in Deuteronomium (vol. 3, part. 1, 

col.415f.). 
de verb domini: sermones de verbis domini. Yeri simile est 

Tischendorfium omnia de verbia doinini e Wetstenio hanaisse, 

qui editione BajBileana anni 1669 usus est, ubi in unum con- 

lecti sunt hi sermones, vol. 10, coU. 5 — 247. In editione 

Benedictina dispertiti sunt in genuinos, dubios, spurios, et 

cum aliis coniuncti. Cf„Seimonum ordo vetus," Sermones 

1 — 65 „de verbis Domini" editioni Benedictinae primae 

praefixus; cf Sermonum index post praefktionem vol. 5 ed. 



Digitized by 



Google 



2. 8CRIPT0RES: AUGU8TINU8. 1167 

Ben. — cf etiam in editione Benedictina secunda, vol. 5, 
pars 2f append. ,,Sermonain ordo novns^etc. (1.) ^^Sennones 
de acripturis,** pasmmj e. g. Berm. liv. Ixi. Ixix; — (2.) 
,,SermoneB dubii," serm. ccclxvii; — (8.) AppendAx, „Ser- 
mones de scripturiB," serm. Ixxii. Ixxv, alii. 

de volunt dei : est „liber de praedestinatione et gratia qui intitu- 
latur de Voluntate Dei," cf Augnstini Opera, edit. Basil. 
a. 1569, vol. 7, coll. 1208—1221; ed. Bened. prima, vol. 10, 
Append. coll. 49 — 60; ed. Bened. secunda, vol. 10, pars 2, 
Append., pars prima, ooll. 2269 — 2284; Mignius, Pat/rol, 
LcU. vol. 45, ooll. 1665 — 1678. Tischendorfius laudat sine 
dubio ex Wetstenio (cf Bom 5,12 9,19); in editionibus Bene- 
dictinis titulus „de Yoluntate Dei'' desideratur. 

div quaes vel div quaest 1 simplic: de diversis quaestionibus ad 
Simplicianum, libri duo (vol. 6). 

doct (vel doctr) chr vel doctri chri: de doctrina Christiana, libri 
quattuor (vol. 3, part. 1). 

donat vel donatist: de baptismo oontra Donatistas, libri septem 
(vol. 9). 

enchir ad Laurent: enchiridion ad Laurentium sive de fide, spe, 
et charitate, liber unus (vol. 6). 

ep vel epist: epistulae (vol. 2). 

ep 149 ad paulin: epistula 149 ad Paulinum (vol.2). 

ep parme vel parmen : vide cont parm 

exod vel exod quaest: quaestiones in Exodum (vol. 3, part. 1). 

fid et oper: de fide et operibus, liber unus (vol. 6). 

fortun: aeta seu disputatio oontra Fortunatum Manichaeum, liber 
unus anno 392 scriptus (vol. 8). Cf Zycha (ut ad adim). 

gal vel galat: expoeitio epistulae ad Qalatas, liber unus (vol. 3, 
part. 2). 

gen vel genes ad litt: de Genesi ad litteram, libri duodecim (vol. 3, 
part. 1). 

gest pelag: de gestis Pelagii ad Aurelium, liber unus (vol. 10). 

gra vel grat et lib : de gratia et libero arbitrio ad Valentinum , et 
cum illo monachos Adrumetinos, liber unus (vol. 10). 

ioh vel ioh ev vel ioh traot: in lohannis evangelium, tractatus 
CXXIV (vol.3, part.2, coll.207— 602 [1 loh— 656]). 

iudic vel iudic quaest: quaestiones in iudices (vol. 3, part. 1). 

iulian: vide contr iulian 

leg et proph : contra adversarium legis et prophetarum, libri duo 
(vol. 8). 

litt petil : vide contr litt petil 



Digitized by 



Google 



1168 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIA8TICIS. 

maximin: vide contr maxim 

mendac : contra mendacium, liber unus (vol. 6). 

mor eccl : de moribus ecclesiae catholioae et de moribufl Manichae- 

orum, libri duo (vol. 1). 
mor mani vel manich : vide mor eccl 

nat boni: de natura boni contra HanichaeoSi liber unus (yol.8). 
nat et gra: de natura et gratia oontra Pelagium ad Timasium et 

lacobum, liber unus (vol. 10). 
nnpt et conc: de nuptiis et concupiscentia ad Yalerium, libri dno 

(Tol. 10). 
op imp vel op imp contr lulian : oontra secundam luliani respon- 

sionem, imperfectum opus sex libros oomplectens (vol. 10). 
op mon: de opere monachornm, liber unus (vol. 6). 
pecc merit: de peccatorum meritis et remissione, et de baptismo 

parvulorum ad MarceUinum, libri tres (vol. 10). 
praed ss : de praedestinatione sanctorum ad Prosperum et Hilari- 

um, liber unus (vol. 10). 
ps: enarrationes in Psalmos (vol. 4). 
qu vel quaest: vide quaest et cf liber v. cl. losephi Langen (ut 

supra, p. 1157| Ambrst). 
qu " levit: quaestiones in Leviticum (vol. 8, part. 1). 
quaest ew vel evang vel evgg: quaestionum evangeliorum, libri 

duo (vol. 3, part. 2). 
quaest genes: quaestiones in Genesim (vol. 8, part. l). 
rom : epistulae ad Bomanos inchoata expositio (vol. 8 , part. 2, 

col. 6 78 seqq). Haec laudatur ad 1 lo 1 ,3. 
: ad Bo5,16 est (vol. 8, ool. 660d) expositio quarundam pro- 

positionum ex epistula ad Bomanos, cap. XXIX. 
serm : sermones ( voL 5). 
serm dom : de sermone Domini in monte secundum Matthaenm, 

libri duo (vol. 8, part. 2). 
spi vel spir et litt: de spiritu et littera ad Marcellinum, liber unus 

(vol. 10). 
tract: in epistulam lohannis ad Parthos, tractatus decem (voL 8, 

part. 2). 
tri: de trinitate, libri quindeoim (vol. 8). 
unit vel unit eccl: ad Catholicos epistula contra DonatiBtas, vulgo 

de unitate ecclesiae, liber unus (vol. 9). 
util cred: de utilitate credendi, ad Honoratum, liber unus (vol. 8). 
utilit ieiun : de utilitate ieiunii, tractatus unus (voL 6). 
vera relig: de vera religionei liber unus (vol. 1). 
virgin : de sancta virginitate, liber unus (voL 6). 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: AUG — BAS. IIM 

A^it: Alcimus Ecdicius Avitus, archiepiBcopus Viennensis, natus anno 
circiter 450, mortuus est anno 523(526?). Cf v. cl. Henricus 
Denkinger, Alcimus Ecdieius Aviltts . . . Genevae a. 1890. Apud 
Gallandium, vol. 10, p.697 — 800; Mignium, Patrol. Lat, vol. 69, 
coU. 323 — 398; v. d. Rudolfum Peiper, AL Ecd. Aviti , . . opera 
[Monwnenta Germaniae historica, VJ, ;?], Berolini a. 1883. 



B. 

Bar Hebraeus: Gregorius Bar Hebraeus sive Abulpharagius, anno 1226 
Melitinae in Mesopotamia natns est filius Aaron medici, unde 
cognomen Bar Hebraei accepit. „Annum aetatis vicesimum agens, 
Gubae in Mesopotamia ab Ignatio Syromm lacobitarum patriarcha, 
episcopus consecratur, et paulo post ad ecclesiam Lacabenae prope 
urbem Melitinam, mox ad episcopatum Aleppi in Syria translatus, 
ab altero Ignatio laoobitarum patriarcha obtinuit dignitatem 
Maphriani, seu Primatus Orientis, hoc est Chaldaeae, et Assyriae, 
nec non extremarum Mesopotamiae partium, quae Antiochenae 
lacobitarum sedi obediunf Mortnus est die 30 lulii a. 1286. 
Monophysiticae sectae addictus fuit. De operibus eins cf Steph. 
Evod. Assemani, BihUoth. Medic. LoMrent, et PoUatin, codd, MSS, 
orient. catal, Florentiae a. 1742, p. 101 — 112 ; apud Assemanum, 
vol.2, p.244b— 321 [463a). 

barn fe/ barnab: Bamabae epistula inter annos 7 1 — 132 scripta. Apud 
Dresselium: Patrtim aposlolicorum opera, ed. 2, Lipsiae anno 
1863. Vide hodie Gebhardtium, Harnackium, Zahnium, Pairum 
apostolicorum operay fasc. 1, pars 2, ed. 2, Lipsiae 1878. 

bars vel barsa vel barsalib : Dionysius (primum lacobus dictus) Barsa- 
libaeus, Syrus, lacobita, archiepiscopus Amedensis, mortuus est 
anno 1171; apud Assemanum, vol. 2, p. 156a — 211b; vide etiam 
ad lo 7,52 seq. ibidem, p. 53a. Cf v. cl. lohannes Gwynn, Herma- 
thena, Dublinii, vol. 6, p. 897—418 et vol. 7, p. 145. 

Basilid: Basilides, Gnosticoram sectae conditor, Alexandrinus, olarait 
Adriani tempore, annis 117 — 188, fortasse etiam Antonini Pii. 
Apud Epiphanium et Hippolytum, vide Epiph et Hipp p"*. 

Bas: Baailius Magnus, episcopus Caesareensis, natus anno 329, mortuus 
anno 379. Operam eius editionem Benedictinam curavit lulianus 
Garaerius, Parisiis annis 1721 — 1730, 3 voH. fol.; huius edi- 
tionem volumina ad titulos singulos adposui. 
bapt vel auct de bapt: vide Ps-Bas (vol. 2, append. p. 624 — 673). 
constitt: constitutiones monasticae (vol. 2, p. 533 — 582). 
ep vel epp: epistulae (voL 3, p. 69 — 467). 
TlSCHENDOBV, N. T. cd, 8. 76C 



Digitized by 



Google 



1170 X. DE 8CRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 

ep ad Amphil: epistula ad Amphilochium , ad Mt 24,86 laudata, 

est epistula 236, ante citata. 
eth : ethica vide mor 
euno vel eunom : libri quinque quibus Eunomii apologoticns ever- 

titur (vol. 1, p. 205—322). 
garn : eet Gamerii editio ante laudata. 

hex vel heza: homiliae novem in hexaemeron (vol. 1, p. 1 — 88). 
lib arb: sermo de libero arbitrio (vol. 2, append. p. 613 — 616). 
mon vel mona vel monast: constitutiones monasticae (vol. 2, 

p. 538— 582). 
mor: moralia (vol.2, p. 230—323). 
reg brev: regulae brevius tractatae (vol. 2, p. 401 — 532). 
reg fus: regulae ftisius tractatae (vol. 2, p. 327 — 401). 
regg: vide reg brev et reg fus 
spir vel de spir sanct: liber de spiritu sancto ad S. Amphilochium 

Iconii episcopum (vol. 3, p. 1 — 68). 
virg vel virgin: homilia seu epistula ad virginem lapsam (vol. 2, 

p. 740—742). 
^g^s-rniw^ivitOBuvtiBtieno. BasiUus mctropolita Scleucensis , ciaruit 
anno 448; apud Mignium, PatroL Gr, vol. 85, coll. 9 — 618. 
or vel orat: orationes; prodiemnt Lugduni Batavorum a. 1596, 

duobus voluniinibus ; Latine Claudio Dausqueio interprete 

Lugduni Batavorum a. 1604; in Bibliotheea peUrum Colo- 

niensij tom.V et LugdunenHf tom.VIII, p. 428, a.1677; 

Graeco-Latine, cura loannis Zonarae, Parisiis a. 1622, fol. ad 

calcem Gregorii Thaumaturgi; ad Act2,47 laudantur caput 

et pagina. 
Bed vel Bede: Baeda Venerabilis, Anglicus, natus anno 672, mortuus 
est anno 785. Opera eius ediderunt Basilius lohannes Herold 
Basileae a. 1563 tomis octo (Coloniae Agrippinae a. 1688 tomis 
octo), et I. A. Gilesius, Londinii anno 1843 duodecim volum- 
inibus, et Mignius, Patroloffia Latina, volL 90 — 95; editionem 
a Mayoro et Lumbeio editam non vidi. 
retr vel retra vel retract: retractationes et quaestiones in acta 

apostolorum. 
Bryennius: losephus Bryennius, Constantinopolitanus, monachus, 
claruit aunol420. 
orationes duodeviginti de divinissima Trinitate. 



C. 

Caelest: Caelestinus episcopus Romanus annis 422— (Cavius 423)432. 
Apud Gallandium, vol.9, p. 285—346. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: BAS— CASS. IHI 

ep ad synod Eph: epistula ad synodum Ephesinam anno 431 ha- 
bitam. Apud Gallandiom, vol. 9, p. 324 — 327. 

Caeo vel Caesar: Caesario Nazianzeno, Gregorii Nazianzeni fratri, 
nato anno circiter 330, mortuo anno 368, sinie cansa tribuerant 
editores dialogos qui sequuntur. 

dial : dialogi quattuor quibus continentur ezplicationes quarundara 
quaestionum de rebua gravibua. Apud Frontonem-Ducaeum, 
Biblioiheca veterum patrum, Parisiis a. 1624, vol. 1, p. 545 
— 724; et apud Gallandium, yol. 6, p. 3 — 152; et apud 
Mignium, PatroL Gr. vol. 39, coll. 851—1190. 

CaiuB, vide infta Gaius 

Callist: Callistus, primum Sabelli amicus, posthac haeresim sibi pro- 
priam coluit, si Hippolyto fidem habeamus, episcopuB Bomanus 
annia 218—223. 
hipp : apud Hippolytum (vide Hipp i^^") Callisti adversarium. 

Can vel canon*P<>*^: canones apostolici. Apud Cotelerium, Falrum 
qui temporihus apottolicis fioruerunt opera, (Parisiis 1672) ed. 
Clericus, Autverpiae a. 1698, vol. 1, p. 424 — 478; vide etiam 
vol. 2, append. p. 1 — 182; Gallandium, vol. 3, p. 237 — 248; 
edidit Herm. Theod. Brunsius , quem Tischendorfius secutus est, 
Canonee apostolorum et eoncUiorum veterum edeeti (titulum 
habet etiam Bibliotheca eccleeiastica, vol. 1, item Can. ap. et conc. 
eaeeulorum IV. V. VI. VII.), Berolini, a. 1839, pars 1, p. 1—13. 

canon™**'*^: fragmentum Muratorianum saecnli secundi (alii saeculi 
tertii) in quo canon quidam qui dicitur Noyi Testamenti libromm 
ezponitur. Apud Gallandium, vol. 2, p. 208; apud Routhium, 
vol. 1, p. 989 — 434. Edidit Samuel Prideauz Tregellesius, Oxonii 
anno 1867, v. d. B. F. Westcottus, A general survey of the hietory 
ofthe canon of the New Teetameni, ed. 5, Cantabrigiae et Londinii 
a. 1881, pp. 211 — 220 et 521 — 538, v. d. Adolfus Harnackius 
Zeitschrift fHr Kirehengeschichte (1879), vol.3, p. 595.596; cf 
disquisitionem eius in eodem volumine, p. 358 — 408. 

Capr: Capreolus episcopus Carthaginiensis floroit anno 431. Apnd 
Sirmondium, Operavaria, Parisiis a. 1696, vol. 1, col. 333sq.; 
apud Gallaudium, vol. 9, p. 490—496; apud Mignium, Patrologia 
Latina, vol. 53, ooU. 843— 858. Vide Ziegleri librum: Itala- 
fragmente der paulinisehen Briefe, Marbuigi a. 1876 , p. 26seqq. 

Carpoc: Carpocras, vel auctore Irenaeo Carpocrates, Gnosticus vel 
Pseudo-Gnosticus Alexandrinus saeculo secundo ineunte. Apud 
Epipluinium, Paruiria, lib. 1, tom. 2, haer. 27. 

Cass: lohannes Cassianus natu Gallus, parentibus Romanis, Orientem 
ante annum 385 visit, mortuns est anno drdt«r 435. Opera 

76* 



Digitized by 



Google 



1172 X. DE SCREPTOBIBrS ECCUESIASTICIS. 

oumim edidlt denoo Alardns Gaxaeuf Fimncofiirli anno 1722: 

itenim tjpis exprean est haee editio in Magna bMioikrca ret^Hfn 

jfolrum Coloniae Agrippinae a. 1618, tom. 5, pan 2 ct sepantim 

Fansiii* anno 1846. Apnd Migninm, Pnir. Lat. volL 49.50. Vide 

V. cl. Michaelem Peisehenig, lokanni* Oattiani optm. I. II. 

[fJorpu* terr, eccl. Latt. roll. 17 et 13] , Vindobonae a. 1888 et 1886. 

Cawdrxi: Hagniu Aurelins CasBiodorinft, Senator, Italns, natns anno 

circiter 480 Calii 470», praefeetus, patrieins, consnl, deniqoe 

abbas Squillacensis, mortuuB est annocirciter575 (a]ii565». Vide 

Teuffelium: GesehiehU der rmnitehen Literalur^ ed. 3, Lipsiae 

a. 1875, p.ll44. Apud Garetium, Rotomagi a. 1679; Mignium, 

Palrol. Lal, toI.69, col. 421, uiique ad finem Toluminia70. 

compl vel oomplex: complexiones de quibus scripdt: „po6t com- 

plexiones in epistulis apostolorum et actibus apoetolorum et 

apocalfpsi quas brerissimas explanationes decursas ad aoian- 

tiwimos orthographos discutiendos anno aetatis meae uona- 

gesimo tertio (circa annum 572; penreni". Maffaeus edidit 

Florentiae a. 1721, Samuel Chandler Rotterodami a. 1723. 

Apud Mignium, yol. 70, coll. 1321 — 1418. 

institut: liber de institntione divinarum litteramm, anno cireiter 

544 scriptus. Apud Mignium, vol. 70, coU. 1105—1 150. 
ro vel rom : vide compl 

ps: expodtio in psalterium. ApudMignium, vol.70, coll.8— 1056. 
nescioquid sibi velit numerus Cass ^^° ad 1 Pel,3; apud Migninm 
est locus vol. 70, ool. 1368 b. 
cat: est (^rameri liber, CkUenae Oraeeorum palrum in Novum Testa- 
mentum, Oxonii a. 1840, qui octo volumina complectitnr, 8^. 
Quoties cat slc simpliciter ponitnr) designatur catenae partieula 
eaque „ad locum" ut dicitnr scripta; qnoties vero catena ex alio 
scripturae sacrae loco in testimonium vocatur, nomen libri in quo 
sunm habet locum etiam indicatnr. Exempli gratia cai, eph in 
apparatu ad lCo3,17 invenimus. 
cat oord: Balthasar Corderius, Antverpianns e societate lesu, edidit 
librum: Catena patrum Gra^eorum in sancium loannem ez anti- 
quisnmo Graeco codice MS. nunc primum in lucem ediia . . . Ant- 
vcrpiae a. 1 680. Vide quoque post, sub vooe cat poss, titulum alterius 
catenae in Matthaeum. Wetstenius in prolegomenis ad editionem 
suam Novi Testamenti Graeci, p. 79, dicit de Corderio: „videtur 
autem in textu exhibendo magis secutus codices tjrpis editos quam 
leetionem MS. sui codicis". Latine tantum prodiit liber: Oatena 
$exaginta quinque Oraecorum patrum in t. Lucam . . . a Baltha- 
Hare Corderio, Antverpiae a. 1628. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: CASSIOD — CHRYSOCEPH, H73 

oat mosq : Yictoris Antiocfaeni catena in Marcam, a C. F. Matthaeio, 
Mosquae a. 1775 edita, duobus voluminibus comprehensa. 

cat mai: avmytayrj ^^rjyrjaftov eio j6 xktci Aovxav ayiov €vayy^hoVy 
apud Maium, Seriptorum veterum nova eoUeciio, Romae a. 1837, 
vol.9, p. 626— 724. 

cat niceph: catena Nicephori, edita a Gregorio Ghikas, sub titulo 
2^nqa ivoaxal ntvTi^xovuc vnofivrifjLaTiaTwv fia ttjv oxrdTivxov 
xal T« Ttav fiaatXetiav ^dri 71q(Stov Tvnota ix^o&eTaa x. t. X. iv 
Aei,\p(^ ' a\pofi^\ et oy' in duobus yoluminibus. 

cat oxon : vide cat 

cat poss : Petrus Possinus, e societate lesu, edidit catenam vel catenas 
in Matthaeum , Symholarwm in MdUhaeum tomus prior exhihene 
catenam . . . Tolosae a. 1646, tomue alter quo oontinetur catena 
patrum Graecorum triginta collectore Niceta episcopo Serrarum 
interprete Balthasare Corderio . . . Tolosae a. 1647 — et cate- 
nam in Marcum, OaterM Oraecorum patrum in evangelium eecun" 
dum Ma/rcvm . . . Aecessere eollationea Oraed contextus [vide 
OaryophU infra in indice rer. et pers.] . . . Romae a. 1673. 

cat vat: vide cat mai 

Cedren: Georgius Cedrenus monachus Graecus floruit anno 1075, 
scripsit: Annales sive compendium historiarum ab orbe condito 
usque ad Isacii Comneni tempora annumque Christi 1057. Edidit 
hunc librum Guilelmus Xylander, Basileae a. 1 566, deindeMignius, 
PatroL Qr. voU. 121.122. 

Celsus: scripsit librum akri^r\a koyoa dictum anno circiter 178; libri 
huius fragmenta inveniuntur apud Origenem, Contra CeUum; vide 
Keimium : Celeus* Wahree Wort, dlteete Streitechrift antiker Welt- 
anschau/ung etc. Turici a. 1873. 

Cereal: Cerealis Afer episcopus Castulensis claruit anno 487. 

maximin: libellus contra Maximinum Arianum; in libro Anti- 
dotum contra ddversoji omnium /ere eaeculorum haereies, 
Basileae a. 1528, fol. 226a— 230a; ad Act4,25, fol. 228a; 
apud Mignium, Patrol, Lat. vol. 58, pp. 755 — 768.- 

Chrom vel Chroma: ChromatiuB episoopus Aquileiensis floruit anno 402. 
matth : tractatus octodecim in Matthaei evangelium ; apud Gallan- 
dium, vol. 8, p. 331 — 852. 

Chron : Chronicon paschale (prius AJexandrinum dictum) ab auctore 
anonymo, qui anno 630 floruit, scriptum. Hoc ediderunt Carolus 
du Fresnius (Ducangius), Parisiis anno 1689, et Ludovicus Din- 
dorfius, Bonnae anno 1832, 2 voll. 

Chronic Alex : vide Chron 

Chrysocephal : vide Macar 



Digitized by 



Google 



1174 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 

Chr vel Chrys: loannes Chrysostomas natus Antiochiae anno drciter 
347,anno881 diaconus Antiochenus constitntns, anno886 presbyter 
Antiochenus, episcopus Constantinopolitanus inde ab anno 398 
usque ad annum 404, in exsilio mortuus est anno407. Openim eius 
ediderunt Henricus Savilius tomos octo, Etoniae anno 1612; 
Bemardus Montfauconius tomos tredecim, Parisiis anno 1718 — 
1738, ed. 2 [Gamerius], Parisiis a. 1836 — 1839; Mignius, tomos 
tredecim, Parisiis anno 1863, PatroL Or. ▼oll. 47 — 64; liber de 
pentecoste exstat apnd Maium, SpicUegium JBomanumf Romae 
a. 1840, vol. 4, p. LXVIII — LXXVI; et commentarii in prover- 
bia fragmenta apud Maium, Nova patrum bibliothecaf Romae 
a. 1847, Yol. 4, p. 153 — 201 seriei alterius. 
com: commentarii. 

gu ve/ gue: codex Guelferbytanus saeculi sexti nondum editus. 
fi: homiliae Chrysostomi in Matthaeum, a Friderico Fieldio, 
Oxonii etLondinii annol839, 3 voll. 8° edltae; edidit etiam 
y. cl. Fieldius homilias Chrysostomi in epistulas Pauli. 
hom: homiliae. 
mo vel mos vel mosc : codices Moscuenses a Matthaeio (vide supra, 

pp. 249.251) laudati. 
montf : editio Montfauconii ante laudata. 
savil : editio Savilii ante laudata. 

Cinnam: loannes Cinnamus, grammaticus seu notarius Manuelis I. 
Comneni imperatoris, claruit anno 1160, scripsit: Historiarum 
libros eeptem, Opus ediderunt Carolus du Fresnius (Ducangius), 
Parisiis anno 1670, et vir cl. A. Meinekius, Bonnae anno 1836. 

Cland "**■• : Claudlus, fiEilso Antissiodorensis vel Altissiodorensis vel 
Autissiodorensis (Auxerre) dictus, est Claudius episoopus Tauri- 
nensis, qui anno 820 clamit, scripsit commentarium in epistnlam 
ad Qalatas anno 816. Prodiit liber Parisiis anno 1542, 8^; et 
in Magna bibliotheca veterum patrum, Coloniae Agfrippinae 
a. 1618, vol. 9, p. 64 — 89; et apud Mignium, Patrologia 
LatinUf vol. 104. Prologus catenae in Matthaeum prodiit apnd 
Maium, Nova patrum bibliotheeat vol. 1, pp. 501 — 504 ; cf „prae- 
fatio ad cat. patr. in Mf' apud Maium, Spicilegium Homanum, 
vol. 4, pp. 301 — 305. Cf losephas Barber Lightfoot, Oalatiane, 
Londinii 1866, ed. 2, p. 281 et Ludovicus Laville, Claudt de 
Turin . . . Tolosae a. 1889, et v. d. Bartholomaeus Rostaing, 
EMai 8ur Olaude de Turinf Quintinopoli [S. Quentin) a. 1889. 

(1.) Clem ">••««"": Clemens Romanns. Hoc nomine indicantiir epistu- 
lae, quas dicunt, duae ad Corinthios, altera fortasse anno circiter 95 
scripta, altera, quae verius homilia diceretnr, fortasse inter annos 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: CHR — CLEM. 1175 

130 et 160 sciipta, de qnibas vide Gebhardtli et Hamackii libnmi : 

(MementU Homani <id CMnthioi qucie dieurUur epistulae [Patr, app. 

opp. fasc. 1, part. 1], ed. 8, Lipaiae anno 1976 et losephus Barberus 

Lightfoot, TheajMStolicfalhert.Partl, Londinii a. 1890 yoluminU 

bus duobus. Apud Cotelerium, Patrum qui temporilms apoetolicit 

fioTuerunt opera^ (Parisiis a. 1672) ed. Clericus Antverpiae a. 1698, 

vol. 1, p. 125 — 188, ed. 2, Amstelodami a. 1724. Tiachendorfius 

nsus est editione operum patrum apostolicorum Dresseliana 

secunda, Lipsiae anno 1868 edita, et libro suo Appendix eodieum 

celeberrimorum Sinailici Vatieani Alexandriniy Lipsiae anno 1 867 . 

Cavendum est ne sigla Cor 1 et Cor 2 (Clementis epistulae) cum 

siglis 1 Co et 2 Co (Pauli epistulae) permutentnr. 

martyrium: edidit Cotelerius, Pairum qui temporUme apoetolieie 

floruerunt opera, (Parisiis a. 1672) ed. Clericus, Antverpiae 

a. 1698, vol. 1, p. 804—810. 

(2.) Clem: Clementina, quo nomine appellantur scripta saltem tria 

Ebionitica incertorum auctorum, apud Cotelerium, Patrum qui 

temporibue apostolieie floruerunl opera (Parisiis a. 1672) ed. 

Clericus, Antverpiae a. 1698, vol. 1, p. 479 — 808. 

hom: homiliae viginti , ediderunt Dresselius, Qottingae a. 1853 ; 

Paulus de Lagarde, Berolini a. 1865; Qallandius, vol. 2, 

p. 605 — 770 (ante Dresselium nondum inventae erant ho- 

miliae undevicesimae pars ultima et homilia vioeaima). 

recogn: reoognitionum libri deoem, sive actus Petri, fortasse 

inter annos 218 et 231 soripti vel sane multum aucti, quorum 

teztus soli Latinus Rufini et STriacus ezstant. Apud Cotele- 

rium (ut supra) ; Gallandium , vol. 2 , p. 209 — 836. Syriace 

edidit Paulus deLagarde, Londinii anno 1861. 

epit: epitome, ez homiliis et recognitionibus, edita a Cotelerio; 

vide etiam Tischendorfium : Aneedota doera et profana, Lip* 

siae a. 1855, p.77< — 93, ed. repet. a. 1861 ; epitomae duae 

prodiemnt apud Dresselium, Zipoae a. 1859 (ediditne La- 

gardius epitomen anno 1865?). 

Interdum usus eet Tischendorfius signis: Homil**^ Pb-Clem '»•'" 

Recogn ••^ Homii •!**«»«. 

(8.) Clem: Titus Flavius Clemens Alezandrinus , Athenis natus, ez 
philosopho gentili &ctus Christianus, multas terras invisit, pres- 
b^rus Alexandrinus et Pantaeni discipulus fkctus, denique 
Pantaeno «uccessit scholae catecheticae Alezandrinae praeses anno 
drciter 189, persecutionem fugiens anno 202 visit Hierosolymam, 
Antiochiam, Cappadociam, rediit Alezandriam ubi inter annos 
212 — 220 supreroum diem obiit. 



Digitized by 



Google 



\n% X. DE 8CRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

Opera ediderunt Petrus Victorinua, Florentiae a. 1560 (editio 
princeps); Graeco-Latine Fridericna Sylburgius, Heidelbergae 
a. 1592; Parisiis a. 1641; Coloniae a. 1688; lohannes Potterus, 
Oxonii a. 1715; Guilelmns Dindorfius, Oxonii a. 1869, 4 voU. 

Usus est Tischendorfius editionibns Sylburgi et Potfceri, frag- 
menta etiam ex Gallandio hausit, in primis autem lectiones Cle- 
mentis ex libro Griesbachii transtulit: Symbolae criticae, vide 
ante, p. 247. 

ecl vel eclog: ix riSv nQOifrjTixdSv ixloyaL 
stro vel strom: taiv xccrtt rriv aXrj&rj (piloao<f'tav yvtoorixdiv 

vTTOfivrifjiajtav GTQtOfiajfTa, 
theodot: ix j<5v ©«oJoVoi» xal jrja avajoXixrja xaXovfiivria <ft- 

daaxak(aa xaja Tova OvaUvrfvov xQovova InttOfAaL 
int in lud etc: interpretatio Latina commentariorum Clementis 

in epistulam ludae etc, qui oommentarii eius libri quem 

vnoTvntoaiia dicunt pars fuerunt. Optime edidit v. cl. 

Theodorus Zahn, Supplementum Clementinum iForsehungerh 

zur Gesehichte deencute9tamentlichenKanons»III] , Erlangae 

a. 1884, pp. 6188 et ISOss. 
collat *^^ : coUatio CarthaginensiB inter Catholicos et Donatistas anno 
411 habita. Apud Harduinum, Aeta concUiorumf Parisiis a. 1715, 
vol. 1, coU. 1043—1190; apud Gallandium, vol. 5, p. 571—670. 
Comb*'*'^': Combefiaii liber: Bibliothecae patrum Qracco • Latinorum 
auetuarium novum, ParisUs a. 1648, 2 voU. fol., vel Bibliothecae 
Gra^c&rum patrum auctuarium novisHmum, Parisiis a. 1672. 
^QQoarth5. concilium Carthaginense quintum anno 254 habitum. Gesta 
apud Harduinum, Acta conciliorum, Parisiis a. 1715, vol. 1, 
col. 155d. 
Const. Porphyrog. : vidc poit Hierocles (in indice rer. et pers.) 
Const : oonstitutionttm apostoUcarum Ubri octo inoerti neque vero unius 
saecttU; apttd Cotelerium, Pa^rum qui tcmporibue apoetolicis 
Jhruerunt opera, (Parisul a. 1672) ed. Clericus, Antverpiae a. 1698, 
vol. 1, p. 189 — 423. Apud Mansium (ut snpra, p. 1153, acta); 
Gallandium, vol. 3, p. 1 — 272; Hermannum Theodorum Bruns, 
Oanonea app. etc, Berolini a. 1839; Guilelmum Ueltzen a. 1858 
(Tischendorfius usus est hac editione); Christianum Carolum 
losiam Bunsen, Analecta anie-Nicaena, Londinii, vol. S (a. 1854), 
pp. 33 — 47, qui solus libros 1^6 ita typis expressit, ut funda- 
mentum antiquum oculis plane subiceret et qui Paulum Boetticher 
(Lagarde) soeium habuit in versionem Syriacam consulendam; 
I. B. Pitram, lurU eceletiaetici Oraeeorum historia et monumenta, 
Bomae, vol. 1 , (a. 1864), pp. (45)111-422, cum lectionibus variis 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: CLEM— CYP. 1177 

copiosis; Paulum A. de Lagarde, ConstUtUionea apostolorum, 
lipsiae a.l862. 

Comel : Cornelius episcopns Romanus floruit anno 251 . Apud Gallan- 
dium, vol. 3, p. 333—361 ; cf etiam Hartelius (ut infra, Cyp). 

Cosm: Cosmaslndicopleustesclaruit anno535, scripsit Hbrum XQtatw- 
vucrf tonoyQ€uip(a navjoa xoafxov, qui invenitur apud Gallan- 
dium, vol. 11, 399—691. Citatur etiam Cosmas ex Theodosio 
episcopo Alexandrino apud Gallandium, vol. 11. 

Cyp: Thascius Caeoilius CTprianus, episcopus Carthaginensis factus 
est anno circiter 248, mortuus est anno 258. Opera ediderunt 
loannes Andreas episcopus Aleriensis, Romae a. 1471 (editio prin- 
ceps) ; Bertholdus Rembolt et loannes Waterloes, Parisiis a. 151 2 ; 
Erasmus, Basileae a. 1520, iterum a. 1530 et Coloniae a. 1544; 
Latinns Latinius (apud loechemm Latinius Latinus) apud Panlum 
Manutinm, Romae a. 1563; Gnilelmus Morelius, Parisiis a. 1 564; 
Pamelins (Hartelius scripsit: j^optimam Morelii editionem pessima 
Pamelii secnta est^Oi Antverpiae a. 1568; Rigaltius, Parisiis 
a. 1648; loannes Fell et loannes Pearson, Oxonii a. 1682 (editio 
haec repetita est Bremae anno 1690, cf Rom 12,11); Stephanus 
Baluzins (Pmdentio Marano opus ad finem perducente) , Parisiis 
a. 1726; Mignius, PatroL Lat,, Parisiis a. 1836 vol. 4 (reprehen- 
ditnr ab Hartelio editio haec) ; David lohannes Heinricus Gold- 
hornius [Gersdorfii Biblioiheca patr. eccL Lat, selecta, voi. 2], 
Lipsiae a. 1888 (laudatur ab Hartelio); libros nonnullos C!)ypriani 
„de catholicae eodesiae unitate^' etc. edidit Krabingems, Tubingae 
a. 1853, aHos a. 1859; editio C^riani ultima et optima est 
Guilelmi HarteUi,yindobonae a. 1868, 1871, 3 partt. De Cypriani 
scriptis vide Ronschium, Zeitschrift fur hiUorische Theologie, 
a. 1875, p. 868qq., et Gnilelmum Sanday „The Cheltenham list 
of the canonical books of the Old and New Testament and of the 
writings of Cyprian^' in libro Studia biblica et eeelesioMica. III, 
Oxonii 1891, p. 217 — 803, cum appendice a. v. cl. C. H. Turnero, 
p. 304—325. 

baluz : editio Baluzii supra laudata. 
cleric: de singnlaritate clericomm, Hber spurius; apud Hartelium, 

pars 3, p. 173—220; vide Cavium, p. 128b. 
de ecdes unit: de catholicae ecclesiae unitate, liber anno 251 

scriptus, apnd HarteHum, pars 1, p. 207 — 233. 
ep: epistnlae apud HarteHum, parB2, p.465 — 841; id quod ad 
Rom 12,11 ex editione Bremensi adlatum est, invenitur 
apud HarteHum, epist. 5,2, p. 479, 11. 17.18. 
ep cleric: vide cleric 



Digitized by 



Google 



1178 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 

gersd : editio Groldhoraii supra laudata. 

hab yirgg: de habitu yirginum, liber anno 248 scriptus, apnd 

Hartelium pars 1, p. 185 — 205. 
krab : editio Krabingeri ante laudata. 
lips : editio Goldhoraii ante laudata. 
orat dom: de dominica oratione, liber anno 252 scriptus, apud 

Hartelium, parsl, p. 265 — 294. 
test vel testim: ad Quirinum testimonia, libri primus et secun- 

dus anno 248 scripti, liber tertius anno 249 scriptus, apud 

Hartelium, pars 1 , p. 38 — 184, cf v. cl. Quilelmns Sanday, 

Old Latin hiblicaX iexU. No.II, Ozonii a. 1886, p. zliii. 

Cf V. d. C. Wnnderer, Bruehstueke einer afrikanischen Bibel' 

ubertettung in der pseudocyprianiechen Schrift Exhortatio 

de paenitientia neu bearbeitet, Erlangae a. 1889, et v. cl. 

Franciscus Weihrich, Zeitschrift jur die oeterreichischen 

Gymnaaien, Yindobonae a. 1889, vol. 40, pp. 906 — 908. 
Cyr: CTriUns episcopus Alezandrinus inde ab anno412 usque ad an- 
num 444. Opera edidit loannes Aubertus, Pariiiiis a. 1638, sez 
volumina complectentia; multaezstantapud Maium, Novapalrum 
bibliotheca, Romae a.l844, vol.2, p, 1—600, vol.S (a. 1845), 
p. 1 — 452, et iterum 1 — 290. Lectiones in loh semper paene 
numero, ut4, notatae pleraeque minoris aestimandae sunt, ut 
quae haustae sint e fragmentis sine testibus ab editoribus suppletis. 
Cf Mignius, Patrol, Or. vol. 68 — 77; Mignius solus omnia ple- 
nissime dat, etiam conlationem fragmentornm. 
abac vel abacu vel habac: Abacuc, commentarius in duodecim 

prophetas; post Pontanum et Aubertum (vol. 8) edidit Phi- 

lippus Edvardus Pusey, Ozonii a. 1862, 2. voU. 
aot: acta vel ra nqaxxixa rrja otxovfjiirtx^g TQlttig avvodov Trja 

Iv *E(f^aqi avyxQOTrid-efaria ; edita apud Hieronymum Com- 

melinum anno 1591 et in vol. 5 Auberti. 
ador: de adoratione et cultu in spiritu et veritate libri septen- 

decim; vol. 1, pp. 1 — 682 seriei alterius. 
am vel amos : vide abac 
anthrop vel anthropomor: adversus Anthropomorphitas ; vol. 6, 

p. 363 — 898 seriei alterius. 
apolo vel apolog: apologeticus pro duodecim capitibus adversus 

orientales episcopos ; vol. 6, p. 157 — 200. 
capp thdi: ezplanatio sive apologia duodecim capitum [adversus 

Theodoretum] Ephesi pronuntiata; vol. 6, p. 145 — 157 et 

ad Evoptium, p. 200 — 260 (non 252). 
deipa vel deipar: sermo adversus nolentes confiteri sanctam 



Digitized by 



Google 



2. 8CRIPT0RES: CYP — CYR. 1179 

yirgiDem esse deiparam ; apud Maium, Nova patrwm bihliO' 

theeaj vol. «, p. 75—100. 
de recta fide: de recta fide, liber ad Theodosium imperatorem; 

Tol. 5, pars 2, p. 1 — 180 seriei tertiae. 
epp: epistulae, vol. 5, pars 2, p. 1 — 213 seriei alterias. 
es vel esa vel esai : commentariorum in FJBaiam libri quinque ; vol. 2 . 
exoerpt: ezeerpta Cyrilli ; apnd Maium, Novapatrum biblioth^ca, 

vol.2, p. 476— 492. 
fest pasch: homiliae in festum paschale vol. 6, pars 2, p. 1 — S50. 
fid: (vide de recta fide); cf fhtgmentum de fide apud Puseyum 

(ut ad ioh), vol. 3, pp. 538 — 541. 
glaph: glaphyra seu commentaria in Pentateuchum; vol. 1, p. 1 

—483. 
habac : vide abao 
hom: homiliae diversae; vol 5, parR 2, p. 350 — 417. Cf etiam 

fragmenta apud Puseyum (ut ad ioh), vol. 3, pp. 452 — 475. 
incam: de incamatione unigeniti dialogns; vol. 5, p. 678 — 714 

et 779 — 804, apud Maium, Nova patrum bibliotheea, vol. 2, 

p. 82—74. 
ioel vel iohel : vide abac 
ioh : commentariorum in sanctum loannem libri duodecim ( vol. 4, 

p. 1 — 11 23), edidit Philippus Edvardus Pusey, Oxonii a. 1892, 

3 voll ; cave putes textum Novi Testamenti in hac editione 

e codice manu scripto manare; re vera supplevit editor Oxonii 

ex editione quopiam textum illum, quem adiutor eius e 

codice non exsoripserat. 
iul vel iulian: contra lulianum libri decem anno drciter 433 

Bcripti; vol. 6, p. 1 — 362 seriei alterius. 
luc: firagmenta commentariorum in Lcediderunt Corderins, Cra- 

merus, Maius, Nova patruvi biblioiheea, Romae 1844, vol. 2, 

p. 115 — 444, et textnm continunm, exceptis foliis multis 

amissis, ex versione vetere Syra Anglioe versum R. Payne 

Smithius a. 1859, Oxonii duabus partibus Syriaca et Anglica. 
mal vel malach: vide abac 
mich : vide abac 
nest: adversus Nestorii blasphemias libri quinque; vol. 6, p. 1 

—148. 
niceph : vide cat niceph (nt supra, p. 1173) 
ose: vide abac 
quod unus: quod unus est Christus; vol.5, p. 714 — 778; apud 

Pusey. (ut ad ioh), vol. 3, p. 455 — 458. 
soph vel sopho vel sophon : vide abac 



Digitized by 



Google 



1180 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 

syr ; vidc luc 

theod: (vide supra, capp thdt); cf apud Puseyum (ut ad ioh) 
fragmenta librornm contra Theodorum Mopsuestenum, yol. 3, 
pp. 611—637. 
thes: thesaurus sive de sancta et oonsubstantiali irinitate; vol. 6» 

p. 1—388 (non 382). 
trin: de sancta et yivifica trinitate; vol.6, p. 1 — 36 seriei tertiae 
et dialogi vol. 6, p. 388—677(778); apud Maium, N^ova 
patrum bibliotheca, vol. 2, p. 1 — 31, of Maius, Scriptorum 
veterum nova eollectiOf vol. 8, append. p. 27 — 68(149). 
unuB : cf quod unus 
zach : vide abac 
Qyj.hr vciMer. Cyrillus episcopus Hierosolymitanus inde ab anno 350 
usque ad annum 386, etsi ter ex sede sua expnlsus est Opera 
ediderunt Thomas Miller, Oxonii a. 1703; Touttius (ut infVa, 
toutt); Guilelmus Carolus Eeischl, Monaci a. 1848; Mignius, 
PatroL Lat. vol. 33. Cf I. Th. Plittius, De CyriUi Hierowlymitani 
oralioniime quae extant caUchetidif Heidelbergae a. 1866. 
toutt : editio Benedictina ab Antonio Augustino Touttio (Toutt^e) 
curata, Parisiis a. 1720 (repet. Yenetiis a. 1763); oratio de 
occursu Domini et de Simeone apud Fronto-Duoaeum, Biblio- 
theca veterum patrumj Parisiis a. 1624, vol. 2, p. 849 — 864 
(signo 866). 



D. 

Dam: loannes Damasoenus, tempore Leonis Isaurici imperatoris 
(717 — 741) apud principem Saracenum cancellarius sive 
nQtnoavfjifiolog, posthac in S. Sabae laura monachus, mortuus 
est post annum 764; cf v. cl. losephus Langen, lohannes von 
DaTMuktia, Qothae a. 1879. Opera eius ediderunt Marcus Hop- 
perus, Baaileae a. 1669 (repet. a.l676); Michael Lequien, Parisiis 
a. 1712 tomis duobus; Mignius, Patrol. Gr. voll. 94 — 96. 
fid vel fid orth : de fide orthodoxa libri quattuor. 
hom in ficum : homilia in ficum arefactam. 
imagg: de sacris imaginibus orationes tres anno 730 scripta. 
nest vel nestor: contra Nestorianos liber. „Argumenta contra 

Nestorianos'' edidit lohannes Wegelin, AugustaeVindelicorum 

a. 1611. 
par vel parall : parallelorum opus, sex edogae sive oollectanea ex 

S. Scriptura sanctisque patribus deprompta et in locos com- 

muues digesta. Cf v. d. Fridericus Loofs, Studien uber 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: CYR— DID. 1181 

die . . . Parallel&ny Halis ad Salam a. 1892. De codice 
Parisino bibl. nat. Gr. 923 ef I. P. P. Martinus, Descriptwn 
technique de$ mss grec9 . . . Parisiis a. 1884, p. 14 — 18. Y. 
cl. I. Rendel Harrisius etiam de hoc codice scripsit. 
par cod : parallela alia sed af&nia ex codice Rnpefucaldensi hodie 

Berolinensi saeculi fere septimi yel sexti. 
paris: codex Parisinus. 
sabb: oratio de Sabbato sancto. 
Trisagio : epistula de Trisagio. 
demetri: Pelagii epistula ad Demetriadem, quam edidit lohannes 
Salomo Semler, Halae Magdeburg. a.l785; apad Mignium, Pa/ro/. 
Lat. Yol. 21. 
Descens Chr: evangelii Nicodemi pars altera siye Descensus Christi 
ad inferos. Apud Tischendorfium , Evangelia apocryphay Lipsiae 
a. 1868, p. 301— 811. 
Diad : cf Marcus Diad 

Dial sive Dial™*^: dialogus contra Mardonitas et alios, ob interlo- 
cntoris Adamantii nomen Origeni olim perperam vindicatus, sub 
finem saeculi tertii scriptus , editus a lohanne Rudolfo Wetstenio, 
Basileae a. 1674 et aCarolo Delarue in Origenis operibus , vol. 1, 
p. 800—871. Cf de hoc dialogo et de codicibus in quibus exstat 
Fentonus lohannes Antonius Hort apud Smithium et Wacium, 
A dietionary of christian Hographyy Londinii, vol. 1 (a. 1877), 
p. 89 b — 41a, sub voce Adamantius 2. 
cod we vel wetst: ex codice apud Wetstenium. 
marc : est dialogus cum Marcionitis. 
Dial ■»»^ «•* wMMAwk . ^id^ Thdt dui 
Dial»rt": tnVI« Thdt **•» 

Did: Didymus Alexandrinus, natus anno 309 sive 314, mortuus est 

anno 394 sive 399. Apud GaUandium, vol. 6, p.261 — 318; apud 

Mignium, Patrol. Or. vol. 39, coll. 131—1818. 

enarrationes in 1. lo: breves enarrationes in epistulas canonicas; 

de enarrationibus his vide Lueckii commentationem criticam, 

Goettingae a. 1829.1832 editam, quattuor particulas com- 

prehendentem, quae commentatio etiam apud Mignium, vol.39, 

coU. 1731— 1748 exstat. De 2 Cor et loh cf Maias, Nova 

patrum bibliotheca, Romae, vol. 4 (a. 1847), p. 114 — 152, 

et de Prov, voL 7 (a. 1854), p. 57—71. 

int: interpretatio Latina ^ ^. ^ 

. , . / cf infra, spir 

lat: vide int f ' ^ 

mani vel manich : liber adversus Manichaeos. A Turriano in Lati- 

num conversus, editus est hic liber a Canisio, Antiquaelectiones 



Digitized by 



Google 



1181 X. DE SCiUPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

(Ingolstadii a.1601, voLd, p.l7), ed.2, a Basnagio curata, 

Antverpiae a. 1725, yol. 1, p. 197 — 216. Combefisius edidit 

Graeee et Latine in libro suo Bibliothecae Graecorum pairum 

auctuarium navisHmum^ Parisiis a. 1672, pars2, p. 21 — 32. 

Gallandius, ubi supra, Combefisii interpretationem repetit. 
ps: ezpositionis inpsalmos fragmenta; apud Maium, Novapatrum 

bibliotheca, Bomae a. 1854, yol.7, part.2, p. 131— 311. 
spir : de Spiritu Sancto liber unus, sancto Hieronymo interprete. 
tri vel trin: de Trinitate libri tres, a loanne Aloysio Mingarelli, 

Bononiae a. 1769 editi. Guerickius lectiones yarias in N. T. 

oontulit) OominerUatio de schola AlexaTidrina, Halis, a.1824, 

vol. 2, pp. 33—47. 
Diod vel Diod^": Diodorus, natu Antiochenus, episcopus Tarsensis 
inde ab anno droiter 379 usque fortasse ad annum circiter 390. 
Scripta eius innumera perierunt omnia, nisi forte Syri vel Ar- 
menii abditissimis in monasteriis aliqua occidentalibus hodie usque 
ignota servaverunt. Catenae Graecae fragmenta exhibent, et Ma- 
rius Mercator nonnuUa praebet. Nonnulla ex commentario in 
psalmos invenies apud Maium, Nova pairum bibliotkeca, Eomae, 
vol. 6, pars 2 (a. 185S), p. 240—258. • 
Diogn : epistula ad Diognetum manu auctoris ignoti , saeculi fortasse 
secundi ezeuntis. Edita est apnd Bunsenium (ut ad const), vol. 1 
(a. 1854), pp. 157 — 840; Ottonem in operibus lustini Martyris; 
apud Gebh. Hamack., Pa^, app, opp, Lips. fasc. 1, p. 205 — 226, 
Dion vel Dionys ^*': Dionysius Alexandrinus, natus saeculo secundo 
exeunte, anno circiter 232 scholae catecheticae Alexandrinae prae- 
fuit, inde ab anno circiter 247 episcopatum Alexandrinum tenuit, 
mortnus est anno 265. Multa scripsit; fragmenta sola et epistulae 
nonnullae exstant, quorum pleraque servavit Eusebius, cf Eusebius, 
Hiet. eccl. iib. 7 passim (unde Eus), Apud Frontonem-Ducaeum, 
Bibliotheca veUrum patrum, Parisiis a. 1624, vol. 1, p. 273 — 809; 
apud Gallandium (quem aeque atque Eusebium secutus est Tischen- 
dorfius), yol. 3, p. 479— 587; vol. 14, append. p. 110— 118; 
apud Routhiura , vol. 4, p. 393 — 454. Editionem locupletissimam 
publici iuris fecit Simon de Magistris Romae anno 1796. Yide 
Millium, Novum Testamentum Oraecum, Oxonii a. 1707, p.LXyiII 
et XIX— XXI, ed. Kusteri, Amstelodami a. 1710, sectt. 719 et 
162—180. 
can : epistula canonica ad Basilidem episcopum Pentapolitanum 

de diversis capitibus. 
ep contr (vel ad) paul samos: epistula ad Paulum Samosatenum 
una cum responsionibns ad Pauli Samosateni decem quaestiones. 



Digitized by 



Google 



2. 6CRIPTORES: DID— DUCA8. 1183 

de mart: libellus de martyrio ad Origenem. 

paul samos quaest vel resp : vide anU ep contr paul samos. 

Dion "^ **' ■'^i* : DionysiuB Pseudo-Areopagita dictus, vel Fseudo-Dio- 
nysius, scriptor ignotus fortasse saeculi quarti exeuntis. Textus 
adhuc incertus est. Apud Balthasarem Corderium, Ant?erpiae 
a. 1634 (repet. Venetii a. 1755 tomis duobus); Mignium, Piatrol. 
Gr, voll. 3.4. 
de cael hier: de caelesti hierarchia; edit. Florentiae a. 1516. 

Dionysitts Barsalibaeus : vide bars 

Docet: Dooetae, secta Gnostica saecnli secundi, cuius doctrinas ex- 
hibet Hippolytns (unde hipp); vide Hipp p*»"- 

doctr apost: doctrina apostolorom, liber Syrus saeculi quarti exeuntis, 
a Guilelmo Cureton editus, Anetenl Syriae docuvtents, Londinii 
a. 1864. 

Donatiani: ad Hebr 11,23 landatur, nisi fiillor, liber Taciti Nicolai 
Zegeri (t 1559), AdnoUUiones in £w Paul Apoc. 

Doroth: Dorotheus archimandrita Palaestinus saeculi sexti exeuntis, 
scripsit ^expositiones et doctrinas diversas animabus perutiles" 
sive dissertationes ethicas et asceticas viginti quattuor. Apud 
Frontonem • Ducaeum , Bibliotheca veUrum patrumf Parisiis 
a. 1624, vol. 1, p. 748—869; et apud Gallandium, vol. 12, 
p. 368— 469. 

Doxopatres: fortasse laudatur a Tischendorfio in apparatu ad 2Th 2,8 
Nilus Doxopatrius archimandrita, incerto oriu, qui aliquando 
Panormi in Sicilia degebat, qui etiam claruit anno 1073; vel: 
lohaunes Doxopater Sikeliotes, vide Nioolaium, Griechisehe 
Literaturgeeehickte, vol. 3, Magdeburgi a. 1878, p. 233 sq. cf 
Eman. Miller, [Notiees et extraiU des jnanuscrits de la bibliothlque 
nationtUe etautresbiblioth^queStU>me XXXI, 2*partie, p.29 — 56] 
Biblioth^ue royale de Madrid Parisiis. 

Druthfti: Christianus Druthmarus, Grammaticus, monachus coenobii 
Corbeiensis, claruit fortasse anno circiter 840, scripsit commenta- 
rium in evangelium Matthaei (Lc loh). Prodiit Argentoraci a. 
1514; Haganoae a. 1530; in Magna bibliotheca veterum pairum, 
Coloniae Agrippinae a. 1618, vol. 9, parsl ; apud Mignium, PatroL 
Lat, vol. 106; Bibliotheca patrum vol. 15, p. 86. 

Ducas: Ducas, cognomine ignoto, Byzantius, Michaelis Ducae nepos, 
claruit anno 1453, scripsit historiam Byzantinam ab anno 1341 
usque ad annum 1462, quae Parisiis anno 1649 prodiit, Graeco- 
Latine, cum interpretatione et notis Ismaelis BuUiadi, item 
Bonnae a. 1834 e recognitione Immanuelis Bekker. 



Digitized by 



Google 



1184 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 



Ebion : Ebionitae , secta ludaeo • Christiana, coius evangelium citatur 
ex Epiphanio. 

Enoch Ethiops: Cf v. ci. Chr. Fridericus Augustus Dillmann, Libe?- 
Henoch Aethiopice, Lipsiae a. 1851, et Das £wh Henoch uber- 
setzt und erkl&rtf Lipsiae a. 1851. 

Enerat : Encratitae , qui medio saecuio secundo ecclesiam reliquerunt 
quibusque Tatianus se addixit; apnd Hippolytum (nnde hipp), 
vide HippP»»"- 

ep lugd vel ep *"«* et '*«"" : vide Lugdun 

Ephr vel Ephraem: Ephraemus Syrus claruit anno870, mortuus est 
anno 878. Opera eius prodierunt Graece cura Eduardi Thwaithes, 
Oxonii a. 1709; Graece Syriace Latine curis losephua Simonus 
Assemanni et Petri Benedetti, Bomae a. 1732 — 1746, voll. 3 
Syr. — Lat. et voll. 3 Qr. — Lat. H^rmnos et sermones edidit v. cl. 
losephus Lamy, Mechliniae a. 1882 — 1889, voll. 8; Oamiina 
NiHbena v. cl. Gustavus Bickell, Lipsiae a. 1866. Cf versionem 
V. d. Pii Zingerle (in libro Bibliothek der Kirchenvater), Kemp- 
tenae a. 1870 — 1876, voll.3. De textu Syriaco, quo Ephraemus 
usus est, textui versionis Peshitta affini, cf v. ol. F. H. Woods 
„An examination of the New Testament quotatiions of Ephrem 
Syrus" in libro Stvdia biblica et eceleaiaHiea, 111, Oxonii a. 1891, 
p. 106—138 (vide etiam ibid, [vol. 1,] a. 1886, p. 178.174). 

Epiphanes : Epiphanes , ortu Alexandrinus , auctore Clemente Carpo- 
cratianorum assecla et dux, daruit tempore Hadriani vd Pii. 

Epiph vel Epph vel Epphan : Epiphanius, gente Palaestinus, episcopus 
Salamine in insula Cypro quae urbs postea Constantia dicta est, 
inde ab anno circitcr 868, mortuus est anno402. Opera ediderunt 
Dionysius Petavius, Parisiis a. 1622, repetita editione a.*1682; 
Guildmus Dindorf, Lipsiae a. 1859 — 1862, voluminibns quinque: 
Mignius, Patrol, Or. voll. 41 — 43. Cf Ricardus Adalbert Lipsius, 
Zur Qtiellenkritik des EpiphanioSf Vindobonae a. 1865. 
anc vel ancor: Ancoratus, sive de fide sermo anno drciter 273 

scriptus. 
cant vel cantic : commentarius in cantioa. 
de Cataphrygis: vide haer 

de pond et mens: de ponderibus et mensuris liber; edidit La- 
gardius „primum integrum et ipsum Syriacum" cum inter- 
pretatione Germanica, Gottingae a. 1880. 
ep Ancyrana: vide infra, p. 1221, Syn»»*^' 



Digitized by 



Google 



2. 8CRIPTORE8: EBION— EUS. IISS 

hae vel haer: Pftnaria eommque anacephalaeoos; paiiariam sive 

adversiis haereses octoginta ediderunt Franciscns Oehler, 

Berolini a. 1859-186 1, etGuilelmus Dindorf, Lipsiae a. 185988. 
marc: sectio de Mardone in Panario, haereds 22 vel 42. 
petav : est editio Petavii ante landata. 
epist "^ '^*™ vel epist »»»' •"• ad regem Persarum ab Athanasio missa. 

Apud Qallandium, vol. 5, p. 239.240. 
Epist <»ri«»t*" ad Symm : vide Orientalium ep. 
Epitom: vide Clem (2). 
Epph vel Epphan : vide Epiph 

Eucher: Eucherius epiBeopus Lugdunensis inde ab anno 484, mortuus 
est anno circiter 454. In Bibliotheca palrumf Lugduni a. 1677, 
tom. 6; apud Mignium, Patrol, Lat, vol. 50, p. 685 — 12 IS. 
lib. formul: de formulis spiritualis intellegentiae, liber ad Vera- 

num filium. 
quaest. in N. T: iibri duo ad Veranum filium. 
Eulog : Eulogius, presbyter Antiochenus, patriaroha Alezandrinus inde 
ab anno 581 , mortuus est anno 608. Sermo eius in diem festum 
palmamm ezstatapud Photium, ^»6^M«eaoodd. 1 82.208.22 5-227; 
apud Gallandium, vol. 12, p. 300 — 809 (310); apud Mignium, 
Patrol. 6r. vol. 86, p. 2907—2964. 
Eus: Eusebius Pamphili, episcopns Caesareensis, fortaase anno cir- 
citer 270 natus, mortuus eet anno oirciter 840. Opera ediderunt 
Mignius, Patrol, Or, voU. 19 — 24, Guilelmus Dindorf , Lipsiae 
a. 1867, voluminibus quattuor. 
ad mari vd marin: quaestiones ad Marinum; fragmenta apud 

Mainm, {8er. vet. n&va eoU. of infra ad luc) Nova patrum 

bibliotheea vol. 4, p. 255— 267, snpplementa p. 283— 303; 

apud Mignium, PatroL Chr. vol. 22, p. 879 sqq. 
burt: editio Burtonii sub hi9t laudata. 
can vel canon: canones sacrorum evangeliomm deoem; apud Mi- 

gnium, vol.22, p. 12748qq.; vide quoque ante in prolego- 

menis nostris, p. 143 — 153. 
const vel land Const: oratio de laudibus Conatantini anno 335 

habita, edita ab Heinichenio, Lipsiae a. 1830, itemm a. 1869. 
dem: de demonstratione evangelica libri viginti, exstant autem 

hodie nonnisi decem; prodiemnt Parisiis a. 1628; Coloniae 

a. 1688; apud Gaisfordium, Ozonii a. 1852. 
dind: editio Dindorfii snb hist laudata. 
ed vel eolo vel eolog: eclogaram propheticaram de Christo 

libri quattuor (haud integri), editi a T. Gaisfordio, OzonU 

a. 1852. 
TisCHSNDOBF, N. T. ed. 8. 760 



Digitized by 



Google 



1186 X. DE 8CRIPTORIBU8 ECCLESIASTICI8. 

eavdeBA vel esai : oommentaril in Eaaiam ; apud Mont&uooniiim, 
OoUeeUo nova patrumj Parisiis a. 1707, tom. 8, p. 347 ; apud 
Migniom, Patrologia Ghueea. 

hein : editio Heinichenii sub hitt laudata. 

hi vel hist: historiae eoclesiastioae libri deoem, anno ciroiter $24 
scripti, editi sunt a Roberto Stephano, Parisiis a. 1 544, Graeoo- 
Latine, iterum Genevae a. 1618; a Valesio, Parisiis a. 1659, 
et denuo 1671; a Goilelmo Beading, Cantabrigiae a. 1780; 
ab Andrea Stroth, Halae a. 1779; ab Heinichenio, Lipsiae 
a. 1827, et denuo a. 1868 sqq.; a Burtonio, Oxonii a. 1888; 
ab Alberto Schwegler, Tubingae a. 1852 qui teztum emendare 
tentayit; a Laemmero, Scaphusi a. 1859 ; a Dindorfio, Lipdae 
a. 1871 ; in apparatn dicuntur editiones hae breviter, steph — 
val — hein — bnrt — lamm — dind. 

hist martyr pal: vidt mart pal 

lamm : editio Laemmeri sub hi$t landata. 

land Const: vide const 

luc: oommentarii in evangelium Lucae; fragmenta ezstant apud 
Maium, Scriptorum veterum nova eoUectio, tom. 1, part. 1, 
p. 107 — 178, et Nbvapatrum bibliotheea, tom.4, p. 159 — 
207; apud Mignium, Patrol, Or, yol.24, coll. 529— 604. 

mai : vide luc 

marc vel mcell: oontra Marcellum libri duo, inssu synodi Con- 
stantinopoli anno 336 habitae scripti; edidit Qusfordius 
Ozonii a. 1852. 

marin : vide ad mari 

mart pal vel martjr: *de martyribus Palaestinae, liber singnlaris, 
saepe compendii in modum redactas tamquam historiae 
eoclesiasticae libri octavi supplementum. Guilelmus Cureton 
librum totum in manuscripto Syro invenit, ediditque Syriaoe 
et Anglice, Hiatory of the martyrs in Palestine by EvM' 
biua . . ., Londini a. 1861. 

mcell vide marc 

onomast: onomastioon sive looorum biblicorum nominum cata- 
logns. Ediderunt hoc Larsovius et Parthdus, Berolini a. 1 862 ; 
Paulus de Lagarde, Gottingae a. 1870. 

pasch: de festo paschali liber. Fragmenta apud Maium, Novapa- 
trum bibliotheea^ tom. 4, p. 208— 216 ; apud Mignium, Pairol. 
Qr, vol. 24, coll. 698—708. 

pr vel prae vel praep : praeparationis evangelicae libri quindecim, 
editi a Vigero, Parisiis a. 1628, iterum Coioniae a. 1688; ab 
Heinichenio, Lipsiae a. 1842; a Gaisfordio, Oxonii a. 1843. 



Digitized by 



Google 



2. 8CRIPTORE8: EUS — EUTH. U87 

ps: commentarii in Psalmoe oentam quinquaginta, qaorum 

priorem partem edidit Montefalconius (ubi snpra ad ewi), 

reliqnam partem Maiusi I{<nfa patrum bibliotheca, yol. 4, 

p. 67 — 107, etiamque Mignins (ubi supra). 

reliq: reliqniae apud Maiumi ut sub pi, p. 813 — 320. 

res: de resurreotione, LaUne tantum; apud Qallandium, vol. 4, 

eol.479— 497. 
rufin: Bufini interpretatio historiae ecclesiaBticae Eusebianae, 
paulo post annum 400 edita; apud Petrum Thomam Cac- 
ciari, Romae a. 1740, qui meliorem textnm praebet non irero 
satis bonum. 
steph : editio Stephani sub hist laudata. 

steph '^pp': quaestiones et solutiones ad Stephanum circa evan- 

gelia; apud Maium, Ifova patrum bibliotheoa, Romae a. 1847, 

vol.4, p. 217 — 254; supplementa, p.268 — 282; fragmenta 

apud Mignium, Pairol. Gr, vol. 22, colL 879—936. 

theo vel theoph: theophania, liber ex demonstratione evaogelica 

(vide ante dem) compactus. Interpretationem Syriacam Leeius 

Londinii a. 1842 edidit, interpretationem Anglicam cum notis 

Cantabrigiae a. 1843. FragmentaGraece exstant apud Maium, 

Nova patrum bibliotheca, vol. 4, p. 108 — 159 et p. 810 — 312. 

val : editio Valesii sub hist laudata. 

Eus ^**i fhisebius episooplUs Emesae in Phoenicia inde ab anno cir- 

citer 341 , mortuus est anno circiter 360. Ediderunt quae super- 

sunt opuscula Graeca lohannes Chr. GotUieb Augusti, Elberieldae 

a. 1829; Mignius, Patrol. (?r. vol. 86, coll. 461— 562. Citatur 

ez cal. 

Eustat *°^ vel Eustath: Eustathius, Antiochiae ejMscopus a ooncilio 

Kicaeno anno 325 constitntus, paulo post Arianorum insidiiB e 

sede ezpulsus. Apud Gallandium, vol. 4, p. 539 — 588, ubi etiam 

fragmentum ex Theodoreto (unde thdrt) invenitur, p. 575; apud 

Mignium, Patrol, Qr. vol. 18, col. 609—1064. Cf v. ol. Albertus 

Jahn, apud Gebhardt. et Hamack. TestU und Untertuchwngen. 

II, 4, Lipsiae a. 1886. 

Euth vel Eutlial : Euthalius, Aegyptus, secundum codids titulum epi- 

scopus Suloensis (urbis ipsius et nomen et situm ignoramus), da- 

ruit anno cirdter 458, curavit opus criticum omni scientia omatum 

in Actus apostolorum et in epistulas septem Catholicas, et in quat- 

tuordecim Pauli epistulas. Hoo oum adnotationibus uberrimis 

edidit Laurentius Zacagni, Romae a. 1698. Vide Gallandium, 

voLlO, p.l97— 315 [320]; Mignium, PatroL C?r. voL85, colL 

619 — 790; cf supra, p. 1148, adn. 1. 

76* 



Digitized by 



Google 



II8S X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 

argum : argumentum epistulae alicuius. 

capp: capita vel summa capitum. 

cod y : mde infra p vel porf 

elench : elenehus lectionum et eorum capitum atque testimoniorum, 

quae in actibus et epistulis oontinentur. 
p vei porf: scriptio reoentior codicis palimpsestii cuius soriptio 
vetus codex P uncialis Actorum et epistularum Catholicarum 
est; vide supra, p. 417. Reoentior haec scriptio anni 1301 
praebet fere totum Euthalii in Act et epp Paul commentarium, 
textumque horum librorum integrum; interdum Tischen- 
dorfius oodicem ita designat: Euthal^^; vide Tischen- 
dorfiumi dfonumefUa saera inedUa, vol. 5, p. XII sq. 
prol: prologus. 
Euther: Eutherius, metropolita Tyanensis floruit anno481, Cyrilli 
Alexandrini inimicus, Nestorii amicus, nec vero Nestorii haeresi 
favebat. Laudatur ex editione Schulziana operum Theodoreti 
(cfinfra, p. 1225, Thdt). 
Euthy vel Euthym: Euthymins Zigabenus vel potius Zygadenus, mo- 
nachus Constantinopolitanus, floruit anno 1116, scripsit commen- 
tarios in quattuor evangelia, unde ad Mt, Me, Le; apud GaUan- 
dium, vol. 14, p. 277 — 386, in Bibliotheea veterum palrum, 
Lugduni a. 1677, voLl9, p. 474 — 728. Christianus Fridericus 
Matthaei edidit oommentarium in Evv Lipsiae a. 1792. Commen- 
tarios eius in Paul Cath edidit v. cl. Nicephoms Kalogeras, Athenis 
a. 1887, duobuB tomis. De comm in Cath cf Matthaeius (ut supra, 
p. 249), Oath, p. XXX. 

panopl dogm : orthodoxae fidei dogmatica panoplia adversus omnes 

haereses; frgm vide GaUandium ut ante; in BibUoiheea 

maaimaveterumpatrumf Lugduni a. 1677, voL 19, p.6 — 235. 

Edita Tergovisti (Tergobysti) in Walachia a. 1710. 

victor de Massilianis anath 7: victoria et triumphus, de impia et 

multiplici exsecrabilium Massalianorura secta, qui et Phun- 

daitae et Bogomili, necnon Euchitae, Enthusiastae, Encratitae 

et Marcionitae appellantur; vide Crallandium ut ante. 

Evagr: Evagrius Ponticus, daruit anno 380, aliquando archidiaconus 

Constantinopolitanus, posthac monachus Scitensis in Aegypto per 

quindecim annos; ap. Gall., vol.7, p.551-581. Laudatur e catenis. 

Evgl sec Hebr: evangelium sectindum Hebraeos, apud Tischend. Aio- 

titia editienie eedieis hibliorum Sinaitiei, Lipsiae a. 1860, p. 58; 

vide Millium, Novum Teetamentttm Oraeee, Oxonii a. 1707, 

p. XXXI seq., ed. Kusteri, Amstelodami 1710, sectt. 251 — 256; 

vide Irenaeum, adv. haer. 1,26 et 3,11 et Epiphanium haer. 80,18. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: EXJTH— FORTUN. 1I8^ 

Fvagmenta ediderunt y. cl. £. B. Nicholson, The gcipel oceordMig 
to ihe Hebrews, LoQdinU a. 1879, et y. d. Adolfiis Hilgenfeld in 
libro Novum Tutamentum extra canonem recep^m, ed. 2, lipsiae 
a. 1884; y. d. Rudolfus Handmann, apnd Gebhardt. et Hamack., 
Texte und Unteretichungen, V, S^ Lipsiae a. 1888. 
Eyy apocr : eyangelia apocrypha ut Hebraeorum (supra), NaEaraeoram» 
Ebionitarnm, secundum Aegyptios, proteyangelium laoobi, eyan- 
gelium Thomae, acta Pilati cum Descensu ad inferos. Adlata 
sunt ex Clemente Alexandrino, Origene, Eusebio, in primis ez 
Epiphanio et HieronTmo. Evemgelia apoorypha edidit Tischen- 
dorfius, Lipsiae a. 1863; prodierunt itemm a. 1876. 



F. 

Facund: Facundus, Hermiani in Africa episcopuB, flomit anno 540, 
mortuus est fortasse anno circiter 570; scripsit libros duodedm 
pro defensione trium capituloram, propter quem libram anno 547 
ab lustiniano imperatore in ezsilium missus est. libram edidemnt 
laoobus Sirmondus, Parisiis a. 1629, 8^, iteram a. 1696; Gallan- 
dius, yol. 11, p. 663—821 ; Migniua, JPatrol. IaU. yol. 57. 

Fastid: Faatidius (Priscus?) Britannus, clarait anno 420, scripsit „li- 
bellum aureom, ad F. quendam, de yita Christiana et yiduitate 
colenda"; yide Wagenmannium apud Hersogium, Real-EneyhUh 
padU fur proteetantieche Theologie, ed.2, Lipsiae a. 1879, yol.4, 
p. 509sq. Apud Gallandinm, yol.9, p.479 — 489. 

Faust: Faustus, Afer Mileyitanus, Manichaeoram episoopus, darait 
anno drdter 400. laber eius haeretious inyenitur in reftitatione ab 
Augustino scripta; yide ante Aug ^^ *°«^ Cf Mignium, PatroL 
Lat, yol. 20, col. 401—479. 

Faustin: Faustinns, schismatis Luoiferiani presbyter, poat medium 
saeculum quartum. 

ari vel arian vel contr arian: ad Gallam Pladdiam de trinitate 
siye de fide contra Arianos liber septem capitulis; — aliter, 
ad personam Fladllae reginae (ante 386), adyerftus Arianoa et 
Macedonianos libri septem ; apud GaUandium, yol. 7, p. 439 — 
460. [474] ; apud Mignium, I^Urol. Lai. yol. 13, ooU. 87*-80. 

Firmic : vide Matera 

Firmil: FirmiUanus, episcopus Caesareae Cappadocum, florait anno 
cirdter223; epistula eius ad Cyprianum Latine forsan ipsius 
Cypriani manu yersa exstat apud Cyprianum. 

Fortun: Fortunatianus, Afer, AquUeiae in ItaUa episoopus, florait anno 
drciter 340; citatur ex Augustino libro; vide ante Aug ■>'*'»»• 



Digitized by 



Google 



IWO X. DE SCRIPTORIBUS ECCLE8IASTICIS. 

Fulb: Fulbertus, natus anno circiter950, indeabannolOO? episcopus 
Camotensis (Chartres) in Gallia, mortuufi est anno 1029,* apud 
Mignium, PalroL Lat, vol. 140, col. 168 — 874. 
ep^: epistularum prima, quae de trinitate, de baptismo, de cena 

Domini agit. 
Fulg: Fulgentius» Afer, anno cirdter 468 natusi episcopus Buspensis 
inde ab anno circiter 508, mortuus est anno 533. Opera ediderunt 
Sirmondius, Parisiis a. 1612; Chif&etius, Divione [Dijon] a. 1649; 
(Mangeant), Parisiis a. 1684; Mignius, PcO/rol, LcU, yol. 65, 
coll. 103 — 960. Cf T. cl. Aemilins lungmann, „Die Zeit des Ful- 
gentius'' in actis Bh&iniaehes Museum fur PhUologie^ Fraacofurti 
ad Moenum, series nova, vol. 82, pp. 564 — 577 (lungmannus 
edidit Ooniect<mea FulgenHana Idpsiae anno 1872). 
ad monim: ad Monimum libri tres; apud Mignium, col. 153 — 206. 
arian: contraAjianos liber unus; apudMignium, col. 205 — 224. 
ep vel epist: epistulae; apnd Mignium', col. 303 — 498. 
ep ad Ferrand: epistula ad Fulgentium Ferrandum; in operibus 

Fulgentii Ferrandi, apud Gallandium, vol. 11, p.817 — 398; 

Mignium, col. 380—435. 
fab f^ vel fabian fragm: contra gesta quae adversus eum Fabianus 

haereticus falsa confinxit libri decem, ex quibus non niu frag- 

menta exstant; apud Mignium, col. 749 — 834. 
fid cat vei cathx pro fide cathoUca adversum Pintam episcopum 

Arianum liber unns; apud Migninm, ool. 707 — 720. 
firagm: videfah fr 
incam: de incamatione filii dei et viUum animaUnm auctore, ad 

ScarUam, Uber unus; apud Mignium, col. 573 — 602. 
rem peoo vel remiss pecc : de remissione peccatoram ad Euthy- 

mium libri duo; apud Mignium, col. 527 — 574. 
tras v^ trasim: ad Tradmundum regem Vandalorom Ubri tres, 

anno 507 scripti; apud Mignium, col. 223 — 304. 
verit praed : de veritate praedestinationis et gratiae Dei, Ubri tres ; 

apud Mignium, col. 603 — 672. 
Ferrand: Fulgentius Ferrandus, FulgentU Buspenais discipulus, mor- 
tuus est ante annum 547 ; apud Gallandium, vol. 11, p. 317 — 398, 
ubi epistula Fuigentii Buspensis ad eum invenitur. 



G. 

Gaius Romanus, clarait anno 210. Apud Eusebium, HitUtria eccleH- 
aU4ea, et apud GaUandium, vol. 2, p. 203-^208. Yide qnae vir 
cl. AdolAis Hamack scripsit in Herzogii Ubro Real^EncyklopMie 



Digiti 



zedbyGoOgle 



2. 8CRIFTORE8: FULB — 6ERM. IIM 

furprotuia/ntisehe Theologie, ed. 2, vol. 4, Lipsiae a. 1 879, p. 8058q ; 
cf etiam y. d. lohannes Gwynn, Hermathena, Dublimi, vol. 6, 
p. 39788, qni iragnieata ex libro HippolTti ^Capita contra Qaium" 
ibidem Svriaoe et Anglice edidit. 

Gand: Gkindentias, inde ab anno droiter 387 episoopuB Brixiae< 

aerm : sermones sive tractatos qnindecim ad Benevolum. Prodienmt 
cura Paoli Galeardi, Aaguatae Vindelicoram a. 1757; apud 
Mignium, Patrol. Lat. vol. 20, ool. 791 — 1006. 

Qela8<vitea: Gelasina, ortu^zioenus, episoopus Caesareae in Palae- 
Btina, claruit anno 476, histoziam oonciiii Nicaeni ez aliorum 
scriptis, libros tres oomplectentem, oonaarcinavit. Prodiit primum 
Parisiis a. 1699. Apud Mignium, JPairol. Or, vol.85, ooll.ll79 
—1360. 

Gennad : Gennadius episcopus vicesimus primus Constantinopolitanus 
annis 458-471. Scripsit oommentarios in varios Veteris Testamenti 
libroe et in Paul, item homilias. Citatur ex Oecumenio et ez cat. 

Gennad : Gennadius, Massiliae presbjrter, claruit saeculo quinto exenntei 
librum Hieronymi „de viris illnstrlbus'* oontinuavit, et scripsit 
„epistnlam de fide sua seu de dogmatibus eodesiasticis ad Gelasium 
papam", praeterea de ApocalTpd, de mille annis, adversus Nesto- 
rinm, adversns Pelagium, adversos omnes haereses. Liber eius 
de eoolesiaBticis dogmatibus editus est ab Oehlero, Cbrpue haereseo- 
logiewn, Berolini a. 1856, vol. 1, p. 338-^355. Apud Mignium, 
FatroL Lat. vol. 58, ool. 492 — 979. Catalogus virorum inlustrium 
prodiit cura Guilelmi Headingii, Lipsiae a. 1879. 

Geometr: (Georgius?) Gteometres saepe in catenis laudatus, e. g. Lc 2,40 
in cat "^. 

Georgius: Georgius Scholarius, idem qui Gennadius didtur, Graecus, 
ibrtasse Constantinopolitanns, floruit anno 1458. Apud Mignium, 
Patrol. Or. vol. 160. 

Germ: Germanus, Cyzid episcopns, inde ab anno 715, patriarcha Con- 
stantinopolitanus, propter imaginum piotnrammqu^ defensionem 
anno 730 sede pulsus, obiit Ibrtasse anno 740. Inubro suo „Theo- 
ria rerum ecdesiasticamm", apud FrontonemDucaeum, Bibliotheea 
veterum patrum, Parisiis a. 1624, voL 2, (p. 131 — 166), p. 146, 
Irenaei fragmentum Graecum servavit. Liber autem hic ab aliis 
Germaho II, qui sequitnr, tribnitnr. 

Germ ^«*: Germanus II dve lunior, natus AnapU Propontidis, mo- 
naohns, inde ab anno drciter 1222 patriarcha Ck)nstantinopolitanuB, 
sede motuB anno 1240, restitatas anno 1254, quo anno fortaase 
etiam supremum diem obiit Apud Coteleriam, Eceleeiae Oraecae 
monumentaf ParisiiB a. 1681, vol. 2. 



Digitized by 



Google 



1102 X. DE SCKIFTORIBUB ECCLESIASTICIS. 

Gild: Qildas Sapiens BadonicuB, Britannns, fioniit fortasse anno 581, 
scripsit libmm qnemlum de excidio Britanniae; apadGraUandimn, 
Yol. 12, p. 189 — 220; apud Migniom, FcOrol. Lai. vol. 69, 
0011.329—392. 

Qlycas: Miohael Qlycas (6 FXvxaa) flomit anno oirciter 1120; scripait 
dissertationes theologicas, epistnlas, libros qaattuor: Bifikoa 
XQWvixij ab initio usque ad annum 1118. 

Qreg: Qregorius Magnus, natus drca annum540y anno circiter570 
praetor Bomanus a lustino iuniore ifiiperatore &ctus , inter annos 
573 et 577 monachns fit, anno 690 episcopus Bomanus oonstitutus, 
mortuus est anno 604. Opera ediderant Sammarthanns (ordinis 
Benedictini) Parisiis a.l705, i.voll. ibl.; QaUiociolius, Venetiis 
a. 17688S, 4voll.; Mignius, FtUroL Lat, voll.75— 79. 
dial: dialogomm de vita et miraculis patmm Italicomm et de 
aetemitate animamm libri quattuor, anno circiter 598 scripti. 

Qreg»": videNax 

Greg»'»: vide^jBB 

Qfegth^vm. Gregorius Theodoms Thaumaturgus, inde ab anno cir> 
citer 240 Neocaesareae in Cappadoda episoopus, obiit anno265. 
Opera edidemnt Qerhardus Voss, Moguntiae a. 1604, Parifiiis 
a. 1620— 1622 foL; Gallandius, vol.3, p. 377— 469) Eouthius, 
vol.3, p. 251— 888; Mignius, Pairol, (?r. vol.lO, col. 968— 1232. 
Cf V. d. Victor BTSsel, Qregorius ITiatmatwrffUB, sein Lebon und 
seine Sehriften, netM einer Uebereetsnmg gweier hiBher unbeicannten 
Schrifien Oregors aue dem Syrieehen, lipsiae a. 1880. 



H. 

Hamenopulus: Constantinas Hannenopulus, Sebaatus, nomophjlax et 
iudez Thessalonioensis. Flomit medio saeculo quarto dedmo. 
Quae soripsit de opinionibus haeretdcorum qui singuHs temporibus 
exstiterunt, habentur apud Frontonem Ducaeum (Le Duc), 
Bibliotheea veUrum patrum, Parisiis a. 1684, vol. 1, p. 538—538 
(589), ubi Qraeco-Latine exstant, Liatine inveniuntur in jBibliO" 
theea maxima veterum patrum, Lugduni a. 1677, vol. 19, 
p. 958b— 960h. 

Haym : Haymo vel Aimo, inde ab anno 841 episoopas Halberstadiensis, 

mortuus est anno 858. Scripdt inter alia commentarium in epista- 

las Pauli. Opera edidit Mignius, Patrol Lat, voll. 116—118. 

i^KMs: oommentariomm in Apocal^rpsim libri septem, qui re vera 

Haymonis alius posterioiis temporis videntur esse; vide Ca- 

vium, vol. 2, p. 88. 



Digitized by 



Google 



2. SCBirrORES: GILD— HlEIi. 



I 



Hebr : vide EvgU sec. Hebr. 

Hegesr HegesippUB, in orieDte natBa, aon breve tempua m wje] 
degeuii, elaruit anno eirciter 170; apud GallaDdium, i 
p. 59—67. 
Hemol: HemdeoE, Gnosticus, tioruit fortasee mao drciter 170. C 
ex Clemente Akiandrino (Lc 3,1C est ei eelogia propl 
Clementis)etexOrigene; Origeutffl pra4?l>et multa comm^ 
Heraeleonji in Tohflunia eviingelium frsgmeuta, 
Hermia: Herraia», phjloaophu» Cbristiimu», »aecuJi liecimdi, r 
poBterioris, ut quidain opinantur ; in BiblMthfca veUrvvi jh 
P&riflus a* iGn, vol. l , p. 1&7— 191; apud GallMidium, 
p. 68—73 ; flpud I. C. T. Otto, Corpii* apoUgeUrum ChriHia 
iae^i secundi, leniic a. 1872, vol. d, p. 1—31* 
Heron ^"*^ : litulua epi«lulae pBeodo-Ignatiaiiae ad Hcrouem j vH 
jj^g bUit 9*t hr w4 ivr. ,H(;/ Hei! *'"■'' '•^ ^'*'** ""■ : HeBycliiua primuii 
byter, dejnde patriarcha HieroBolymitaim^ mortuu» est nni 
gcripsit aiixtw^y 7uJr i/ TiQOfmTtiiv. Opera in Mas^ima 
thfca veterum parntm, Lugduni voL 12 (a, I677)t p- ^^3- 
apud Mignium, PdtroL Gr. voL93, eol, 781— 1600. La 
etiam e libro Criticnntm mcrm^m [vol, 8] , - . mpplem 
voL l, Frimeofurti ad Moeiiuni a. 1700* | 

lev t*el levi vd levit: ejtplaiiationifl in Levitieum libri sept 
Latine tautum ejcstant. 

qu vei qunest ; coUectJo quae^tionunj, excerpta ex cvatigel 
Bouantia Hfwyohii, E*lidit Gr.*LaL Cotelerius, Ecekai^-e i 
jnffnument-a, Parisiia, voL S (a. 1687), ptr« l. 
Hes vfl Heej^eh : Hesychiufl Salomtauae urbis in Dalmatia sit 
seopus, clflruit anno 418* 

ep ad Aug % epiituift ad Auguatinum, inler epietulat Angus 
mero 79. 
Hierac: Hieracas, Aegyplius, floruit anno cirdter 302 post Cl 
uatmn ; frasrmenta Bcriptorum eina reperiuntnr apud Epip 
(unde epiph), Panaria, haer* 67 i47)* 
Hieri Sophrflnius Eusebiua Hieixjnyraus, Stridone iu urbe Da 
anno 329 (alii341) uatUH, Romae in litteranim stwUa ii 
Galliam visit, anuo 578 pr«fectuB e«t in Orientem, an 
Antiochiae pr^byter factus, CousUntauopolira aiinoSeO, 
anno 382 ivit, unde Orienteui anno 385 iterum petiit, po»t 
tum vifiam Bethlehemi monasterinm condidit, mortuuBejitai 
Opera eiua edidemit mouachi Bentdvetiui ^ongregationis l 
Pariiuis intra annos 1693 et 1706, in quiiique lomo» dispe 
Dominictifi Vallaniu», Veronensis preHbvter, Verooae intr 




1194 X. DE 8CRIPTORIBUS ECCLE8IASTICI8. 

1734 et 1742, in undecim tomos fol. dispertita (voll. 9 et 10 
continent BibUa Volgata), iteram 4® Venetiis a. 1762—1772. 
Harum editionam volumina ad titulos singalos pleramque 
adposui. Vide Mignium, Patrol, Latina vol. 22 — 30. Plurima 
ez Origene praesertim in commentariis mutuatus est Hieronymus; 
unde fit ut multas lectiones Origenianas taoite exhibeat. 
abac: commentarioram in Abacuc prophetam libri duo (Ben. vol.3, 

Vall. vol.6, col.587— 670). 
algas vel ad Algaa vel quaest ad algas : ad Algasiam de quaestioni- 

buB undeoim (Ben. vol. 4, Vall. vol. 1, col. 843^883). 
amo: commentarioram in Amos prophetam libri tres (Ben. vol.3, 

Vall. vol. 6, ool. 219—358). 
commentatio Chriatiano cuilibet utilis, apud Gallandium, vol. 7, 

p. 527—530. 
damas vd ad Damas vel ep damas vel ep ad dam: epistulae sez 

ad Damasum papam (Ben. vol.4| Vall. vol. 1, p.37 — 86 et 

158—169). 
dan: oommentarii in Danielem prophetam, anno drciter 407 scripti 

(VaU. vol.5, 001.617—736). 
dial adv Luciferianos : altercatio Ludferiani et Orthodozi, adversus 

Ludierianos, anno circiter 878 scripta (Ben. vol. 4, Vall. 

vol. 2, ooL 169—202. 
ecdesiast: commentarius in libram Ecclesiasten, anno drdter 390 

scriptus (Ben. vol.2, Vall. vol. 3, 00I.88I — ^498). 
ep ad Ctesiphon : epistnla ad Ctesiphontem adversus Pelagianos, 

anno drdter 415 scripta (Vall. vol. 1, col. 1019—1086). 
ep ad marcell : epistulae ad Maroellam (Ben. vol. 4 et vol. 2, Vall. 

vol. 1) ; saepe ad eam scripsit. 
ep ad Minervinm et Alezandram: epistula ad Minervium et 

Alezandrum monachoe, anno406 ezeunte scripta (Ben. vol.4, 

VaU. vol. 1, col. 793—809). 
ep ad prindp: epiBtulae ad Prindpiam virginem (Ben. vol. 4, 

Vall. alteraanno 397, vol. 1, coL371 — 391, alteraanno412 

scripta, vol. 1, ool. 944 — 954). 
eph vel ephes: commentarioram in epistulam ad Ephedos libri tres, 

anno drciter 388 scripti (Ben. vol. 3,VaIl. vol. 7, col. 587-684). 
ephes praef : est praeiatio hornm commentarioram. 
epitaph Paulae: epistula ad Eustoohium virginem, epitaphium 

Paulae matris, anno404 scripta (Ben. vol. 4, Vall. 1, col. 

684—719). 
esai: commentarioram in Esaiam prophetam libri duodeyiginti, 

anno drdter 410 scripti (Ben. vol. 3, Vall. vol. 4, col. 1-832). 



Digitized by 



Google 



2. SCRIFTORES: HIEKONYMUS. VM 

eustoch: epistula ad EnBtochiam de custodia TiTginitatis, anno 

ciroiter 384 scripta (Ben. vol. 4, VaU. vol. 1, col. 87—124). 
ezech: commentariorum in Ezechielem prophetam libri quatuor- 

dedm, anno «irciter 411 soripti (Ben. vol. 3, Yall. vol. 5, 

col. 1—616). 
gal vel gala vel galat veZ ad gal : commentariorum in epistulam ad 

Galatas libri tres, anno cirdter 888 scripti (Ben. vol. 4, Vall. 

vol. 7, col. 367—536). 
hebr vel de 11. Hebr: liber de situ et nominibus locorum Hebrai- 

oorum (Ben. vol. 2, Vall. vol. 3, col. 121 — 300); cf editiones 

libri Eusebii OnomasUeon, 
hedib vel ad hedib vel ep ad hedib: epistula ad Hedibiam de 

quaestionibuB duodecim, anno circiter 407 scripta (Ben. vol. 4, 

Vall. vol. 1, col. 811—843). 
helvid vel cont helvid; liber adversus Helvidium de perpetua 

virginitate beatae Mariae, anno. circiter 383 scriptus (Vall. 

vol. 2, col. 203—230). 
hierem: commentariorum in Hieremiam prophetam, libri sex, 

anno circiter 416 scripti (Ben. vol. 8, Vall. vol. 2, ool. 833 

—1096). 
ierem: vide hierem 
ioel: oommentariorum in loel prophetam liber unus (Ben. vol. 3, 

Vall. vol. 6, ool. 166—218. 
iovin: adversus lovinianum libri duo, anno ciiciter393 scripti 

(VaU.2, 001.231— 384). 
lucif vel contr luoif : vide dial adv LueiferianoB. 
malach: oommentariorum in Malachiam prophetam liber unns 

(Ben. vol. 3, Vall. vol. 6, col. 989—986). 
marcell : vide ep ad marcell 
mich: commentariorum in Michaeam prophetam libri duo (Ben. 

vol. 3, Vall. vol. 6, col. 431—632). 
mt vel matth: oommentariorum in evangelium Matthaei libri quat- 

tuor, anno circiter 398 scripti (Ben. vol. 4, ValL vol* 7, col. 

1—244). 
naum: commentariorum in Nanm prophetam liber unns (Ben. 

vol.8, VaU. vol.6, col. 633— 886). 
nom hebr vel de nominibus Hebr: Uber de interpretotione nomi- 

num Hebraicorum (Ben. vol. 2, Vall. vol. 3, col. 1 — 120); 

cf Eus OnomcM, et Paulus de Lagarde, Onomattica sacra 

aUerum edita, Gottingae a. 1887. 
opt gen interpr. ad Pammach ep 101 : epistula ad Pammachium 

de optimo genere interpretandi (VaU. vol. 1, col. 303—316). 



Digitized by 



Google 



!!•• X. DE SCKIPTORIBU8 ECCLESIASTICI8. 

orig: ad Lc 1,1 — 6 laadatar Hieronymi tranalatio homiliamm 

undeqaadraginta Origenis in Lucam (Yall. vol. 7, col. 245 

—366). 
pel vel pelag vel ady {vel cont) Pelagian : dialogaB sub persona Attici 

Catholici et Critobuli haeretici adversus PelagianoB libri trea 

cnm prologo (Ben. vol. 4, Vall. vol. 2, col. 675 — 792), 
philem: oommentariomm in epistolam ad Philemonem Uber 

unus (Ben. vol. 4, Vall. vol. 7, col. 741—764). 
praef ephes : vide eph 
ps: liber in ezpositionem Psalmorum Hieronymo falso adscriptas 

(Ben. vol. 2, Vall. vol. 7, append. ool. 403—422 [426]). 
breviarium in ps: breviarium in Psalterium Hieronymo falso ad- 

scriptnm (Ben. vol. 2, Vall. vol. 7, append. col. 1—402). 
quaest algas : vide algas 
wquaest Hebr vel quaest Hebr in Qen: Uber Hebraicarum quaestio- 

num in Genesim, anno cirdter 388 scriptns (Ben. vol. 2, VaU. 

voL3, col.301— 780). 
tit : commentariorum in epistulam ad Titum Uber unus (Ben. vol. 4, 

Vall. vol. 7, col. 686—740). 
Hil : HUarius Pictaviensis, anno ciroiter 310 (aUi 320) natus, ez gentiU 
Christianus factus, anno 354 episcopus Pictaviensis creatas, anno 
356 ob inimicitias cum Arianis in Phrygiam expulsus 
anno 360 restitutus est, et poetquam diu fidei Nicaenae strenuus 
defensor fui|. anno 368 obUt. Opera eius ediderunt monachi 
ordinis sa4|NiBenedicti e congregatione 8. Mauri [P. Coustantius], 
Parisiis a. lM|k^8c. Maffeius, Veronae a. 1730 (unde Veron et 
fiM^ffi); et Mignw^Pa^fx»;. Lat. voU. 9.10. Fragmenta etiam 
ezstant apud QaUandiumy vol. 5, p.83 — 93 ; et apud Maium, Nava 
patrum bibliotheca, vol. 1, p.471 — 493. 
mt vel matth: commentarii in evangeUum Matthaei. 
ps: oommentarii in Ffeutlmos. Edidit t. d. Antonius Zingerle 
[Oorpue teriptorum eecletiaeUeorum LaUnorum. XXII] , Vindo- 
bonae a. 1891. 

trin : de trinitate libri duodecim. 
HUarian: Quintus luUus Hilarianus ohronicus et chiliasta daruit 
fortasse anno drciter 397, scripsit chronologiam sive UbeUum de 
mundi dnratione; apud Gallandium, vol.8, p. 235 — 238. 
Hincmar : Hincmarus, episcopus Bemensis inde ab anno drdter 845, 

supremum diem obut anno 882. 
Hipp: Hippolytus Bomanus, episoopus Portuensis, floruit anno220. 
Opera ediderunt GuUelmns MoreUus Parisiis a. 1556; lohannes 
Albertus Fabridus, Hamburgi a. 1716, itemm reousa apud 



Digitized by 



Google 



2. SCRIFTORES: HIER — mPP. \W 

Gallandium, vol. 2, p. 409—453 et Mignlum, P(UroL Qr, vol. 10, 
ool. 261^962 (ap. Fronton. Ducaeum, Bibliotheca vetemmpatrum^ 
Parisiis a. 1624| vol. 2, p. 342 — 363 est de consummatione mundi 
et de Antichristo). TischendorfiuB uras eet in primiB Gallandio, 
Tol. 2, p. 417—474. Edidit Paulus Antonius de Lagarde, Hip- 
polyti Bomani quae feruntur omnia Qraece, lipaiae et Londinii 
a. 1858. Cf y. cl. Funk, „Znr PhiloBophnmena-Frage'' in actis 
Literarieehe Hundsehau, Friburgi a. 1881, num. 2, col. 33 — 
88; Y. cl. Georgius Salmon apud Smithium et Wacinm, A 
dieOonary of chrietian hiography, voL 3, Londinii a. 1882, 
p.85b— 105b. 
ady plat: adyersus Platonem de causa uniyersi (Gall. yol. 2, p. 

451—464). 
anti vel antichr : demonstratio de Antichristo et in Susannam apud 
Marquardum Gude, Parisiis a. 1661; Combefisium, Biblio- 
thecae Graecorum patrum auctuarium novieaimvwm, Parisiis 
a. 1672, parsl, p.26— 62 (GaU. yoL2, p. 417— 442, Lag. 
p. 1—36). Varias lectiones ex yersione Slayonica vetere 
ediditv. cL Adolf. Hamack, „Ueber eine in Moskau entdeckte 
und edirte altbulgarische Version der Schrift Hippolyts ,de 
Antichristo' '' Zeitechrift fiir die hietorieche TheologiCy a. 1875, 
p.38— 61. 
cantic : cemmentarius in Cantica Canticorum (Leg. p. 200) ; yide 
Tischendorfium, Anecdota eacra et profana, ed. repetit. Lip- 
siae a. 1861, p. 227. 
cat Nioeph^'^: in editione Lagardii, p. 138. 
charis vel charism: niQl xff^^f^t^Totv (Gall. yol. 2, p. 500—513); 

est firag ex Apost. Con8tt.yiII.; yix est Hippolyti. 
chri et anti vel antichri : vide anti 
ood brit^^: in editione Lagardii, p. 188. 

consumm : oratio de consummatione mundi et AntichriBto ac se- 
cundo Domini adyentu. Fortasse est Pseudo-Hippolyti (Lag. 
p. 92— 128). 
dan vel dani: commentarius in Danielem (Lag. p. 151 — 187); cf 
y. cl. Otto Bardenhewer, Des heiHgen Hippdyts von Bom 
Qmmentar zum BueheDaniel, Friburgi in Brisgoyia a. 1877, 
et y. d. Eduardus Bratke, Dae neuentdeckte vierte Buch dee 
Daniel-OommevUare von Hippoh/tuSf Bonnae a. 1891. 
delag: editio Lagardii supra landata. 
fin mund : vide oonsumm 

fragm: iVagmentum ex commentario in Genesin (Gall. vol. 2, p. 
477—484). 



Digitized by 



Google 



IIW X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLE8IA8TICIS. 

lag: editio Lagardii supra laadata. 

noet vel oontr noet: contra haereaim Noeti cainadam (apud G. 
Yossiumy MUceikmea sanetorum aliguot patrum^ Moguntiae 
a. 1604 (ad finem editionis Qregorii Thoumatargi) , p. 58-71. 
GflU. Yol. 2, p. 454-^465, Lag. p. 43—57). 

phil vel philosoph : philosophnmena aive refutatio omnium hae- 
resium; post £mm. Millerum, Oxoniae a. 1851 (qui Origeni 
tribuit) edidemnt Ludovicus Duneker etF.Q.Schneidewinus, 
Gottingae a. 1859. £z libro primo, in quo phUosophorum 
sententiae recensentur, nomen „Philosophumena<' ad ceteroe 
libros male a quibusdam translatum est. 

prov: oommentarius in Proverbia (Mai. Nova palmmbiblioikeea^ 
vol. 7 (a. 1864), p. 71—76, Lag. p. 196—200?). 

ps: oommentarius in Psalmos (Lag. p. 187 — 196). 

snsan vel susann: expositio in historiam Susannae (Gall. vol.2, 
p. 442— 447, Lag. p.145— 151). 

iheoph: homilia in sanctam theophaniam (Gall. vol. 2, p. 491 
—504 Lag. p. 36—43). 
Hom vel Homil «' ••' «»•» «^ •vium. ,^ oiem (2). 



I. 

lac ^* *«( ^^ : lacobus iam ante ooncilium Nioaenum episcopus Nisi- 
benus, mortuus anno 338 ; ei adtribuuntur homiliae duodeviginti 
et epistula synodica; apud GaUandium, vol. 5, p. I — CLXIV; 
Assemanus, vol. 1, p. 17 — 24, paene negat laoobum Nisibenum 
quidqnam scripsisBc, et didt eum saepe cum lacobo Sarugensi con- 
Aindi. Ad Mt 22,40 est 11, p. XI; ad 1 Co. 8,8 laudatur serm. 13, 
paragr. 3, p. XC. Sunt homiliae Aphraatis, cf supra, p. 1161. 

lac "*^': laoobus Sarugensis, Batnarum in Mesopotamia episcopus 
inde ab anno 519 usque ad annum 521 ; vide Assemanum, vol. 1, 
p. 283b— 340a. 

lacobus lustus : lacobus apostolus, Minor, lustus. 

Idacius: vide Vig ^»' 

Ign : Ignatius Antiochenus, floruit saeoulo secundo ineunte. Apnd Cote- 
lerinm, Patram qui temporibus apoHolieit floruerwU opera, (Pari* 
siis a. 1672) ed. Clericus, Antverpiae a. 1698, vo]. 2, p. 1 — 178, 
vide etiam appendicem voluminis, p. 188 — 448; apud Dreflselinm, 
Patrum apoitolicorum opera^ ed. 2, Lipsiae a. 1863 qua editione 
Tischendorfius nsus est; hodie apud Zahnium [Gebhardt. Hamack. 
Zahn.], Patrum apoHoUeorum opera, fa8c.2, lapsiae a. 1876; 
Lightfootium, ed. 2, Londinii a. 1889, voll. tribus. 



Digitized by 



Google 



f. SCRllTOHES: HIPP— IREN. 



1 




antioch: ad Antiochenseii. 

ad. heri^n: ad Heronem ecelesioe Antiochenae diaGonim] 

eph^ ad Ephe^io». 

int wl intpol - Tgoatli epi«tiilae Ijiterpolatae» 

magti: od Miigaei^itMS. 

phiJad: ud FhiliidctplierLOS. 

philipp: ad Pbilipi>enges, 

rom: ad Romaao6. 

imjnis ad SmymaeoB. 

tflj*a: ad Tarsense^s. 

trall: ud TralliaDos, 
IitEiocentiua: TDooci^atiuR I, auno 401 epl^paa Homanua con 

Opera edidit Mignias, PatroL Lat. vol, 30, col. 467 — 63B. 

fol. 770 — 7S8: eplBtuIae apud Gallandtum^ voJ. 8^ p^ 54 

ad Uebr^{ai]t«, voL 2, p. 7B0) oitatur ex: Gallnndio, vol,8 
lob : lobluEi mciQachiLia clamit fortaM^o u^uno 5^0^ frugmeuta sci 

eitia eJtstnnt apud Photinm, Landatur e Wet«tenio, J 
lo. Ameiiiis; e Wetsteaio cilatus. fl 

loh ^^^r lohannes archiepiaeopus Theafialonicenaifi ftoruU ar 

aptid Gailandium, vohlS^ p. 185 — 197, 
tr vei Iren^ Irenaeus, gente Aaianua, ante annum 130 natns, e 

LugdunenM^j Hbros adreraua haereaes circa annum 180 e 
Opera eiu^ edidernnt Eraamui, Baaileae a* 1 5 20 ; Fr. F< 

tiua, Fariaii» a. 1G39; GrabiuSt Oxonli s. 1702 ; Henalus 

P&iisiis a. 1713; Adolfus Stieren^ LipBlae a. 1853; Vi 

Harveina, Caotabrigiae a. 1857. Citat TiKchendorfius 

eilidoniK MaMuatianae, quae in editionibus Stiercnil et 

adnotautnr ; uaus est iropriiniis Btierenio. 

adv baer: advcraus tinereaeH lihri <iuinque, ^uorum priml 
partt^s £piphuDiu9 exsertp&it; atii non niai in inter|>j 
Latina exstant. 

eat: noUDdum est Tiselieudorfium in apparatu critico ad ! 
ciinre cat ex pngina eorrigtndorura et addendoru 
paginam 4U& priiui Crunicri eat«nae votnminia mqxi 

erasra : editio Erafimi snprn laudata, 

ex Beniorib: Icmso laudato videtur Irenaeus YertM ecd^ii 
neuiorQni dare. 

ftuard : editio Feuardeotii snpra laudata* 

gnoat; Cnoi»tieQrum apud Irenaeiuu addnetorum frEgmenti 
Stieretiiua in appGDdiee. 

gf^hi editio Gmbii snpra landata. 

harvr e*litio ilarveii ^upra laudota. 



4 



Digitized bv 



GolQle 



1200 X. D£ SORIPTORIfiUS ECCLESIA8TICI6. 

int: versio vetus Latina Irenaei vel ezennte saeculo secundo vel, 
quam amant opinionem Westcottus Hortiusque, saeculo quarto 
facta. 
mass: editio Massueti supra laudata. 

pfiiff: Cbr. Matthaeus Pfafif, qui fragmenta quaedam sub nomine 
Irenaei in codice Taurinensi nuuc deperdito repperit et dili- 
genter ediditquam editionem omnes post repetierunt editores; 
haec fn^gmenta originem ducunt ex libris quos Irenaei aetate 
certe non multo post illud tempus scriptos esse, veri est 
simile, sed non sunt Irenaei ipsius. 
stier : editio Stierenii supra laudata. 

voss: codex Vossianus, magnae auctoritatas; vide Btiierenium, p. 
XVII sqq. 

Isaacus CathoUcus, Armenus, claruit fortasse anno 1150; apud Gallan- 
dium, Tol. 14, p. 411 — 446. Laudatus est e Wetstenio et fortasse 
e Canisio. 

Isai: Isaias, abbas Scetensis, floruit ibrtasse saeculo qnarto medio, 
scripsit orationes sive sermones undetriginta; apud Qallandium, 
vol. 7, p. 277 — 821 [329]; de Isaia vide ibidem, p. VI; apud 
Magnium, Pairol, Or, vol. 40, col. 1103—1214. 

Isid: Isidorus Pelusiota Aegyptius daruit intra annos 412 et 431. 
Epistularum eius de interpretatione divinae scripturae libros tres 
edidit laoobus Billius Parisiis; hos iterum edidit Conradus 
Rittershnsius (cuius editione usus est Tischendorfius) addito libro 
quarto, Heidelbergae a. 1605 (denuo a. 1615) ; liber quintus prodiit 
Francoftirti a. 1629 cura Andreae Schotti; quinque denique libri 
prodierunt Parisiis a. 1638. Apud Mign. Patrol, Or. vol. 76, 
col. 1—1674. 

lulian^"*!': lulianus impenitor, apostata, natus anno 331, mortuus est 
anno 868. Laudatur ex Cyrilio Alexandrino, vide Cyr. iul. 

lulian vel Iuliani^*<: lulianus, Italus, aliquando episcopus oppidi 
parvi in Italia, ob dootrinam Pelagianam sede pulsus, claruit intra 
annos drciter 417 et 450. Laudator ex Augustino. 

lulianus episcopus Toletanus annis 680 — 690. Nescio an adductus 
sit. Multa scripeit. Vita sola Hildefonsi exstat. 

lul i^P: lulius pontifex Romanus inde ab anno 337, mortuus est anno 
352. Duae epistulae eius inveniuntur apud Athanasium in 
„Apologia de fiiga"; apud Gallandium, vol. 5, p. 1 — 15. Exstant 
et alia scripta nomini eius ab ApoUinaristis ut videtur supposita. 

lunU: lunilius episoopus Africanus claruit anno circiter 550, scripsit 
libros duos „de partibus divinae legis'', qui libri prodierunt Badleae, 
a. 1545 (1546?), et FrancoAirti ad Viadrum a. 1603; et apud 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: IREN — lUVENC. 1261 

Gallandium, vol. 12, p. 77 — 92; et apud v. cl. Henricum Kihii, 
Theodar von Mopsuestia und lunUius Africanua ala Exegettn. 
Nebst einer hritischen Textausgabe von des leizteren Instituia 
regularia divinae legis^ Friburgi in Brisgovia a. 1 880 („Instituta" 
separatim etiam prodierunt). 

lust vel lustin : lustinus Martyr, patria Samaritanus ex urbe Ncapoli, 
ex gentili Christianus, scripsit Antonino Pio regnante et coronam 
fidei Romae accepit. 

Opera eius ediderunt Robertus Stephanus, Lutetiae a. 1551 
(editio princeps); Fridericus Sylburgius, Heidelbergae a. 1593; 
Fredericus Morellus, Parisiis a. 1615, iterum a. 1636; nesdo qui 
Coloniae vel potius Vitebergae a. 1686 pessime (vide Ottonis pro- 
legomena); Styanus Thirlbius, Ix)ndinii a. 1722; Prudentius Mara- 
nus, monachus congregationis S. Mauri, ordinis S. Benedicti, Pari- 
siis a. 1742 (editio haec paucis mutatis repetita est Venetiis a. 1747 
et ab Andrea Gallandio, Bibliotheca veterum patruniy Ycnetiis 
a. 1765, vol. 1); loannes Carolus Theodorus Otto, lenae a. 1842 — 
1847, iterum a.l847 — 1860, tertium a. 1876— 1879; Mignius, 
PcUrol. GV. vol. 6, col. 1—800 et 1181—1600; libros selectos 
ediderunt loannes Emefitus Grabe, Oxoniae a. 1700 ; H. Hutchinus, 
Ozoniae a. 1703; Samuel lebbius, Londinii a. 1719. Volumina 
editionls huc usque praecellentis Ottonis, ad titulos singulos 
adposui. 
ap vel apo vel apol : apologiae (sive apologiae duae) pro Christianis 

(Otto. 1. 1). 
dial: dialogus cum Tryphone ludaeo (Otto. 1. 2); apologiae et 

dialogus etiam apud Gallandium, vol. 1, p. 411 — 608. 
coh: cohortatio ad Gentiles (Otto. 2); opus addubitatum, quod ni 

fallor ApoUinaris Laodicenus scripsit. 
or ad gent: oratio ad Gentiles vel ad Graecos (Otto. 2): opus ad- 

dubitatum. 
qu vel quaest: vide Ps-Iust et Quaest et Orthod <>■ 
rect fid : vide Ps-Iust 

resurr: de resurrectione (Otto. 2. append.). 
tr vel try vel tryph : vide dial 
zen : epistula ad Zenam, cf Ps-Iust. 

lust «"*'■*: lustinns gnosticus, apud Hippolytum, vide Hipp p"*". 

luv vel luvenc: luvencus, Hispanus, poeta et presbyter historiae evan- 
gelicae libros quattuor versu heroico scripsit, floruit anno circiter 
330. EdideruntFaustusArevalus, Romae a. 1792; Carolus Marold, 
Lipsiae a. 1886 ; lohannes Huemer, Corpus scriptorum ecclesiasti- 
eorum Latinorum. XXIV y Vindobonae a. 1871. Apud Gallan- 
TiscHENDORF, N. T. ed. 8. 77C 



Digitized by 



Google 



IWtt X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 



dium, vol. 4, p. [585] 601 — 630. De luvenco vide Sabatarinm, 
vol. 1, p. XLIIsqq. 



L. 

Lact vel Lactant: Lucius Caelius Firmianus Iwactantius, Africanus, anno 
fere 260 natus, fortasse brevi post a. 290 Nicomediam se contulit 
anno circ. 307 in Galliam ubi anno circiter 340 mortuus est. Apud 
Gallandium, vol. 4, p. 225—436; prodierunt iam divinae irhstUu' 
tionea el epitome divinarum inHituHonum e recensione v. ol. Georgii 
Brandt [Oorp. scrr, eccl. Lat. XIX , i], Vindobonae a. 1890. De 
Lactantii lectionibus biblicis, quarum tamen plerasque YetusTesta- 
mentum suppeditavit, vide Bonschium, ZeU$chr%ft fHr die histo- 
rische Theoloffie, a. 1871, p. 531—629. 

Lcif f e/ Lucif : Luciferus, Calaritanus in Sardinia episcopus, quater 
exsul, mortuus est anno 371. In Maxima bibliotheea veterum 
patrumf Lugduni a. 1677, vol.4, p. 180 — 253. Opuscula ediderunt 
I. Dominicus et lacobus Coleti, Venetiis a. 1778. Apud Gallan- 
dium, vol. 6, p. 153 — 260; apud Mignium, Patrol. Lat. vol. 13, 
col. 765 — 1048; apud Hartelium, Oorpus ecriptorum eecleeiaeti- 
corum Latinorum. XIV, Yindobonae a. 1886 , cuius editio sola 
citationes sacrae scripturae bene praebet et immutatas. 
athan : pro sancto Athanasio, libri duo. 

Leo: Leo I., Magnus, pontifex Romanus inde ab anno 440, mortuus est 
anno461. Opera eius prodierunt Coloniae Agrippinae a. 1561; 
e secundis curis Paschaaii Quesnel, Lugduni a. 1700; curantibus 
Petro et Hieronymo fratribus Balleriniis, Venetiis a. 1758— 1757, 
tomis tribus. Apud Mignium, Patrol. Lat. voL 54. 
serm: sermones. 

ep ad Flavianum: apud Vossium, Miscellanea sanclorum aliguot 
patrum, Moguntiae a. 1604 (ad finem editionis Gregorii Thau- 
maturgi), p. 144 — 164 [183]; apud Frontonem-Ducaeum, 
Bibliotheea veterum patru7n, Parisiis a. 1624, voL 1, p. 485 
— 493; apud Mignium, vol. 54, col. 751 — 782. 

Leont: Leontius, advocatus Byzantinus, monachus, floruit saeculosexto 
medio. De sectis apud Frontonem-Ducaeum, Bihliotheca veterum 
patrumy Parisiis a. 1624, vol. 1, p. 493 — 533. Apud Canisium, 
Leetiones antiquae, ed. Basnag. Antverpiae a. 1725,.vol. 1, p.525 
—630; apud Gallandium, vol. 12, p. 623—718; cf v. cL Frideri- 
cus Loo£9, Leontius von Byzanz und die gleichnamigen Sehrift- 
steller der griechischen Kirche [Gebhardt. et Hamack. Texie und 
Untersuchungen. III, 1.2] , Lipsiae a. 1887 [1888]. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: LACT— IkfANUEL. 1203 

Leontms HierosolTmitanos : cf Angelus Maius, Scriptorvm veterum nova 

collecHOf Komae yol. 9, p. 410 — 610, nbi opns Leontii adyersuB 

Nestorianos inyenies. 
liber de trin et spir sancto Yigilio Tapsensi fortasse iore adscribitur; 

yide Athan. 
Liberatus archidiaconua Carthaginiensis daruit anno 554. Apud Gallan- 

dium, yol. 12, p. 119 — 118; apud Mignium, FcUrol. LaL yol. 68, 

col. 963— 1096. 

oodd Liberati: yide ibidem, p. 154 Aa. 
Lugdun ^ **' *P**^: epistula eeclesiamm Lugdunensis et Yiennensis anno 

177 circiter scripta. Apud Eusebium, Hiatoria eccleaiastiea lib. 5, 

cap. 1, par. 15. 



M. 

Mac vel Macar : Macarius senior, Magnes, presbyter Aegyptius, claruit 
anno 873. Apud Gallandium, yol. 7, p. 1 — 264. Cf y. d. Theo- 
dorus Zahn, Zeitschrifi fur Kirchengesckichte ^ Gothae a. 1878, 
yol. 2, p. 450—459. 

cust cord vel custod : de custodia oordis liber. 
dev : de eleyatione mentis liber. 
hom : homiUae spirituales quinquaginta de integritate quae decet 

Christianos. 
orat : de oratione liber. 
pat vel pati vel patient: de patientia et discretione liber. 

Mac vel Macar Chrysoc vel Chrysoceph: Macarius Chrysocephalus, 
Philadelphiae archiepiscopns, saeculi fortasse quarti decimi; de 
Macarii Chrysocephali tempore vide I. A. Pabricium, Bibliotheca 
Oraeca, ed. Harlesius, Hamburgi a. 1802, vol. 8, p. 676 — 677, qui 
fortasse iniuria eum anno 1351 daruisse putat; yide Cayium, yol. 2 
subfinem, dissert. 1, p. 12. Fragmenta, Clementis Alexandrini ad 
Lc9,54, apud Gallandium, yol. 2, p.l53 — 157. De Or yide Or 
et yide Gallandium, yol. 14, append. p. 86. 

^m;hiar. Macarius primus, episcopus Hierosolymitanus a. 311^312) 
— 333 (inter 381 et 335). Laudatur e Gelasio et e condlio Nicaeno. 

Man: Manes, Persa, haereticus, floruit anno 277; apud Epiphanium. 

Manich: Manichaei, sectatores Manetis modo dicti. Cf disputationes 
Manichaei cum Christiano, apud Maium, Nova patr. bibl, yol. 4 
(1847), pare2, p.80— 110 (113). 

mans : vide auct mans. 

Manuel Caleca: Graecus, monachus, floruit anno 1360; vide Cavium, 
yol. 2, append. p. 658q. 

77* 



Digitized by 



Google 



1204 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

Opos eiuB de essentia et operatione invenies apud Com- 
befisum, Bibliothee<ie Oraecorum patnim auctarium novienmum, 
Parisiis a. 1672, pars 2, p. 1—67 et p. 118 — 134 secundae seriei 
de fide deque principiis Catholicae fidei p. 182 — 297. 

Maras: Maras episcopus Amidae anno 520, anno fere post sede pulsus 
ob haeresim Monophysitarum ; apud Assemanum, yol.2, p. 48a-53b. 

Mar Merc: Marius Mercator, fortasse Afer, floruit anno 418, Nestorii 
adversarius, Nestorii sermones aliaque scriptorum eius Latine 
vertit; apud Gamerium, Parisiis a. 1673; Balusium, Parisiis 
a. 1684; Gkdlandium, vol. 8, p. 613—738; Mignium, PiUrol. Lat. 
vol. 48. 

Marc vel Mcion: Marcion, Ponticus, saeculo secundo medio Romae 
Gnosticus Anti-Iudalcus fit; apud TertuUianum , Origenem, Hip- 
polytum, Epiphanium; vide Millium, Novum TestameTUum 
Graecum, Oxonii a. 1707, proU. p. XXXIII— XXXVI ; Hilgen- 
feldium, Zeitechrijt fur vnsseneehafUiche Theologie, a. 1855, p.426 
— 484; Nitzschium, Zeitschrift fur die hietorieche Tfieologie, 
a. 1860, p. 285—288 ; v. cl. Theodorum Zahn, GeschiehU des Keu- 
teetam^ntlichen Oanons. JI, i?,2, Erlangae et Lipsiae a. 1891, 
p. 409—529; cf y. cl. Adolfus Harnack, GeschichU der aUchritt- 
lichen Lileratur, Lipsiae a. 1893, pars 1, p. 191 — 197 et index 
sub voce Marcion. 

Marcionistae : cf quae ex iis adferuntur in dialogis Adamantii (ut supra, 
p. 1181, dial vel dial "»•«', vide Hortium). 

Marc **** **' **•*<> : Marcus Diadochus, episcopus Aegyptius, floruit anno 
356; exstat sermo contra Arianos quem fertur scripsisse; hunc 
ediditGr.-Lat. lohannes RodolfusWetstein, Amstelodami a.l694; 
exstat cum interpretatione lohannis Baptistae Galliociolli apud 
Gallandium, vol. 5, p. 242 — 249; apud Mignium, Fatrol Or. 
vol. 66, col. 1141— 1210. 

Marcus'*'^^: Marcus Gnosticus, in occidente degens post saeculum 
secundum medium; apud Irenaeum et Hippolytum. 

Marc "•■ w/ Mc™*": Marcus, Aegyptius, monachus, floruit saeculo 
quarto exeunte; apud Frontonem-Ducaeum, Bibliotheca vet^rum 
patrum, Parisiis a. 1624, vol. 1, p. 869 — 984 ; et apud Gallandium, 
vol. 8, p. 1 — 104; de Marco vide ibidem p. III. IV. 
de lege spir: de paradiso et iege spirituali (Par. 1624, vol. 1, 

p. 871— 888. 
de poenit: de poenitentia (Par. 1624, vol. 1, p. 907 — 917). 
disput: disputatio cum quodam caussidico (ibid. p. 964 — 981). 

Marcos vel Marcosii: sectatores Marci Gnostici; apud Irenaeum et 
Hippolytum. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: MARAS — MELIT. 1205 

Matern : lulius Finnicus Matemns, floroit fortasse anno clrdter 340. 
prof relig: de errore profimamm religionum ad Constantinm et 
Constantem Augnstos ; apud lacobum Ouzel, Minucii Felicis Octa- 
viu8j Lugduni Batavorum a. 1652 (repet. a.l672); cura Gronovii, 
Lugd. Bat. a. 1709 ; Gallandii, toL 5, p. 21 — 39 ; Oehleri, Lipsiae 
a. 1847; Mignii, Ptiirol. Lat. voL 12, coL 971—1048; Conradi 
Bursian, lipsiae a. 1856; Caroli Halm lOorp. scr. eccL Lat. //], 
Yindobonae a.l867, p. 73— 137. 

Max vel Max Conf: Maximus Confessor, Constantinopolitanus, natus 
anno 580, primum imperatori a secretis, aliquando abbas, deinde 
exsul, mortuus est anno 662. Opera eius edidentnt Franciscus 
Combefis, Parisiis a. 1675, tomis dnobus; Mignius, Patrol. Or. 
voll. 90.91. Scholia eius in IHonTsium Areopagitam insunt in 
editione Corderiana Dionysii. 
dial : dialogi quinque de sancta Trinitate. 

diff: de variis difficilibus lods ss. pp. Dionysii et Gregorii. Has 
quaestiones edidit Frandscus Oehler, Halis a. 1857 {Anecdota 
Graeca, voL 1). 
mystag: de ecdesiastica mystagogia sive liturgiae expositio; edita 
AugnstaeVindelicorum a. 1599, et apud Frontonem-Ducaeum, 
Bibliotheca veterwm pajtrum, Parisiis a. 1624, voL 2, p. 166 
—197. 
tri vel trin: vide dial 

Max ^*' vel Maxim : Maximus, Augustae Taurinorum episcopus, floruit 
anno 422. 

hom:.homiliae editae Coloniae a. 1585 (editio princeps); Romae 
1564; in Maxima bibliotheca veterum patrum, Lugduni 
a. 1677, voL 6, p. 1 — 49 a; a Bmnone Bruni, Romae 1784; 
a Gallandio, voL 9, p. 347 — 395 ; a Mignio, Patrol. Lat. voL 57. 

Maximin "*»" ••< •!>*•« *^ : vide Aug «•■»' "»•**«■ 

Mcell: Marcellus, Ancyrae in Galatia episcopus, flomit anno 380, mor- 
tuus est anno 372 ; apud £us "■*". 

Mc »•■ : vide Maro ■»•■ 

Mdon: vide Marc 

Mcii vel Mcos : vide Marcosii 

Melet: Meletius, gente Armenius, episcopus Sebastensis, anno 360 epi- 
scopus Antiochenus ; sermo eius celeberrimus invenitur apud Epi- 
phanium, Panarium, 3, 1 , haer. 7 3, cap. 29—38 ; apud Gallandium, 
voL5, p. 100— 104. 

Melit : Meiito, episcopus Sardensis, floruit anno 1 70. Fragmenta exstant 
apud Eusebium; vide etiam Gallandium, voLl, p. 677 — 679; 
Martinum losephum Routh, Reliquiae gacrae, ed. 2, Oxonii 



Digitized by 



Google 



1206 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 



a. 184C, vol. 1, p. 113—168 et I. C. T. Ottonem, Gorpvta apologe- 
tarum chriHianorum meculi seeundi, lenae a. 1872, yol. 9, p. 374 
— 478. Clavis a v. cl. Pitia in Spicilegio Solesmensi editus vel 
spurius yel misere interpolatus est 

Meth vel Method: Methodius Eubulius, episoopus Tyrius (vel, ut alii 
dicunt, episcopus Olympiae in Lycia), floruit anno 290, Origenis 
doctrinarum adyersarius, coronam fidei anno 311 Chalcide iu 
Graecia (? in Coele-Syria?) accepit. Cf y. d. Yatroslayius Iagi<5, 
„Die neuesten Forschungen uber die slayischen Apostel Cyrill 
und Methodius'* in actis Archiv fHr alavieche Philologie, vol. 4, 
p. 97—128. 

Opera' eius edidit Combefisius, Parisiis a. 1644, in Amphi- 
lochii operibus. Ezstant praeterea apud GaUandium, quo Tischen- 
dorfius editore usus est, vol. 3, p. 663—832; apud Mignium, 
Patrologia gra^ca] yol. 18, ubi etiam fragmenta ex Epiphanio 
(unde epiph) et Photio (unde phot) inveniuntur; apnd Albertum 
lahn, Halis Saxonum a. 1865. Cf v. cl Nathanael G. Bonwetsch, 
Methoditts vonOlympue, L Schriften, Erlangae et Lipsiae a. 1891, 
qui e codioibus Palaeo-Slayoniois hausit. 

conv vel conviy : convivium decem yirginum siye de oastimonia, 
apud Combefisium , Bibliothecae Graecorum patrwm auctua- 
rium noviaeimum, Parisiis a. 1672, pars. 1, p. 64 — 162. 
resurr: de resurrectione libri contra Origenem fragmenta. 
sym et an: oratio de Symeone et Anna; negant nonnulH hanc 

Methodii esse. 
virg vel virgg: vide conv. 

Mich. Cerular. : Michael Cerularius, anno 1043 patriarcha Constantino- 
politanuB^ mortuus est anno 1058. Apud Cotelerium, Ecclenae 
Gra^ae monumsnta, Parisiis anno 1681, vol. 2. 

Monoimos : Monoimus Arabs, de quo vide Hipp p^". 

Montan ^i^'"^: Montanorum episcopus ex Eusebio citatus et in conlatione 
Carthaginiensi. 

Mutianus: Mutianus Scholasticus , floruit anno circiter 550, homilias 
triginta quattuor Chrysostomi Latine vertit. 



N. 

Naas vel Naass : Naasseni, id est serpentis cultores qui etiam se Gnosticos 
nominant; apud Hippolytum, vide Hipp ^^^ ouivLS paginae ad 
nomen adpositae sunt. 

Nax: Gregorius, episcopus Nazianzenus inde ab anno circiter 370, 
mortuus est anno 389. Opera edidit Morellius, Parisiis a^ 1609.1680. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORE8: METH — NOVAT. 1207 



amor paup : oratio de pauperum amore. 

apol vel apolog: apologeticufl de fuga sua. 

eunom: de theologia orationes quinqne contra Eunomianos et 

MacedonianoB. 
pentecoBt: oratio in s. pentecosten. 

Naz vel Nasar*^: Nazaraeorum evangeiium; erant Nazaraei secta 
Indaeo-Christiana saeoulo seoundo ineunteqnae evangelium uni- 
cum „Matthaei'' vel „Hebraeorum" agnovit; fragmentum apud 
Hieronymum, vide jETter •■•*; cf v. cl. Adolfus Hilgenfeld , Evan- 
geliorum secimdum Hebraeos etc [Novum Testamentum extra 
canonem reeeptum], ed. 2, Lipsiae a. 1884, fasc. ult. p. 14. 

Nestor: Nestorius, Syrus, presbyter Antiochenus, inde ab anno 428 
episcopus Constantinopolitanus, sede pulsus in exsilio mortuus est. 
Opera apud CyriUum, et apnd Marium Mercatorem (ed. Gamer.). 

Niceph : Nicephorus, patriarcha Constantinopolitanus creatus anno 806, 
imaginum cultum defendens anno 815 sede puIsuB, inde confessor 
dictns, supremum diem obiit anno 828. Mignius, Pair. Gr. 
vol. 100, col. 9—1068 ; — Maius Nov. patr, hihl, vol. 6 (1849). 
chronog. breviar. : chronographiae breviarium , apud Georg. Syn- 
cellum, Bonnae a. 1829, vol. 1, p. 735 — 788; — JfPC?, 
vol.lOO, col. 995— 1060. 

Nicet ^»»»»!: Nicetas Serron Serrarum primo in Maoedonia episcopus, 
deinde metropolita Heracleae Ponti in Thracia, floruit saeculo 
undecimo, scripsit commentarium in Nasianzeni orationes et com- 
posuit catenas pluras. Cf Maius, Nova pair. hihl. vol 4. 

Nicon: Nicon, Armenius, monachus, claruit anno circiter 961, mortuus 
est anno circiter 998, scripsit librum de impia pessimorum Arme- 
niorum religione; apud I. B. Cotelerium, Patrum . . . apostoli- 
corumopera, Antverpiaea. 1698, vol. 1, p. 235—236, et in „appen- 
dice prima monumentorum ad oonstitutiones apostolicas^S* apud 
Gallandium, vol.d, p. 249— 251. 

Nilus: Nilus Asoeta, praefectus ConstantinopoUtanus, postea monachus 
Sinaiticus, in vivis erat anno 480. Apud Mign., Patrol. Gr. vol. 79. 

Nonn: Nonnus PanopoUtanus floruit anno circiter 410, scripsit para- 
phrasim evangeUi loannis. Prodiit cura Erhardi Hedenecu, 
Basileae a. 1671; Friderici Sylburgi, Heidelbergae a. 1596; 
Mignii, Patrol. Gr. vol. 43, col. 615 — 1284 ; Augustini Scheindler, 
lipsiae a. 1881. Tischendorfius usus est editione Francisci 
Passow, Lipsiae a. 1834. 

Nov v«j Novat: Novatianus, presbyter Romanus , anno 252 episcopus 
schismaticus faetus, sectam Catharorum condidit. Apud Gallandium, 
vol. 3, I). 285 — 323; apud Migniuni, Patrol. Lat. vol. 3. 



Digitized by 



Google 



1208 X. DE SCRIPTORIBU8 ECCLESIASTICIS. 

tri vel trin: liber de trinitate, anno circiter 257 scriptus. 
Nyss: Gregorius, inde ab anno cirdter 370 episcopus Nyssensis. Opera 

edidemnt Fronto-Duoaeus, Parisiis a. 1615 (appendicem addidit 

lacobus Gretser, Parisiis a. 1618 et denuo prodiit a. 1638 editio 

haec); Gallandius, vol. 6, p. 515 — 716; Mignius, Patrol. Gr. 

vol.44 — 46; Franciscus Oehler, Ilalis Saxonuma. 1865. Tischen- 

dorfius usus est editionc Gretseriana et iis quae Maius dat Nova 

patrum Inbliothecaf vol. 3, p. 1 — 39. 

adv ari: sermo adversus Arium et Sabellium, apud Miuum, Scrip^ 
torum veterum nova collectiOj Romae vol. 8 (a. 1833), (append.) 
p. 1 — 9; contra Macedonianos, p. 10 — 25, Nova palrum 
hibliotheca, Romae a. 1847, vol.4, p. 1— 15; alia Gregoriana 
usque ad p. 53. 

aiiim et res: de anima et resurrectione dialogus; apud lo. Chph. 
Wolfium, Anecdota Graecaj Hamburgi a. 1722, vol. 2, p. 274 
— 348, et vol. 3 (1723), p. 1 — 47 ; apud lohannem Georgium 
Krabinger, Lipsiae a. 1837. 

antirrh: antirrheticus adversus Apollinarem ; apud Gallandium, 
vol.6, p. 517— 577. 

cant: in Cantica Cantioorum explanatio. 

eccles : in Ecclesiastem conciones octo. 

eimo vel eunom: contra Eunomium libri tredecim. 

orat II. in Gen 1.38: oratio catechetica. 

orat de virg: oratio de virginitate vera et corrupta. 

orat dom: de oratione dominica homiliae quinque. 

resurr : vide anim et res. 

steph: oratio in S. Stephanum protomartyrem. 



0. 

Oec vel Oecum: Oecumenius Triccae in ThessaUa episcopus, incertae 
aetatis, fortasse saeculi decimi exeuntis, consarcinavit explana- 
tiouem in Novnm Testamentum ex scriptis patrum inde a Papia 
usque ad Aretam ; exstant enarrationes in Acta apostolorum , in 
epistulas Pauli omnes, in omnes cauonicas. Has edidit Donatus, 
Veronae a. 1532, fol., repetita a. 1562. Prodierunt etiam Parisiis 
a. 1631, fol.; apud Mignium, Patrologia Graecaj vol. 118, col. 9 
— 1332, voL 119, coL 9—722. 

Olympiodor: Olympiodorus , diaconus Alexandrinus, floruit fortaase 
anno circiter501, scripsit inter alia commentarium brevem in 
Ecclesiastem ; apud Frontonem Ducaeum, Bibliotheea veterum 
patrumf Parisiis a. 1624, vol. 2, p. 602 — 680. 



Digitized by 



Google 



2. SCRirrORES: NVSS— ORIG. 



1 



Oj»? opi» iiDperfectnm iii MatthAfinm^ olim CliryMstomD fiilRo a< 
tutti, acriptori Anmo \it videtnr tribvumdimi; Ixitiije t 
exatiit, utniHi auteni L«tiire arj Gmece i^criptum iiit arabigit 

C»pUjt: OptntUH, AftT, eiijacopus IHlevitafiUH, fioruit &nno cil^ite 
Eclidi^runt InlnmQe^Cuehlaeiis, Mf>|funtiae liuito 1549j Fimi 
Balduia, Pari»ii«a. l563,ctd€mio fl. 1569, LmiovieusEHie»] 
Parisiiaa, 1 TOO, etdenuo Amstelodami a. 1 701, ct tertio Ajiti 
«.1702. Apud Qftlliiiidium j vol. 5^ p* 459 — &09 [603]; 
Mignium, Palrol. iMi. voL 11, ooi. 759—1 50S. Edidit 

XXVI\, Viiidol>ona« a. 1893, 

ilmiflt vcl oont dooatt de schbmate DonatistMrum lidverst 
ineuianum ftectea DonatiiitJcae Carthagiue epijioopuii 

Or: OrigiJiies, AJeiandriiie nnno 18B ui*tui*, scholae ejitetibctifae / 
drinae nnliste^ iam nimo2n-l, Roiumu , Arabiiim, Piilnc 
innsit, anno 231 l^x «pholft e3t|Uil«u» CQesaruae aeholnm cr 
multa itt vinculia jiropter fidera passUB denique Hupremui 
anno tbl Tyri obilt, Oper» eiu» «jdideruut Carolua T 
Parisiifl a. 1733—1749, tomis quattuor (iterum typi» 
AV irceburg^ n, 1780 — 1787 tom i » d uodecim ) : C&rolus H 
hMuuribis I^mmatzsch , Berolini a. 1831— J»48, tomis 
quinquc; Mignius, Piiind. Qr. vol, 11 — 17 (MiguiHs fra 
Diulta praebet iiuae in prioribus cditionibnB dcasunt). O 
lohftimes Eaptii^ta Pitrttj AnfjLtteia m€tft. 
amt: fM>mmeniarjus in Cftutica Cauticorum; Latinc cx»t 

etiam fragmenta Graeca fitpennmt. 
coutr c^hs : contra Celsum lihri wito. Ediderunt David II 

Angutitae Vlndelicorum a. 1 005 ; Guilelmiifi Spenijer, 

brii^a. Id77, 
eaech: iu E«wbielero tomi 25 homiUnrum T.ntine vcrsnrui 

menta Graeea superiunt. 
hnet: Petru« Dauiel IlnetiUB OrigenlBcommeatftrio* iu BS.oe 

edidit Botomagi a. l«fia, Pari«ii« n. 1679, 
intt iot^rpretatio Latina quae uune Hiertmjrmi est, uunc 

nune ex jgnoto quodtim aed veierc coiuraentarii in ^# 

interpreie. 
iob^ in lobuju homiliae. Lc: commentarins iu 

Mtr comment4iriua in Matthaeuin. 
not : not3tin TjM-hpodorfiana, 
phil i*€l pliilot! vd philocHli Philocali*, ex Orig^nia » 

Gregoriti et Busilio excerpta facta, Cf v. cL Pauius K 



i 

bvGoQ^ e 



DU TeiUuhcrlie/erung dt^ Htkck^r des OHgmes *j^tii CeUujt 
in den Handschri/ten dteitj^^ WerHtM und d^^r PhilQhitiii 
[Otsbliardt, et Haniack. 7'fxte und Un(*^rgHchtt7ig¥;n, T/, X]^ 
Jiip»mf? a, 188B [1891], et v, vi. L AimiUige EobiQWHQa^ 
T/te Fhitoealm o/ Otigtn, Tlit i^jct rsvi^ wOh a erUi&it 
inArodiicli<Hi and rndtieAf Cftntnbrigiae li. 1B93. 

|mne rrJ de princ: nnyi «(jj^wv libri quattuor aanc) iM scrlpti. 
Fraetfr^r frtti^meiita Latine tautum ex^tat. 

]>roT vfl j^FOYerb: frHgiotintjL in PniTerliia S&lomojiifi, iipud 

Tittcheodorfium, NotUia fdifitiniM codith hibHarum Sinaiiici^ 

Lipaiae fk. 1B60, ji. ll — 123 , et apud Maium, Nora pairttm 

b^iio$k^aj Roniii«* a. 1854, rol. 7, jmrt. 1, [j. 1 — 56. 

Oto6 t F&ulm Orodiia f Hhymnm , presbyter Tarr»eoueni*is , floriiit 

(innci4t(1« Opera edidit Migmu», PairaL Lat. vol. 31 , coL <^3£ 

— 1816 j V, eL Cftrolua ZttngeEueiBter, Corj^ua tcripionm eaM^i' 

eoniin //aUnorumf V, ViiidoboDRe n. 1682» 

contr pelag rcl pelag: apolojejettcUB contra FeIagiauo8 de ajbitrii 
Uberijito ; in Mfigna bibliotheca patn/^mf Gol4>niao Agrtppiiilie 
a. 1622, YoL 15, p. U4 — 156. 
OrHies^ Orcfliefda, naotiaL-Uu^i TabbeiLuen^i!, floruit anno 314 i de Orealeii 

vide BnAiiAfinni in libroC^mi, Lecti&nes antiqnae ^ AnlTeTplaie 

n*1725| p* 163— 167, iu primis 166. Apud Gallandjum, voL 5, 

p. 4t>— 51 ; apud Mi^ium, PhlroL Gr. voL 10, eoL 867 — ^806 et 

YoL 103, coL 461— 47ti. 
anhod^'»; vide FsJunt. 



Pacinn; PaciaJiut*, Hispa0ii8, epificopua Bjiroilooeniiia flomit aano eir- 
citer 370. Apnd Gall{ii]ilium, viiL 7, p. 255 — 276; apud Mignium, 
BHro/* Qr. voL 13, coL 1051 — 1094. 
ep: epifittilfie trcs ad Sympronianutii Novatiauuin^ 
])anien: paracTiesia i»ire exbortdtoriui! libeilu» ad paesiitetitiam. 
jHTm bnpt^ senno de baptJHmo, 

Pulkd: ra]lml]i]!«, (ii^lHtti., uutua uulki 308, flliqtmmdiu fortiisse Heient»* 
poii in BithyoiA epiacopUB, qui lyultas yisit t<LirrHs^, dinlogam df 
vittt et couvtjrsatione lounnis CiiryROstomi ^cripsit, cfMoateMoouti 
et liliornni editioues openim ChrysoAtomi; apud Qalliisidluni, 
voL 8t p.257— 350i 

hifit lauH: hifiioria Lauaiac-o nfui de »ftnctoruw potrum vilif od 
I4iu0um cubiculi praefectuni, luino circiter42l aeripta; itpud 
Coteleriuui , MQnmnenia ecete-aiae GraeeiJe^ Pariaiis u* I6B€* 



2. SGRIPTOEES: ORIG — PELAG, 



mh 34 



voL 8, p. 153; ftpuii MigBinm, P^irol, Or, toI 

Pamp rf! pnmphil : Pomphilns, PhoenJx, preBbyte 

bibliotfiecae Cae«areens]s cotiditor, floruLiariiio 1291} mtLr 
mim iLiino 309 accepit. Apttfi GallandiutEi ^ vol. 4, [i. 1 
atiniti cditiunes operum OHgenj?. 

apol P apologiiiici pn> Ori,^Jne libri qf)iD<^ue I^tme tautt): 
de actb : expo^itio oftpitum Aotuum a|)OSto]orum ^ apii 
ftLlcoQium, Bihlw^fifCft CMtlinianaf Fari^iis ». 171 5j 
lat: iuterpretatio Latinn. 

pnss: acta pasttioniH Famphili; apud Qallondium, vol 
— 47; vitlc Curetouiuiu, ifwl<?ry o/lA<! 'm^H^9 I» 
Loudini a. 1861^ p,B6 — 45. 

Fnpia^i PapiuH Hiempoleos Pbr,vj^iie epi*MwpUfl ^ Polfearp 
moriuus ejjt anno 103. Adductus est e.x Eueebio* Ad 
eilatur Fapiaa cx Tbf^opfayliLcti^ in Actu npusltiloruiu ; 
limdiunij vol. 1| p*31S*fliy; Hoiithiuin^ Edf^/upte sacrti 
ed. 2, voL 1 (a, 1840), p. 1—44 ; Gcbhardt. Ilaruuck. ZBht 
apQ&ttiHeorum ^jptfpa, faac. t, Lir>aiae a. 1875, p. IBO^ — l 
sub Papiae uumin^ Lntme ecriptn suut poflttriorem 
ip5Um quoque Hieropolibitium, atictorem faabcnt, ^m\ 
tion itteruditumj ortu Lcmburduin, qnl saecttlo nndecim 
luriuui vel eleiuentnrium HcripBit. 

P&ttl Siiia ii«f "^"•; Faulmi Samo^atenui? , iinle ab annn 2^0 
Antiocbenus, ob ductrittajn hnereticam aede pulsus. 

Fnulin; Fouttua PauliniiH Mcropius, Burgidalae itt Gallin n 
353, An8t}nij diseipuluii, poRthac EomaiC setiatorj anna 3 
zatu^i Huno 393 pre»byter factuth, pojiten ueflcdo quo lU 
in Cfuupania (unde HolantiE) episcopns, murluii:» cat i 
Opern eius prodienmt cum notis Frontonis DucAci et 
Eoswcydi, Antverjjioe a. I(i22j curft lofaannia Baplistttc 
FuTisils n> 1685^ apad Mign., PfitroL Za^. voLGl, ooL 1 1- 
ep ad Sever: cplwtula. nd Severum Sulpieiura. 

PtiuUn v0l Pwjli-u *'°'*^! Faaliuus Ambrosii diaconui et uutiirl 
auuo 4S0, vltam An^broBii &erLpBit; apud G&llnjidiun 
P* Sl — 31 [42] j in AmliroBii operum editioDe BcDedictin 
append. cob 1— XIV. 

Fel v§i Pclng: Fe]a^Uf!| Britannus^ aliquando abliiis Banai 
Eomam saeculo quiuto ineiintc ^isit^ aniio405 haeresii 
diHseminare coepit, atmo 408 iu Sieiliatn ^ unno4J| H 
poflthac in Aej^ptum, Falaestinam venit; ubi et qua 
tuua flit, latet. Cf Migmus, Fatrot. lat. vol. B9 



Digitized bv 



Go^Ie 



J2J2 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

com: commeiitarii yel expositionis in epistulas Paolinas libri 
quattuordecim misere mutilati sub Hieronymi uomine inter 
Hieronymi opera editi sunt. 

demetri vel demetriad : epistula ad Demetriadem de virginitate. 

EMidit lohannes Salomon Semler, Halae Magdeburg. a. 1785. 

Perat: Peratae, secta Christiana astrologica ab Hippolyto in libro 

quinto RefuUUionis omnium haeresium commemorata (unde hipp) ; 

vide Hipp ^^^^ et paginaa in illo libro adlatas. 
Petr vel Petr** vtitiex. Petrus, inde ab anno 300 episcopus Alexandri- 

nus, sacram martyrii coronam anno 311 accepit; apud Gallandium, 

vol. 4, p. 89 — 113; apud Bouthium, vol. 4, p. 19— 82; apud 

Mignium, Patrol, Gr. vol. 18, col. 451 — 522. 

cdd bodl monac: vide Routhium, vol.4, p. 70. 

can : canones quattuordecim qui supersunt ex libro de paenitentia. 
PetruH lunior: Petrus, natus Callinid Mesopotamiae, inde ab anno 

578 patriarcha Monophysitanun Antiochiae, obiit anno 591 ; vide 

Assemanimi, vol. 2, p. 69 a — 82b. 
Philcarp. phiio, incerti ortus, Bomae ut videtur diaconus, Carpasiae 

iu Cypro ab Epiphanio episcopus ordinatus est anno cirdter401, 

scripsit enarrationem in Cantica Canticorum. Apud Michaelem 

Angelum Giaoomellum, Romae a.l772; apud Gallandium, vol. 9, 

append. p. 713 — 769; apud Mignium, PatroL Or. vol. 40, 

col. 9—154. 
Philast vel Philastr: Philastrius seu Philaster, fortasse Italus, post 

multas terras visas Brixiae episcopus oonstitutus, floruit a. 380. 

haer: Uber de haeresibus; apud lohannem Albertum Fabridnm, 
Hamburgi a. 1721; apud Gallandium, vol. 7, p. 475 — 521; 
apud Oehlerum, Corpus haereseologicum ^ Berolini a. 1856, 
vol. 1, p. 1 — 185; apud Mignium, PatroU Lai. vol. 12, 
col. 1049—1310. 
Phileas: Phileas, Aegyptius, episcopus Thmuitanus, fidei ooronam 

annoSll accepit, scripsit epistulam ad Thmuitas. Exstat apud 

Eusebium, apud Gallandium, vol. 4, p. 65 — 66; apud Bouthium, 

vol. 4, p. 83—111. 
Philocalia: vi<i«OrP"> 
Philopon: loannes Pliiloponus, granunaticus Alexandrinus , sectae 

haereticae Tritheitarum auctor, floruit anno 601, scripsit de mundi 

creatione libros septem et disputationem de paschate; apud Bal- 

thasarem Corderiuni, Yiennae Austriae a. 1630, et ex eo apud 

Gallandium, vol. 12, p.471 — 622. 
Phoebad: Phoebadius sive Phoegadius, Gallus, Agenni in Aquitania 

serunda episcopuB, floruit anno 359, in vivis erat anno 392. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: PELAG— PIST. 1213 



Laudat Sabatarius ea quae Phocbadius citat ,,non ex memoria 

ab auctore prolata, sed attente ezcerpta ab ipsis litt-erarum paginis, 

studioseque descripta'^ 

contr Arian : liber contra Arianos; apud Casparum Barth, Franco- 
fiirti a. 1623; apud Gallandium, vol. 5, p. 250 — 266; apud 
Mignium, Patrol. Lat. vol. 20, col. 9 — 30(50). 
Phot: Photius, inde ab anno 858 patriarcha Constantinopolitanus, 

exsul intra annos 869 et 878, sedem eandem iterum tenuit, sed 

anno 886 denuo pulsus, brevi tempore post, ut videtur, obiit. Apud 

Mignium, Patrologia Graecay vol. 101 — 104. 

amphil vel amphiloch qu: Amphilochia sive in sacras litteras et 
quaestiones et diatribae ad Amphilochium sanctissimum Cy- 
zici metropolitam , qui variarum quaestionum solutionem ad 
trecentarum usque numerum tempore tentationum flagitavit; 
vide Maium, Scriptorum veterum nova eoUectiOf Bomae 
a. 1825, vol. 1, p. 193—361 et vol. 9, p. 1—158; apud Mig- 
nium, voLlOl, coL 1—1190 et 1277—1296. Quaedam 
primus edidit lohannes Chiistophoms Wolfius, ad calcem 
Curaruvi phUologicarum et criticarum in epp. Oath. etApoc.j 
ed. 2, Hamburgi 1741, p. 651—815. 

cat: in catenis; fragmenta exstant etiam apud Mignium, vol. 101, 
col. 1189— 1254. 

ep: epistularum libri tres, apud Mignium, vol. 102, coL 585 
—1024. 

ep ad Thdorum: apud Mignium est Amphil <!"»•••' 219, vol. 101, 
coL 992. 

mani vel manich : narrationis de Manichaeis recens repullulantibus 
libriquattuor. Apud Montefalconium, ^t5^to^iMa Oo-isUniana, 
Parisiis a. 1715, p. 349 — 375; apud Mignium, vol. 102, 
col. 9 — 264; apud lo. Chph. Wolfium, Anecdota Oraeca, 
Hamburgi a.l722, voL 1, p. 1 — 216, vol. 2, p. 1 — 285. 

Photii bibliotheca quae tam multa fragmenta ex scriptis virorum 
antiquorum praebet, invenitur apud Mignium, vol. 103, 
col. 9—1596, vol. 104, coL 9—430. 
Pist vel Pist Soph: Pistis Sophia, liber Copticus dialecti Sahidicae 

(unde iah) ex schola Yalentiniana saeculi tertii, textus „Marco- 

sianus mixtus serior" Codex erat Antonii Askew (unde sah •■>'•''), 

nunc est Londinii in Museo Britannloo. Exscripsit codicem Mau- 

ritius Gotthilf Schwartze, edidit I. H. Petermannus Berolini 

a, 1853; cf V. cL Adolfus Harnack, Texte und Untertuchungen 

Vllf g, Lipsiae a. 1891 [1892], p. 1—114. 



Digitized by 



Google 



1214 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIA8TICIS. 



Polyc: Polycarpus Smymensis, mortuuB est anno 166 vel 166. Apud 
Cotelerium , PcUrum qui Umporibut apottolieis fioruerunt opera, 
(Parisiis a. 1672) ed. Clericus, Antverpiae a. 1698, vol. 2, p. 182 
— 204 ; Dresselium , Patrum apostolicorum opera, ed. 2 , Lipsiae 
a. 1863, quem Tischendorfius in testimonium vocat; — hodie apud 
Zahnium (Gebhardt. Harnack. Zahn.), Patrum apostolieorum 
opera, fasc. 2, Lipsiae a. 1876, p. 101—172; et apud losephum 
Barber lightfoot, ed. 2, Londinii a. 1889. 
phil: epistula ad Philippenses, brevi post annum 116 scripta. 
mart vel martyr: martyrium Polyoarpi sive epistula ad Smyr- 
nensem ecclesiam de martyrio Polycarpi. 

Polyc: Polycrates Ephesiorum episoopus floruit anno 196, scripsit 
epistulam ad Victorem ac Romanam ecclesiam ; fragmenta exstant 
apud Eusebium. Apud Gallandium , vol. 2, p. 160— 162; apud 
Martinum losephum Routh, Eeliquiae eaera^f Oxonii, ed. 2, vol. 2 
(a. 1846), p. 9—36. 

Porph t'«/Porphyr: Porphyrius, Tyrius, philosophus, floruit post me- 
dium saeculum tertium, scripsit libros quindecim contra Christianos, 
qui iamdudum perierunt; vide ad Mt 13,35 verba ex Hieronymi 
breviarioin Psalmum 77. Cf v. cl. Wagenmannus, „Porphyriu8 
und die Fragmente eines Ungenannten in der atheoisohen Maka- 
riushandschrift'* in actis Jahrbucher fur Deutsche Theolostie, 
Gothae a. 1878, voL 23, p. 269—814. 

Possidius: vel Possidonlus, Afer, Calamae episcopus, floruit anno 430, 
scripsit Augustini fieuniliaris sui vitam et indiculum scriptorum 
Augustini. Cf editiones operum Augustini. 

Praedestin : Praedestinatus , liber quinto aut sexto saeculo ab incerto 
auctore ut videtur Gallicano scriptus, a Tischendorfio, in prolego- 
menis ad editionem septimam Novi Testamenti Graeci, p. CC — 
LXVIII, VincentioLerinensi, a Guerickio, Handbuchder Kirchen- 
geechichte, ed. 6, Lipsiae a. 1846, vol. 1, p. 461, Amobio minori 
(anno circiter 461), a Cavio Primasio, qui anno 660 floruit, ad- 
scriptus. Editus est a lacobo Sirmondo, Parisiis anno 1643, a Gal- 
landio, vol. 10, p. 357 — 399 ; a Mignio, Patrologia Latina, vol. 63, 
coll. 583 — 692; liber primus de haeresibus etiam a Francisco 
Oehler, Corpus haereeeologicum, Berolinia.1866, vol.l, p.227-268. 

Praedicat. Petri : praedicatio Petri , liber apocryphus saeculi seoundi, 
quem Clemens Alexandrinus et alii iaudant. Cf v. cl. Adolfus 
Hilgenfeld, Novum Teetamentum extra canonem reeeptum, ed. 2, 
Lipsiae a. 1884, fasc. 4, p. 61—66. 

Prim vel Primas : PrinlBsius, Afer, Adrumeti episcopus, floruit saeculo 
sexto medio. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: POLYC — PS-ATH. 121$ 

apoc: conunentaria mystieae expositionis in Apocalypsim ad 
Castorium. libram Primasii edideront Winterus Basileae 
a. 1544 {Bibl, max, patr, vol. 10 secutus est editionem 
Parisinam e codioe mutilo) ; Mignius , Patrol. Lat. vol. 68, 
col, 407—936. Novissime et optime edidit v. cl. Haussleiter, 
Forichungen lur Oeschuhte des neutestamentlicheyi Kanons. 
IV, Erlangae et Lipsiae a. 1891, p. 1—224. Alium esse 
aaotorem commentariorum in epistulaB Paulinas qui suh 
Primasii nomine feruntur certissimum est. 
Prisoillianus: cf supra, p. 1151. 

Procl: Proolus, indeabanno434epi80opusConstantinopolitanu6, supre- 
mum diem obiit anno 446; in libro AnHdotum eontra di- 
versas . . . haeresesj Basileae a. 1528, fol. 176a— 181a; apud 
Frontonem Ducaeum, BibUotheca veterum p<Urum, Parisiis a. 1624, 
vol. 1, p. 809 [falso 289 impressum] — 318; apud Gallandium 
vol. 9, p. 601—704. 
Proc vel Procop : Procopius, Gazaeus, sophista, floruit anno circiter 520. 
esav^^esai: antiquorum in Esaiam prophetam commentariornm 
epitome a Carterio e codice valde mutilo edita. 
Prom vel Promiss: liber incerti auctoris de promissionibus et prae- 
dictionibus Dei, olim Prospero Aquitano ad tributus, anno circiter 
453 scriptus, partes quinque complectens; apud Mignium, Patro- 
logia Latina, vol. 51, col. 729—868, ubi eol. 729—734 acute 
de auctore disputatur. 

dim temp: dimidium temporis ad cuius finem implendae sunt 
visiones in scripturis sanctis factae de Antichristo ; est pars 
quarta libri de promissionibus. 
glor: de gloria regnoque sanctorum ; est pars quinta eiusdem libri. 
Prosp : Prosperus Aquitanus , laicus Pelagianorum et Semipelagiano- 
rum impugnator, floruit saeculo quinto, obiit anno circiter 455. 
Operaprodierunt Parisiis a. 167 1 ; Bassani a. 1782 ; apud Mignium, 
Patrologia Latina, vol. 51. 
Prud : Aurelius Prudentius Clemens, Hispanus, poeta Christianus, na- 
tus anno 348, mortuus est fortasse anno circiter 410. Opera 
eius prodierunt Venetiis a. 1501; cura Fausti Arevali, Romae 
aa. 1788.1789, tomis duobus; apud Gallandium, vol. 8, p. 433 
— 542; apud Mignium, Patrologia Latina, Parisiis a. 1847, 
vol. 59, col. 567—1078 et vol. 60, col. 1 — 596. Carmina edidit 
Albertus Dressel, Lipsiae a. 1860. 
Ps-Ath vel Pseudo-Ath: opera Athanasio falso adscripta; in Atha- 
nasii operum editione Benedictina, Parisiis a. 1689, vol. 2; 
cuius voluminis paginas ad titulos singulos adposuimus. 



Digitized by 



Google 



I 



r:i I ■! - j'i h.slif' iiLa- ad Coatorcm; niMl cantiDent nki Ca 

iiislituta Graece versa (p* S£5 — S8G; ed. Pftl&v. ^oL 3, p*509 

— aaaj. 

)?(«nt hhIhjII! de aet^mii fitll et flpintns saneti enm Deo exsyptentfa 

et eoDtni Sabttlliatios. Opun ex honiilja vleesinia Beptima 

Basilil (p. 30— 48; «*d, Pstav. voL 2, p. 3B — 31), 
diftl trin: tle eancta Triiiit»t* dialntd quinquej ab aliis Maximo 

monaclto, i|i3i anno 6-I& fluruit, ab alli^ Tliei>doreto, <}U] Aoruit 

anao 423, adttcripti (p. 471 — 539; ed, PataT^ voL 2| p. 40e 

^47B). 
dispu i dispnUitifmis eum Ario i^oram Probo itidice, libri duo. Opus 

htm Latinum cst Vjgilli TapBeninji (p. 631 — G4S: ed. Painv. 

vol. S, pt 561 — 696; i't in opuribus Vigilli apud Mii^uium^ 

Foif^gia JMtinaf rol. Gt, eol. 165—180). 
int: interpretiitio Latina. 

lal: PiKudo^AtbimasijLazLLatine Bcripta vel aolum Latine cxstantia. 
maced : liber fijniia dialoiifi couaeriptiis, in qao collcK|Uuntur Ortho» 

doJEUset MaccdoTJTunus I^ieumtttojnachus (p. 54 U- — 557 [5tJ0] ; 

de auctore, ntim Tlieodoretus sit, vtde p. 540) ; ^ide eii^tiA dial 

trin ei Thdrt dial. 
oceurH dom : senrjio in occumum Domini ^ iwit Nestoni tempom 

scriptufl (p. 4irj— 426; ed, Patav. vid. 2^ p. 355 — 365). 
pas^ vel pjifis dom: in {laastonem et cruciim DomLni {p, 80 — 110; 

ed. pRtav. voLa, p.61 — &4)* 
(piaetit vd quat^t *»**«*» "'* •** "^twh: ad Antiochum priaclpemi de 

multis ct tiecf^H^ariis quaestionibut in dirina icripttirft eontro- 

Tcntij^, quiia nmo Christiunuf^ Ignormre dt^bat (p. %6S — SOS; 

ed. Patav., voL3, p. il7— i58), Nescio au Tlsehendorfius 

siglo Qua^ alinfl ex multi» Itbrls P^udo^AtbaDa&ianiB „de 

quae^tjonibns^' indicaveHt. 
ierm cout omu liiu^r: sermo eontra onmea baerei^ea (p. t^D— tflB ; 

ed. Patiiv. vol.2, p. 181—180), 
M^nopa: synopsis sacrae acripturae. Opus vetua eleganB (p. !24 

—304; ed. Patav., vo].2| p, 95— 15f*). 
tri 1-f/ trin rii dc trin od Theophil: de THnitate (p, 601— €09. 

vtde p. 603 ; ed. Patav, voK2, p. 530 — 550). 
8, trin: vide dial triu, 
Tirg: de virginitate sive de ase^i (p. 110— 124 j ed. Patav. voi.2^ 

p.84 — 9f)), 
Pa-Aug: Pseudo^ Augiminufi; eat espoaitio in ApocAlypsLni , in 
Auguntini openira editionc Benedictina, Antverpiae a* 1700, 
toni. 3, part. 3, apimnd. p. I43a. 



2. 8CRIPTORES: PS-ATH— PS-THEODUL. 1217 



Ps-Bas : Psendo-Basilius ; in Basilii operibus (vide Bas) vol. 1 append. 
et Tol. 2 append. 

bapt vel auct de bapt: de baptismo libri duo; apud Basilium, 
vol. 2 append.) p. 624 — 673, vol. 2 append. Liber non videtur 
Basilii esse, quod monstravit Garaerius in praefatione ad 
volumen hoo §12, p. LXXVII— LXXXV, in ed. Parisina 
alt. a. 1839 a Gaumio curata, p. LXXX— LXXXVIII. Ad 
Mt 5,22 citat Tischendorfins libnim et quaestionem (2,5), 
non ut alibi vbluminis paginam. 
Ps-Chr: Pseudo-Chrysostomus; in Chrysostomi operibus (vide Chr). 

pseudopr : de pseudoprophetis, ex editione Saviliana. 
Ps-Clem: vide Clem (2) 

Psendo-Cyprianus : cf v. cl. C. Wundererus, Bruchst&eke einer afrika- 
nischen Bibeluberselzung in der psettdoeyprianisehen Schri/t 
Exhortatio de paenitentia neu bearbeitet IProffrainnia regii 
Baiuvarici liUerarum instituti {„StudtenanstaJt'*). Progr, 1889. 
No. 811], Erlangae a. 1889. 
Pseudo-Cyr: Paeudo-Cyrillus. 

trin : de trinitate, apud Mignium. 
Ps-Dion •' : vide Dion •f"»? 

Ps-Hier: auctor prologi galeati in epistulas catholicas, qui prologus 
multis versionis Novi Testamenti Hieronymianae codicibus prae- 
Ps-Hipp: Pseudo-Hippolytus. fixus est. 

de antichrist: vide Hipp; tractatus est genuinus. 
consumm mundi : oratio de consummatione mundi et Antichristo 
et secundo Domini adventn; apud Lagardium (vide Hipp) 
p. 92—123. 
Ps-Iust vel Ps-Iusti: Pseudo-Iustinus ; de editionibus vide lust, 
expos: expositio rectae fidei (O. 3,1). 
fid: vide expos 

qu : nescio an Tischendorfius citet quaestiones Christianae ad Gen- 
tiles (0 3,2), et quaestiones Gentiles ad Christianos (0.3,2); 
vide resp. 
rect fid : vide expos 
resp orthod : responsiones ad orthodoxos de quibusdam necessariis 

quaestionibus (O 3,2). 
zen vel zen et ser: epistula ad Zenam et Serenum (O. 3,2). 
Ps-Nyss: Pseudo-Gregorius (Nyssenus). 

resurr: de anima et resurrectione dialogus anno circiter 378 
scriptus. 
Ps-Theodul: Pseudo-Theodulus (fuit Theodulus presbyter sive epi- 
scopus in Coele-Syria, qui anno 492 mortuus est). Falso Theodulo 
TiscHBNDORP, N. T ed. 8. 78C 



Digitized by 



Google 



tSti 



X. DE SCEn>T0RmU6 ECCLESlAiTIOlB. 



adficnpiA e.^it CAtena quftedftni in epiHlulam nd Bomaiius, qnae 

Veoitur aimd tlryiiueiita > OrthQdoxoip^aphiJ mT^ciururn prrin 

Pa-Tit: Fseud(*-Tilua (BostreiiBis) ; vidc Tit 

PselJu^t Mielioel Pflellu^, Congt^ntiuopolitttnus, flofuil naecula um 

deifiruo luedici. Inter VihroB mnltoa sctip^it ciimiinu et comnK 

t^triuTH vcl ettteui^uii in CnntiuMj Cflpltu de tnnitHte, Mdnotiitionos 

G n^guri II m Nu z.i m uzc n uu 1 . 
IHol i Ptoletuaeu^jGnoHtieusV aleutiuiauit^, doruit poBtinedium sttee^li 

secunduiu; npud Tfenaeum et upnd E|>tplijiniuni (imde ip^ 

Ptinfti-m, liner. XXXIII. (Xni), 

iior; epistuUi ad Floniiu. 



i| 



i 



»1 



Quaeit: quaeitiQnea Vetenfi ei Novi TesUmej»tij opuis T>atinum BAec 
quartJ, fortasfie & Fauslino presbjtero Romntto scriptum, cfT. 
losephnei IjUugeUf UL Btipr^H, 3ub ^(K-e AmbrHt. ; iu Augujit 
ul>«rum editione lii.'Dedietina, Aatvei7))ae a. 1700, voL 3, para. 
tppend. col, 2Ds». Ad lo 3,31 qu. 91 est flz Kovo TeirtaDien 
col. 07 e; ad Apoc 2,lB qu. 102 ez utroque mlitOj c^L Sl ft> 

Quaest ***"wu. y^^ Psettdo-Aih *^»*"^ 

Quaest ffttoA; vide Psttido-Iua '^^'f *^***'' 

Quartodedmnu): eeele^ia in Asia Minore, quae di^cit Chridttim eeiii 
Bomini die quarto decimo memb Niaan 1iabuiafi«| apnd Hippoi 
tnm, Tide Hipp ^^^^^ 

R. 

Babjin: Haltanu^ Maiirue^ Franeus, natUfi anno T85j aimo 8S2 M 
FnldenHiSj anno B47 epineojHm MognntiiiOH faoinai ntiriiiiic 
dlt^m obiit mao 85^. 0|>eru ediderunt lueobus PHmeiiuaj Coloni 
Agrippintie a. 1028, volL 6; Mignius, PttiroL ImL toU, 107 — 31 

Kebapt: auctor librt de rehapti^matej opu« tjAtinum eaeeuli quarti inl 
Cyprianl op«ra vdltum; apud GallandLuiu, vol.3, p, 5GS — 37 
Cf V. cl. ilnrtel, [Cypriunl Opera] Corpn^ ^ftriptornm eccieMaM 
eoriim Latinotum. II U, Vindobonae n. 187ij p. 69— 92. 

R^eogn "">" : vide Cicm (2) 

Hcsp ««^ **« «»*»*'»*; Tide Paeudo-Iust 

Unf rc/ liufia: EiiflnnB Toriyiius^ Italus^ prefilijter Aquileieiiiiis im 
hue luonaebiis anuos plu^uam viginti , fortiiHse iude ub anno S' 
utique nd «uuum B97 in Orleiite dvge tis^ obiit onuo cireiteril 
Multa «eripsjt, multo^iqae Qraecorutn patruro iibrfj* T^tlDe vert 



2. SCRIPTORE8: PS-TIT— SALVI. 12W 



exempli gratia libriim OrigeDis nt^l a^/oiv multofique Origenis 
oommentarioSy Baailii regulam monaaticam octoque homiliaSi opera 
decem Gregorii Nazianseni, Sizti vel Xysti sententias, Evagrii 
aententiaa librumque ad yirgines, Clementinas reoognitioneB, 
Pamphiii Euaebiique apologiam pro Origene, Anatolii Alezandrini 
canonem paschalem, Eusebii hiatoriam eccleaiaaticam. Cf v. d. 
Guilelmus Henricus Fremantle, apnd Smithium et Wacium, 
A dictionary o/ ChrisHan biography, vol. 4, Londinii a. 1887, 
p. 555 — 561. Versio hiatoriae eoclesiasticae Euaebianae prodiit 
cura Petri Thomae Cacciari, Romae a. 1740. Apud Mignium, 
Patrol, LaL yol. 21. 
bened patr: de benedictione ludae et reliquorum undecim pa- 

triarcharumy libri duo ad Paulinum Nolanum; apud 

GrTnaeum, Monumenta tandorum patrum orthodoxographa, 

Basileae a. 1569, para 2, p. 1066. 
ezp fiymb: vide tymh, 
praefatio ad Macarium in Apologeticum saacti Pamphili Martyris 

pro Origene; apud GaUandium, vol. 4, p. 7. 
symb vel ezp symb: ezpositio symboli ad Laurentium episcopum; 

inter Cypriani opera, Ozonii a. 1682 (paginarum series 

quarta); Venetiis a. 1728. 
Rup: Rupertus, monachus, iloruit anno 1111, abbas Tuitensis coenobii 
prope Coloniam Agrippinam creatus est, supremum diem anno 
1135 obiit. .Opera prodienmt Moguntiae a. 1 681 , voU. 2 ; Venetiis 
a. 1748 — 1751, voll. 4; apnd Mignium, Patrol. Lat, voU. 167— 
170. Inter alia multa scripsit commentariorum in Apocalypsim 
libros duodecim; prodierunt Noribergae a. 1526. 



S. 

Salomo Bassorensis: Shelemon e Khilfit vel Akhlat ad lacum Van 
claruit circa annum 1222. Cf*Guilelmus Wright (ut supra, 
p. 807, adn. 1), p. 855 a. liber eius analeotorum partim theologi- 
corum partim historicorum „ApiB*^ dictus est. Cf Assemanus, 
Bibliotheca orientaliSy vol. 8, pars 1 , p. 809 — 324. Syriacum 
Arabicumque teztum Latine vertit, notis illustravit v. cl. I. M. 
Schonfelderus, Bambergae a. 1866. V. cl. £. A. W. Budgius edidit 
Syriace et Anglice Ozonii a. 1886. 

Salv vel Salvi: Salvianus, Gallus, floruit inde ab anno 440, presbyter 
Massiliensis faetus, mortuus est fortasse saeculo quinto ezeunte. 
Opera eius prodierunt apud Conradnm Rittershusinm , Altdorfiae 
a. 1611, denuo Norimbergae a. 1623; apud Stephanum Baluzium 

78* 



Digitized by 



Google 



Ii20 X. DE 8CRIPTORIBU8 ECCLE8IA8TICI8. 

(ed. 3), Parisiis a. 1684; Bremae a. 1688; apud Gallandiiim, 
vol. 10, p. 1 — 102; apud Mignium, Palrologia Latina, yol. 63, 
col. 9 — 238; apud Carolum Halm [MommetUa Oermawiae 
hdstorica]j Berolini a. 1877; apud Franciflcum Paulj, Corpus 
scriptorum ecclesiasticonim Latvnarum, VZIIf Yindob. a. 1883. 
avarit: adversus avaritiam praesertim clericorum et Baoerdotum 
libri quattuor, ad Salonium episcopum. 

Sedul : SeduliuB (non Caelius Sedulius, poeta ChristianuB, qui Baeculo 
quinto floruit) quidam inoertae aetatis cui debetur oommentariua 
in epistulafi S. Pauli ex patrum scriptis maximam partem con- 
lectuB. Fortasse idem est ac Sedulius ille Scotus qui anno dr- 
citer 818 floruisBe dicitur. 
ro: in epistulam ad Romanos. 

Senior : seniores sive presbyteri apud Ireuaeum. 

Serap : Serapion, Aegyptius, monachus, poBthac epiflcopus Thmuitanus, 
floruit anno 347, mortuus est anno cirdter 358; apud Canisium, 
Leetiones antiquaej ed. Basnag. Antverpiae a. 1725, vol. 1, p. 35 
— 55; apud Gallandium, vol. 6, p. 52 — 62. 
manich : liber contra Manichaeos. 

Sethiani: secta Gnostica Antiudaica saeouli ut videtur secundi; apud 
Hippolytum (unde Mpp). 

Sevem: Severianus, Syrus, Gabalorum episoopus, floruit anno cir- 
citer 401. Constantinopoli degens, primo Chrysostomi amicus, 
posthao adversarius acerbus ; scripta eius partim inter Chrysostomi 
opera edita sunt; laudatur etiam in catenis. lohannes Baptista 
Aucher homilias eius primus edidit ez antiqua versione Armeniaca 
in Latinum sermonem translatas, Yenetiis a. 1 82 7 . Apud Mignium, 
PiUroL Or. vol. 65, col. 9—30. 

creat mund: de creatione mundi orationes sex apud Combefisiam, 
Bxbliothecae Graecorum patrum auctuarium novisHmumf 
Parisiifl a. 1672, part. 1, p. 211—291 [297]. 
sig vel sigill : de sigillis librorum oratio. 

Sev vel Sever vel Sev •»' ■•* *"**": Severus, Sozopoli in Pisidia natus, 
Monophysita, monachus, anno 512 patriarcha Antiochenus ab 
Anastasio factus, anno 518 post Anastasii mortem Alexandriam 
Aigit, obiit anno 538 (539? 542?). Fragmentum ei, viz autem 
recte, adscriptum est de conoordantia evangelistarum circa ea 
quae in sepulcro Domini contigerunt, item de Sabbatis et de 
varietate exemplorum S. Marci evangelistae ; apud (jallandiam, 
vol. 11, p. 219 — 226. Fragmenta multa Graeca edita sunt in 
catenis. Opera multa Syriace Londinii exstant in oodicibus 
musei Britannici ; cf etiam Assemanufl. Fragmenta praebet Maius, 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: 8EDUL— SYN. 1221 

Seriptorum veUrvmi nova colleetio, vol. 9, Romae a. 1837, p. 725 
— 760; Citmicorum auctorum e vaHeanis eodicihua editoruvi 
tomu» X, Bomae a. 1888, p. 408—473; SpiciUgium Bomanumf 
Bomae a. 1844, vol. 10, p. 211—223. 

Sim*^: Simon Magus, Samaritanns , floruit anno 35; apud Hippo- 
lytum (unde hipp), Inde Simoniani. 

Siric: Siricins, Romanus, inde ab anno 385 episcopus Bomanus, anno 
898 supremum diem obiit. 

ep: epistulae sex; apud Qallandinm, vol. 7, p. 531 — 550; apud 
Mignium, vol. 13, coll. 1131 — 1196: de Siricio et de epistularum 
fide vide Migninm, col. 1115 — 1132. 

Soc vel Socr: Socrates Scholasticufl, Constantinopolitanus, floruit anno 
440, scripsit historiam ecclesiasticam septem libros complectentem 
a Constantini primordiis usque ad annum 439 ductam. Prodiit ea 
cura Henrici Yalesii, Moguntiae a. 1677 (Tischendorfius usus est 
hac editione) ; Readingi (cf Eusebii editiones) ; Roberti Hussey, 
Ozonii a.1858; Siignii, PatroL Qr, vol. 67, col. 9—842. Cf 
Fridericus Augnstus Holzhauaen, Oomm^nlaiio de fontibuSf quibus 
SoerateSf 8o9omenti$, ac Theodoretus in acribenda historia taera 
uH euntf adiuncta eorum epieriaif Gottingae a. 1825. 

Sos: Hermias Sozomenus, utvidetur Palaestlnus, Beryti deinde Constan- 
tinopoli inris consultus, scripsit anno cirdter 440 novem libris 
eccleoiae historiam annos centum quindecim , inde ab anno 324 
comprehendentem. Frodlit haeo apud Yalesium et Readingum (ut 
Soc). Robertus Huseey edidit Oxonii a. 1860; Mignius, Patrol. 
Or, vol. 67, ool. 843—1066. 

Speculum : Speculum vel libri de speculo , opus anonymum , a Maio 
Augustino falso adscriptnm, ex libro manuscripto in biblio- 
theca Sanctae Cmcis Hierosolymitanae Romae invento, ab 
Angelo Maio editnm in libro: Nova patrum bibliothecaj Romae 
a. 1852, tom. 1, part. 2, p. I— YIII et 1— 1 17. Cf opera Augustini 
(utsupra, p.1165), vol.6, p. 625— 634. Cf cod. m, supra, p.961. 

Suid: Suidas, ut videtur monachus, incertae aetatis, fortasse ant« 
annum 976, lexicon magnnm verbonim et rerum scripsit, Can- 
tabrigiae a. 1705, 3 tomm. fol. a Ludolfo Kustero, a. 1834 8eq. 
Oxonii a Thoma Gkusfordio, a. 1843 — 1853 Halis a Godofredo 
Bemhardy editnm, tribns voluminibus comprehensum. 

gyn ant «•! Mitto. epistula synodi Antiochenae anno 269 congregatae, wl 
Panlnm Samosatenum missa; apud Routhium, vol. 3, p. 285-367. 

gyQaaeyr. gynodns Scmi-Arianomm Ancyrana secunda anno 358 habita, 
onius epistula exhibet Epiphanius haer. LIII vel LXXIII, capp. 2 
— 11, ap. Petav. p. 8*6-860 ; ap. Oehl. vol.2, pars 1, p.70— 95. 



Digitized by 



Google 



1232 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLESIASTICIS. 

Symmacbus: Symmachus, natu Samaritanus, posthac religione ludaeus, 

denique Ebionita, anno circiter 201 floruit, versionem Graecam 

Veteris Testamenti fecit. 
Syncell: Gteorgius monachus, o JSvyxfXXoa (patriarchae a secretis), 

iloruit anno 792. 

chron: ixkoy{a xQOVoyQa<p{ctay inde a mundl creatione usqne 
ad annum 284, quam ediderunt lacobns Goar, Parisiis a. 1653 ; 
Guilelmus Dindorfius, Bonnae anno 1829, 2 voll. 
Synops: synopsis sacrae scripturae inter Athanasii opera edita, vide 

Pa-Ath. 



Taras : Tarasins, Constantinopolitanus, imperatori a secreUs, anno dr- 

oiter 785 patriarcha constitutus ez laico, obiit anno 806. Epistnlam 

scripsit de non faciendis pretio ordinationibus , qnae Graece et 

Latine prodiit apud Gallandium, vol. 13, p. 372 — 376; apud 

Mlgnium, Patrol. Or. vol. 98, col. 1371 — 1500. 

Tat: Tatianus, Syrus, sophista, multas visit terras, posthac Christianus 

lustini martyris Romae discipulus , mortuo lustino haeresim in 

Mesopotamia novam Encratitarum sive Hydroparastatanun con- 

didisse didtur, flomitcircamedium saeoulum secnndum. Contexnit 

harmoniam evangeliorum (Diatessaron) , qnae in Syria late ad- 

hibita est. Ephraemi Syri commentarius in hanc Harmoniam 

prodiit Venetiis a. 1876 Latine ex lingua Armena cura lohannis 

Baptistae Ancher (f 1854) et Georgii Moesinger sub titulo, Evan- 

gelii eoncordarUis expoHtio facta a aancto Ephra^io doctore Syro, 

V. d. Augnstinus Ciasca textum Tatiani Arabicum cnm versione 

Latina edidit Rome anno 1888, v. cl. I. Hamlyn Hillius Anglice 

e textu Arabico, Edini a. 1893. Cf v. cl. Emestus Sellin in libro 

Forschungen IV (ut supra, p. 1215), p 225 — 246. 

oratio adversus Graeoos, anno circiter 170 scripta ante ecclesiam 

desertam; edita a Frontone Ducaeo, Bihliotheca veterum 

patrum, Parisiis a. 1624, vol. 1, p. 160 — 187; a Guilelmo 

Worthio, Oxonii a. 1700, 8*; a Gallandio, vol. 1, p. 627 

— 671 (ad lo 1,3 est ex capite 19 orationis, Galland. p. 665); 

al. C. T. Otto, lenae a. 1851; a v. cl. Ednardo Schwarts 

apud Gebhardt. et Hamaek. Texte tmd Untersuchungen, 

IV, 1, lipsiae a. 1888. Cf v. cl. Adolfds Haraack, TexU und 

Untereuohungen j /, 1.$, a. 1882, p. 196 — 282. 

Tert : Quintus Septimius Florens Tertullianus , natus Carthagine anno 

circiter 160 sive 146 (cf v. cl. E. Noeldechen, ZeitaehTift fur 



Digitized by 



Google 



2. SCRIFTORES: SYMMACHUS— TEST. 1223 



witseThwhaJUicke Theologie. XXIX, Lipsiae a. 1886, p. 207 — 223), 
presbyter fiEMstus est anno circiter 192, anno fortasse 199 Montanista 
fit, sapremnm diem obiit anno circiter 240. 

Opera ediderunt Beatns Rhenanus, Basileae a. 1521 ; Renatus 
Laurentius de la Barbe, Parisiis a. 1580; Nicolaus Rigaltius, 
Parisiis a. 1675 (iterum recusa VenetiiB a. 1744); I. S. Semlerus, 
Halae a. 1770—1775, 6 voU.; I. P. Mignius, Patrologia LcUtTia, 
Parisiis a. 1844, yoU. 1 — 3; F. Oehlenis, Lipsiae a. 1853.1854, 
3 voU.; vv. cU. Angustus Reifferscheid et Georgins Wissowa, 
Oorput teriptorum eecletiaaticorum LcUifiorum. XX , pars 1, 
Vindobonae a. 1890; vide Hermannum Roenschium, Das Neue 
Testament Tertulliane, Lipsiae a. 1871; v. cl. Albertus Hauok, 
Tertullians Lehen und Schri/ien, Erlangae a. 1877 ; v. cL C. H. 
A. Kellner, „0rgani8cher Zusammenhang und Chronologie der 
Schriflen Tertullians*' in actiB Der Xatholik, LIX, Moguntiae 
a. 1879, vol. 2, pp. 561 — 589, et Chronologiae TertuUianeae 
eupplementa, Bonnae a. 1890; v. cL Adolfum Hamack, „Zur 
Chronologie der Schriften Tertullians in actis ZeiUchri/t fHr 
Kirchengeeehiehte , Gothae a. 1878,voL2, p. 572— 583; v. cL 
I. Schmidt, „£in Beitrag zur Chronologie der Schriften Tertullians 
und der Proconsuln von Afrika" in aotis Rheinieehes Mueeum 
fHr Philologie, «eries nova, voL 46, 1 [a. 1891], p. 77—98; G. 
Nathanael Bonwetsch , Die Sehriften Tertullians naeh der Zeit 
ihrer Abfaeeung, Bonnae a. 1878. 

anim : de anima — apol : apologeticus — bapt : de baptismo — carn 
vel car chr: de came Christi — coro vel coron vel coro mil: 
de corona militls — cult fem vd femi : de cultu feminarum, 
libri duo — exh cast: de exhortatione castitatis — fhg: de 
fuga in persecutione — gnost vel gnostic vel oont gnostic : 
contra Gnosticos Scorpiaoe — hermog : adversns Hermoge- 
nem — idol vel idolol : de idololatria — ieiun : de ieiunio 
adversus psychicos — adv lud ; adversus ludaeos — marc : 
adversus Mardonem libri quinque — monog vel monogam : 
de monogamia — orat : de oratione — pat vel patient : de 
patientia — praescr : de praescriptione haereticorum — prax : 
adversus Praxean — psych vel psyohic: de ieiunio adversus 
psychicos — pud vel pudi vel pudic : de pudicitia — res cam 
vel resurr carn: de resurrectione carais — scorp: contra 
Gnostioos Scorpiace — spect vel spectac : de spectaculis — 
uxor: ad uxorem libri duo — virg vel virgg vela vel vel 
virgg: de virginibus velandis. 
Testamenta duodecim Patriarcharum saeculi secundi, edita apud 



Digitized by 



Google 



1224 X. DE SCRIFrORIBITS ECCLESIASTICIS. 

Grabiam, Spicilegium m. pairum, tU el haerelicorum^ Oxonii a.l698 

(denuo a. 1714); Fabriclnm, Codex paeudepigraphm V. T. Ham- 

bnrgi a. 17 1 3, denuo a. 1 722 ; Galland. yol. 1, p. 193 —242 ; nuper 

a y. cl. Boberto Sinker, Cantabr. a. 1869, addito append. a.l879. 

Thanm: Gregoriufi Theodorus Thanmatuigns, natus Neocaeaareae 

Cappadocum, Alexandriam Athenas Berytum Caesaream in Palae- 

stina yisit, et episcopus Neocaesareensis constitutus, mortuus est 

anno 265(270). Opera eius edidit Gerardus VoBsiuSi Moguntiae 

a. 1604, 4^ Apud Gallandium, vol. 3, p. 377—469. 

anath: capita duodecim de fide, cum anathematismis. Non est 

Gregorii, nam de Nestorii (anni 428) Eutychisque (anni 448) 

haeresibus tractat. 

annun vel annunc: in annuntiationem s. Dei genetricis sermones 

tres. Non sunt Gregorii. 

canon : epistula canonica, de iis qui in barbarorum incursione ido- 

lothyta comederant et alia quaedam peocata commiserant; 

Orthodoxographa sanetorum patrum monumenta, Basi- 

leae a. 1569, vol. 2, p. 22 sq.; apud Yossium, p. 118—134; 

apud Gallandium, vol. 3, p. 400 — 412; apud Kouthium, 

Heliquiae sacrae^ ed. 2, Oxonii a. 1846, vol. 3, p. 251 — 283. 

x«T« fi^Qog nCaxLg: apud Lagardium (cf infra, p. 1228, Tit™»"*). 

Thdor ■°*: Theodorus Antiochenus vel Mopsuestenus, presbyter An- 

tiochenus, posthac fortasse inde ab anno 892 episoopus Mopsuestiae 

in Cilicia, ab ecclesia Graeca postea Nestorianismi pater habitus, 

obiit anno circiter 429. Operum edidit Eduardus Fridericus 

Yictor a Wegnem vol. 1, Berolinia. 1834 ; vide O. F. Fritzschium, 

De Theodori MopmeHmna vita et scriptis comm^entatio hietorico- 

theologiea. Halae a. 1836, 8^ et Theodori episeopi Mopmesteni in 

Novum Teetamentum commentariorum quae reperiri potuerunt^ 

Turici a. 1847; v. cl. H. Swete, Theodori episcopi Mopsueeteni 

in epistolas b. Patili commentarii. The Latin version vnth the 

Oreek fragmentSf Cantabrigiae vol. 1, a. 1880, vol. 2, a. 1882. 

Mignius, quod rarius fit, magni aestimandus est in operibus 

Theodori, Patrol. Qr. vol. 66. Cf v. cl. Eduardus Sachau, Frag- 

menta Syria^a e codicibua mmei Britannici Nitriacia edidit atque 

in Latinum eermonem veriit £. S. Lipsiae a.l869. Cf Lightfootus 

(ut inlra, p.l229 Yictorinus), p. 229.230. 

amos: commentarii in duodecim minores prophetas; apud Maium, 
Scriptorum veterum nova colleetiOy Romae a. 1825, vol. 1, 
p. 41-104, etEomae a. 1832, vol. 6, p.Y-XXII et 1-812, 
et Novapatrum bibliotheca, Komae a. 1854, vol. 7, p. 1 — 389 
(et in Psalmos, in loh, in 2 Cor — p. 408); inyenies praeterea 



•Digitized by 



Google 



2. SCRIPTOHES: THAUM— THDRT. 1225 

nonnnlla in Rom apud Maium, SpieiUgium Somanunif vol. 4 
(a.l840), p.499 — 578, et in Psalm Nova patrum Hbliothcca, 
vol. 3 (a. 1845), p. 453—466. Cf etiam cat»»"». 
de inearnatione contra ApoUinarium : ad 1 Ti 3,16, p. 850 lau- 
dantur verba, quae Graecc invenies apud Mainm, vol. 6, 
p. 308 ad numerum XXI; in margine dicnntur ex libro duo- 
decimo non ex tertio decimo esse. 
iona: vide amo9 
Thdor ^•'•«' : Theodorus Heracleotes (est Heraclea urbs Thraeiae ad 
Pontmn sita), episoopuB civitatis patriae anno 334 floruit, obiit a. 
fortasse 858 ; laudatur ex oatena a Poesino edita. Cf etiam catena 
Corderii. Nonnulla in Esaiam invenies apud Maium, Nwapatrum 
bibliothecay vol. 6 (a. 1868), pan 2, p. 214 — 239. 
Thdor "»••>: vide Thdor«*«« 
Thdor »»1«: vide Thdor •»* 

Thdor "^^: Theodonu Studita, natus Constantinopoli anno 759, anno 
781 monachus, anno 794 abbas foctus, iterum iterumque exsul ob 
intemperantiam contra imaginum adversarios, mortuus est anno 
826; eruditissimus fuit. Vitam eius a Michaele monaoho oon- 
scriptam invenies f^pud Maium, Nova patrum bibliothecaf vol. 6 
(a. 1853), pars 2, p. 293 — 868. Soripta apud Mignium, Fatrol. 
Or. vol. 99. Parva catechesis prodiit primum Graece curis Im- 
manuelis Auvray et A. Tougardi, Parisiis a. 1891. Invenies supple- 
menta apud Maium, Nova patrum bibliolheca, Bomae a. 1849, 
vol.5, p.I — YI et 1 — 160 seriei ultimae huius tomi, epistulas et 
fragmenta, vol. 8 (a. 1871), p. 1—244. 

antirrheticus, p. 1 — 144; apologeticus pro sanotorum imaginibus, 

p.l — 142 seriei alterius paginarum; apologia minor, p. 1 — 4 

seriei tertiae paginarum. 

Thdrt: Theodoretns, Syrus, natns saecnlo quarto exeunte, monachus, 

anno fortasse 420 episcopus Cyri in Syria factus, Nestorii amicus 

Cyrilli adversarius anno 449 sede pulsus, anno 450 restitutus est, 

obiit anno circiter 457. Landatur in catenis. Opera ediderunt 

lacobus Sirmondi voll. 4 , Parisiis a. 1642 (loannes Grarnerius 

volumen quintum a. 1684) ; loh. Lud. Schulzius, Halae 1769-1774. 

Ap. Gallandium vol. 9, p. 403 — 422; apud Mignium, Pairol, Gr, 

voll. 80 — 84. Historia eius ecclesiastica prodiit cura Henrici 

Valesii, Moguntiae a. 1679; Thomae Gaisford, Oxonii a. 1864. 

Commentarii in Pauli epistulas pars prior prodiit Oxonii 

a. 1852. 

amos: oommentarius in duodedm prophetas, inter annos 426 et 
429 scriptus. 



Digitized by 



Google 



1226 X. DE 8CRIPTORIBU8 ECCLE8IA8TICIS. 

cur: de curandis afrectionibus Graeoorum libri duodecim, aimc 

427 Bcripti. 
dial vel dial trin : dialogi duo contra A.nomaeo8, tres contra Maoe- 
donianoB (undemaced), duo contra Apollinaristas, neque Atha- 
nasii (vide Paeudo-Ath) neo Maximi monachij sed Theodoreti 
(inter Athanasii opera, ed. Paris. a. 1698, toI. 2, p. 471—557 
[560]; ed. Patav. a. 1777, vol. 2, p. 406—493). 
dial '''': dialogus de spiritu sancto; est quartus. 
eranistes: contra haereticos dialogus tres edidit Oentianus Her- 

vetus, Venetiis a. 1548. 
herveti : editio Herveti iam dicta. 

monach : epistula ad monaohos qui sunt in Euphratesia, Osrhoena, 
Phoenice, Syria, Cilicia; apudGallandium, vol.9, p. 405 — 412. 
quaest in levit: quaestiones in Leviticum inter quaestiones in 
Octateuchum post annum 353 scriptas. 

Theodosius episcopus Alexandrinus anno 586 factus, Monophjrsita, sede 
bis pulsus, prope Constantinopolim vizit; mortuus est anno 
circiter 568. Habet fragmenta Topographiae Cosmae; vide Ootm, 

Thdot •"•: Theodotus, Ancyrae in Galatia episcopus, Nestorii adver- 
sarius, claruit anno 430; apud Gallandiura, vol. 9, p. 423 — 478 ; 
apud Mignium, Patrol Or, vol. 77. 

Thdot: Theodotus Byzantinus, daruit anno circiter 192, Romam fugit, 
haeresim novam de Christo non divino condidisse fertur; dtatur 
ex Clemente Alexandrino, et excexpta inter Clementis opera edita 
sunt (unde elem et excerpt). Eclogae e sohedis Francisci Combefis 
prodierunt apud lohannem Albertum Fabricium, Bibliotheca 
Oraeca, lib. F, Hamburgi a.-1708, p. 184—184. 

Theod: vide Thdor 

Theodotiani: Theodoti Byzantini anni 192, qui primus palam Christi 
divinitatem negavit, sectatores. 

Theognost: Theognostus, Alexandrinus, post Pierium antistes scholae 
Alexandrinae, ftoruit anno circiter 283. Exstant fragmentaexlibris 
eius septem qui vnoTvn(oae^<f dicuntur, apud Gailandium, vol. 3, 
p.662; apud Routhium (ut supra, p. 12 24, Thaum ••■•"), p.407-422. 

Theop: vide Thph 

Theophan ^^^: Theophanes, qui et Isaacius, Homologetes seu Confessor, 
natus Constantinopoli anno 758, monachus, tunc abbas fiustns, 
propter imaginum cultum in vincnla coniectus, obiit anno cir- 
citer 816. Chronographiam Georgii Byncelli dnoebiit ab anno 284 
nsque ad annnm 813. Edidit I. Classenus, Bonnae a. 1839. 1841, 
2 voll. ; Mignius, PatroL Gr. voll. 108.109. Oudinns negat chrono- 
graphiam Theoplianis esse. 



Digitized by 



Google 



2. SCRIPTORES: THDRT— -THOM. 1227 

Theophan: Theophanes archiepiscopns Nicaenns anno circiter 1347. 

Opera apud Mignium, Patrol. Qr. vol. 150, col. 279 — 350. 

Thphi *'*': Theophilus, inde ab anno 385 episcopus Alexandrinus, Ori- 

genis doctrinas damnavit, obiit anno 412 ; apud Gallandium, vol. 7, 

p. 601— 652. 

Thph vel Thphil: Theophilus, ortu gentilis, inde ab annocirciter 169 

episoopus sexttts yel septimus Antiochenus, mortuus est anno cir- 

citer 181 ; in Bihliotheca veterum patrum^ Parisiis a. 1624, vol. 1, 

p. 104 — 160; apud Gallandium, vol. 2, p. 77—143. 

autol vel autoly : de fide Christianorum et adversus eius calum* 

niatores, libri tres ad Autoljcum, gentilem doctum; editi a 

Conrado Qesnero, Turici a. 1546, ab I. Fellio, Oxonii a. 1684; 

ab I. Chr. Wolfio, Hamburgi a. 1724; apud lustinum, ed. 

Bened. [Prud. Maran.], Hagae Comitum a. 1742, p. 338 — 

401.601 ; ab I. C. T. Otto, lenae 1861 ; edidit Otto fragmenta 

commentariomm in quattnor evangelia a Theophilo qnodam, 

quem hnno episcopum Antiochenum fhisse quidam credunt 

(cf v. cl. Theodorus Zahn, Der EvangelienkommerUar des 

TheophUu8 von Antiochien, Erlangae a. 1883), qui vero 

fortasse saeculo quinto exeunte scripsit; cf v. cl. Adolfii.s 

Harnack, Der a/ngebliche Evangeliencommentar des Theo- 

phUus von AnHoehicnf Lipsiae a. 1883, et Theologische 

Literaturzeitung , Upsiae a. 1886, nuni. 17, col. 404 — 405^ 

Thphyl: Theophylactus, Constantinopolitanus , archiepiscopus Achri- 

diae, primae Bnlgarorum eeclesiae, in vivis erat anno 1077, scripsit 

commentarios in quattuor evangelia in primis ex Chrysostomi ope- 

ribus hanstos. Opera eius ediderunt loh. Franc. Bened. Maria de 

Rubeis et Bonif. Finetti, Venetiis a. 1754 — 1763, tomisquattuor; 

Mignius, Patrol. Gr. voll. 123 — 126. Commentarius in evangelia 

prodiit Romae a. 1542, in Pauli epistulas cura Augustini Lindselli 

(cum versione Latina Philippi Montani), Londinii a. 1636. 

b\sunt commentarii in actus apostolorum inter Theophylacti opera 

editi, a Tischendorfio et ab aliis ante eum 1. 2. 3. deeignati 

unde errores de lectionibus fluxerunt, cum viri docti sibi 

persuaderent Theophylactum semel, bis, ter lectionem 

praebere. Editioni Venetae fides non habenda est; vide 

Oottingiache gelehrte Ameigen, a. 1762, p. 1059 — 1063. 

Thom: Thomas. 

ev Thom: evangelium Thomae; apud Tischendorfium, Evangelia 
apoerypha, Lipsiae a. 1853, p.134-170; ed. 2, 1876, p.140-180. 
actns Thomae: apud Tischendorfium, Acta apoHolorwm apoerypha, 
Lipsiae a. 1851, p. 190 — 234. 



Digitized by 



Google 



1228 X. DE 8CRIPTOIUBU8 ECCLESIA8TICIS. 

Tich vel Tichon : Tichonius, Afer, Donatistarum fortaase aniiciis, flomit 

anno circiter 390; cf v. cl. Haussleiter (ut supra, p. 1150, adn. 4). 

homil: commentarius in Apocalypsim homiliis octodedm com- 

prehensus; exstat inter Augustini opera, ei falso adscriptus. 

reg: de septem regulis; apud Gallandium, vol. 8, p. 105 — 129; 

apud Mignium, PcUrol. Lal. vol. 18, col. 13 — 66. 

Tim: Timotheus archiepiscopus Alezandrinus annis 381 — 385. Apud 

Gallandium, vol. 7, p. 345 ; apud Maium, Bibliotheca novapatrwny 

vol. 2, p. 541 ; apud Mignium, Pialrol, Qr, vol. 33. 

Tit vel Tit Bost: Titus episcopus Bostrensis in Arabia, floruit anno cir- 

citer 362, mortuus est anno circiter 371. Ediderunt opera eios 

Franciscus Turrianus (iterum recusa in Biblioiheca peUrum, 

Coloniae Agrippinae a. 1618, vol. 4, p. 1057 — 1060); Gallandius, 

vol. 5, p. 267 — 356; of apud Canisium, Lectionet att^uae, ed. 

Basnag. Antverpiae a. 1725, p. 56—162. 

manich: libri quattuor contra Manichaeoe; quartus autem periit, 
ut et tertii pars aliqua. Paulus de Lagarde, TiU BoHreni 
contra Manichaeos libri q^uUtuor Syriace, Berolini a. 1859, 
et Titi Bostreni qua^ ex opere contra Manichaeos in cod, 
hamburgensi eervata miU graecCf a^icedunt lulii Bomani 
epietulae et Gregorii Thaumaturgi xftra fJi^QOs TtfaTtOf 
Berolini a. 1859. 
cat ad Mt8,25 est Cyrilli non Titi; catenae vero omnes fere in 
Lc fragmenta copiosa e commentario eius adferunt qui com- 
mentarius re vera fundamentum catenis praebuit; cf ezpositio 
in Lucam apud Frontonem Duoaeum, Bibliotheca veterum 
pa,tnm, Parisiis a. 1624, vol. 2, p. 762 — 836. 



y. 

Valent: Valentinus, Aegyptus, oonditor Gnosticorum scholae, 
AlexandriaCi Eomae, Cjpri vixit, floruit fortasae anno circiter 125 ; 
apud Irenaeum, Tertullianum, Hippolytum (unde hipp) et Cle- 
mentem Alexandrinum; fragmenta conlegit Grabius; cf v. cl. 
Adolfus Hilgenfeld, Die KeUergeechichie dee Urchrietenthums, 
Lipsiae a. 1884, p. 283 ss. 

Valentt: Valentiniani, Valentini sectatores; apud Hippolytum (unde 
hipp)f Irenaeum. 

Valerian: Valerianus, ortu Gallus, episcopus CemeneliensiB (Cimiez) 
prope Nicaeam in Idguriae finibus in Alpibus maritimis, floruit 
annis 439—455, viginti homilias et epistulam ad monaohos de 
virtutibuB et ordine doctrinae apostoUcae paraeneticam scripsit. 



Digitized by 



Google 



2. SORIPTORES: TICHON — VIOTORIN. 12J» 

Opera yaleriani ediderunt I. Sirmondins, Lutetiae Parisiorum 
a. 1612, 8^ (yide etiam Sirmondii opera vol. 1, p. 604 sq.); Qallan- 
dius, vol. 10, p. 123 — 168. 

Viet "*: Victor Antiochenus floruit fortasse anno 401 vel ut alii di- 
cunt430, scripsit vel ex scriptoribus veteribus consarcinavit com- 
mentarium in evangelium Marci, qui multis evangeliorum codicibus 
minusculis, e. g. 12. 19. 25. 34. 39. 77, sive integer sive decurtatus 
adiungitur. Editus est commentarius hic Latine cum Titi Bostrensis 
commentario in Lucam a Th. Peltano, IngoUtadii a. 1580; in 
Bibliotheca pcUrum maanmay Lugduni, tom. 4, p. 370sq.; Hnd. 
Coloniae, tom. 4, p. 295 — 337; in catena in Marcum a Possino 
(cf supra, catP*") edita; in libro BCxxoqoa nQia^vxigov *j4vtiO' 
Xe(t*a Xfti aXXfov xiv^v ayCiav nax^Qfav ^^yriata €ta xo xaxii 
Maqxov ayiov ivayyiXiov anno 1775 a Chr. Friderico Mattbaei 
ex codidbus Mosquensibus (cf supra, p.l 1 7 3, cat "»*«») ; et a Cramero 
(ut supra, p. 1172, cat); of lohannes Quilelmus Burgon, The Uut 
twelve verses ofS, Mark, Oxonii et Londinii a. 1871, p. 269 — 290. 

Vict^^P: Victor, episcopus Capuanus, floruit anno circiter545, oon- 
cordiam evangelicam anouTmam ab eo Tatiano adtributam Latine 
vertit. 

Vic ^^^'. Victor, Afer, Tununensis in Africa episcopus, floruit saeculo 
sezto medio, semper fere in exsilio sive in vinculis versatus, 
mortuus est post annnm 565; ei adscripsit Tischendorfius, Labbaeo 
auctore, librum de poeniUntia (unde poen), qui ad calcem operum 
Ambrosii multis in editionibus invenitur, e. g. in Ambrosii operum 
editione Benedictina, Parisiis a. 1690, vol. 2 append, col. 589-606, 
viri autem alii docti Cavius, Oudinus, Gennadii auctoritate fulti, 
librum hunc Victori Cartennae. Mauritaniae urbis eplscopo tribu- 
unt, qui Victor anno circiter 460 clarnit. Victor Tununensis 
chronica scripsit inde a mundi creatione usque ad annum 566. 
Apud Canisium, Leetionee arUiguae, Mignium, Patrol. Lat. 
vol. 68, col. 937—962. 

Victorinus : Gaius Marius (ita Hieronymo ; aliis Marius Fabius), Roma- 
nns illuster, rhetoricae artis magister, Augustini praeceptor, 
primo ethnicus, ante annum 361 Christianus factus. Multa 
scripsit. Commentarios eius in 6al Phil Eph suspicatur Light- 
footus {Cralatiane, p. 227) primos fawae Latinos commentarios in 
Pauli epistulas. Opera elus ediderunt Oallandius, vol. 8, p. 131 
—202 ; Mignius, Patrol. Lat. vol. 8, col. 999 — 1810. Cf losephus 
Barber Lightfoot, St. PaxiVi epietle to the OalatianSj Londinii 
a. 1892, p. 231.232. 

Victorin : Victorinus, natu fortasse Graecus, Petavionensis in Pannonia 



Digitized by 



Google 



1230 X. DE SCRIPTORIBUS ECCLE8IA8TICIS. 

(non in Aquitania) episcopus, floruit anno cirdter 290, coronam 

iidei accepit anno circiterSOS; apud Gallandinm, vol. 4, p. 49 

— 64; cf V. cl. Zahnius (ut supra, p. 1176, in indicei sub voce 

Victorin.), et v. cl. Hausflleiterus (ut supra, p. 1104, adn. 4). 

apoc : commentarius in ApocalTpsim ; aut non Victorini, aut inter- 
polatus est. Zahnius discemit inter duas recensiones. 
Vig: Vigilius, Afer, episcopus Tapsensis, claruit anno 484. Operaeius 

apud Mignium, Patrol. IaU, vol. 62, col. 95 — 544. 

ari et sab: contra Arianos etc dialogus, tribus Ubris comprehen- 
8U6 sive in altercationibus tribus ab Athanasio contra Arium, 
Sabellium, et Photium ad Probnm iudicem habitis, olim 
Vigil. Tridentino adscriptis; apud Mign., vol. 62, coll.179-238. 

eutych vel cont eutychen: contra En^ychen libri quinque, syno- 
dum Chalcedoneusem defendentes, a nonnullis olim Vigilio 
Tridentino adscripti; apud Mignium, vol. 62, ool. 95 — 164. 

trin: de Trinitat« libri duodecim quos sub nomine Athanasii 
edidit Vigilius; apud Mignium, vol. 62, col. 257 — 334. 

var vel vari vel varim vel varimad : de Trinitate adversus Vari- 
madum (litteris mutatis, pro Marivadum) libri tres, quos 
Vigilius sub Idacii Clari nomine edidit, contra Marivadum 
Arianum diaconum ; in libro, Aniidotum contra diversas . . . 
haereses, Basiieae a. 1528, fol. 12 Ib — 147b; apud Mignium, 
vol.62, col. 351— 434. 
Vocat vel Vocat ««"' : auctor libri de vocatione gentium , vide supra, 

p. 1165. 

Z. 

Zacharias episcopus Meletinensis in Armenia claruit anno circiter 540; 

apud Assemanum, vol. 2, p. 54b — 62b; vide etiam ad Io7,52sqq. 

ibidem p. 52b. 
Zen: Zeno, Afer, episcopus Veronensis, floruit saeculo quarto ut 

videtur medio. 

tract: sermones sezaginta septem ; apud Gallandium, vol. 5, p. 105 
— 158; apud Mignium, Patrol. Lat. vol. 11, col. 9 — 760. 
Zonar vel Zonara: lohannes Zonaras, imperatoribus lohanni et Manueli 

Comnenis primo a secretis, posthac monachus, claruit anno cir- 

citer 1110; inter alia multa scripsit lexicon, quod ediderunt 

I. H. A. Tittmannus, Lipsiae a. 1808, 4*, duas partes complectens ; 

Friedericus Guilelmus Sturz, Grimmae a. 1818, 1820, 4°, 



Digitized by 



Google 



1231 



XI. 



TABULA TESTIUM. 



Digitized byCjOOQlC 



1232 



paginae 

Tabula testium summaria exhibens . . . 1231 — 1246 



Digitized by 



Google 



XI. 



TABULA TESTIUM. 



Tabula talis mihi non iam tantum arridet quantui 
arrisit ante hos annos cum haec prolegomena s 
coepi. Nihilominus etiam hodie tabulam comparo, i 
aequo lectorum spem fallam. Nemo nescit annos, ne 
saecula, adscriptos incertos esse. Ubi codex versio s 
inter duo saecula vacillat, e. g. inter saecula XI ( 
priori saeculo codicem versionem scriptorem tribui. 
dicibus versionum paucos vetustiores adtuli. 

SAECULUM PRIMUM. 

Clemens Romanus. 



SAECULUM SECUNDUM. 



VBBSIONBS 

Latina yetuB 

Syriaca 

Mempbitica 

Thebaica 



Baraabas 

Ignatius 

Polycarpua 

Papias 

Phileas 

lusttous 

Tatianus 

seniores apad Irenaeum 

Hegesippus 

Polycrates 

Athenagoraa 

Theophilus Antiochenus 

Ireoaeus 

€ieoieDs Aleian^rious 



8CBIFT0BB8 

Apelles 

Basilides 

Marcion 

Valentinus 

Manes 

Montanus 



Monoimus 
Heraclius 
Ptolemaeuf 
Theodotus 



TisciiBNDORP, N. T. ed. 8. 



Antitactae 
Carpocratei 
Docetae 
£ncratitae 
Marcosii 
Naasseni 
Peratae 
Pistis Sopl 
Valentiniai 
790 



1284 



XI. TABULA TB8TIUM. 



SAECULUM TERTIUM. 



CODICBS 
QBABCi 



VBBSIONBS 



8CBIFT0BBS 

Origeoet 
ll|iptljtiis 

Inliufl Afrioanus ApoUonius 

Dionysius Alexandrinus PorphTrius 



TertuHiaaos 



Constitutiones apostolicae 

Ammonius philosophns 

Gregorins Thaumaturgus 

Arohelaus 

Petms Alexandrinus 

■etkedlos 

Alezander Lyoopolitanns 



SAECULUM QUARTUM. 



AdimantuB 
Novatianas 



KB 


Gothica 


Alexander Alexandrinus 


Hiiarius 


Tt PMi 


Aethiopica 


Pamphilus Caesareensis 


Lactantius 




cod lat yet 


EofleUns Caestreensb 


Matemus 






Arius 


luvencus 




a 


Athanuiiis 


Maximinus 






Cyrillus Hierosolymitanus 


Optatus 






Amphilochius 


Ambrosins 






Basilius Magnus Aphraates 


Ambrosiaster 






CkrysesteMis Ephraem 


Faustus Ma- 






Acaoius lacobus Nisibenus nichaens 






Apollinarii duo Titus Bostrensis Pacianus 






Asterius Nilus 


Pelagius 






Diodorus Serapion 


Phiiastrius 






Dorotheus Antonius 


Phoebadius 






fiplphanias Orsiedus 


liber de Re- 






Eunomius 


baptismate 






Eusebius Emesenus 


Siridus 






Eustathius 


Tichonius 






Evagrius 


Yictorinus 






Gregorius Nazianzenus 


Faustinus 






Gregorius Nyssenus 


Luciferus 






Meletius Antiochenus 


AognstiQUs 






Pseudo-Caesarius 


Gaudentius 




Theodorus Heracieensis 


Hertiynns 




Theophilas Alexandrinus 








Timotheus Alexandrinus 





Digitized by 



Google 



8AECULA III — V. 



i2S5 



8AECULUM QUINTUM. 



CODICBS 
GBABGI 


yBBSIONJW 


SOBIPTOBBS 


^Mt Opp 


Armeniaca 






ACI^*» 

IbQQp«al 

XTwtd 


syr cur 1 

syr pesh 18.15 

89.40 

paul 19.20 


NonnuB 
TheedfKtas 

Theodorus Mopsueiten 
QyriUiu AleiuMims 
Baailius Seleucensis 


Amobius 
Avitus 
us Caasianus 
Chrysologus 
Chromatius 




basm 2 

sahid 9.11 

lat yet 
a^ behik(n) 

vulg 694 


Ammonins presbyter 
Theodotus Ancyranus 
yiettr Aittocheiu 


£uoheriu8 
Fastidius 

Fnlgentias 

^lulian apud Aug 
Leo Magnus 
Marius Mercator 




Diadoohus 
Entherius Tyanensis 
Enthaliiu 




Gennadius 


Mazimus Taurinensis 






Macarius Aegyptius 
Marcus monachus 


Montanus 
Orosius 






Nestorius 


Uber Praedestinatus 






Palladiua 
Philo Carpaaius 
Qelasius 


Prosperus 

Prudentius 

RafiMs 






Isidorus Pelusiota 


Ruricius 






Proolus 


Salvianus 






Socrates 


Sednlios 






Sozomenes 


Valerianus 






Seyerianus Gabalensis 


Victor Vitensis 






Pseudo-Theodulus 


YigiUua Tapsensb 
Zosimus 



?»♦ 



Digitized by 



Google 



1236 



XI. TABULA TESTIUM. 



SAECULUM SEXTUM. 



CODICES 
QRAECI 



Dpaul Emet 

NN» Op*"' 

Qb paal Oo 

P«TT ft 

^b e k 

Z 0« • ' « 

2 ^ 



400(?). 



VBRSIONES 

Syriaca 
Philoxeniaoa. 

8yrP^h2.i6. 
17.18.19.20. 
21.22.23.24. 
36.38.41.42. 
43.45.48.50. 
52.53.55.56. 
76. 106. 109. 
actl9.20.21. 
22.23.52. 
paul 21.22. 
23.24.25.26. 

lat vet 

d f q r B t 

act d e 

cath q 

paul d gae r 

vulgata 
for fiild 
gue**'* harl 
per san 19. 
96.246.615. 
1610. 1612. 
1947. 1949. 
2082. 2225. 

gothical.2.3. 



8CRIPTORES 

Anastasius AntiochenuB Agapetus 



Anastaflius Sinaita 
Andreas Cappadox 
Chronicon paschale 
Cosmas Indicopleustes 
EulogiuB Alexandrinus 
Hesyohius Hierosolymi 

tanus 
lohannes Philoponus 
Macedonius 
Procopius 
Severus Antiochenus 



Apringius 
Arator 
Caesarius Arela- 

tinus 
Cassl«4*riu8 
- Columbanus 
Epiphanius scho- 

lasticus 
GregorinsMagnus 
lunilius 
liberatus 
Priiuasios 
Victor Capuanus 
Victor Tununensis. 



Digitized by 



Google 



SAECIJLA VI— VIL 



1237 



SAECULUM 8EPTIMUM. 



CODICES 
GRAECI 


VERSIONES 


SCRTPTORE8 




Syriaca 


Andreas Cretensis Martinus papa 




Heracleensis. 


Antiochus 


F» G«' 




Leontius Byzantinus 


16.6 0* T* 


Byr Kier 4. 


Maximus Confessor 
Thalassius 


'y^i 1 m n 


syr peshl4. 
26.26.27.28. 
76.101.116. 
paul27.28. 
29.30. 

syr ph-her25. 




^W243. 


lat vet 




269.316. 


ff * 1 V z 




364.355. 


act reg x, 




559b.668. 
565. 


paul r« 
apoc reg 

Yulgata 
bodl reg taur 
187.523.707. 

1221.1284. 

1467.1609. 

1972.1986. 





Digitized by 



Google 



1238 



XI. TABULA TESTIUM. 



8AECULUM OCTAVUM. 



CODICB8 

OBABCI 

gapoo EeTT 

L«" Ok 

gaet epp 

Y e« 3 

JP Q 



Evm.lBb. 

242.293. 

352.360. 
486b.509. 
525.559a. 

627.749. 



CODICBS VBR- 

8I0NUM 

syr"«'5,8. 

gyjP6.h5. 29. 30. 
37.99.107.110. 

gyrPh.ii*r22.26. 

Bah8. 10. 13b. 

arab 101. 

lat yet 
g*m p 

yolgata 
am foss gat lux 

tol 3. 5. 20. 95. 

(102a).115.116. 

131. 153. 154. 

184. 228. 231. 

234. 238. 493. 

502. 510. 590. 

610. 614. 669. 

682. 698. 774. 

850. 851. 984. 

985.1034.1237. 
1254.1263.1265. 
1267.1269.1271. 
1278.1444.1526. 
1606.1607.1608. 
1633.1673.1699. 
1843.1855.1859. 
1877.1880.1918. 
1923.1928.1937. 
1946.1958.1970. 
1973.2000.2080. 
2085.2105.2157. 
2218. 



SCBIPT0BB8 

Anfutafiios abbas 
Elias Cretensis 
Georgius Syncellas 
lohannes Damascenus Anflbertns 

Tharasius 
Theodoros Stndita 

Theophanes Beda VenerabiliB 

Paulinus Aqnileiensis. 



Digitized by 



Google 



1240 



XL TABULA TESTIUM. 



SAECULUM DECIMUM. 



CODICES GRABGI 
Qtrr Herv Q»» S U 8"» 

JS:w 1.14. 24. 27. 29. 34. 63.86 
91.92.100.104.106.115.125.136 
144. 161. 161. 175. 216.221.237, 
263. 254. 259. 262.274.299.307. 
308. 309. 314. 331. 338.344.360. 
364. 371. 397. 405. 411.420.435. 
478.481.548.564.568.584.606. 
607. 608. 626. 627. 628. 629. 680. 
652. 669. 832. 838. 882. 948. 994. 
1073. 1076. 1077. 1078. 1079. 
1097. 1100. 1120. 1143. 1166. 
1172. 1187. 1190. 1194. 1203. 
1207. 1211. 1216. 1220. 1222. 
1223. 1225. 1266. 

^cnO. 15. 16. 17. 46. 78. 84. 86. 
87. 122. 126. 148. 159. 160. 221. 

236.317.324.328.334.384.389. 
390. 394. 403. 

Paul 20. 69. 71. 101. 123. 168. 
217.382.406.407.418.480. 



Apoc 142, 170. 183. 



Evl 63«^^ 1. 2. 6. 24. 35. 40 
41.42.45.47.49.111.115.116, 
123. 139. 160. 155. 174. 175. 179. 
181.183. 195.206.245a. 251.252. 
265. 284. 292. 296.300.309.338. 

366.367.358.369.363.373.398b. 

425. 444a. 452a. 455. 467. 473. 

480. 481. 482. 483. 484. 486. 526. 

527ab. 638. 546. 646. 662. 670. 

687. 704.722. 798.799.844.847. 

849. 909. 934. 



CODICBS VER- 
SIONUM 
8yr"«2 

8yrP«>»la. 9. 46. 
49.57b.70.78.91. 
102. 111. 117. 
paul 32 

syr P*» • •»«»■ 8 
sah 13a 

ann6. 45. 61. 
arab76. 76.104. 

lat vet 
ffig« 
act g» 
cath ff 
paul r* 

vulgata 
mm 136.166.158. 
170.203.204.213. 
230.232.449.604. 



I 



SCRIPTORES 

AntoniuB Meliasa 
Arethas 
Maximos 
Oecamenias 

Photius 
Suidas 



^;j/33. 40. 108. 110. 



613.616.617.769.802.803.827.930. 
936. 963. 968. 1031. 1036. 1105. 
1187.1188.1203.1231.1244.1353. 
1364. 1386. 1408. 1409. 1413. 1418. 
(1419a.) 1427. 1440. 1441. 1442. 
1443. 1452. 1469.1483.1487.1572. 
1674. 1576. 1612a. 1625.1632. 1693. 
1696. 1697.1700.1701.1766.1766. 
1769. 1771. 1821.1851. 1882.1888. 
1897. 1902. 1903. 1908. 1909. 1910. 
1915. 1916. 1917. 1926. 1948. 1960. 
1951. 1985. 1987. 1993. 2053. 2066. 
2120. 2126. 2187. 2167. 2168. 2169. 
2172.2186. 
slavonicagl*"»" — bohem iungmS. 



Digitized by 



Google 



8AECULA X — XI. 



1241 



SCRIFTORBS 

Cedrenxu 
ThMphylactiis 



SAECULUM UNDECIMUM. 

OODIOBS GRABGI. 
JSrv 8. 12.20.23.25.26.28.35.36.37.39.40.41.49.60. 
65. 67.72. 75. 77. 83. 89. 108. 112. 113. 114. 126. 127. 
133. 137. 142. 143. 145. 148. 160. 158. 169. 163. 164. 
169. 174. 177. 181. 186. 194. 195, 197. 200. 207. 208. 
210. 212. 213. 226. 230. 238. 239. 241. 247. 249. 251. 
252. 271. 272. 276. 277. 278. 300. 801. 343. 345. 348. 
350. 352. 354. 357. 375. 376. 389. 391. 404. 406. 422. 
429. 430. 433. 436. 437. 450. 451. 464. 467. 470. 474. 
475. 476. 490. 491. 497. 504. 506. 607. 515. 516. 517. 
523. 526. 527. 528. 529. 530. 635. 539. 547. 549. 559. 
563. 569. 583. 585. 596. 602. 603. 604. 609. 611. 612. | 
613. 616. 617. 620. 621. 623. 624. 631. 632. 633. 634 
635. 641. 642. 643. 651. 653. 655. 657. 660. 661. 667 
670. 672. 680. 682. 687. 699. 700. 707. 708. 709. 711 
712. 717. 746. 753a. 754. 756. 773. 776. 780. 785. 788. 
796. 809. 810. 831. 870. 871. 873. 884. 887. 894. 895. 
899. 901. 937. 991. 1006. 1012. 1014. 1028. 1051. 
1055.1056.1068.1074.1103.1110.1123.1141.1167. 
1162.1163.1164.1167.1168.1179.1188.1190.1192. 
1199.1210.1212.1214.1219.1221.1224.1257.1271. 



Actl. 9. 11. 12. 22. 23. 25. 29. 30. 40. 42. 61. 66. 
68b. 73. 74. 79. 88. 89. 98. 100. 106. 114. 115. 127. 
128. 140. 156. 157. 158. 173. 179. 185. 191. 192. 203. 
204. 223. 235. 239. 241. 242. 243. 244. 250. 252. 301. 808. 304. 310. 
316. 318. 319. 329. 330. 832. 335. 369. 381. 385. 393. 395. 



Fttull, 23. 27. 47. 83. 100. 102. 110. 111. 112. 119. 167. 168. 159. 
195. 208. 290. 373. 380. 390. 391. 392. 402. 416. 481. 



Apoe 68. 95, 

Evl3.^. 6. 
171. 185. 188 
283. 291. 294 
402. 409. 441. 
497. 531. 532. 
701. 702. 724, 
813. 816. 816. 
861. 868. 864, 



140. 152. 



20. 32. 33. 43. 48. 60. 71. 108. 121. 125. 137. 141. 156. 
. 190. 204. 206. 208. 212. 233. 238. 263. 254. 255. 267. 
. 308. 310. 322. 329. 334. 335. 341. 872. 874. 377. 401. 
447. 451. 458. 466. 470. 471. 472a. 477. 478. 486d. 488. 
, 536. 539. 644. 678. 633. 638. 669. 662. 663. 666. 700. 
. 726. 731. 738. 761. 768. 764. 766. 768. 769. 797. 800. 
. 817. 823. 836. 848. 861. 862. 853. 856. 857. 868. 859. 
. 866. 869. 870. 871. 872. 876. 876. 877. 912. 



^pZ 2.4.14.41.60.71.79.86.94.95.104.105.109.124.136.160.163.171. 



Digitized by 



Google 



1242 



XI. TABULA TESTIUM. 



80BIPT0BBS 
EuthTmios Zi- 

gabenus 
Zonaraa 

Rutpertus 



SAECULUM DUODECIMUM. 

C0DICE8 OBABCI 
Evv 2. 3. 7. 9. 11. 15. 19. 21. 22. 31. 32. 43. 44. 46. 
48. 57. 59. 64. 66. 68. 71. 73. 76. 78. 80. 84. 87. 95. 98. 
105. 111. 116. 119. 120. 122. 123. 124. 129. 132. 134. 
138. 139. 140. 146. 156. 157. 160. 162. 173. 178. 179. 
183. 187. 188. 191. 193. 196. 199. 202. 211. 217. 224. 
225. 229. 231. 240. 242. 244. 245. 255. 261. 264. 265. 
267. 268. 269. 270. 275. 279. 280. 281. 282. 297. 298. 
304. 306. 310. 311. 315. 317. 319. 320. 329. 330. 332. 
334. 337. 346. 347. 351. 353. 355. 366. 374. 387. 392. 
395. 396. 401. 407. 408. 419. 421. 431. 438. 439. 440. 
443. 459. 460. 468. 471. 485. 495. 499. 502. 505. 509. 
610. 513. 514. 518. 520. 524. 531. 532. 533. 536. 543. 
560. 551. 552. 556. 560. 570. 571. 572. 674. 580. 687. 
610. 614. 615. 619. 622. 625. 636. 637. 638. 639. 640. 644. 654. 658. 
659. 662. 666. 668. 671. 673. 674. 676. 678. 688. 692. 702. 718. 719. 
720. 721. 733. 736. 747. 748. 750. 752. 753^ 760. 765. 768. 7.70. 771. 
774. 777. 778. 779. 782. 787. 791. 793. 799. 800. 804. 808. 812. 813. 
816. 822. 826. 828. 829. 843. 847. 850. 855. 857. 860. 862. 869. 872. 
877. 878. 893. 896. 902. 905. 906. 922. 923. 924. 927. 930. 933. 934. 
936. 950. 965. 973. 974. 976. 980. 985. 987. 989. 993. 998. 1008. 1007. 
1010. 1013. 1046. 1048. 1049. 1054. 1071. 1081. 1085. 1090. 1098. 
1099. 1118. 1124. 1125. 1127. 1128. 1138. 1142. 1152. 1164. 1165. 
1160.1169.1170.1176.1186.1198.1200.1204.1217.1218.1228.1230. 



^c<2. 24. 26. 28. 33. 36.61. 53.56. 64. 68*. 80. 83.97.103.180.133.134. 
186. 142. 149. 155. 166. 175. 182.188.205.225.226.227.232.233.245. 
249. 307. 309. 326. 355. 357. 367.380.386.388.391. 



PauZ 64. 81. 82. 84. 172. 876e. 379. 884. 396. 398. 409. 414. 470. 



Apoc 12. 18. 65. 90. 148. 179. 



JEvl 13. 16. 18. 21. 29. 31. 37. 44. 67. 68. 69. 70. 73. 74. 76. 76. 77.78.80. 
83.86.94.104.107.117.120.122.124.126.129.136.144.146.146.161. 
176. 186. 189. 191. 198. 200.202.207.209.210.211.214.216.219.232. 
237. 240. 241. 256. 261. 266. 268. 276. 279. 286a. 297. 301.302ab.803. 
305.307.311.314.318.319.321.330.337.342.344.361.361.364.366. 
366. 369.375. 376. 378. 404.408.41 1.412. 421. 424a. 426. 428. 429.430. 
432. 433. 434. 437. 442. 446. 449. 450. 452 b. 459. 460. 463. 464. 469. 
472b. 493.510.513.515.517.519.520. 521.522.523.524.533.534.637, 
560. 573. 574. 576. 628. 629. 634. 635. 636. 639. 641. 661. 664. 658. 664. 
666. 667. 673. 676. 696. 697. 698. 699. 710. 726. 729. 735. 736. 737. 742. 
744. 748. 752. 763. 766. 767. 787.793.794.803.804.809.810.811.812. 
814. 828. 829. 834. 838. 850. 854. 856. 860. 866. 867. 868. 901. 916. 926. 
935.938. 



ApllS. 23. 25. 26. 46. 68. 64. 75. 77. 86. 91. 97. 107. 111. 113. 115. 
116. 120. 123. 130. 146. 162. 168. 173. 



8AECULA xn — xin. 1243 

8AECULUM TERTroM DECIMUM. 

CODIOES GRABCI 
Bvv 4. 6. 10. 13. 38. 51. 52. 55. 60. 74. 85. 107. 118. 121. 128. 136. 
Ul. 152. 154. 165. 166. 167. 168. 170. 176. 184. 192. 198. 204. 218. 
219. 227. 233. 234. 248. 250. 258. 260. 263. 266. 273. 288. 284. 290. 
291. 292. 293. 294. 295. 303. 305. 333.339.341.842.359.361.362. 
365. 882. 388. 390. 403. 410. 427. 428. 449. 456. 457. 458. 465. 466. 
472. 473. 477. 479. 482. 483. 484. 496. 500. 501. 503. 508. 511. 519. 
534. 537. 538. 542. 544. 553. 554. 557. 558. 561. 573. 576. 579. 590. 
591. 593. 597. 598. 601. 647. 650. 663. 675. 677. 679. 681. 688. 684. 
685. 689. 691. 693. 695. 696. 697. 703. 704. 705. 706. 710. 714. 715. 
726. 726. 729. 732. 737. 744. 749. 751. 757. 759. 775. 792. 805. 814. 
820. 823. 825. 827. 830. 835. 840. 854. 856. 863. 874. 897. 898. 900. 
908. 926. 929. 931. 932. 935. 939. 940. 941. 942. 943. 944. 945. 946. 
947. 949. 964. 967. 968. 970. 971. 972. 975. 983. 992. 997. 1000. 
1001. 1004. 1008. 1009. 1011. 1015. 1016. 1021. 1022. 1025. 1031. 1034. 
1035. 1041. 1046. 1047. 1060. 1052. 1057. 1087. 1091. 1096. 1101. 1102. 
1105.1112.1113.1122.1126.1129.1137.1148.1149.1153.1171.1173. 
1174. 1177. 1178. 1184. 1205. 1208. 1213. 1215. 1226. 1229. 1238. 1258. 
1261.1265.1268. 



ActlS. 21. 37. 38. 58. 59. 69. 85. 96. 101. 118. 119. 120. 121. 137. 
184. 214. 222. 224. 228. 230. 231. 248. 308. 320. 333. 344. 352. 353. 
356. 860. 361. 362. 366. 369. 370. 372. 376. 378. 387. 



PtktUie. 103. 168. 171. 189. 291. 378. 881. 883. 386. 393. 399. 401. 
416. 482. 

ApoeSe,ei. 146.155.177. 



Evl 7. 9. 10. 11. 12. 15. 19. 25. 26. 28. 30. 72. 84. 108. 105. 106. 110. 
113. 119. 134. 140. 154. 157. 159. 163. 166. 168. 169. 170. 177. 187. 
190a. 192. 199. 201. 203. 213. 215. 217. 221. 222. 229. 230. 231. 234. 
235. 236. 239. 257. 258. 259. 263. 273. 276. 278. 287. 288. 298. 299. 
306. 323. 324. 325. 326. 331. 333. 339. 340. 342. 345. 347. 371. 399a. 
405. 407. 410. 424bcd. 427. 438. 443. 448. 456. 472c. 475. 486a. 489. 
491. 495. 496. 499. 503. 516. 518. 535. 540. 547. 549. 551. 553. 564. 
579. 630. 631. 632. 662. 653. 656. 657. 671. 676. 677. 679. 680. 690. 
691. 692. 714. 715. 716. 727. 728. 739. 741. 745. 750. 756. 762. 790. 
791. 792. 795. 818. 819. 820. 821. 822. 889. 896. 902. 903. 904. 910. 
911. 924. 928. 929. 930. 932. 933. 936. 937. 



Aplll. 24. 61. 66. 72. 74. 76. 88. 101. 108. 112. 118. 121. 182. 168. 
157.172. 



Digitized by 



Google 



1244 



XI. TABULA TESTIUM. 



SAECULUM QUARTUM DECIMUM. 



SCRIPTORES 
Macarius Chrv- 
socephalus 



CX)DICB8 GRABCI 
Evv6. 16. 18. 45. 63. 54. 109. 131. 147. 153. 155. 
171. 180. 182. 185. 189. 190. 201. 209. 214. 220. 222. 
228. 232. 235. 243. 246. 312. 316. 318. 323. 324. 326. 
340. 349. 358. 363. 867. 369. 870. 381. 386. 393. 394. 
402. 409. 412. 413. 414. 415. 416. 417. 426. 434. 452. 453. 454. 455. 
462. 463. 469. 480. 488. 489. 492. 494. 498. 512. 521. 540. 541. 546. 
577. 578. 581. 582. 586. 588. 589. 594. 600. 618. 645. 648. 649. 656. 
686. 690. 698. 701. 716. 718. 727. 728. 730. 731. 734. 738. 740. 741. 
743. 768. 761. 762. 763. 764. 766. 769. 772. 781. 783. 784. 786. 789. 
790. 794. 796. 797. 802. 806. 807. 815. 818. 819. 824. 833. 834. 836. 
837. 839. 842. 845. 846. 848. 851. 862. 858. 864. 866. 867. 888. 889. 
890. 891. 903. 904. 907. 925. 928. 938. 961. 952. 963. 954. 959. 960. 
966. 969. 977. 978. 981. 982. 984. 986. 990. 995. 996. 999. 1002. 1005. 
1019. 1020. 1023. 1026. 1029. 1032. 1033. 1036. 1037. 1038. 1039. 1040. 
1042. 1043. 1053. 1059. 1061. 1062. 1072. 1075. 1082. 1083. 1084. 1089. 
1092. 1093. 1094. 1095. 1104. 1106. 1108. 1109. 1111. 1114. 1117. 1119. 
1121.1133.1136.1140.1147.1166.1169.1165.1175.1181.1182.1183. 
1189.1193.1196.1206.1227.1234.1235.1236.1242.1262.1262.1263. 
1267.1269.1270. 



Aa20. 62.*63. 67. 81. 99. 123. 126. 129. 164. 161. 162. 163. 168. 169. 
176. 183. 215. 218. 219. 220. 229. 240. 246. 251. 302. 306. 312. 813. 
315. 326. 346. 347. 348. 351. 354. 358. 364. 368. 371. 375. 392. 400. 



PataS6, 124. 125. 125a. 175. 207. 213. 214. 371. 372. 376ab. 885. 
387. 394. 397. 400. 408. 410. 417. 472. 



ApoeSb. 43. 67. 79. 80. 96. 100. 149. 151. 169. 171. 178. 



EvlS. 22. 27. 60. 51. 62. 79. 81. 82. 86. 87. 88. 89. 91. 92. 96. 101. 
102. 109. 114. 118. 128. 131. 132. 133. 142. 168. 160. 164. 167. 178. 
180. 184. 193. 218. 220. 223. 224. 226. 227. 264. 270. 280. 281. 282. 
285b. 289. 290. 304. 313. 315. 320. 327. 328. 328a. 332. 336. 346. 
367. 398. 399b. 403. 406. 413. 414. 415. 422. 435. 439. 444b. 445. 
457. 466. 468. 494. 507. 529. 648. 552. 554. 560. 672. 582. 660. 655. 
660. 669. 670. 674. 678. 681. 682. 685. 688. 694. 695. 705. 723. 732. 
734. 740. 743. 746. 747. 753. 760. 761. 788. 789. 801, 824. 831. 833. 
886. 873. 886. 887. 888. 891. 899. 906. 913. 918. 919. 921. 927. 



Apl2%. 27. 80. 46. 49. 61. 68. 81. 87a. 88. 100. 106. 119. 186. 131. 
139. 144. 146. 169. 174. 



Digitized by 



Google 



8AECULA XIV — XVI. 124* 

SAECULUM QUINTUM DECIMUM. 

C0DICE8 GRAECI 
Evv9\ 17. 30. 30». 47. 56. 58. 69. 70. 79. 94.96. 99. 117. 130. 149. 
205. 205». 285. 286. 287. 288. 313. 368. 873. 377. 379. 380. 400. 418. 
444. 446. 447. 448. 486. 493. 525. 545. 555. 575. 592. 599. 664. 694. 
722. 723. 724. 735. 739. 742. 801. 817. 841. 844. 853. 865. 880. 881. 
883. 885. 886. 955. 968. 961. 962. 1017. 1018. 1027. 1060. 1116. 1130. 
1131. 1132. 1135. 1158. 1180. »02. 1232. 1283. 1237. 1247. 1249. 1250. 
1259. 1260. 1264. 1272. 

ActA. 27. 45. 60. 72. 116. 138. 139. 174. 216. 217. 237. 238. 305. 
311. 321. 322. 327. 331. 350. 363. 399. 415. 



Paulm. 196. 197. 202. 293. 294. 350. 374. 375. 376d. 388. 395. 
404. 405. 418. 471. 

Apoc 12. 21. 28. 31. 32. 38. 41. 49. 50. 58. 59. 62. 73. 101. 137. 138. 
147. 148. 150. 154. 159. 161. 163. 164. 



Evl5Z. 54. 56. 57. 98. 138. 161. 162. 165. 196. 197. 225. 228. 277. 
302c. 350. 367. 416. 418. 420. 431. 468'. 461. 476. 512. 528. 530. 555. 
556. 557. 568. 575. 649. 661. 683. 684. 686. 687. 757. 769. 796. 825. 
826. 827. 832. 837. 862. 874. 890. 892. 898. 894. 897. 900. 905. 914. 
915. 917. 920. 981. 

Apl6, 88. 50. 63. 87b. 89. 92. 93. 98. 99. 117. 122. 185. 137. 140. 
142. 164. 165. 

SAECULUM 8EXTUM DECIMUM. 

CODICES GBABCI 
Evv 61. 90. 97. 101. (110.) 296. 835. 336. 372. 383—385. 398. 399. 
428. 424. 432. 445. 522. 562. 595. 606. 646. 665. 745. 755. 803. 821. 
859. 861. 876. 879. 957. 1030. 1044. 1065. 1066. 1067. 1068. 1069. 
1070. 1088. 1107. 1115. 1239. 1263. 

Act 165. 171. 172. 234. 314. 364. 373. 379. 413. 416. 



J°lrtwi54a. 66.129. 161. 160. 161. 162. 164. 165. 389. 398a. 403. 478. 

ApocQS. 72. 77. 79a. 81. 136. 189. 141. 144. 145. 153. 157. 158. 
160. 162. 175. 176. 182. 

Eul 14. 56. 90. 93. 96. 99. 100. 272. 274. 417. 419. 436. 440. 492. 
498. 500. 502. 505. 558. 561. 569. 581. 644. 693. 706. 707. 708. 711. 
712. 717. 719. 754. 755.886. 



AplBA. 42. 96. 114. 127. 129. 134.141. 149. 150. 151. 159. 162. 166. 
167. 168.255. 



Digitized by 



Google 



124« XI. TABULA TESTIUM. 



SAECULUM SEPTIMUM DECIMUM. 

CODICBS GBABCI 
Evv2S9. 849. 868. 956. 963. 979. 988. 1084. 1068. 1086. 1184. 

^C<a46. ~^ 

^pocl67. 172. 173. 174. 



jE^258. 262. 271. 468. 479. 487. 501. 604. 571. 577. 648. 645. 646. 
647. 648. 709. 713b. 718. 721. 898. 908. 925. 



^p{128. 138. 138. 148.148. 



SAECULUM DUODEVICESIMUM. 

C0DICB8 GBABCI 
JE^I^VlO^^. 1189. 



^ct349. 

EvU^S. 506. 508. 7l3a. 



Adde ex ^Addendis et EmeudandU" : 

saec. Y: ^' »<» "; — YI: 3i 1" Evl 943; — YU: 1"; — YUl: n«»; — 
II: >; — X: Evv 1281 Evl 944.946; — XJ: Ew 1274.1275.1276. 
1277 Paul 481 Evl951; — XII: Evv 1278 Evl988.942.946a.947. 
952; — XUI: Evv 1283.1285.1287 Paul482 Evl 937.940; — XIY: 
Evv 1284 Evl 941.944a.953; — XY: Evl 945; — XYI: Act420 Paul 
483 Apool84; — XYH: Evl 948. 



Digitized by 



Google 



1247 



XII. 



ADDENDA ET EMENDANDA. 



Digitized by 



Google 



1248 



paginae 

1. Evangelia 1249—1279 

2. Actus et epistulae catholicae .... 1280 — 1285 

3. Epistulae Pauli 1286—1297 

4. Apocalypsis 1298—1302 

5. Prolegomena . 1303—1314 



Digitized by 



Google 



124» 



xn. 
ADDENDA ET EMENDANDA. 

A ddenda copiosiora addere, id quod antehac mihi in animo 
XjL erat, omitto, ne prolegomenorum finis nimis in longum 
difTeratur. Quae pauca in promptu habeo, do. Emendanda 
pleraque debentur curae optimi yiri Ezrae Abbot qui iam 
Tischendorfio multa miserat^ Multa etiam misitvir illluster 
Fentonus lohannes Antonius Hort, nonnulla vir clarissimus 
de Novi Testamenti studiis maxime meritus Bernhardus 
Weiss, vir clarissimus grammaticae Winerianae renovator 
Paulus Guilelmus Schmiedel, vir clarissimus linguarum 
orientalium peritissimus Eberhardus Nestle, vir clarissimus 
de Vulgatae historia et textu optime meritus Samuel Berger. 
Alii hic illic iterum iterumque singula notaverimt, Tischen- 
dorfio vel mihi miserunt. His omnibus Tischendorfii nomine 
meoque ac lectorum gratias habeo maximas. 

* Cf hae litterae a Tischendorfio die 4 Octbbris anni 1872 ad 
Ezram Abbot datae. 

„Hochgeehrter Herr College, 

Sie haben mich durch die wiederholten Zusendungen zu grossem 
Danke verpflichtet. Da das Werk in Liefemngen ausgegeben wird, 
so ist^s nicht thunlich einzelne Bl&tter durch Cartous 2U ersetzen. 
Statt dessen werd' ich ein genaues Yerzeichniss aller Emendanda in 
den Prolegomenen geben, und dabei von Ihren vortrefflichen Beitragen 
Gebrauch machen. Allerdings waren schon manche Fehler bereiU 
TiscHBMDOSP, N. T. ed. 8. 80C 



Digitized by 



Google 



12S0 xn. ADDENDA ET EMENDANDA. 

Addenda et emendanda spectant ad apparatum, si 
text vel mg non adponitur. 

fruher yon mir oder auch Anderen bemerkt und verzeichnet worden. 
Immerhin aber ist auch manches zuerst von Ihnen beobachtet worden, 
und ich muss die uberaus grosse Sorgfalt, mit der Sie mein Buch ge- 
pruft haben, dankbarst anerkennen. 

Mein Dank gilt zugleich den hochgeehrten Herren, die sich 
dieselbe Aufgabe der Verbesserung gestellt haben, alao Hrn. E. A. Guj 
und Hm. A. W. Tyler. Ich bitte beiden in meinem Namen den ver- 
bindlichsten Dank a^zustatten. Auch fur die Yerbesserungen meiner 
Ausgabe der LXX bin ich Ihnen sehr yerbunden. 

Ausserdem haben Sie auch eine Lanze fur den Codex Sinaiticus 
gegeniiber dem Rev. J. W. Burgon gebrochen [cf supra, p. 347, adn. 5], 
und, wie es mich dunkt, siegreich. Der Yersuch Hm. Buigon^s war 
sehr schwachlioher Art; da aber so wenige Gelehrten in dergleichen 
Untersuchungen das geniigende Yerstandniss haben, so war es ganz 
erwiinscht und nutzlich, dass Sie die Sache ins rechte Licht gestellt 
haben. 

In zwei Wochen hoff* ich das letzte Blatt der Apokalypse in die 
Druckerei zu geben, so dass vor Ende Octbr. der 2. Band Text aus- 
gegeben tferden wird. Dann bleiben mir noch die Prolegomena zu 
schreiben, die den 8. Band fuUen sollen. loh werde mich sehr freueni 
wenn Sie mir auch noch ftir die noch ubrigen Bucher des N. T., 
welche in Ihren Noten noch nicht beruhrt worden sind, Yerbesserungen 
mittheilen werden. Ich werde in den Prolegg. einen besonderen Werth 
darauf legen , dass gerade in Amerika so viel kundiger Eifer fur die 
Angelegenheit aufgewendet worden ist. AIso nochmals Ihnen selbst 
und Ihren Freunden meinen verbindlichsten Dank fur die bereits 
empfangenen Gaben und auch ftlr die noch kunftigen I 

Mit hochachtungsvoller Ergebenheit hab' ich die Ehre mich 
den Ihrigen zu nennen, 

CONBT. V. TlSCHBNDORF. 

Leipzig, den 4. Octbr. 1872. 

Sr. Hochwurden 
Dem Hrn. Profesaor Ez&A Abbot. 



Kmendenda quae Abbotus notavit in Tischendorfii oitationibua 
ex editionibus Griesbachiana et Scholziana mitto quod nimis spatii 
implerent et pauci hodie lectiones Griesbachianas ac Scholzianas 
accuratius inspiciunt. 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 1,1—1,25. 1251 

1. 

EVANGELIA. 

(1.) MATTHAEUS. 

Pleramque (sed non nbique) pro B^ Bcribendum est B* 

(nec Maius nec alias conlator ullus yiderat B* et B^ destin- 

guendos esse). Hnius est ^axd-aiov in inscriptione evangelii et 

9,9 TiaaaQaxovra 4,2 vaCaQet 4,13 ti 7,14 nQOitpriT. 7,22 

(xa$^aQia$-Ti 8,8 ivefiQC/nriaaTO 9,30 etc. Aliquotiens etiam 

nulla correctoris B* ratio habita est, quemadmodum 1, 8 sq oCucv 

oCtaa substituit 1,10 aqmautv uaaiaa 1,15 f4.€CT&av 9,36 

iQQCfifiBVOL etc. 

1,1 text in initio pro 1,8 lege 1,3 *lin. 1 post sah) adde Z in pagina 

prima teste T. K. Abbotto 1,1 lin. 1 post 6*» adde (22,42] lin. 4 

post B adde s 1,2 lin. 3 ante c adde a^^^ 1,4 post vaaaaav adde 

bis 1,0 lin.lpost /9060 addebis lin. 8 post »ai/}i7<f adde bis 1,6 

lin. 3prorvlegevr lin.4postcradde (= Gb) l,7 7i»5rprolCor9, 

lege 1 Chr 3, 1 ,8 lin. 1 lege oCftav, oUtaa 1 ,8 lin. 2 ante c adde 

H* l,9sqanteD^»«legeLnTi(exerroredeB)-x«-bisc. 1,10 

lin. 1 in nonnuUis ezemplaribus (e. g. Hortii) deest B post v^ 1 , 1 sq 

lin.l lege uaanav, irtoafiag 1,11 pag. 3, lin.7 lege maxufi, ctoaxHfi 

lin. 10 est Epiph ^'® Epiph tom.l, haer. (6) 8, pag.21 et suntverba priora 

capitis 7, posteriora extr. capitis 6 lin. 15 pro cixoviaa lege 

uaaiiaa 1,12 lin. 1 dele * post yewa 1,15 lin. 1 post fA.a&&av 

adde bia lin. 2 post h adde b" 1,16 ante a adde 846. o) fAvrjaT(v&riaa 

naQ&evoa fiaQtafjL eyevvfiaev tov Tv tov Xeyofievov xv 1,18 

lin. 2 post aeth adde (Ir cf infra) lin. 8 pro Epiph*-*'* lege Epiph*** 

sive »»*«5i,6 lin. 4 dele 7 1 . lin. 8 post Ps- Ath"' adde Theod «■•p» 

fr sjr 5s C84). jiQc praebet v. d. Eduardus Sachau qui usus est codice Lon- 

din. mus. Br. Add. 14669 saeculi v; eadem linea laudatur antea 

Gennani„Theoria"vel „Contemplatiomystica rerum ecclesiasticarum", 

apud Gallandium, vol. 13, p. 215b, apud Mignium, Patrol. Gr. vol. 98, 

ool.416a; utrum vero sit scriptor Germanus CP saeculiYIII an Ger- 

manus saec. XIII in dubio est. lin. 1 5 lege ut supra Epiph**® sive ^^" 

**•* et post air »»■ adde Ps- Ath Quaest in Evv (Opp. Paris. 1698, vol. 2, 

p. d06a) habet yi wri aia 1 ,2 2 lin . 1 pro Epiph ^^ lege Epiph*** sive 

^tsifi et post 127* adde Epiph*»* 1,23 lin. 1 ad finem adde Cyr •^ 

1 , 24 lin. 1 pro Epiph ">> lege Epiph*^ lin. 2 post K K adde s lin. 3 

dele s 1,25 lin. 2 lege B* om ov lin. 5 post q adde vg lin. 6 lege 

Epiph«» 

80« 



Digitized by 



Google 



1262 XII. ADDENDA ET EMENDANDA. 

2, 1 lin. 6 post tv dele r. 2, 2 Im. 1 post L adde 8 2,5 lin. 1 poei K^ 

adde 243. 2,7 lege B* 2,9 lin. 1 post M loge s 2,1 1 lin. 1 post 
M adde s lin. 3 post avTta adde pr 2,13 lin. 5 lege (B iipavri) 
2,16 lin. 1 init adde k* b*d kimv \ naai cum » CL . . . LnTi naat-v 
cum bdA I 2,18 lin. 1 pro leII etc lege elsII, gLn Ti - a cum kmT 1 ) 
2,22 lin. 4 post C* adde Eus^ • »A" «>** •»» 2,23 Un. 1 dele B*« 

xad^ojxriaiv et dele B^» ante C et adde 8 post M lin. 3 nach B"»* adde 
(recte) item post K dele s 

3) 1 cf Lc 3,1 ubi initium evangelii Ebionitamm notatum est lin. 3 

post I adde m* b* d* naqayuv^jai, \ 3,1 1 lin. 1 post h pr lege Cyr** ^ 
3,13m^l^eLc3,21s 3,13lin. 1 initlegeB^Tra^a^^ftvcra^l 3,16 
lin. 1 post c* adde T* lin. 2 pro D* c ««pp lege c* D ■"» et lege Hipp 

tii«opb5(non») lin.3postD"PPaddeT* lin. 9 post M adde 8 lin.lO 
postMaddeP 3,17pag. 12,lin.lOpro"lege*® 

4, 3 lin. 1 post hB adde T' lin. 4 pro it «** bis lege it ^^ 4,4 lin. 1 ante 
(Gb* ) adde avd-^, lin. 2 post p adde t' post om adde o lin. 3 
postsaddeT^ 4,51in. IpostDaddeT^ 4,6 lin. 2 post h^ adde t' 
4,9 lin. 1 init adde T^om xa^ etnev avT(o \ lin. 2 post C* adde T^ 

lin.4postetcaddeEustath^''^^« Un. 5 post 8 adde T' 4,10 lin. 8 
post M adde t' 4, 1 3 lin. 3 post L dele 8 et post M adde 8 4,1 5 teit 
post ^«Jlft(7(rf}(r adde , 4,16lin.5postMadde8 lin. 8 post h adde 
yg«i« et post umbrae adde . . . f ff ^ g* am for fii gat tol in regione et {ei in 
g^ Ai) umbra 4,18 pag. 15 , lin. 4 post M adde 8 4,1 9 lin. 3 post 
Cyr6.i49 addenon'«>»««* 4,21 lin. 1 postMaddes 4,24 lin. 2 poet 
Or«'«»addCyr*»»«*«» 

5,4po8t38.adde58*. lin.3 afinepoetK^^addeCyr^»"»***»»»*»*"»^*^ 
'^ (*w?) 6^10 lin. 1 poet B-xa adde (item v. 11) 5,11 teii pro 
dtio^foaiy lege ^ua^ovaiv et muta in apparatu ; cf ed. a. 1873 et synop. 
a. 1871 5,1 1 lin. ^ a fine ante €vsx, €fiov adde B evfxa \ 5,13 

text pro alaa bis lege aka mg adde Lc 1 4,34 s Mc 9,50 5, 1 3 lin. 1 
init lege aX.a cnm h bis, D pr loco, sec loc B alaa sed a erasum nec in- 
stauratum (priore loco est alaa); cf edd manuales et synop. a. 1871 
5,l5m^addeLc 11,33. 8,16 Mc4,21 5,19 lin.Sproprlegesec 

et perge | 8 dtSa^i, \ ovjtoa 5,20 lin. 5 post M adde s 6,21 lin. 1 
post M dele 8 et ante v adde s 5,2 2 lin. 1 pro B lege B* 5,22 

pag. 19, lin.7 ante d adde h« lin. 8 pro C>'r lege Cyr»»*^ ^« 5.28 
lin. 1 dele s ante T lin. 2 adde s post M 5,25 lin. 2 pro g> lege g^'. 
lin. 3 dele g^ 5,2 7 lin. 1 post h adde B* et post M dele s et ante D dele B 
et postE adde s de vocabulo sqq. notandum est B* quinque locis i. e. 
versiculis 27.31.33.38.43 (QQi&ri scripsisse, B* yel b' (cf Tisohendorfii 

• editio codicis b, p. 6) correxisse et (QQri&ri legisse lin. 3 pro Cyr lege 
eyr«.ch76» 5^28 lin. 1 post Or*'"<» adde Cyr»»»'^*» lin. 4 post T 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 2,1—8,7. 1319 

adde 597. lin.5 dele 236. et anteQuaest addeCyr^i''" 5,81 
pofit H adde B* post M dele s ante D lege b* ^ ' post K adde s 
lin. 2 pro h* lege h* lin. 4 pro add lege praem 5,32 pag. 2 1 , lin. 5 
post K* adde 597. lin. 6 ante B adde Ln c. 5,88 post h adde B* 

postLdeles anteDlegeB*^*** poetMaddes 5,861in.5pro 
t}fi€X, lege ri fxiX, 5,37 lin. 2 dele (Clem)*'* ante B adde Ln c. post 
245. adde Clem®^^ 5,38 lin. 1 poflt h adde b* postMdeles ante 
DlegeB*^"*' postKaddes 5,48po8tHaddeB* postLdeles 
anteDlegeB^^"*' postMaddes 5,441in.4abextr.postsadde 

(fTTfi^.) 5,45 post K adde 8 5,47 lin. 8 post Lcif al dele (ptXova 
5,48 lin. 5 ante €v adde o 

6. 1 pag. 24, lin. 8 post D adde Z 6.4 lin. 1 dele B bis ante om adde 
Dam<^ poflt 33 adde Dam«'« <^ lin. 2 post k^ adde B postu 
deled deleBanteA lin.6initantealpauoadde^(roi;f>l. pro 
1 08 lege 118 lin. penult post (e spatio) add AII al pler 6,6 lin. 3 
poflt M adde s 6,10 quod ad ordinem spectat petitionum c£ Tertul liani 
tractatus de oratione 6,13 lin. 6 post g* adde h lin. ult lege 
Const*»" 6,20 lin. 2 et 3 dele Cyp*»' bis lin. 3 pro etfurarUur 
lege effurantur post k adde Cyp^^ 6,2 1 pag. 28, lin. 1 post B adde 
m 6,22lin.linitp08too<f)^.addepr lin. 5 lege B b""^ deleLn 
6,24 lin. 2 post M adde 8 ante f vo^ adde ?} /o((» : h L £t )'r<(> | 6,25 
lin. 8 post s adde (-ctc) lin. nlt post vfi. adde h* om vfi. sec 6,2 7 
lin.2postMaddes 6,29lin.lpostMaddes 6,32 lin.l ante A 
adde h lin. nlt ante anavrtov adde B*/^7}rf | 6,38 lin. 3 lege h 
(b) g* lin. 6 dele 2 3 6 . et v«"* ■*'^ nam sunt hi duo rc rera idem codex 
atque 440 6,88 pag. 30, lin. ult adde : Ambr*' '^>' dentque seriptum 
est : PeHle magna et parva adicientur vobis. Petiie caeleatiaf et terrena 
adicientur. Nemo praeter Ezram Abbotum amicum meum videtur haec 
verba detexisse. 6 ,34 lin. 1 pro b lege b' 

7, 12 lin.l init pro avv lege ovv 7,13 text dele [17 nvXri] cura Syn. 

a. 1 8 7 1 et muta apparatnm 6,13 lin. 3 post qnam adde, quid post c 
adde B 7,14 text dele [i} nvXrj] cum Syn. et muta apparatum 7,14 
lin. 8 post b^ adde G lin. antepenult ante Ps- Ath adde Maci>*<" *^'*<> 

{fmt^fl aT€vri fOTi xai Tid-XtfXfjL, ?} ocfoo) 7,15 ixii lege Mvfiaai, 
et vide Synop. ev. ed. 3, a. 1871, p.LIV, adn. 7,18 lin,8 lege h* 

lin. 6 post loco adde [?] et ante C adde h^ ^^ ^ 7,2 1 lin. 3 ante 33 adde 
4 7,22m^proLc23,l^eLcl3, ^^^^lin.^poflta^^^anteTr^oc^f . 
adde g 7,24 lin. 8 post Z adde <!> 

8. 2 lin. 3 ante fX^cov adde g post II adde Z^" 8,8 lin. 2 dele am 
lin. 3 poet q adde am lin. 5 ante (xa&aQUf&. adde g Ln 8,4 lin. 4 
post K adde s ad vooabulum fivavaria de punctis cf Lipsius, Ueher 
die Lesezeichen, p. 14, adn. 8,6 ante om adde Hil^ 8,7 lin. 2 



Digitized by 



Google 



1254 Xn. ADDENDA £T EHENDANDA. 

post cop adde Cyr»-»*» ^^ 8,1 2 pag. S7, lin. 1 lege »• '" 8,1 3 

lin. 5 post Bas»»' adde Cyr»»^ ^^^ lin. 9 post X adde * Ua. 

antepenult dele h* 8,14 post nixqov adde [ ^ /3c^A. ctt» xiltriia 

8,20 post L dele 8 post M adde 8 8,25 lin. 2 ante 6b adde ^ 

lin.6 pro Tit<*» lege Cyr^« (e cat»» vol.2, p.67 et apnd Migniiiin,/\E«ro/. 
Or. vol. 72, p. 629 a) 8,27 lin. 8 init dele om 8,28 lin. 1 post c 

adde 4» 8,29 lin. 2 ante Cyp adde Eustath«<<'>"<>' lin. ult post 
xce^. adde . . . nqo xatQ. anoUaai rjftag Enstath^ 8,88 xal ra .- 

8 legit xara 

9, 4 lin. 1 lege bb^m 9,5 lin. 1 lege m« b lin. 6 post h dele B et adde 
Bantetr 9,6 lin.ultpo8tn^o^<i;ot;addeeLc 5,24 9,9 lin. 8 post KC 
adde 8 huo usque inseruimus lectiones aocuratiores codicis 8 locia 
singulis, fortasse libentius videbit lector catalogum quem ipse inserere 
poterit Mt 9, 1 3 aXXa 9,1 5 om ot et J« 9, 1 7 om alla fialXovaiv 
usque avvTTiQovvrai 9,28 iXd-ovri de avrat 9,36 tqifjifiivot, 
11,14 ^AiiYff ll,21;^a)^(<€iv Wf^iZimaovQavov 12,294^»«^- 
naari 12,32 oircav 12,41 i/mi^Vrai 12,46 Ciffri/xfMTav 13,2 
uaxrixH lB,San€iQai 13,1$ awiovaiv 13,14 omi^ante 
X€yo vaa , ibidem babet axo varjre et fiXe i//i}r€ 13,15 inunQi^ 
(fovaiv 13,17 €mJov 1S,2S avvuSv 1S,2^ anei^avTi 13,28 
avXXe^Oftev 13,56 ravr. navt. 14,14 ndiv 15,32 vriaxM 
15,39 m/9i7 16,2et3;ri;^aCc( l^y^xaraXun^v 16,12 aAil« 
1^,1S xaiaoQiMa n,Bei^f4,(ovarjaetfi<ovaft> 17,12 aXXu 
lS,5nat^,TowifToev 18,12 sq€V€« 1S,S0 aXXa 18,31 
€avT(av 19,7 et 8 fjLmvarja 19,9 yafiriati 19,28 xad^aia^i 
20,3cMffV 20,Axai(XHVoia 20,5<vaTi7i/ 21,11 vaCoQid^ 21,12 
is 21,17 xaTaXmtov 21,23 omAat 22,9 (av 22,11 iiSev 22,24 
fjLtovaria 22,27 evoXrixaQdtaetivoXrfxlfvxrj 2S,2 fJtmvaitoa 
2S,S oaaeav 2S,7 ga^fit 2S, Shexxvvofievov 2S,S6navT,TavT. 
24,2 T«i/T. Tiavr. 24,3 c7/rov 21,15 fiSiXXvyfia 24,21 ovde 
f4,rj 2i,2S TafiUtota 2^,S2 ixtpvrj 2^,SS xat (OQaa 24,49 
ead-tit di xat ntvet 25,8 Xafin, avT(ov 25,37. 38. 39. 44 
itdofiiv 2S,15 xatiy(o 2S,25Qafifit 2S,2d yevrjfiaToa 26,31 
dtaaxoQntad^rjaovTat 2 6,35 anaQVrja(ofjtat et Ofiouoa de xat 
2B,SS nQoaev^Ofiat 26,48 («v 2S,l9Qafifit 26,58 omce^ro 
26,71 ftdc)' 27,32 n'^ov 27,42 ntaTfva(Ofiev 27,458q€y«r. 
27 ,4e eyxoTeXtnea 2S,S etdea 28,9 Z? 9,9 pag. 42, liji. 1 
lege c. MD 9,10 lin. 3 ante m* adde Ln o. 9,13 lin. 9 post 11 adde 

9 9,141in.lanteDaddeB lin.2deleg«^ideme8tao71. 9,15 
1 in . 5 ante D* adde m* om eXe vaovrat - vvfi(ftoa (ex homoeotel) | 9,18 
lin. 2 post X adde 11* lin. 3 pro 11 lege n* 9,23.24 teit pag. 45, 
lin. 1 pone 24 ante Ueyev 9,24 cf infra ad Mo5,89 Aug 9,26 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 8,12—12,44. 1255 



lin. 2 dele g*^', idem est ac 7 1 . 9,28 lin. 1 ante u adde h8 lin. 4 

poBt Tv(fX. adde { $ TV(pXoi diOfiivoc 9,30 text post ogdTt adde • 
9,30 lin. 1 ante avetox^. adde $ xai naQaxqrifjLa avtofx^* ^^^' ^ P^^ 
clegec* 9,34lin.2postcyadde(H*om) 9,35lin.4dele 124. 
9,3 6 lin. 2 post 11 adde $ 

10)1 itJi pro avTa lege avTU, 10,8 lin. 1 pro B lege B* lin. 2 adde B' 
ante C 10,4 lin. 2 dele yg [non am] 1 0,5 lin. 2 ante d adde sd-vo} v : 
M*om| 10,7 m^proMt 10,9 legeLc 10,9 10,8lin.3proaplege 
cop lin. 5 ante Sz adde Gb<> 10,9 mg pro Mt 9,3 ss lege Lc 9,3 es 
10,10 pag.49, lin. 1 post Iladde « 10,12 lin. 2 post L adde ^ 10,13 
lin. nlt lege Lc 10,6 10,14 lin. 2 post pe { adde B* oa av fiaa B*oa av 
fifjv {B^ f^ri) Se^rjT, vfjiaa 10,16pag.50,lin.2po6tPadde4 10,19 
lin. 6, post XriariTe adde pr 1 0,2 3 lin. 8 post 247 adde b ff*- h g**- 

gat™"' (non a k) et post D adde b ff^ g^^ gat mm lin. 9 post Gb adde h 
et in iUam lin. 1 post aXlr\v adde aio a b h g^* ; L ff^g^k kTBQOv ; gat 
mm in tertiam alio modo addo hic testimonium codicum Latinorum 
de tTiqav [^TiQav . . . aXXi^v^ : c f attain . . . q aKeram . . . a allam) alteram, 
allam, d aH. al, aH., ff 'g^ aL al. alt) h al. Ulam, aL b g^ Amb al. al. aL, gat mm 
codi«> t>rof al. al. tert. (sax habet terttam) 1 0,2 3 lin. penult pro B lege 
B* 10,28 lin. 8 post Sz) adde /nri 10,29 lin. 1 ante D adde TKoXenai 
BOr''*«>''*« ... HEKLetcTTwAfm... poBtDaddeCyrM~ 10.34 

lin. 2 post ffier«~*) adde pr 10,86 lin. 1 dele (B'»«»« oucoutxoiJ) et 

post H adde B* lin. 2 adde B' ante u 1 0,40 scribe xai, o:h* ods 

11,4 lin. 1 pro B lege b' (uoavri) lin. 2 ante D adde B*- vf t 1 1 ,5 lin. 1 
post r dele A lin. 2 post Chr«»« adde Bas»«» »«> lin. 6 lege Bai^^ »« 
ll,8teitlege^|ifA^aTC; avB-Qtonov tdeiv 11,8 lin. 2 ante €i/ adde 
av^Q. t^eiv c. H . . . g Ln Ti t^riXd', u^hv; av^Q. cum testibus reliquis 
(Or hunc loeum non affert : : cf ad 11,9) 1 1,9 B* scripturus erat 

'idtiv ante nQotpriT, sed se statim correzit 11,10 lin. 2 postq 

adde vg lin. penult ante Ti adde Ln 11,14 m^ pro 14 — 19 lege 
16—19 11,14 lin. 2 pro vg lege am fu for lin. 3 post 11 adde yg^'^^ 
ll,161in. 2postAadde4 pag. 57,lin.lpo8tnadde^ lin. 7anteB 
adden 1 1,18 post Mtfixyi^cr adde | <&tai. o/SaTrTtffrija 11,19 lin. 6 
dele cop 1 1,23 b' volebat 97 (pro firi) et v^jKod-eioa 11,27 lin. 6 
post et •»» lege et "« »•«»« lin. 9 dele, it« Ln 

12,4 D>' le^t nQoa&ea€(oa 12,8 pag. 61, lin. 1 post mu adde (ita Evl 
ed. a. 1645) 12,13Un.ultpoeta)(T£tadde j HomodorfjaJlXi} 12,14 
pag.62, lin.4proi?"«'legey«' 12,18 textdeleftcT 12,18lin. 1 
post { ov adde sec 12,22 lin. 1 1 dele arm (utrum melius lin. 1 arm 
delendum sit?) 12,24 m^pro 39 lege 29 12,31 lin. 1 dele pr et 
post 1. adde syr^'^ 12,33 mg pro Mo lege Mt 12,37 lin. 3 ante 

Bas adde 303*'» 12,44 lin. 1 post aeth adde Cyr'»»* « «<>« ^P-wy) 



Digitized by 



Google 



1256 Xn. ADDENDA ET EMENDANDA. 

lin. 7 post k adde vg 12,45 lin. 1 post eavtov adde sec lin. ult 
fin adde | 303 «'^* T17 novriQa Tttvrri 12,46 lin. 8 post k adde B*: 

Tischend. in margine ezemplaris sui scripsit ^also tcrr • hb*GFOLxA 
also doch ^ - zu ediren" 12,49 lin. 2 ante B adde m* 

13)2 lin. 3 pro B lege B* et Y>ost h adde B* lin. 4 pro D** adde D* 13,3 
lin. 2 post aV^ adde Evl ed. a. 1645 13,5 lin. 3 dele sed zhiat nam 

legit y. d. T. K. Abbottus ex fragmentis litterarum fiad^oa yr^a 13,6 
pro^»?etfVBcribe©H:GN 13,7po8tDadde^ 13,8B*scrip6it 
(Tieatv eia, sed ipse substituit m, ini 13,8 lin. 2 pro 34 lege 23 

13,12 m^ pro 25—29 lege 25.29 13,13 711^ pro 128 lege 148 etpro 

£s 4, lege Es 6, 13,13 lin. 5 pro Blas lege Bas lin. 6 dele Aoaii^*^ * 
13,15 pag. 71, lin. 2 lege 1633.1641. sed(7t;}'MJ<T» 1656.62.70.78. quod 
postea plerumq ut a Wtst pro g* habitum et editum) 13,23 text post 
xi)(^7ro<^o^«radde, 13,24 7ra(»f^»?X€v:.B*''<*6il«Aij<Jev 13,30 

lin. 8 ante L adde g c. et pro g lege g* 13,30 pag. 7 4 pro xarax, avra 
legit B* xaiax, avraa 13,32 lin. 2 post t(ov adde sec 13,35 tex( 
scribe d^ *Ilaa(ov tov nQOfprJTov hoc ordine 13,35 lin. 5 nota- 
veris codices Porphyrii infra lin. 2088 apud Hieronymum indicari 
13,36 lin. 2 post al* adde 303«'» 13,40 lin. 5 lege Or'»' «»«'» 13,43 
lin. 3 post nvQ) adde knfi\ltovaiv 13,52 lin. 3 pro B* lege B"« 

13,55 pag. 7 9, lin. antepenuU ad aeth notandum est Lagardium uaatfnp 
in aeth legisse, sed Tregellesium tojarja 

14>2 lin. 1 poet D adde ^ lin. 2 post D adde ^ 14,8 lin. 4 dele teste 
Btl» 1 4,5 po8t oTi adde (B»») et pro B* lege b'** 1 4,9 pag. 81, 

lin. 1 ante c adde h 14,6 — 11 comparandus est 6^, sed is ubique 

cum cfacit, nisi quod v.l 1 ante T}veyxevad6 to xo^a^ioj^pariterac^^^. 
al pauc b c f flf*- g*- h (non g*- 1 q vg) syr*" cop 14,13 lin. 4 poet al* 
adde 303«'» 14,1 6 lin. 2 post 611 adde al pler etc 1 4,1 7 lin. 1 

dele z—(Xey.), 1 4,1 8 lin. 1 post p adde al c f g* « h I vg syr»» et«'*' 

etP cop 1 4,20 itii post xXaafiaTtov adde , 14,23 scribe suppl^ 
ante fxovoa adde nQoaev^ . ^ add aTadtova noXXova ane/ov ano 
Tr)a yria 14,27 lin. 4 post 131. adde legunt eXaX, 14,31 text post 
avTov adde , 14,33 lin. 1 post 01 6e adde ev r. nl, 

i5f4 pag.86, lin. 1 post7raTC(>«addepr lin.penultpost^ijrf^iaaddepr 
15,5.6 itii pone 6 ante ov firj Tiuijaet et mutanumerilocuminappa- 
ratu 15,5 lin. 2 post T adde ^ lin. 6 (ut sunt impressae lineae) 
dele H lin. 8 ante B* adde h lin. penult post it adde pler lin. 
ult poet D adde a e 15,15 lin. 1 pro Pter. lege Petr. 15,29 poet 
exei pone • 15,81 lin. 10 pro interprete Latino lege evangelista 
15,32 lin. 1 ante emev adde avrov : m om i 15,32 text pro vr^areta 
lege v^arta et muta in apparatu 15,32 lin. ult post h adde B* et 

post -aTia adde fjirinoTe '^fir] 15.38 lin. 2 postMcadde | h avS, 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 12,45—19,17. 1217 

wtf» TfT^. . . . al* «v<f. TitQ. . . . ff ^* om av^Qea 16,39 lin. penult 

pofitqadde292«^i 

16»4 Hn. 1 ante xai adde ^ode anoxQt^uo iiniv avtoto yfvea 16,6 
lin. 1 ante OQate adde avtous : h y** •*"*•* om | 1 6,1 1 lin. 6 ante E 

adde D^ 16,12 lin. 5 ante aQtosv adde ttov 16,13 itii pro 
KaiaoQfiaa lege KaiaaQiaa et muta in apparatu 1 6, 1 3 lin. 3 post B 
adde t^ lin. 6 pro forl har * lege for harl* 16,14 lin. 1 post b 

adde T^ et ante k adde g c. lin. penult post g adde Ti 16,17 lin. 1 
poflt D adde t* et post Eus**™ "* adde Cyr"** •* lin. penult post 
Eus»*" " adde Dion««» '• »•" 1 6, 19 lin, 1 post et"«^ adde Cyp lin. 3 
dele Cyp lin. 6 post L adde t* 16,20 lin. 1 pro B** lege B"« 
lin. 6 p06t D adde r> lin. 9 pro h lege h* 16,21 lin. 4 pro Irt 

lege Ir 16,22 lin. 1 post 124. add 346. lin. 5 ante D* adde h* 
uke^a lin. 7 pro m oaov lege om aot 1 6,2 4 lin. 1 pro (ita - o<°*0 
lege om . . . et ante : : adde oTg 16,26 lin. penult ante B adde B* 

17, 7 lin. 1 post itP*" adde -^g 1 7, 1 2 lin. 1 ante ridr\ adde riXnaa : g hn 
Ti 97 AKeffutad 17,11 17,14 textpostoj^ilovdele , 17,15 Un. 11 
post t;<fai^) adde (i^tore 17,17 pag. 102, lin.lpostnaddee 17,19 
text lege ^iat£ 17,1 9 lin. 3 ante B adde h fmav \ 1 7,2 1 lin. 1 

post H^ adde latt 17,22 lin. ult post avt. adde | hb yaleiXiua 

1 7,26 iin. 6 ante g adde Ti Xeyet avtfo et post g dele Ti 

18,1 lin. 2 postMaddee 18,5 lin.ultdelez-/ioi', namlegitZ€;7tTet) 
ovo^att fjiov 18,7 pag. 106, lin. 5 antecat**' adde Cyr'"®**® lin. 7 
dele Cyr>"« ^ 18, 1 teit lege itanavtoa 1 8, 1 lin. 3 post n 

adde vg lin. 7 post om adde | ot ayyeXot av. av ovq. : Amb***» ••* 
voktmiacadi etpo8toi;^.addepr etpoBtZdeler(?) lin.ante- 
penultpostLu[«vaddeTC(i 18,11 lin.4afineproLnl9,20legel9,10 
18,12 lin. 1 postDadde* 18,16 lin.l deleB*»»"' 18,19pag.l09, 
lin. 1 post H dele B post g adde Ln post cum adde B 18,21 lin. 1 
ante Dam adde i*"" Lucif ■*"»•» lin. 2 post Ti adde nQoaeXd^, 1 8,2 2 
text pro aX)^ lege aXXa et muta in apparatu 18,24 pag. 110, lin. 3 
lK)st Chr adde . . . e om ctor 18,35 lin. 1 ante Dam adde Chr lin. 7 
post unc" adde al pler 

19,3 lin. 6 pro H lege h* jxxit sl»- adde Cyr*»^ >*» Cr (et M»i) (Epiph>'««) 

1 9,4 lin. 2 ante Dam adde Naz<^ 1 9,6 lin. 2 pro Lc lege Mc 1 9,8 
lin. 1 post Xf.) adde «t;Tot^ ante M adde h 19,8 pag. 114 , lin. 1 
dele46 19,9 lin. 13pOBt(et."«»«)addeCyr«>'«»hocloco(inv.3add 
fiTi ent noQveta) [sic Maius : Cramer omittit verba ex homoeotel] 
lin. 1 5 adde Cyr ante om lin* 1 8 adde Cyr ante Aug lin. 5 a fine 
addfe Cyr post (et.»»o«) 19,10 lin. 1 postn* adde Cyr lin.2 post 
mu adde { £i : H* om l^,141in.ultpostunc*<*addealomn'" 19,17 
pag. 117 , lin. 19 post eta adde (B* om eta) lin. 20 pro B leg6 b^ 



Digitized by 



Google 



121^ Xn. ADDEKDA ET EMENDANDA. 



19,18 lin. 1 dele B 13. lin. 2 adde B antec lin. olt poBt 124. 
adde346. 19,20 lin.5proHlegeH* 19,22 Iin.4post^addeTi 

lin. 6 lege [tovtov] 19,24 lin. 4 adde Esai ante 60,6 19,28 lin. 5 
postzaddel. 19,29 lin. 1 postGbaddeo(r +7^(7 19,30 lin.ult 
ante L adde h 

20,2 lin. 2 dele 124. lin. 3 post A* adde 124. 20,6 Un.ultpostChr 
adde | $ eCT, tv rrj ayoQa ttqyova 20,12 lin. 5 ante i/jUf^coTadde 
paaraaaai c. hbclm . . . Ln Ti - (r^v c. dzA j 2 0, 1 4 lin. 3 post iaxtn. 
adde | aov itnav 20,1 6 lin. 1 post taxaroi, adde pr 20,1 7 lin. 4 
post Ln adde Ti 20,18 lin. 1 post h adde Chi««** 20,22 lin. 1 

pro g« lege g (non g* ) 20, 23 lin. 5 ante xat adde add lin. 8 post 
g3< adde 1 et post am adde fa lin. 6 a fine post 346. adde 597. lin. 
ultpo8tl31.adde597. 20,26 lin.4afineproHlegeH* Un. 2 

a fine post 1 adde vg 20,28 lin. 1 post D adde <b lin. 3 ponit ^ 

ttvaTthv, post Tonova lin. 6 legit 9 aya non avvays lin. 7 
legit 4»/o}}<T»|ua)rf^ov 20,30 lin. 2 post om) adde \Tg: 597, oTs 

lin. 4 dele 124. lin. 5 adde 124. postll pag. 128, lin. 3 adde 124. 
poet 69. 20,32 lin. 1 avTova adde B om o | lin. 2 ante L adde 

vf^ lin . 4 pro | pone 39* et incipe novam lineam post h adde {avoy. ) 
pro 69* lege 69^'* 20,34 lin. 3 post pon adde, h* avTov 

21,1 pag. 1 29, lin. 4 pro b' lege B* lin. 5 post c* adde « 21,7 lin. 2 
post avTODV adde pr 2 1,9 li^. 8 dele yg pro h q) lege h 1 q am 

fu for gat mm al, sed y^^ hoaanna) lin. 1 ante syi**» adde * antiV' 
Twy Jf avTto noJiloixaiQOVTea xai do^a^ovTia tov O^eovncQi navrwv 
(ov ufov 21,17 legit B* €mt pij&avut 21,19 Mi post fiovov pro , 
pone . 21,25 lin. 3 post Koavov h adde \viv:vk* rj 21,25.26 text 
pone 2i post avTtp; et in apparatu transfer 26 ad lin. 4 ante toa nQO(f>. 
cum nova linea 21,26 (re vera 25) text lege dtml non dia tC 

21,28lin. 2po8tAadde^ 21,29 lin. 3antecumaddeeio 21,33 
lin.5po8tB*adde(-<fm) 21,41 lin. 3 adde Wtst ante Gb lin.5 
pro 1670 1^ 1641.1656.1662.1670.1678 21,42 Un. 1 pro . . . t(r : 
ayiaia? lege vfjUTfQaia 2 1,43 ante avTtia adde hb* 28.2p* y«» al" 
cop Arnob om oTt | 21,44 lin. 3 lege avv&Xaad-TjaeTai * 

22,7 lin. 7 postll adde ^ 22,10 teit pro Saova lege ova et muta in 

apparatu 2 2 , 1 lin. 2 post D adde B* lin. 3 post L adde Cyr*>-*** ^' 
(•tMi) 22,17 lin. 2 proMc 13,14 lege 13,4 pro24,2 lege 24,3 
22,20 lin. 2 dele 69 — Treg) nam videtur 69 apud Wtst ex errore pro D 
Bcriptum esse ; Millius Treg Scr silent de 69 22,2 1 lin. 5 a fine post 
videntur.) adde om 22,23 pag. 144, lin. 1 pro Ln lege Ti 21,28 
lin. 1 delex 22,30 pag.145, lin. 2 post a£fertur adde apudStephannm, 
TheeauriLs, in vooibus yafiCl^to et yafttaxto lin. 6 ante FA dele L 

22,32 Hn. 7 postgaddeTi 22,37 lin. 6postB"»*adderecte 22,39 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 19,18—26,44. 1250 

lin. IproHlegeK* anteDaddeM^» lin. 8 pro 69 lege 69^'<v lln.5 
poet n adde 6 9*^ lin. penult ante B adde B - <T«r, lin. 7 pro unc** 
lege unc^ 22,44 lin. 4 posts dele V 22,46 lin. 3 pro arm iQge am 

23,3 teit pro2 lege3 23,4 lin. 5 postlr»»'»*» addeOr*"»^ ««• schol-pMuh 
23,5lin.ultproLZlegeLA 23,10 lin.4dele346. Iin.5adde846. 
post69. 23,lllin.2po8tc<rrc(iadde|Komt;|Ua)Vsec 23,14 lin. 9 
adde 346. post 11 Un. 1 1 dele 346. 23,2 7 lin. 3 pro Cyr*»"" lege 
lulian^vr 23,851in. 2proBlegeB* lin. 3 ante B adde B* lin.9 
a fine post 13«^ adde 59 *"*• ■« ««» 23,37 lin. 10 ante M adde g 

lin. 11 post Or»»'adde Cypr*«»*»»« pro m lege »* 23,37 pag. 156, 
lin. 6 post Ir*"* adde Cypr*»»* *'• 23,38 lin. ult fin adde Cyr*'*«>^«» 

24,5 lin. 1 post G* adde 4 24,6 text post OQate adde , 24,6 lin. 1 
post fAtlkrjaere adde (B*-rftt) 24,7 lin. 3 ante Xoifi, adde xcu 

lin. 4 yidetur delendum esse 102. et hoc loco et aliis lods usque ad 
Mc7,35, quippe qui numerus codicem B indicet testev.cl.Westcotto 
apud Smithium, Dictionary of the hihUf vol. 1, p. 5 1 6b. 24,8 lin. 2 
post 1 adde Tg 24, 10 lin. 1 ante xat adde ^ noQad. eto d-avarov xai 
24,15 lin. ult post Chr) adde eor(oa 24,17 lin. 3 pro h lege k* 

lin. 4 ante Ath adde v^ 24,18 lin. 1 ante onuSfa adde <b iia ra 

oniato I 24,24 lin. 4 post q adde yg 24,29 text post axortc- 

&rja€rai adde ^ 24,30 m^poneApoc 1,7 ad lineam textus p. 161 
antepenultimam ad vocabulum vlov 24,32 lin. 2 pro B* lege b' 

24,33 lin. 1 dele 102. 24,34 lin. 3 ante navr, adde h om «i^ | 

24,36 lin.Sdeles^etaddeo^^ 24,36 lin.7pofltDadde$ 24,36 
pag. 164, lin. 11 post yidetur adde et quidem ante „neque angeli in 
caelo'' lin. 9 ab ima pagina nota Ronschium illum Ambrosii locum 
ad Mcl3,32 poniyelle 24,36 Im. 4 afinedele 102. 24,38 Im. 1 
dele 102. lin. penult post h adde (B) 24,39 lin. 3 dele 102. 

24,40 lin. 4 dele 102. 24,44 lin. 1 dele 102. 24,45 lin. 10 postU^ 
adde 9 lin. 1 1 post eavrov adde ,^rov oixov 24,49 lin. 2 pro 
6b lege Gb+ et dele , sedrursusGb^ 

25,1 lin. 3 post C adde z 25,2 lln. 4 et 7 dele 102. lin. 7 post Gb 

adde(+aO 25,4 lin. 1 dele 102. 25,6 lin. 6delel02. 25,13 
lin. 3postII*adde« 25,15.16 lin. 2 deleB lin. 5 adde B post A 
(b yidetur paragraphum concludere cum ev&ttaa) 25,1 7 lln. 1 pro h 
lege H* lin. 6 dele 102. 25,20 lin. 6 et 22, et lin. 1 et 8 dele 102. 
25,23 lin. 3 dele 102. 25,26 lin. 1 ante A adde Ln cum 25,27 
lin. 1 et 29 lin. 5 dele 102. 25,35 lin. 7 pro»*' lege»»' 25,41 lin. 2 
dele 1 02. lin. 6 post qov adde et. Theod "«>?■ * *r^* <"> diwedUe a me 
in tenebras exterioree, qttae paraiae surU etc lin. ult ante sdixfj. 
adde b* om ovx pr (suppl B* et») | post aarava adde , ita syr*»' 

25,44 lin.lpostHaddeA 



Digitized by 



Google 



1200 XII. ADDBNDA ET EMENDANDA. 

26,7 lin. 1 et 8 Un. 1 dele 102. 26,8 lin. 3 ante 61 adde ^ 26,10 
lin. 3 pofit J> adde B* lin. 4 pro B lege B* 26,11 lin. 3 fin adde 

hinc Qb^ 26,14 legit B* aQXt^fQ^Kf 26,28 Un. 1 dele 102. 

26,27 lin. 1 et29 lin. 1 dele 102. 26,29 lin. 1 addeBpostH lin.4 
dele B 8 6,3 6 lin. 1 adde 1 ante q lin. 2 adde yg ante arm lin. 5 
a fine dele 102. 2 6,39 lin. 5 adde fu^*^ ante am lin. 1 7 post am 
adde foH^*^ pro vg - p**' lege vg«** •^ 26,40 lin. 1 poat xai adde pr 
26,41 text interpunge tac:nQoa€vx€a$-€y «metibidem pro298flcribe 
297 , item ad v. 42 acribe 298 pro 299 26,41 Amb"^'^ ieiunate et 
oToUj n e intretu lin . 2 et 1 2 dele 1 02 . 2 6,44 lin. 1 post nttXiV 
addepr dele 102. 26,52 lin. 1 dele 102. lin. 4 posttfouadde 
I Xn/iovTea : 1 . Xa^fiavovrea ita Erasmi ed. prima 2 6,6 7 lin. ult post 
w""^ adde 292«^* 26,58 lin. 2 pro unc» lege unc* 26,69 lin. 3 

dele 102. lin. 8 ante avx, adde B* ipevdofiaQTVQav \ 26,60 lin. 3 
et 15 dele 102. 26,60 pag. 188, lin. 1. et 61 lin. penult et 63 lin. 4 

et 65 lin. 2 dele 102. 26,63 lin. penultpostS' adde 4 lin. ultpoet 
Chr add Cyrfl<i «> 26,65 pag. 189, lin. 2 et 69 lin. 1 dele 102. 86,69 
lin. 2 post n adde unc rell 26,70 lin. 3 post avrmv adde { r» : 1. o 

26,74 lin. 2 pro „cum minusc vix mu'^ bene fortasfle poneretur „fline 
teste" 26,76lin.3delel02. 

27,2 pag. 191 lin. 1 et 27,3 lin. penult dele 102. 27,8 lin. 3 init lege 
yg«i« iMeeldama pro vg^ o^eldanMe 8 7,9 lin. 5 ante 33 adde ^ 
27,11 lin. 2p08to<f€Kaddesec 27,13 lin.2prol7leg87 27,16 
lin.ult post sq adde | <^add oa dia <povov xat axaavv riv pkfikrifikvoa 
eia (pvXaxriv, 27,17 lin. 1 postD adde^ 27,23 lin. 1 dele 102. 

27,24 lin. 1 ante anevavri add yivfrai : hB yeiviTat' : x*»' •«" yrivaiif \ 

2 7.33 lin. 6 post n adde Y lin. 7 post 8 dele v lin. 8 dele 102. 

27.34 mg (P868,22) lege (P868[69], 22) 27,34 lin. antepenult 
post L adde $ 2 7,35 lin. 1 ante fiaXovrta add b* dufieQUfov \ 
lin. 1 3 ante fva adde add . lin. 1 4 post A adde 4 lin. 1 7 post A 
adde ^ 27,40 lin. 2 post A adde 4 27,41 lin. 2 post q adde vg 
lin. 3 post g adde Ti 27,42 lin. 1 dele 102. lin. ult post avTO) 
adde cum 27,48 mg infra Ps 68,2 2 scribe Ps 69,21 hebraice 27,49 
pag. 203, lin. 4 nota 8 om in Bam' verba xai xaraxevT, Habet enim 
xai> e^ovd^evTjaafiev (ipse* suppl x«*)f//7rTi,'a«m<ypro vulgatiflffoi;- 
d^evfiaavrea xai xaTaxevTriaavrea xai e^nxv^avTea lin. 9 post 
mm adde al 27,64 lin. antepenult ante B adde (h*) dele 102. 
27,60 it\i^osi fAvrifielf^ pone y 27,60 lin. 1 ante L adde m ^ 27,64 
lin.6prol8lege28 

28,8lin.3p06t(U(raddesec 28,6lin.det28,9lin.8dele 102. 88,6 
lin. 4 pro Ti lege Ln 88,7 lin. 4 post iSov adde pr 28,9 lin. 10 
proHlegeH* 88,10lin.6po«tqaddefor 28,16 ^itdeler«et 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (1.) MATTH. 26,7— (2.) MAKC. 2,16. 1261 

muta in apparatu 28,15 lin. 1 post k* adde B* 28,1 7 lin. 1 dele 
102. 28,201in.5delel02. Mtsubscr.pag. 212,Iin.ll abima 

dioitUT de capitibus in B ad Lo notatis, quae tamen in Lc yidentur 
excidisse. 



(2.) MARCUS. 

1.1 pag. 215, lin. 8 ante Tit adde Ps- et cf Lagardius ut X. 2 sub voce Ps- 
Tit lin. 10 ante Victorin adde Hesychi»*"" Mc 1, 8—8 : ad h 

1. addendus est T^. Confirmat 1,3 uvrov IjA o fianrtCtoy 1,5 
e^(7ioQ€veTo, UQoaoXvfAtrat, nayrea ante xai efiant.f vn avrov 
ante cv ra> toQd: noSafAm (sic, noSafitj) 1,6 xai ffV o itoawrja 
et ead-uav 1,8 iya> sine fi^Vy item tv vdatt et €V nvevfiaTi 
l,41in.5deleF lin.6dele 102. l,61in.3postPaddes lin.4 
deles lin. 7 pro H lege H* anteAaddCH^^ l,8lin.let9 

Iin.lOdelel02. l,81in.7po8tunc^addealpler 1,13 lin. 1.6.12 
et 16 lin. 5 dele 102. 1,16 lin. antepenultdele Ut—aXtttia lin. 
penult et ult pro B^ lege bis B^ 1,20 lin. 1 dele 13. et 346. lin. 3 
post 13. adde (primo loco evd-ecjg 13. 346.) 1,23 mg pro 4,32 lege 
4,33 1,24 lin.ldele 102. postper8saddeCyr(hrl46) 1,27 
lin. 6 post g adde (g «i»., ?• av,) lin. penult post -atv adde (ita Ln 
Ti) 1,31 lin.6et33lin.ldele 102. l,33proHlegeH« 1,33 
pag. 226, lin. 1 et 36 lin. 3 et 40 lin. 5 et 41 lin. 1 dele 102. 1,33 
pag.226,lin.lproHlegeH° l,34lin.l0proHlegeH* lin.ll — ISdele 
Yict —(/£() l,361in.lpofitMaddeS l,38lin.lanteaddaddeDg*' 
al lin. 3 dele^'^ lin. 6 post c adde 8 lin. 7 post K adde s 
1,40 lin. 4 a fine dele 68 1,41 pag. 228, lin. 2 et 5 pro Mc lege Mt 
lin. 3 post 346. adde {xai Xeyoiv) 1,42 lin. ult pro prid lege pri 
1,44 lin. 3 post L adde s lin . 4 post dei^ov adde (h aavtov) 

2.2 lin. 1 dele 102. 2,3 lin. 2 poet avT, adde (^ add Tivea) lin. 3 
post G adde 4> 2,4 pag. 230, Im. 1 ante A adde Ln Ti cum 2,4.9. 
1 1 . 1 2 B* ubique XQafiaTTOVf b' XQafifiaTov. Etiam s v v. 9 . 1 1 . 1 2 xqu- 
fiaTTov, V. 4 XQapfiaToVf sed correctum XQafifiaTTov (alterum fi videtur 
ex incuria intactum mansisse) 2,5 lin.3 post cop adde syr**» et*"»' 
et **" aeth 2,8 lin. 3 post Lc adde ) h 28. o r^- tniyvova lin. 7 dele 
102. 2,9 lin. 13 post emm lege cop pro go 2,10 lin. 4 post 157. 
adde aeth. 2,11 et 12 s XQafiaxTov (ut ante) 2,11 post h adde 
{-XTov) pro(B*?)legeB* 2,121in.2postunc*addalpler lin.3 
post oop*" adde ev^etoa eytQd-r} xai 2,13 lin. 1 dele 13. ante 69. 
2,14lin.3deles lin. 5 post K adde s 2,16lin.l postnaddeB 
dele B ante A post om adde , sed B add o» 2,16 pag. 233, lin. 1 
post xai adde (B om) lin. 4 ante 124. adde B lin. 5 post A adde 



Digitized by 



Google 



IM2 XJI. ADDENDA £T EMENDANDA. 

(B) lin. 15 ante cum add pr lin. 20 dele 102. lin. 23 a&te 
cumaddesec 2,17lin.4d6le^ 2,18 lln.penult.et 2,22 lin.l5. 
20 dele 102. 2,21 pag. 285, lin. 9 post syrP (?) adde an avTov to 
nlriQ(ofi. lin. ult adde post om { hb ynveTiu 2,23 lin. 8 ante 

aap^ttT, adde Tota pro aafifiat, lege aafifiaa, 2,24 lin. 2 adde 
^antel. 2,25 lin.l dele 102. lin.2 postgaddeTi 2,26 

lin. 2 dele iHarjkd^tv — rjXd^ev 2,26 pag. 237, lin. 3 ante Tova adde 
ova:B*oa\ lin. 4 ante Ln adde g (-tf*) post omn^'<* adde ... * 
uQxi^^Qivai post Dadde<& 

3,1 lin. 1 et 3,3 liu. 2.3 et 3,5 lin. 6 dele 102. 8,3 lin, 2 poet/et(»a adde 
(B* 0«"^/« *^av) 8,5 lin. 3 ante c adde D lin. 6 post V adde II* 
lin. 7 pro 11 lege II* 3,13 mjjr pro Mc lege Mt 8,14 lin. 4 pro 6,3 1 
lege6,13 dele 102. hic et 3,15 lin.2 et3,16 lin.4 3,19 lin. 

penult ante c adde a 3,27 lin. 8 post avTov adde diaQn. 3,31 
lin.3anteLnaddeg lin. 5 post Aug om adde iCtGb^^ lin.6poet 
Sz add , sed QW 3,34 lin. 2 dele 102. lin. penult post h adde 
(«(ff) 

4, 1 lin. 1 adde 1 ad initium 4 ,5 lin. 5 pro h lege h* 4,8 lin. 4 dele 

c post A lin. 6 adde c ante 11 4,8 et 20 etiam s ter ^v 4,10 
1 in. 4 post n adde $ lin. 9 ante Taa adde (f oxf . : <^ add (pQaao v rifitv \ 
lin. ult post n adde $ 4,11 lin. ult dele 64. 4,12 lin. 6 post Sf 
odde S 4,12 pag. 250, lin. 5 post fere adde tu lin. 6 dele oop 

4,15lin.4deleTi 4,161in.5postgadde€i;^«QJ(f 4,20 pag. 252, 
lin. 5 et 2 2, lin. 5 dele 102. lin. penult ante cap adde 303«^i 4,2 7 
lin. 3 post M adde s lin. 5 post h adde B lin. 6 ante D dele B post 
Haddes 4,28 lin. 1 dele 102. 4,281in.4proH8cribeH* post 
sed adde h* lin. 5 pro ttTsv lege etT*€v [sio] lin. 6 postB adde 
{nXriQea auToa) lin.7 re vera yidetur c* nkijQtja aiTov {non-ea) 
legere (cf Tisch. Cod. Ephr. p. 3 1 7) ergo pone C* ^* ante 48 «^ 4,33 
lin. ult post L adde 8 4,34 lin. 2 post hBClA adde Or*'*"«- *" lin. 
ult post D add Ori'«7^ 4^33 ijq, 4 ^^ 37 ]^^ 3 ^^1^ iq^. 4,37 lin. 2 
et 3 pro K* et pro h^ lege bis h^* 

5,1 pag. 257, lin. 7 ante L adde h<' lin. 8 post fere adde 308*^^ 5,3 
lin.9postLaddes lin.lOdeles*" 5,4textpost(f€(f^(r^aiadde , 
5,4 lin. 2 ante V adde s 6,9 lin.penultpro vg«*leg€ vg** 5,12 

lin. 5 et 13 lin. 1 et 19 lin. 1 dele 102. 5,13 lin. 2 post (Ln) adde Ti 

lin. 9 post [o Tg] adde ) 5,1 4 lin. 1 post c dele D lin. 2 post cum 
addeD 5,14 pag.261,lin.l postMetlin.3postiTadde6^ 5,15 
lin. 5 et lin. 8 adde 8^ post c lin. 7 dele B post h* adde B post 'mva 
5,1 6 lin. 1 post M dele B lin. 2 post H adde s 5,18 lin. 1 post A 
adde (6*» fortasse sed incertum est) lin. 4 ante nuQixaXu adde ita : 
e»» €V ; 5,19 lin. 1 post A adde (8^ ut videtur) 6,19 pag. 262, 



Digitized by 



Google 



1. BVANGELIA. (2.) MARC. 2,17—8,13. VM 

lin. 2 et Im. 6 adde 8^ post L lin. 4 post L adde 8^ ^^^ 5,2 1 lin. 1 
delel02. 5,21 lin.6postLet5,22lin.3po8tCet5,231in.2po6t 

A adde 6^ 5,23 lin. 2 post B dele D lin. penult poet uno* adde 

al pler 5,26 lin. 4 post fere adde ,.,9tct vnttQX^vra ttvxr\a 5,29 
lin. 1 post g adde Ln 5,33 lin. 7 poet Ti adde Iji [tTi] 5,34 lin. 2 
scribe (: : ut g Mt) 5,38 lin. ult poet ululanteB adde { B* nokXaa 
5,40 lin, 5 post L adde B lin. 6 dele 8 ? 5,41 lin. 2 lege Suid iyfiQov 
5,43 lin. 4 dele) poet sed 

6,2lin.9po8tDadde$ 6,7fn^proMclOlegeMtlO 6,5lin.lpro 
BC* lege B*c poflt M adde 8 pro B* lege B* 6,1 2 lin. 4 post 
fKTttvoriatoai adde {v) 6,13 lin. 2 et 6,14 lin. 3 adde s post M 6,16 
lin. 12 poet (ipse) adde ut Qb* lin. 5 a fine dele 102. 6,17 lin. 4 
ante D adde 9 cx^. uo xtu ifiaktv avTov cv Tr\ (fivXttxri , . . 6,23 teit 

dele /uc 6,23lin.7anteHaddeH lin. 9 ante II^ adde 8 6,26 

lin. 3 dele I ante Nil 6,29 lin.4 postCaddeD 6,30 lin. 1 et 33 

lin. 8 et 34 lin. 5 et 36 lin. 5 dele 102. 6,30 lin. 2 post g adde Ti 
6,31 liu.7 post M adde 8 lin. penult dele"** 6,33 lin. 6 post avxova 
adde sec 6,33 pag. 277, lin.3 post Gb adde+ 6,37 lin. 7 dele 
B lin. 8 adde B post A 6,38 lin. 4 dele 102. lin. 7 post 69. 
adde597. 6,43 lin. 1 ante blA addeTi cum 6,45 pag.280 ad 
firid-attidttv cf V. cl. Henricus lulius Holtzmann in actis Jahrbueherfur 
proteataiUisehe Theologit^ Lipsiae a. 1878, p. 383.384 6,47 Iin.2 
post/a^^um adde ercU enim 6,48 lin. 8 et 5 1 lin. 7 dele 1 02 . 6,5 1 
lin. 1 ante Xmv adde avi^. $ add xce« ntQteafoaiv avTova | 6,55 
lin. 8 proH tv lege «* (h«* tni) ev lin. 11 post A adde 597. 6,56 
lin. 2 post Ln adde Ti 6,56 pag. 283, lin. 7 post 49«^ adde 150«^ 

2 9 8«^ lin. 4 a fine ante a adde A lin. 3 a fine pro ) vg lege vg) 

7,2 lin. 5 dele k lin. 6 adde h ante al^° 7,3 lin. 2 post x et lin. 5 

post N adde w* 7 ,4 lin. penult pro z**^ lege v"«' 7,6 lin. 3 et 8 

lin.l.3delel02. 7,61in.3postLnaddeTi post xaAfti<T adde 

(Ln loTi]) 7,8 w' confirmat fittntuffiova etc 7,9 lin. 1 ante xai 
adde597.om xai eXeytv ttVTotauaqvie BdToiavTtt noXXtt noitiTt v.l3 1 
7,9 lin. 1 dele B^«" — «**) 7,10 lin. 1 post M adde B 7,1 1 pag. 286, 
lin. 2 post M adde s 7,14 lin. 6 ante A adde h 7,19 lin. 9 lege^"» 
post pQtofiartt) adde Chr''**^ o <fc fittQxoa (friaiv oti Xtt&ttQiCo>v t« 
^QbifjLttJtt TttVTtt (Xtytv 7,23 lin. 3 post ovTtti) adde , xtti : h xaxHva 
7,25lin.l lege33pro83 7,281in.4poBtxcEiaddesec 7,30 lin. 5 
post l adde W<^ post fere adde 303*^^ pag. 2 9 1 , lin. 2 post 3 2 adde 
xv)(f>ovxttt 7,35 lin. 1 dele 102. 7,36]in.ultanteDaddeH 

8,lteitscribe;roiUoi; 8,6lin.ultdeleA 8,8lin.3post33.adde597. 
8,11 lin. 3 post X et 12 lin. 5 post X et 13 lin. 2 postx et lin. 5 post n et 
14 lin . 1 post r adde w^ 8, 1 2 lin. 2 pro vg) lege )vg 8, 1 3 Hn. 5 



Digitized by 



Google 



1264 XII. ADDENDA ET BMENDANDA. 

anieHlegeD 8,141in.2post69.adde846. lin.8post69.adde 
346.597. 8,151in.8postcetl6lin.2po8tNaddew<i 8,15 lin. 7 
postxa^addesec 8,17 textdele^» 8,17lin.4po8tuetlm.7 

antelSadde^ 8,211in.2poBtHetlin.4postxadde597. lin.4 
post fere adde 808*^^ post 1 adde yg 8,22 lin. 4 post l dele N 
8,22 lin. 12 dele „Scriv. non indicat correctionem'' rcTera enim indicat 

8.26 lin. 6 a fine ante B adde $ lin. 5 afine post (&aikd^a adde (61. 
(ia(X&. (la r. x.) et dele 346. lin. 4 afine post/uf}(f£ adde (61.om) 

8.27 text Boribe xmanQiaa et muta in apparatu 8,29 lin. 5 post avroia 
adde nt Mt lin. 6 post II adde unc reU 8,31 lin. penult dele 1 8. 
ante 28. al 8,34 lin. 6 post em adde tol 8,35 lin. 2 post nvTov 
adde pr lin. 5 post anol(a(t adde sec lin. 6 post avrov adde sec 
8,36 lin. 7 post 69. adde 597. 8,38 lin. 5 ante a/AttQTOiXtj adde rat/rij 
TTi : $ add novrjQa xai \ 

9,2 lin. 3 post X et lin. 4 post N et lin. 5 post D adde W* lin. 3 post uaa. 
tAde (B itoavi]V) hn, 10 &uie D addew^ fKTafioQipovTaif 9,31in.l 
post X adde w<^ lin. 1 post II adde 597. 9,4 lin. 4 dele ^ lin. 6 
dele g lin. 8 dele 13. 9,5 lin. ult post 4. adde | rjk(ut : g Ln Ti rikia 
9,7 lin. 2 post h adde {(y, (x, r. v. (frojvrj) lin. 1 1 w' habet^oc o 

aya7ii]T. ov (M(^afi7jv, axov(T( avTOV 9,8 lin. 1 post D et lin. 4 

post N et lin. 6 ante 61. adde w<i 9,10 lin. 9.10 habent 13.846. oTav 
(X v(XQ<ov avaaTtivat^ 9,12 p.307, lin. 10 sqq scribe sic : f|of^f- 

cum HLN69., contra g Ln (^ov^(- cum abgdx unc^^ al pler. Item 

-vcj&i} cum KACxrAn unc® al pler, contra Ldi -vrid-ti cum BDLN t^ 
9,15 lin. 4 post 150«^ adde 803<^^ 9,1 6 lin. 2 ante cum adde Tova 

YQafifiaTda lin. 5 post fere adde 308«^ lege tt^oct (avTova 

{proavT,) 9,171in. Ipostcaussaaddecfe.g. 292*^ 9,18lin.5 
legeuncrell 9,20textlegef<faiVftt'ToV 9,201in.3po8tVet22 
lin. 4 post n' adde 597. 9,23 teste Duchesnio habet N to (t 9,26 
lin. 5 post unc® adde al omnv^<^ 9,28lin.lOpostnadde597. 9,29 
lin. 3 post k adde cf Clem Eclog ed. Migne>'^<M •°*> '^ 9,30 lin. 5 ante 
B*addelin(txt)cum ^^^llin.^legeDS^.Troi; 9,86 lin. 1 post 
uvTo adde pr lin. 8 post avTo adde sec 9,38 lin. 1 pro kbA lege 
HBL 9,38 pag. 314, lin. 10 post Sz adde Ti lin. ult pro avx lege ovx 
9,40 lin. 1 post c lege A (non D) 9,42 lin. 4 post syr** adde tovt. 

T(ov fXiXQ. 9,43 lin. 8 ante Ti adde g 9,47 post axavSaki^a, ae 

adde \ avTOv: ^ adde xai fiaX( ano aov 9,49 lin. 4 dele 64. 9,49 
lin. 1 post tol adde al post unc* adde unc rell (et sine dubio al pler) 
9,50 lin. 10 post aXa adde tert 

10,1 mg pro 1-2 lege 1-12 10,7 lin.4 pro Mc lege Mt lin. 9 sqq 
cf Eph»'" et Or 1 0,9 lin. 1 post k adde syrP *» (non cd ber) 10,16 
lin. 4 post y*»' adde 303«'' lin. penult post N adde (uon Duchesn. ) 



Digitized by 



Google 



1. EVANGELIA. (8.) MABC. 8,14—14,68. 1266 

10,1 788 lin. 1 pro^' lege »»» 10,20 lin. 9 pro»«» et»»» lege«» et»" 
10,25 lin. 18 pro 69.124. lege 13.124.346. 10,27 lin. 13 post fere 
adde303«^ 10,29pag.326,lin.2anteo«^(radde(f£ lin.3ab 

ima pagina post AII adde unc rell 10,34 lin. 9 poat g add Ti 10,35 
lin. 4 a fine pro m lege h^ 1 0,3 9 lin. 4 dele | ante g 1 0,4 2 teit pro 
411ege42 10,46 lin.l proBlegeB' 10,48 lin. 1 proBlegeB^ 

lin. 2 post avTov adde B* avroi 10,52 lin. 2 post aeth adde xai o Tg 
lin. 6 8cribe rixoXovdTiaiV 

11, 1 lin. ult po8t ttmaTeUev adde (ita La ex errore de c) 1 1 , 1 1 lin. 5 
poflt €ia To adde itQ. 11,13 pag. 338, lin. 5 ante 33 adde $ 13. 

lin.7 dele 13 11,20 lin. 3 ante tt^xo» adde g 11,23 lin.S post 

OT^addepr 11,26 lin.4a finepo8tal"adde292«^ ll,27m5r 

pro Mc lege Mt 1 1,31 lin. 5 post D adde $ 1 1,32 lin. 4 post ^ 

adde(=sSz) 

12,1 lin. 10 pro -^€to) lege -rf«To) 12,16 lin. 3 pro (d e«f.) lege (d 

346.€Mr.) 12,211in.3deleA 12,22 lin.lproAlegeA* lin.5 
post xai adde (D* om) pro AII l^ A'n 12,27 lin. 6 po8t K 

adde L 12,31 poet copi*''» adde ^evT. <ff 12,36 lin. ante- 

penult lege D exx&ova 1 2,3 7 lin. 9 ante mT adde h lin. penult 

po8tDadde<& 12,40lin.8dele(43.— ^r^ocfev;^.) 12,42 lin.5 

delel3.etl24. 

13,6 lin.5 po8t37.) adde . . . anonP«*' adde de 13,7 lin.2 dele(ap. 

Birch— Alter) 1 3,8 lin. penult ante add adde Ti post F adde A 
13,8.9 teitpone 9 post TavTtt. ad initium paginae 360 ante Bkinere 
13,llpag.361,lin.3 8cribeTtXail)7(]ri7Tc::eLc21, 13,13 postoi/rcDcr 
adde | TeXoa : b* aTeloa 13,15 m^ pro Lc 17,30 lege Lc 1 7,3 1 

13,18 Iin.4dele 69. bifl lin.5post28.adde69. 13,19 lin.4ante 
y"«' adde ^ ov yeyovaa ovdenore 13,20 lin. 1 post deu$ adde 

tolosP^ o &eoa Hn. 2 post aeth adde toloeP*»" 13,22 lin. 4 post 

k adde Yict''*''^ 13,26 lin. 4 post errore adde de B 13,27 ante la 
adde h anoaTeXU 13,31 pag. 366, lin. 2 ante nageXevaovT. adde i 

lin.3 dele-«»«i post 150«^ adde 298«» S08«^ 

14,3 lin. 1 post avTOv adde pr 14,7 lin.3 post gadde Ti 14,9 

pag. 370, lin. 4 post errore adde de B 14,86 lin. 4 a fine ante D 70 
adde A om t^ , 14,45 lin. 1 1 post g adde Ti lin. 12 post c' adde <& 
14,50 lin.4delel3. Iin.6delel24. 14,51 lin. 5 ante add adde 
Ti lin.ultpro 69. lege 13.69.124.346 14,541in.5afinepro69. 
lege 13.69.346. lin.Safinepostsahaddeom lin. 2 a fine post 

1633. adde 1641. lin. ult postgaddeg* 1656. 62.70.78. 14,60 
lin. 4 pro L lege B 15,61 lin. 1 1 pro 124. lege (124 poet naliv) 

Un.l3dele346. 14,65 m^ pro Mt 26,278 legeMt26,678 teit 

scribe xoka^pCCeiv 14,62 lin. 13 poet l adde N 14,68 lin. 12 post 
TiscHSNDOBF, N. T. ed. 8. 810 



Digitized by 



Google 



1266 XII. ADBENDA £T EMENDANDA. 

209. adde 346. pro nQoavXriv lege346. 7iQ0ttvl&ov 14,72 

lin. 8 ante om adde Ti 
1 15,lliii.llaiiteBaddeA 16,61in.6dele(13.£ivv) 16,8lin. nlt 

postTaddeA 16,12 lin.Tafineantealaddeunc' 16,14 lin. 7 

I antesahaddealpla Idy^Olin.SproAa/oucrtvlegeLna/oi/a^ycum 

A 16,23lin.2po8tarmaddeCyr*"*« 15,261in.8ett Act.PU. 

ed. 2.Tischendorfianaep.306 15,34lin.8po8t^ilfti'«addebiB 15.34 

pag. 397,lin.2post0/o«addebiB lin.dpoatA^/iaddebis lin.ll 
I ante EFK adde atque dc g Ln 16,36lin.7po6tB*addeP 15,46 

text post (7£V<fov» adde y h legit >t»^oy ^c/av 16,47 lin. 6 ante 
I f^V^^V^ ^<^^ (124. noarj) 

16,1 lin. 6 ante B* adde h«* 16,2 lin. 6 a fine exntat Tioh apud Gall 

••"** 1 6, 8 lin. 4 post yoQ adde pr lin. 6 . 6 pro syrP -e»tm) lege 

syr^^^etP 16,9 — ^Oagnoecitetiamsyr*"^^ lin. 4 dele Notant 

I ast. 137.138. De hoc loco cf AndrewsNortonua, Etndences ofthe 

^ genuinenest ofthe gospelSj Cantabrigiae in Massachusetts a. 1 83 6, ed. 2, 

i vol. 1, additional notea, p. Ixxii — ^lxxx , Tregellesius, Account of the 

printed text ofthe Oreek New Teetamentj Londinii a. 1 864, p. 246-261 , 
I quiambolocumrespuunt. Locumeaaeauthenticumyoluntvirdoctifisi- 

{ mus lohannes A.Broadus, „Exegetical studies" in actis The Baptist 

I quarterlyreviewj Philadelphiae a. 1869 (lul.), p. 365 — 362 , lohannee 

Guilelmus Burgon, The laet twelve vertee of the gospel according to 8. 

Markf Oxonii et Londinii a. 1871. Pag. 404 ad 3) cf Burgonius, 

p. 1 1 4 sqq. 2 88 sqq. 319 sqq. qui testes plenius exhibet. Pag. 407, 

lin